Jevrejsko groblje u Bihaću
<s>Jevrejsko groblje u Bihaću nalazi se na lokalitetu Islamovac, na lijevoj obali Une, Bosna i Hercegovina.</s><s>Ukupna površina groblja iznosi 4868 m2.</s><s>Na groblju su se sahranjivali Sefardi (Abinun, Alhalel, Altarac, Atijas, Baruh, Izrael, Kavezon, Levi, Maestro, Papo, Pinto) i Aškenazi (Rehnicer, Fridman, Silberstein i dr) iz Bihaća i Bosanskog Petrovca.</s><s>Proglašeno je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.</s>

<s>Historija 
Sefardi nastanjuju Bihać polovinom XIX stoljeća.</s><s>Nakon dolaska austougarske uprave 1878. godine, u Bihaću se nastanjuju i dvije aškenaske porodice.</s><s>Prema popisu u bihaćkom srezu, 1885. godine u Bihaću žive 142 Jevreja, a 1910. godine 165 žitelja.</s>

<s>Sinagoga je izgrađena 1906. godine.</s><s>Inicijator za gradnju hrama bio je rabin Avram Juda Atijas, a investitor Jevrejska općina Bihać.</s><s>Originalni plan sinagoge čuva se u Arhivu Unsko-sanskog kantona u Bihaću.</s><s>Nakon izbijanja Drugog svjetskog rata, hram je devastiran i opljačkan.</s><s>Tokom 1942. godine u sinagogi se nalazilo skladište municije, a nedugo zatim, sinagoga je u potpunosti uništena.</s><s>Groblje, (hebrejski: Bet Olam - Kuća počivalaca) utemeljeno je 1875. godine.</s>

<s>Opis 
Najstariji nadgrobnik je iz 1860. godina, nekoliko godina prije zvaničnog utemeljenja groblja.</s><s>Posljednja osoba sahranjena na groblju je Bišćanin Benjamin (Binjo) Alhalel, koji je sahranjen nedugo nakon povratka iz zarobljeništva 1945.</s>

<s>Jevrejski zakon nema jasno preciziran propis o položaju tijela pri ukopu pokojnika, odnosno o orijentaciji nadgrobnika.</s><s>Tumačenje rabina Moshe Sofera navodi da se pokojnici na grobljima u Evropi ukopavaju stopalima okrenutim ka istoku ili jugu zbog vjerovanja da će u času uskrsnuća, mrtvi krenuti prema Svetoj zemlji.</s><s>Na jevrejskom groblju u Bihaću nadgrobnici su postavljeni u smjeru sjever-jug.</s>

<s>Nadgrobnici iz starijeg perioda izrađivani su od grubo klesanog krečnjaka (bihacita), položeni dužinom iznad groba.</s><s>Većina nadgrobnika izvedena je u formi sanduka koji se završavaju obličasto ili sljemenasto.</s><s>Pojedini  sanduci postavljeni su na postamente.</s><s>Kod ove grupe nadgrobnika natpis je isklesan hebrejskim kvadratičnim pismom, zapadne provenijencije, na prednjoj strani.</s>

<s>Od dolaska Aškenaza u drugoj polovini 19. stoljeća, na groblju se pojavljuju i moderniji oblici nadgrobnika po uzoru na one u Zapadnoj Evropi.</s><s>Ova grupa nadgrobnika izrađena je od klesanog kamena, rjeđe od mermera.</s><s>Nadgrobnik čini uspravljena ploča, katkad postavljena na postament.</s><s>Natpisi ove grupe, također smješteni na prednjoj strani nadgrobnika, su dvojezični, isklesani hebrejskim kvadratnim pismom i latiničnim pismom.</s><s>Jedini motiv je  Davidova zvijezda (Davidov štit je Hebrejski naziv za zvijezdu šestokraku) koja se javlja u zaglavlju prednje strane spomenika, iznad natpisa.</s><s>Motiv je evidentiran na obje grupe nadgrobnika.</s>

<s>Jevrejsko groblje u Bihaću u veoma je lošem stanju.</s><s>Veći broj nadgrobnika je oboren, utonuo u zemlju, izmješten sa izvorne lokacije, zarastao u mahovinu i rastinje.</s><s>Ograda groblja samo je djelimično sanirana.</s><s>Dio groblja je uzurpiran.</s>

<s>Literatura 
 Radoslav Lopašić - Bihać i Bihaćka Krajina, mjestopisne i poviestne crtice, Zagreb: Tisak “Tipografija“ d. d., 1943.</s><s>Avram Pinto - Jevreji Sarajeva i Bosne i Hercegovine, Sarajevo: Veselin Masleša, 1987.</s><s>Vedrana Gotovac - Sinagoge u Bosni i Hercegovini, Sarajevo: 1987.</s><s>Džafer Mahmutović - Stari Bihać 1260 – 1940, Bihać: Grafičar 2001.</s>

<s>Reference</s>

<s>Vanjski linkovi</s>

<s>Reportaža o jevrejskom groblju u Bihaću, na sajtu Al-Jazeera Balkans</s>

<s>Nacionalni spomenici u Bihaću
Jevrejska groblja u Bosni i Hercegovini</s>

