Autarijati i Ardijejci
<s>Autarijati i Ardijejci su dva susjedna ilirska plemena koji su se na prostorima bjelašničkog masiva vijekovima sukobljavali.</s><s>Podaci koje donose  Pseudo-Aristotel, Strabon i Apijan govore o složenoj korelaciji odnosa među ova dva srodna ilirska naroda.</s><s>Njihova kohabitacija na graničnom području trajala je prilično dugo i sukobljavanje imalo je hroničan karakter.</s><s>Dugotrajno sukobljavanje trajalo je sve do konačnog ujedinjena autarijatskih zajednica u jedinstveni politički entitet kojima je to prvima pošlo za rukom među mnogobrojnim ilirskim plemenima.</s>

<s>Problem odnosa Autarijata i Ardijejaca ležao je u samoj osnovi njihove privrede, u stočarstvu.</s>

<s>Iako srodna po porijeklu i kulturi, ova dva ilirska naroda su predstavljala ljute konkurente u borbama za bogate zone za ispašu na bjelašničkom masivu i slana vrela neophodna za brigu o stoci.</s><s>Na osnovu ostataka materijalne produkcije, očigledno je vrijeme radilo za Autarijate.</s><s>Oni su ubrzanije razvijali svoju društvenu, političku i privrednu strukturu, dok su Ardijejske zajednice, iako su bile bliže primorju, zastajkivale u razvoju.</s><s>I onoga trenutka kada se stvori jedinstveni autarijatski politički organizam, sudbina stalnog graničnog ratovanja dva konkurentna stočarska naroda biti će brzo odlučena.</s>

<s>Poraz Ardijejaca 
Autarijatski pritisak na ardijejsko područje tekao je iz tri pravca, iz porječja Prače, gornjeg Podrinja duž rijeka Bistrice i Sutjeske, i preko bjelašničkog masiva.</s><s>Iako je povod za rat sa Ardijejcima možda moglo biti vrelo slane vode uzroci sukoba su dublji i sadržajniji, oni leže prvenstveno u već pomenutom autarijatskom napretku, želji da se nastala moć iskoristi kako bi se konačno slomio južni susjed i zagospodarilo ne samo slanim vrelom koje se nalazilo (po Pseudo-Aristotelu) na ardijejskoj strani granice, nego i zonama ispaša i prije svega zadovoljili apetiti ojačale i obogaćene autarijatske kneževske i ratničke "aristokratije".</s>

<s>Na kraju su ipak Autarijati bili ti koji su izašli kao pobjednici.</s><s>Uzroci tome leže u boljoj organizovanosti, jačoj unutarnjoj koheziji i iskustvu koje su stekli osvajanjima Pomoravlja i potiskivanja Tribala.</s>

<s>Osnivanje ilirske države 
Ardijejci su potisnuti od masiva Prenja, Zelengore i Maglića, i formiraju novi centar u Gatačkom polju.</s><s>Od kraja IV. st. p. n. e. presudno su uticali na razvoj etničkih, narodnosnih i geopolitičkih procesa koji su se odvijali na prostoru između  Neretve, Bokokotorskog zaliva i sve do Skadarskog jezera.</s><s>Poraz koji su doživjeli od Autarijata nesumnjivo je odigrao veliku ulogu u preorijentaciji Ardijejeca sa vođenja kontinentalne na primorsku politiku, te je i nova lokacija na Gatačkom polju postala jezgrom odakle su se Ardijejci dalje (i narodnosno i politički) raširili sve do mora, postajući primorski narod.</s><s>Primat na poljima krajnjeg istoka Hercegovine dobile su ili (ponovo zadobile) populacije koje su Ardijejci zatekli na tom području ili novodoseljene ilirske zajednice, poznate pod imenima Naresi, Melkumani ili Deraemistini.</s>

<s>Ardijejci su preuzeli na sebe sličnu ulogu kao Autarijati u slučaju sjeverne varijante, objedinjavajući Ilire južne varijante glasinačke kulture u jedan politički entitet koji će od sredine III. st. p. n. e. steći i odlike državotvornosti, ostajući poznat u historijskim izvorima kao Ilirska država.</s>

<s>Da je Gatačko polje bilo bitno središte u vrijeme i nakon «Ilirske države» potvrđuju i u okolini Gacka pronađeni novci Apolonije (period 229-100. god. p. n. e.) i rimski republikanski denarius (Baebia 144. god. p. n. e.), u Zagradcima drahma Dirahija (229-110. god. p. n. e.), u Kazancima rimski republikanski denarius i veliki broj ilirskih novaca na gradini Jasenik.</s>

<s>Tek su Rimljani slomili Ardijejce, uništivši ih 135. godine p.n.e kao bitan politički i vojni faktor na istočnojadranskoj obali.</s><s>Pa i tada nisu potpuno nestali nego i u I. st. n. e. se nailazi na 15 ardijejskih dekurija.</s>

<s>Literatura</s>

<s>Reference</s>

<s>Autarijati
Ardijejci</s>

