Narodna Republika Kampućija
<s>Narodna Republika Kampućija (kmerski: សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា Sathéaranakrâth Pracheameanit Kâmpŭchéa) bila je socijalistička država na teritoriju današnje Kambodže, koja je postojala od 1979. do 1989. godine.</s><s>Predvođena od strane Ujedinjenog narodnog fronta za spas Kampućije, NR Kampućije je de facto bila marionetska država susjednog Vijetnama, nakon čije je vojne intervencije protiv Pol Potovog režima i nastala.</s><s>Uz Vijetnam, glavni saveznik bio joj je Sovjetski Savez.</s>

<s>Iako je u praksi jedina obnašala efektivnu vlast na teritoriju Kambodže, NR Kampućija nikada nije stekla diplomatsko priznanje, niti mjesto u Ujedinjenim nacjiama, koje su zadržali predstavnici Crvenih Kmera.</s><s>Ovakav rasplet bio je posljedica intervencije NR Kine, Ujedinjenog Kraljevstva, Sjedinjenih Država i ostalih zemalja ASEAN-a, a sve u svrhu slabljenja vijetnamskog položaja u Indokini, odnosno slabljenja sovjetskog utjecaja na tom području.</s><s>Kambodžansko mjesto u UN-u pripadalo je Koalicijskoj vladi Demokratske Kampućije, kojom su faktički upravljali Crveni Kmeri.</s><s>Ipak, unatoč ograničenom međunarodnom priznanju, smatra se kako je NR Kampućija jedina izvršavala faktičnu vlast na teritoriju Kambodže od 1979. do 1993. godine, s tim da je 1989. godine došlo do ustavnih promjena koje su dovele do formiranja Države Kambodže.</s>

<s>Historijska pozadina 
Vijetnam je bio glavni saveznik Crvenih Kmera tokom borbe za vlast u građsnskom ratu od 1970. do 1975. godine.</s><s>Međutim, čim su Crveni Kmeri osovjili vlast 1975. godine, njihovi vojnici su napali vijetnamske otoke Phú Quốc i Thổ Chu, pobivši pritom više od 500 Vijetnamaca.</s><s>Tokom vladavine Crvenih Kmera, vršeni su sustavni progoni Vijetnamaca unutar Kambodže pa je vlada Vijetnama od 1978. počela aktivno financirati gerilce duž kambodžanske istočne granice.</s><s>Ti gerilci činit će jezgru pokreta otpora protiv Pol Potovog režima.</s><s>Tokom 1978. godine, provijetnamski vođa Crvenih Kmera, Vorn Vet, uhapšen, mučen i ubijen u posljednjem valu unutarpartijskih čistki koje su zahvatile Angkar, a sve pod optužbama da je planirao državni udar, odnosno da je bio agent Vijetnama i CIA-je.</s><s>Uskoro su deseci tisuća kambodžanskih i vijetnamskih izbjeglica prešli granicu i pobjegli u Vijetnam.</s><s>Najjača organizacija koju je financirao Vijetnam bio je Ujedinjeni narodni front za spas Kampućije, osnovan 3. prosinca 1978. godine.</s><s>Front narodnog spasa ubrzo je stekao veliku popularnost među izbjeglim Kmerima.</s><s>Vijetnam je 22. prosinca 1978. godine pokrenuo veliku ofenzivu s namjerom rušenja vlade Demokratske Kampućije.</s><s>Vijetnamska vojska ušla je u glavni grad, Phnom Penh, 7. siječnja 1979. godine.</s><s>Prilikom povlačenja, Crveni Kmeri su za sobom palili polja riže, posljedica čega je bila epidemija gladi koja je trajala do sredine 1980-ih.</s>

<s>Funkcioniranje republike</s>

<s>Do 10. siječnja 1979. godine, vojska Demokratske Kamupćije bila je poražena, a Ujedinjeni narodni front je proglasio Narodnu Republiku Kampućiju.</s><s>Nova vlada bila je prosovjetski orijentisana i primala je materijalnu pomoć od Vijetnama.</s><s>NR Kina se od početka angažirala protiv nove vlade zbog toga što su s vlasti bili svrgnuti prokineski Crveni Kmeri, u čemu ih je podržala i vlada Sjedinjenih Država, koja se još uvijek sjećala ponižavajućeg povlačenja i poraza u Vijetnamskom ratu.</s><s>Usprkos izostanku međunarodne podrške i vijetnamskom patronatu, većina stanovnika Kambodže oduševljeno je pozdravila vladu Ujedinjenog narodnog fronta, sretna zbog završetka brutalne vladavine Crvenih Kmera.</s><s>Iako je vijetnamska vojska po dolasku u ispražnjeni Phnom Penh izvršila transport određenih dobara u Vijetnam, njena uloga bila je veoma značajna u izgradnji i osposobljavanju institucija Kampućije poslije terora Crvenih Kmera.</s><s>Vođa NR Kampućije postao je Heng Samrin, a vladajućom strankom proglašena je novoformirana Narodna revolucionarna partija Kampućije.</s><s>Nova vlada nastavila je s izgradnjom socijalizma u Kambodži, ali je odbacila maoizam, koji je bio temeljna ideologija prokineskih Crvenih Kmera.</s><s>Također je usko surađivala sa Sovjetskim Savezom i bila član Savjeta za uzajamnu ekonomsku pomoć.</s><s>Jedan od prvih koraka u restaurisanju države bila je veća tolerancija prema budizmu kao državnoj religiji u Kambodži.</s><s>Budističkim monasima u određenoj je mjeri dozvoljeno prakticiranje duhovnog života.</s><s>Nova vlada obnovila je preko 700 budističkih hramova, od ukupno 3,600 razrušenih ili teško oštećenih od strane Crvenih Kmera.</s><s>Pošto su Crveni Kmeri pobili velik broj intelektualaca, vlada NR Kampućije slala je velik broj građana na školovanje u zemlje Istočnog bloka.</s><s>Vlada je tokom cijelog svog postojanja imala problema s manjkom partijskih kadrova, birokrata i tehničara.</s><s>Još jedan od važnih koraka nove vlasti bilo je i objelodanjenje strahoda kambodžanskog genocida i popratnih poljā smrti.</s><s>Za potrebe vlastitog legitimiteta, nova vlast je otvarala javne izložbe ljudskih lubanja i muzeje u kojima su prikazivani užasi koje su počinili Crveni Kmeri; u sklopu ovog procesa otvoren je i Muzej genocida Tuol Sleng.</s><s>„Dan mržnje“ prema Crvenim Kmerima bio je dan u godini kada je Ujedinjeni narodni front posebno podsjećao stanovnike na vladavinu Crvenih Kmera.</s>

<s>Građanski rat 
Od 1980. godine, preostali Crveni Kmeri u zapadnim područjima Kambodže počeli su sa regrupiranjem uz materijalnu pomoć Sjedinjenih Država.</s><s>Dodatnu pomoć pružili su im američki saveznici u regiji – Tajland, Singapur i Malezija.</s><s>Kmerski napadi tokom svake godine odvijali su se za vrijeme kišne sezone, a vijetnamske ofenzive za sušne sezone.</s><s>Godine 1982., Vijetnam je pokrenuo bezuspješnu ofenzivu protiv Crvenih Kmera.</s><s>Sve češće prisustvo Vijetnamaca u svakodnevnom životu Kmera potaklo je stvaranje antivijetnamske atmosfere.</s><s>Godine 1986., službeni Hanoi objavio je povlačenje vijetnamskih trupa iz NR Kampućije.</s><s>Povlačenje trupa ubrzano je tokom 1989. i 1990. godine, usljed ekonomsko-političkih promjena u Istočnom bloku.</s>

<s>Ustavne promjene 
Tokom 29. i 30. travnja 1989. godine, Narodna skupština NR Kampućije je održala izvanrednu sjednicu kojom je predsjedao nasmiješeni Hun Sen, tadašnji premijer, na čiji je zahtjev sjednica i održana.</s><s>Sjednica je raspravljala o promjenama ustava, isprva kozmetičkima, ali koje će se dugoročno pokazati izrazito važnima i koje će omogućiti tranziciju iz socijalizma prema monarhiji.</s><s>Tzv. "prijelazni ustav" stupio je na snagu 1. svibnja 1989. godine, čime je NR Kampućija zamijenjena Državom Kambodžom.</s>

<s>Reference</s>

<s>Literatura 
 Bekaert, Jacques, Cambodian Diary, Vol.</s><s>1: Tales of a Divided Nation 1983-1986, White Lotus Press, Bangkok 1997, , & Vol.</s><s>2: A Long Road to Peace 1987-1993, White Lotus Press, Bangkok 1998, 
 Harris, Ian, Buddhism in Extremis: The Case of Cambodia, in Buddhism and Politics in Twentieth-Century Asia, edited by Ian Harris, 54-78 (London, New York: Pinter, 1999).</s><s>Gottesman, Evan, Cambodia after the Khmer Rouge: Inside the politics of Nation Building.</s><s>Kiernan, Ben and Caroline Hughes (eds).</s><s>Conflict and Change in Cambodia.</s><s>Critical Asian Studies 34(4) (December 2002)
 Silber, Irwin, Kampuchea: The Revolution Rescued, Oakland, 1986
 Volkmann, Toby Alice , Cambodia 1990.'' Special edition.</s><s>Cultural Survival Quarterly 14(3) 1990</s>

<s>Vanjske veze</s>

<s>National anthem of the PRK (tune) 
 Puangthong Rungswasdisab, Thailand's Response to the Cambodian Genocide
 Kenneth J. Conboy, Hanoi's Newest Friend: Tokyo 
 Peacemakers Trust</s>

<s>Historija Kambodže po periodima
Hladni rat
Socijalističke države
Bivše države u Aziji
Djelomično priznate države</s>

