Rat Sicilijanske večernje
<s>Rat sicilijanske večernje (1282.-1302.) predstavlja rat, koji je započeo 1282. pobunom (zvanom Sicilijanska večernja) protiv Karla I. Anžuvinca, a završio je 1302. mirom u Caltabellotti.</s><s>Rat se odigravao na Siciliji, Kataloniji i još nekim dijelovima zapadnog Mediterana.</s><s>S jedne strane u ratu je sudjelovao kralj Aragonije, a s druge strane Karlo I. Anžuvinac, njegov sin Karlo II.</s><s>Napuljski, kraljevi Francuske i papa.</s>

<s>Pozadina Sicilijanske večernje</s>

<s>Na Uskrsni ponedjeljak 30. marta 1282. u jednoj crkvi na periferiji Palerma, tokom večernje molitve, započela je pobuna nazvana Sicilijanska večernja.</s><s>Točni događaji koji su doveli do večernje nisu najbolje poznati, ali svi različiti opisi toga događaja spominju da su Francuzi napastovali ili provocirali sicilijanske žene.</s><s>Taj događaj je razljutio Sicilijance, koji su poslije toga, tokom šest tjedana, pobili 4.000 Francuza na Siciliji.</s><s>U to vrijeme kralj Sicilije je bio Karlo I. Anžuvinac, koji je vladao Sicilijom uz pomoć Francuza, na koje je narod Sicilije bio jako gnjevan.</s><s>Francuzi su bili ozloglašeni, jer su loše postupali sa lokalnim stanovništvom.</s><s>Narod je poštedio samo nekoliko Francuza, koji su bili poznati po dobrom ponašanju.</s>

<s>Messina se zadnja pobunila 28. travnja 1282.</s><s>Pobunu su potpirivali i predstavnici Pedra III od Aragona kao nasljednika Manfreda Sicilijanskog.</s><s>Pedro III je bezuspješno pokušao dobiti podršku Bizanta.</s>

<s>Aragonska invazija Italije</s>

<s>Brzo poslije pobune, Sicilijanci se obraćaju Pedru III da im pomogne osloboditi se francuske vlasti, oličene u Anžuvincima.</s><s>Pri tome mu nude krunu Sicilije, što je Pedro prihvatio.</s><s>Papa Martin odbija pomoći Sicilijancima, a pubunjenike je čak ekskomunicirao.</s>

<s>Karlo I. Anžuvinac je prikupio vojsku u Calabriji, iskrcao se kraj Messine i započeo opsadu.</s><s>Pedro III se iskrcao 30. augusta 1282. kraj Trapanija i umarširao u Palermo, a 4. septembra prihvaćen je od Sicilijanaca kao vladar.</s><s>Do kraja listopada protjerali su snage Karla Anžuvinca.</s><s>Papa je na to ekskomunicirao aragonskog kralja Petra III.</s><s>Aragonskog i lišio ga kraljevstva.</s>

<s>Pedro III se iskrcava u Calabriji, gdje do februara 1283. zauzima većinu kalabrijske obale.</s><s>Karlo I. Anžuvinac je bio očajan, pa je ponudio Petru Aragonskom da riješe sukob dvobojem.</s><s>Pedro III je to prihvatio.</s><s>Dvoboj je bio predviđen za 1. juni u Bordeauxu, a sudac je trebao biti engleski kralj Edward I., koji je odbio sudjelovati u svemu tome, tako da se dvoboj nikad nije održao.</s><s>Pedro III se zbog nevolja u Kruni Aragona vratio u Španiju, ostavivši predstavnike da upravljaju Sicilijom u njegovo ime.</s>

<s>Dok je Pedro III bio u Španiji, katalonski admiral Ruggero de Lauria nastavlja s ratom na jugu Italije.</s><s>Jakom flotom razarao je kalabrijsku obalu.</s><s>Ruggero de Lauria zauzima Maltu i pobijeđuje anžuvinsko-provansalsku flotu u bitci kod Malte, zatim uništava gotovo cijelu anžuvinsku flotu.</s><s>Karlo II.</s><s>Napuljski je zarobljen zajedno s 42 broda.</s><s>Karlo I. Anžuvinac je umro 1285., a rat u Italiji je ubrzo zaustavljen, jer su nedostajale vođe.</s><s>Iako mu je glavni protivnik Karlo II.</s><s>Napuljski bio zarobljen, Pedro III se suočavao s novom prijetnjom - Aragonskim križarskim ratom.</s>

<s>Aragonski križarski rat</s>

<s>Papa Martin IV. je 1284. predao kraljevinu Aragoniju Karlu III.</s><s>Valoisu, bratu francuskog prijestolonasljednika Filipa IV.</s><s>Lijepog i nećaku Karla I. Anžuvinca.</s><s>Pri tome je papa pozvao u križarski rat protiv Aragona.</s>

<s>Pedro III je već imao domaće nemire i prije tog papina poziva, a morao je konsolidirati redove prije francuskih napada.</s><s>Filip IV.</s><s>Lijepi je u to doba bio kralj Navarre i prijetio je invazijom Aragonije..</s>

<s>Brat Petra III.</s><s>Aragonskog pridružio se Francuzima.</s><s>Držao je važna područja između Aragonije i francuskih vazalnih posjeda.</s><s>Najznačajniji posjed je bila grofovija Russion.</s><s>Tijekom 1284. velika francuska vojska vod vodstvom kralja Filipa III.</s><s>Hrabrog ulazi u Russion.</s><s>Vojska je brojala 16.000 konjanika, 17. 000 strijelaca i 100.000 pješaka.</s><s>Međutim, kako je lokalno stanovništvo bilo protiv Francuza, zadali su im dosta muke pri svladavanju.</s>

<s>Tokom 1285. francuske snage su opet napredovale, tako da je Karlo III.</s><s>Valois okrunjen, ali ne pravom krunom, nego kardinalskim šeširom.</s><s>Iz Italije se vratio Ruđer de Lauria uništivši francusku flotu.</s><s>Francuska vojska je bila teško pogođena epidemijom dizenterije.</s><s>Čak se i nasljednik francuskog prijestolja, Filip IV.</s><s>Lijepi razbolio.</s><s>Francuzi su bili prinuđeni pregovarati o slobodnom prolasku kraljevske porodice preko Pirineja.</s><s>Kraljevska porodica je dobila slobodan prolaz, a francuska vojska nije, pa je desetkovana na Pirinejima pri proboju u Francusku.</s><s>Čak je i francuski kralj Philippe III - Hrabri pobjegao ispred Pedra III i umro je u Perpinanu.</s>

<s>Pedro III je umro 2. novembra 1285. godine.</s><s>Ugovorom iz Tarascona 1291.</s><s>Aragonija i službeno pripada Pedrovu nasljedniku Alfonsu III.</s><s>Aragonskom, a crkva ukida zabranu i ekskomunikaciju.</s>

<s>Sicilija protiv Napulja i Aragonije 
Ugovorom iz Tarascona okončao se rat s Aragonijom.</s><s>Aragon je naslijedio Alfonso III.</s><s>Aragonski, koji isto brzo umire, pa Alfonsov brat Jakov I. Sicilijanski ujedinjuje dva kraljevstva: Aragoniju i Siciliju.</s><s>Jakov I. Sicilijanski je potpisao 1295. ugovor s papom, po kome Siciliju predaje papama.</s><s>Papa predaje Siciliju Karlu II.</s><s>Napuljskom.</s><s>Sicilijanci i sin Pedra III Frederiko III.</s><s>Sicilijanski ne prihvaćaju taj dogovor.</s><s>Sicilijanci proglašavaju Frederika III. sicilijanskim kraljem.</s><s>Ponovo izbija rat aragonske Sicilije i anžuvinskog Napuljskog kraljevstva.</s>

<s>Ugovor Jakova I. Sicilijanskog s papom obavezivao ga je da pomaže Anžuvincima protiv svoga brata Frederika III.</s><s>Sicilijanskog.</s><s>Aragonska flota je zbog toga napadala Siciliju.</s><s>Frederik III.</s><s>Sicilijanski je izvršio invaziju Calabrije 1296.</s><s>Zauzeo je nekoliko gradova, potakao je pobunu u Napulju.</s><s>Pored toga pregovarao je sa gibelinskim gradovima Toscane i Lombardije i potpomagao je pobune protiv pape.</s>

<s>Aragonski kralj Jakov I. Sicilijanski je ozbiljno namjeravao ispuniti svoj dio sporazuma iz 1295.</s><s>Dobio je podršku najboljih i najsposobnijih očevih ljudi, a posebno admirala Ruggera di Laurije.</s><s>Zapovjedajući flotom uz pomoć admirala Ruggera di Laurije aragonski kralj pobjeđuje 4. jula 1295. sicilijansku flotu u bitci kod rta Orlando.</s><s>U to vrijeme Anžuvinci se iskrcavaju na Siciliji i zauzimaju Cataniju, koju Sicilijanci uspjevaju kasnije povratiti.</s><s>Međutim 14. juna 1300.</s><s>Ruggero de Lauria pobjeđuje Sicilijance i zarobljava Frederika III.</s><s>Sicilijanskog.</s>

<s>Po zahtjevu pape, Karlo III.</s><s>Valis se iskrcava 1302. na Siciliji.</s><s>Kuga mu je desetkovala vojsku, pa je bio prinuđen moliti za mir.</s><s>Mir u Caltabellotti je sklopljen 19. augusta 1302.</s><s>Po tome mirovnom sporazumu Frederik III.</s><s>Sicilijanski je priznat za kralja Sicilije.</s><s>Karlo II.</s><s>Napuljski je priznat kao kralj Napuljske kraljevine.</s><s>Tokom 1303. papa je ratificirao taj sporazum, a sporazum je učvršćen udajom Karlove kćerke za Frederika III.</s><s>Sicilijanskog.</s>

<s>Izvori</s>

<s>Primarni izvori
Rebellamentu di Sichilia, sicilijanski traktat iz 1290., dostupan online u dva izdanja:
 Lu rebellamentu di Sichilia.</s><s>Codice della Biblioteca regionale di Palermo.</s><s>Urednik Filippo Evola (1882.).</s><s>Le vespro siciliano.</s><s>Cronaca siciliana anonima intitolata Lu rebellamentu di Sichilia, codice esistente nell' Archivio municipale di Catania.</s><s>Urednik Pasquale Castorina (1882-).</s>

<s>Historija Španije
Kraljevina Francuska
Historija Italije
Srednji vijek
Katalonija
Sicilija
Ratovi</s>

