Opus quadratum
<s>Opus quadratum je prastara tehnika zidnoga veza od obrađenih, kvadratnih kamenih blokova, često jednake visine, a ponekad i slične jednake dužine.</s>

<s>U Evropi ta se tehnika najprije javlja na tlu današnje Grčke, te je često i rado bila korištena, osobito prigodom gradnje fortifikacija.</s>

<s>Riječ je zapravo o tehnici koja nasljeđuje kiklopsko zidanje gotovo posve neobrađenim masivnim kamenim blokovima, te poligonalno zidanje koje je njegov neposredni slijednik.</s><s>Najraniji zidovi u opusu reticulatumu u pravilu su podignuti od masivnih, „megalistkih“ kamenih blokova.</s><s>U početku pojedini blokovi nemaju do kraja dorađen kvadratni oblik.</s><s>Sljubnice su često kose, pa mnogi blokovi imaju gotovo trapezoidni oblik.</s><s>Stoga često pojedini blokovi unutar istog reda ne naliježu do kraja jedan uz drugi.</s><s>Redovi su obično približno jednake visine, što je posljedica uslojenosti kamenih sedimenata u obližnjim kamenolomima, iz kojih je „bran“ kamen.</s><s>Zato često nije bilo potrebno obrađivati gornju i donju površinu kamenih blokova.</s><s>Ukoliko je ovakav zid imao dva lica, ona su u početku, dok su se zidovi gradili u suho, gradili diatonima, masivnim dugim poprečno postavljenim kamenim blokovima.</s>

<s>U kasnijim fazama razvoja ove tehnike sljubnice bivaju sve pravilnije, i na koncu posve ravne, okomite.</s><s>S vremenom blokovi bivaju sve pomnije obrađeni, pravilniji i manji.</s><s>Tokom 4. vijeka pne. je, na primjer, na tlu istočne obale Jadrana, odnos visine i dužine pojedinačnih kamenih blokova često 1:5, dok je do Trajanovog vremena kod većine blokova taj odnos 1:1.</s>

<s>Tokom naprednijih faza razvitka ove tehnike, tzv. „manira“, obično se detaljno obrađuju samo rubovi pojedinog kamenog bloka, tehnikom anatiroze, koja blokovima s ispupčenom, rustičnim središnjim dijelom daje efekt, grubosti i snage, osobito prikladan za gradnju fortifikacija.</s>

<s>U gradnji najreprezentativnijih zdanja, korištena je međutim u pravilu tehnika gradnje savršeno oblikovanim, posve pravilnim kamenim kvadrima, koju Vitruvije spominje pod nazivom opus isodomum.</s>

<s>Bilješke</s>

<s>Izvori
Vitruvije - Marcus Vitruvious Pollio: Deset knjiga o arhitekturi, preveo Matija Lopac, Sarajevo, 1990., str. 41.-46.</s>

<s>Literatura
Stipčević 1964. - Aleksandar Stipčević: Opus, Enciklopedija likovnih umjetnosti, sv. 3, Zagreb, 1964.,  str. 597.</s><s>Müller/Vogel 1999. - Werner Müller; Gunther Vogel: Atlas arhitekture 1, preveo Milan Pelc, Zagreb, 1999., str. 31., 60., 61.</s><s>Suić 1976 - Mate Suić: Antički grad na istočnoj obali Jadrana, Zagreb, 1976., str. 106.-110.</s>

<s>Građevinarstvo
Likovna umjetnost
Arhitektonski elementi</s>

