Šijitizam u Saudijskoj Arabiji
<s>Prema procjenama šijitizam, drugi po veličini ogranak islama, slijedi između 10 i 15% od oko 20 miliona stanovnika Saudijske Arabije.</s><s>Suvremena Kraljevina Saudijska Arabija koja je osnovana 1932. godine pod dinastijom Saud, slijedi strogu konzervativnu sunitsku interpretaciju islama poznatu kao vehabizam.</s><s>Sljedbenici vehabizma koji dominiraju vjerskim institucijama, sudstvom i obrazovnim sistemom vjeruju da se muslimani trebaju vratiti interpretaciji islama u klasičnim tekstovima Kuranu i Suni.</s><s>Vehabije također vjeruju da muslimani koji traže posredovanje svetih ljudi, kao što su imami među šijitima, nisu pravi muslimani.</s><s>I dok nasilno prevođenje šijita na sunitsku verziju islama nije vrlo često, ova je populacija izložena izrazitoj diskriminaciji.</s>

<s>Istorija 
I dok suvremena Saudijska Arabija postoji tek od 1932. godine, Emirat Dirija u kojemu je vladala dinastija Saud dolazila je u sukobe sa šijitima.</s><s>Ibn Abdul-Wahhab je vjerovao kako su šijiti u islam donijeli praksu izgradnje džamija na grobovima, praksu koju je on smatrao neislamskom.</s><s>Abdul-Wahhab je nazivao šijite nazivom rafida koja označuje one koji su odbacili islam.</s><s>1802. godine Saud-Wahhabijeva alijansa pokrenula je džihad protiv šijitskog svetog grada Karbale koji se nalazi oko 100 kilometara jugozapadno od Bagdada u današnjem Iraku.</s><s>Po zapisima ehabijsko kroničara Uthman b. `Abdullah b. Bishr-a : "Muslimani su opkolili zidine, ušli u grad [...] i ubili većinu ljudi na bazaru i u njihovim domovima. [Oni su] uništili izrušili njhove kupolu izgrađenu na grobu Husejn ibn Alija [i uzeli] štogod su mogli pronaći u kupoli i oko nje [...] ogradu koju je okruživala grobnicu ukršenu smaragdima , rubinima i drugim draguljima [...] raznoraznu imovinu, oružje, odjeću, tepihe, zlato, srebro i dragocjene kopije Kurana."</s>

<s>Al-Hasa, glavno šijitsko područje u Saudijskoj Arabiji i najveća oaza na svijetu, osvjena je od strane dinastije Saud 1913. godine.</s><s>Početni odnos novoga režima šijitima bio je oštar, šijitski vjerski vođe prisiljeni su da daju zavjet da će "prestati poštivati svoje vjerske praznike, zatvoriti svoje posebne bogomolje i zaustaviti hodočašća u sveta mjesta u Iraku." Vehabijska ulema je naredila rušenje nekoliko šijitskih džamija i preuzela nastavu i propovijedanja u preostalim džamijama kako bi se šijitsko stanovništvo prevesti na sunitsku verziju islama.</s><s>Ipak, u roku od godinu po osvajanju emir Ibn Saud iz dinastije al-Saud dopuštio je šijitskoj zajednci da protjera vehabijske propovjednike iz bogomolja i drže privatne vjerske obrede na čelu s šijitskim buhovnicima "bez vanjskog uplitanja."</s>

<s>Saudijske vlasti su ipak slijedile zahtjeve vehabija u želji da se eliminiraju "ostaci šijitizma" oko Medine.</s><s>1926. godine Saudijski je režim uništio mauzolej u Al- Baqi u kojemu su bile grobnice u drugog, četvrtog, petog i šestog šijitskog imama.</s><s>1975. objavljeno je kako je grobnica šijitskog imama Ismail ibn Ja'far al-Sadiq-a je detonirana, a naknadno je na zahtjev vehabijskog šeika oboreno i stablo palme koje je po tradiciji zasadio prorok Muhamed i koje su hodočastili šijitski hodočasnici.</s>

<s>1979. u Iranskoj revoluciji je svrgnut autokratski prozapadni režim Muhamed-Reze Pahlavija te je u regiji uspostavljena snažna šijitska islamska republika.</s><s>Revolucionarni i pstrevolucionarni programi u medijima pozivali su i šijite u Saudijskoj Arabiji na ustanak i progovarali o korupciji i hipokriziji dinastije Al-Saud.</s><s>Iste godine, saudijski šijiti po prvi put u mnogo godina su ilegalno obilježili vjerski praznik Ašuru.</s><s>U februaru su, na prvu godišnjicu povratka ajatolaha Homeinija u Iran organizirane i demonstracije.</s><s>Saudijske vlasti su uhapsile dio demonstranata ali su formalno obećale i više sloboda u obrazovanju, bolju zdravstvenu skrb i javnu infrastrukturu za regije naseljene šijitima.</s>

<s>1987. godine, nakon smrti iše od 300 šijitskih hodočasnika iz Irana na Hadžu, ajatolah Homeini je osudio dinastiju Al-Saud kao ubojice i pozvao lojalne šijite u kraljevini na ustanak u kojemu će svrgnuti dinastiju Al-Saud.</s><s>Prilikom eksplozije bombe na jednom od naftovoda 1988. godine saudijske su vlasti optužile šijite za sabotažu i osudile nekolicinu na smrtnu kaznu.</s><s>Kolektivnim kažnjavanjem šijiti su zatim dodatno ekonomski marginalizirani.</s><s>Vehabijskim ulemama je dozvoljeno da provode akte nasilja nad šijitima.</s><s>Izrečene je fatva na Abd al-Aziz ibn Baz-a, vodećeg šijitskog islamskog učenjaka u zemlji i šijiti su proglašeni otpadnicima od islama.</s>

<s>Nakon završetka Zalivskog rata 1991. godine oslabljen je režim antiiranskog predsjednika Iraka Sadama Huseina dok je na drugoj strani i uplitanje saudijskog saveznika SAD-a u regiji postalo značajnije nego prije.</s><s>U novim okolnostima osnaženja pozicije obje zemlje došlo je ipak do određenog zatopljenja u međusobnim odnosima.</s><s>1993. godine saudijska je vlada izdala opštu amnestiju koja je rezultirala pušten iz zatvora ili povratkom iz progonstva za veći broj šijitskih vjershih vođa.</s><s>Određeni broj pripadnika šijitske zajednice mlađe generacije dobilo je poslove u javnom i privatnom sektoru.</s><s>Antišijitski imam Poslanikove džamije u Medini je čak dobio otkaz nakon što je napao šijitizam u propovijedi u petak u prisutnosti ajatolaha Akbar Hašemi Rafsanjanija.</s>

<s>2003. godine političko približavanje se nastavilo kroz niz "nacionalnih dijaloga" koji su uključivali šijite (kao i sufiste, liberalne reformatore i zaposlene žene), ali uz snažna negodovanja vehabijskih puritanaca.</s><s>Krajem 2003. godine, 450 šijitskih učenjaka, preduzetnika, pisaca i žena predstavilo je peticiju prijestolonasljedniku Abdullahu zahtijevajući u njoj veća prava, uključujući i pravo za šijitsu zajednicu da osnuje vlastite vjerske sudove budući da sunitski sudovi ne priznaju svjedočanstva iznesena od strane šijita.</s>

<s>Od 2006. godine, radikalniji militantni saudijski vehabijski klerici su kružili peticiju u kojoj su pozivali na intenziviranje sektaškog nasilja protiv šijita, a službeni vjerski establišment je pozivao za šijite da se odreknu svojih "pogrešnih" uvjerenja dobrovoljno i prihvate "pravi put" Islama, i time izbjegnu da budu ubijeni, protjerani ili nasilno prevedeni na sunitizam.</s>

<s>Struktura zajednice i političko i vjersko vodstvo
U suvremenoj Saudijskoj Arabiji sunitske vlasti ograničavaju šijitsko sudjelovanje u političkom životu na razinu pojedinih "uglednika" kako navodi zapadni učenjak za Biski Istok Vali Nasr.</s><s>Šijitski uglednici profitiraju od bliskih veza s vlasti, a zauzvrat se od njih očekuje da kontroliraju šijitsku zajednicu.</s><s>Veliki dio političkih aktivnosti odvija se van formalnih političkih struktura i institucija.</s><s>Od 1979. godine više stotina saudijskih šijita završilo je u zatvoru ili su pogubljeni i protjerani.</s>

<s>Izvori</s>

<s>Islam u Saudijskoj Arabiji
Saudijska Arabija</s>

