Samostan u Tolisi
<s>Samostan Tolisa je vjerski objekat katoličke crkve u Vrhbosanskoj nadbiskupiji, u naselju Tolisi, opština Orašje, Bosna i Hercegovina.</s><s>Proglašen je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.</s><s>Nacionalni spomenik sastoji se od: crkve Sv. Uznesenja Blažene Djevice Marije, stare i nove samostanske zgrade, te pokretnog naslijeđa koje obuhvata: zbirka slika, arheološka zbirka, numizmatička zbirka (oko 1200), zbirka tekstilnih predmeta, biblioteka, ferman o dozvoli izgradnje crkve i orgulje.</s>

<s>Historija 
Tolisa se prvi prvi put pojavila u darovnici hercega Kolomana bosanskome biskupu i njegovoj biskupiji koju je potvrdio Kolomanov brat, ugarski kralj, Bela IV, 1244. godine.</s><s>U tom dijelu Bosne franjevci su prisutni već od srednjeg vijeka i tamo su imali više samostana (Modriča, Skakava, Sv. Marija u Polju i dr.) od kojih je većina stradala u 15. i 16. vijeku.</s>

<s>Toliški samostan potiče iz druge polovine 19. vijeka.</s><s>Gradnju je započeo 1864. godine fra Martin Nedić.</s><s>Godine 1869.</s><s>Tolisa je bila proglašena rezidencijom,  a 1876. samostanom.</s><s>Crkva je u potpunosti dovršena 1881. godine.</s><s>Građevinske radove je izveo Đuro Eichorn iz Osijeka.</s><s>Građena je po uzoru na staru isusovačku crkvu u Osijeku.</s><s>Obnovljena je 1911. godine prema nacrtima arhitekte Josipa Vancaša.</s><s>On je u crkvi porušio sve konstrukcije, osim vanjskih zidova.</s><s>Izvedeni su bačvasti svodovi u lađama, a u crkvu je postavljeno pet novih oltara i propovjedaonica.</s><s>Godine 1896. nabavljene su orgulje  (13 registara) iz crkve Sv. Petra i Pavla u Osijeku.</s>

<s>U toku rata 1992-1995, samostan i crkva su oštećeni.</s>

<s>Opis 
Rađena je po nacrtu bivše Jezuitske crkve u Osijeku, i zidana je u romanskom stilu.</s><s>Dimenzije crkve su 25,60 x 56 metara.</s><s>Ima dva zvonika čija ukupne visina iznosi 56 metara, urađeni su od cigle i imaju osnovu 5,25 x 5,25 m.</s>

<s>Spojena je fizički sa samostanskom zgradom.</s><s>Uzdužna osovina crkve je orijentisana po pravcu azimuta zapad-istok, sa otklonom ugla pravca uzdužne osovine crkve od cca 14 stepeni prema sjeveru.</s><s>Pripada tipu trobrodnih bazilika.</s>

<s>Pokretna dobra 
U arheološkoj zbirci nalazi se više nalaza s područja Bosanske Posavine, te vrijedan arheološki materijal iz perioda neolita, bronzanog, željeznog, antičkog i srednjovjekovnog doba.</s>

<s>Numizmatička zbirka sadrži 974 novčića svih vladara koji su boravili na posavskom području.</s><s>Tako zbirku čine grčki i rimski novci, ugarski, srpski, dubrovački, bosanski, osmanlijski, mletački i drugi.</s>

<s>Zbirka crkvenog ruha sastoji se od velikog broj kazula, dalmatika i pluvijala.</s><s>Najraniji primjerci crkvenog tekstila potiču iz XVII vijeka.</s><s>Osnovni motivi na njima su različiti, zavisno od vremena kada su nastale.</s><s>Na pojedinim kazulama su vidljivi natpisi sa imenom donatora i godine izrade.</s>

<s>Biblioteka posjeduje 11.270 knjiga, od toga 10.850 naslova.</s><s>Broj naslova periodike je 87, a broj tomova 735.</s><s>Sadržaj dijela je raznolik, a najveći dio čine: svetopisamska literatura, teološke knjige, liturgijske knjige, djela iz Crkvenog prava, djela iz istorije Reda, Crkve i naroda, molitvenici, pjesmarice i poučni priručnici, propovjednička i hagiografska literatura, rječnici, gramatike i pravopisi, djela iz područja različitih oblasti, leksikoni i drugo.</s><s>U sklopu samostanske biblioteke čuva se i originalni ferman iz 1863. godine kojim je odobrena gradnja nove crkve.</s><s>Njegove dimenzije su 78 x 54 cm.</s><s>Ferman je izdan od strane sultana Abdul Azizija.</s>

<s>Reference</s>

<s>Nacionalni spomenici u Orašju
Samostani u Bosni i Hercegovini
Vrhbosanska nadbiskupija</s>

