Anoksija
<s>Anoksija () je poremećaj koji se karakteriše; smanjenjenjem nivoa kiseonika u tkivima ispod njegovih fizioloških vrednosti, potpunim nedostatkom kiseonika u organizmu zbog prekida njegovog dolaska u tkiva i nesposobnsgi ćelija da koriste kiseonik za normalnu funkciju.</s><s>Prema brzini nastanka razlikuju se dve vrste anoksije; brzonastajuća ili akutna anoksija i sporonastajuća ili hronična anoksija.</s>

<s>Suprotstavljeni stavovovi 
Prema Arturu Gajtonu, eminentnom fiziologu, u praksi se neki termini vezani za poremećaje u distribuciji kiseonika u procesu disanja pogrešno koriste:
 Anoksija u suštini znači da kiseonika uopšte nema, ali se ovaj termin češće primenjuje za označavanje smanjene količine kiseonika.</s><s>Ispravniji naziv (po Gajtonu) za smanjenje količine kiseonika u organizmu bio bi hipoksija.</s><s>Anoksemija, znači da u krvi nema kiseonika, ali se i ovaj termin u svakodnevnoj praksi koristi da označi da je zapravo količina kisenika u krvi smanjena.</s><s>Bolji termin (po Gajtonu) za ovaj poremećaj je hipoksemija.</s>

<s>Etiologija 
Etiološki gledan najčešći uzroci anoksije su:
 Povrede sa zapušenjem disajnih puteva (zapušenje nosa i usta, zapušenje ždrela i grkljana, zapušenje dušnika i dušnica)
 Utopljenje
 Povrede koje nastaju stezanjem (zagušenje-stezanje vrata šakom odnosno šakama, zadavljenje-stezanje vrata omčom koju zateže neka živa ili neživa sila, vešanje-stezanje vrata omčom koju pasivno zateže težina sopstvenog tela), 
 Stezanje ili pritisak na grudni koš u toku nekih hirurških zahvata 
 Razni oblici šoka.</s><s>Akutna trovanja
 Porođaj 
 Boravak na visini
 Bolesti krvi (anemija)
 Teška iskrvarenja</s>

<s>Patofiziologija 
Nedovoljna količine kiseonika u atmosferi izaziva pad parcijalnog pritiska kiseonika u udahnutom vazduhu, i ima za posledicu smanjenje oksigenacije hemoglobina u plućnim kapilarima.</s><s>Kod ovog poremećaja u svim etapama transporta kiseonika u organizmu njegove vrednosti su smanjene, tj. značajno su niže od fizioloških, navedenih u donjoj tabeli.</s><s>Mogu nastati zbog:
 zagađenja atmosfere izduvnim gasovima, parama, dimom i drugim isparenjima, 
 u toku boravka na visokim planinama ili u atmosferi na velikim visinama, 
 u toku incidenata u rudnicima i podzemnim jamama, 
 u vazduhoplovstvu, 
 kosmičkim letovima, 
 podvodnim aktivnostima, 
 zbog povreda i drugih mehaničkih zapušenja usta i nosa ili stazanja disajnih puteva.
<center>
Koncentracija gasova u vazduhu i krvi
{| class="wikitable"
|-
!</s><s>Gas !!</s><s>Vazduhatmosfera —  alveole(parcijalni pritisak u kRa) !!</s><s>Krvarterije — vene(parcijalni pritisak u kRa) 
|- style="background:gold;"
| Kiseonik ||<center>20,6 — 13,5(158) — (158) || <center>12.5 — 5,3(95)    — (40) 
|-
| Ugljen-dioksid || <center>0.04 — 5,3(0,3) — (40) ||<center>5,3 — 6,1(40) — (46)
|-
| Azot || <center>79,6 — 76,2(597) — (572)  || <center>76,2 — 76,2(572) — (572)
|-
| Vodena para || <center>0,7 — 6,3(5) — (47) || 6,3 — 6,3(47) — (47)
|}</s>

<s>Vrste anoksije 
Prema brzini nastanka i težini kliničke slike razlikuju se dve vrste anoksije;</s>

<s>Akutna anoksija 
Akutna ili brzonastajuća anoksija, prvi je tip anoksije koja se karakteriše izraženim znacima i simptomima nedovoljnog snabdevanja kiseonikom vitalnih organa u toku jednog ili dva minuta posle prekida funkcije disanja.</s><s>Ona dovodi do težih poremećaja razmene gasova u ćelijama, što ima za posledicu poremećaj funkcije najznačajnijih vitalnih organa kao što su mozak i srce.</s>

<s>Posledice akutne anoksije zavise od brzine njenog razvoja, i teža su ukoliko su ćelije različitije ili svojstvenije.</s><s>Vreme za koje pojedino tkivo može da se održi u funkciji iznosi; oko šest do osam minuta (za mozak), 20 do 30 minuta (za bulbus), 120 minuta za mišiće itd.</s><s>Anoksija mozga i srčanog mišića može dovesti do naglog prekida moždanih funkcija, zastoja srčanog rada, i nastanka smrti.</s>

<s>Akutna anoksija ploda u trenutku porođaja, nastala kao posedica kompresije, može da dovede do pojave encefalopatije, ili gluvoće, kod novorođenčeta.</s>

<s>Hronična anoksija 
Drugi tip anoksije je hronična forma anoksije, koja može da nastane kao posledica;
Anoksična anoksija
Ovaj oblik anoksije nastaje kao posledica nedovoljnog zasićenja hemoglobina arterijske krvi kiseonikom, najčešće zbog njegove nedovoljne količine u plućima.</s><s>Ona može nastati npr. kod visinske bolesti, kada je uslovljene smanjenim parcijalnim pritiskom kiseonika u udahnutom vazduhu na velikim visinama.</s><s>Anemijska anoksija 
Anemijska anoksija nastaje kao posledica nedovoljne količine hemoglobina u cirkulišućoj krvi, zbog iskrvarenja ili anemijskih bolesti.</s><s>Zastojna anoksija 
Nastaje kao posledica smanjenog ili nedovoljnog proticanja krvi u tkivam (sistemska anoksija) ili do samih ćelija (ćelijska anoksija), zbog ozbiljno narušene cirkulacije u krvnim sudovima i kapilarima.</s>

<s>Takav oblik anoksije srećemo kod srčanog mišića, zbog nesposobnosti venačnog krvotoka da snabde miokard dovoljnim količinama kiseonika, kod anoksije novorođenčeta zbog narušene funkcije krvotoka, produženim trajanjem trudnoće ili porođaja.</s><s>Histotoksična anoksija
Zbog enzimskih poremećaja u tkivima ili narušene funkcije hemoglobina (npr kod raznih trovanja), u ovoj anoksija tkiva i ćelije nisu u mogućnosti da koriste kiseonik, iako ga u plućima ili krvi ima u dovoljnim količinama.</s><s>Ostali oblici anoksije 
Razni oblici anoksije mogu nastati ili se kasnije javiti i; prilikom anestezije, u toku nekih hirurških zahvata ili u raznim oblicima šoka.</s>

<s>Izvori</s>

<s>Literatura 
 Cavusoglu H, Kayserilioglu A, Terzioglu M. The effects of general hypoxic hypoxia and renal ischemia on erythropoietin production.</s><s>Arch.</s><s>Int.</s><s>Physiol.</s><s>Biochim.</s><s>1969 May;77(2):260-74. [PubMed]
 Balachandran JS, Masa JF, Mokhlesi B. Obesity Hypoventilation Syndrome Epidemiology and Diagnosis.</s><s>Sleep Med Clin.</s><s>2014 Sep;9(3):341-347. [PMC free article] [PubMed]</s>

<s>Spoljašnje veze</s>

<s>Bolesti cirkulatornog sistema (MKB10, I00-I99)
Bolesti krvnih zrnaca
Plućne bolesti
Povrede</s>

