COVID-19
<s>COVID-19 ( – "Koronavirusna bolest 2019") jest virusna respiratorna bolest uzrokovana novim koronavirusom SARS-CoV-2.</s>

<s>Bolest se prvi put pojavila u gradu Wuhan, glavnom gradu provincije Hubei u Kini, među pacijentima koji su razvili upalu pluća bez jasnog uzroka.</s><s>Povodom brzog širenja bolesti, Svjetska zdravstvena organizacija je proglasila epidemiju.</s><s>Zabilježene su zaraze širom zapadnog svijeta i Azijsko-pacifičkog okeana, uglavnom putnika koji su porijeklom iz kontinentalne Kine, a lokalni prenos je zabilježen i u Evropi.</s>

<s>Vrijeme inkubacije do pojavljivanja prvih simptoma bolesti je obično između 2 do 14 dana.</s><s>Preporučuje se redovno pranje ruku i udaljavanje od ljudi koji kašlju.</s>

<s>Simptomi</s>

<s>Kao i kod drugih respiratornih bolesti, infekcija virusom SARS-CoV-2 može izazvati blage simptome, uključujući curenje iz nosa, grlobolju, kašalj i povišenu temperaturu.</s><s>Kod nekih osoba može izazvati teži oblik bolesti, poput upale pluća ili otežanog disanja.</s><s>Rijeđe, bolest može biti fatalna.</s><s>Povišeni rizik postoji kod starijih osoba i ljudi s postojećim hroničnim oboljenjima (poput dijabetesa i srčanih bolesti).</s>

<s>Na uzorku 55.924 laboratorijski potvrđenih slučajeva u Kini tipični simptomi su bili: groznica (87,9% slučajeva), suhi kašalj (67,7%), umor (38,1%), stvaranje ispljuvaka (33,4%), kratkoća daha (18,6%), grlobolja (13,9%), glavobolja (13,6%), bolovi u mišićima ili bolovi u zglobovima (14,8%), drhtavica (11,4%), mučnina ili povraćanje (5,0%), začepljenost nosa (4,8%), i proljev (3,7%).</s>

<s>Glavni način infekcije kod ljudi jeste prenošenje sa čovjeka na čovjeka, koje se obično događa putem respiratornih kapljica zaraženih osoba koje kišu, kašlju ili izdahnu.</s><s>Razdoblje inkubacije je uglavnom između 2 i 14 dana, s prosjekom od 3 dana iako su zabilježeni slučajevi sa čak 24 dana inkubacije.</s>

<s>Dalji razvoj može dovesti do teške upale pluća, sindroma akutnog respiratornog distresa, sepse, septičkog šoka i smrti.</s><s>Neke zaražene osobe mogu imati infekciju bez pokazivanja kliničkih simptoma, pa se savjetuje da osobe u bliskom kontaktu sa potvrđenim zaraženim pacijentima budu pregledane i nadgledane kako bi se isključila mogućnost infekcije.</s>

<s>Prevencija</s>

<s>Trenutno ne postoji odobren lijek ili vakcina za tretman bolesti.</s><s>Prevencija je slična kao i kod ostalih tipova gripe gdje potrebno imati adekvatnu higijenu ruku, sigurnu prehranu i izbjegavati bliski kontakt sa svima koji pokazuju simptome respiratornih bolesti poput kašlja i kihanja.</s>

<s>Pranje ruku 
Centri za kontrolu i prevenciju bolesti preporučuju redovno pranje ruku sapunom najmanje 20 sekundi posebno nakon odlaska u toalet, prije jela, i nakon istresanja nosa, kašljanja ili kihanja.</s><s>Ako sapun nije dostupan, onda se preporučuje bilo koje sredstvo za pranje ruku s najmanje 60% alkohola.</s>

<s>Respiratorna higijena 
Zdravstvena tijela preporučuju pojedincima da pokrivaju usta i nos maramicom tokom kašljanja ili kihanja (koju bi trebalo odmah odložiti), ili rukavom ako maramica nije dostupna.</s>

<s>Pojedincima koji mogu biti zaraženi savjetuje se nošenje hirurške maske.</s><s>Maske za lice mogu ograničiti jačinu i put putovanja kapi koje se raspršuju tokom razgovora, kihanja i kašljanja.</s><s>Svjetska zdravstvena organizacija je izdala najbolje prakse za upotrebu maski:</s>

<s>Pažljivo stavite masku da prekrije usta i nos i vodite računa da ne postoje praznine između vašeg lica i maske.</s><s>Izbegavajte dodirivanje maske dok je koristite; ako to radite, očistite ruke trljanjem ruku ili sapunom na bazi alkohola.</s><s>Zamijenite masku novom ako je vlažna i ne koristite maske za jednokratnu upotrebu.</s><s>Skinite masku sa stražnje strane (ne dodirujte prednju stranu maske); odbacite odmah u zatvoreni kantu; očistite ruke trljanjem ruku ili sapunom na bazi alkohola.</s>

<s>Uzrok 
Bolest je uzrokuje virus SARS-CoV-2 za koji se smatra da je životinjskog porijekla.</s><s>Epidemiološka studija prvih 72.314 slučajeva je ustanovila mogućnost "kontinuiranog zajedničkog izvora" izbijanja epidemije u decembru 2019. koji se najčešće veže za veliku pijacu u Huananu gdje se prodaju razne vrste životinja.</s><s>Prvo prenošenje s čovjeka na čovjeka je zabilježeno u januaru 2020.</s><s>Pijaca koja se nalazila u neposrednoj blizini apartmanskih naselja, bila je jedna od najvećih u centralnoj Kini, a njen čitav zapadni dio je uglavnom služio za prodaju divljih životinja.</s>

<s>Higijena i uvjeti pod kojim je pijaca radila su bili nezadovoljavajući, gdje su mrtve i žive životinje držane u neposrednoj blizini.</s><s>New York Times je u svom izvještaju napisao: "sanitacija je bila jadna, sa slabom ventilacijom i smećem koje se skupljalo na mokrim podovima" Još uvijek nije utvrđeno da je izbijanje epidemije novog koronavirusa započelo na pijaci u Wuhanu.</s>

<s>Smrtnost 
Do 23. februara 2020. potvrđeno je 2.468 smrtnih slučajeva.</s><s>Većina pacijenata, njih oko 80% bili su stariji od 60 godina, a 75% je imalo već postojeće zdravstvene poteškoće uključujući kardiovaskularne bolesti i dijabetes.</s><s>Postotak smrtnosti je između 1–3%.</s>

<s>Muškarci su imali stopu smrtnosti od 2,8%, a žene 1,7%.</s><s>Kod pacijenata mlađih od 50 godina stopa smrtnosti nije veća od 0,5% dok je kod onih iznad 70 godina stopa iznosila preko 8%.</s>

<s>Pandemija COVID-19</s>

<s>Izbijanje epidemije novog koronavirusa desilo se početkom decembra 2019. u glavnom gradu pokrajine Hubei u Wuhanu (Kina).</s><s>Svjetska zdravstvena organizacija dala je novom virusu privremeni naziv 2019-nCoV i proglasila je vanrednu situaciju na globalnom nivou u vezi sa širenjem novog koronavirusa.</s><s>Novi virus kasnije je dobio svoje službeno ime SARS-CoV-2.</s><s>Nakon toga, započela je epidemija koja je zahvatila i druge dijelove Kine, a identificiraju se i slučajevi izvan Kine, u nekoliko zemalja Azije, ali i u Australiji, Evropi i Sjevernoj Americi.</s><s>Prvi slučajevi u Evropi potvrđeni su u Francuskoj 24. januara 2020.</s>

<s>Svjetska zdravstvena organizacija proglasila je 11. marta 2020. pandemiju bolesti COVID-19 uzrokovanu novim koronavirusom SARS-CoV-2.</s>

<s>Etimologija 
COVID-19 je službeni naziv za koronavirusnu bolest koju izaziva virus SARS-CoV-2  (CO znači "corona", VI "virus", a D stoji za riječ "disease", što na engleskom jeziku znači bolest).</s>

<s>Napomene</s>

<s>Povezano</s>

<s>Koronavirusi
 SARS
 MERS (bolest)</s>

<s>Reference</s>

<s>Vanjski linkovi 
 COVID-19 – Zavod za javno zdravstvo FBiH
 Preporuke za ponašanje stanovništva s ciljem prevencije infekcije novim koronavirusom 
 Interaktivna mapa širenja zaraze za Evropske države</s>

<s>Zoonoze
Respiratorne bolesti
Pandemija koronavirusa 2019/2020.</s>

