Stari grad Kamengrad
<s>Stari grad Kamengrad  je srednjovjekovno utvrđenje na području današnje opštine Sanski Most, Bosna i Hercegovina.</s><s>U raznim stranim izvorima Kamengrad se navodi različito: Kamengrad, Camengrad, Kamingrad, Kamergraid, Camengrae.</s><s>Dolazi također i pod mađarskim imenom Kewar, Kywwar i Chivar.</s><s>U turskim izvorima piše se uvijek Kamengrad.</s><s>Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika na sjednici održanoj 1. aprila 2008. godine donijela je  odluku da se tvrđava, proglasi za nacionalni spomenik BiH.</s><s>Ovu odluku Komisija donijelo je u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Amra Hadžimuhamedović (predsjedavajuća), Dubravko Lovrenović, Ljiljana Ševo i Tina Wik.</s>

<s>Lokacija 
Stari grad se nalazi iznad današnjeg sela Donji Kamengrad, na nadmorskoj visini 417 m, oko 9 km od Sanskog Mosta.</s>

<s>Istorija 
Župa Sana prvi put se spominje u istorijskim izvorima 1256. godine, kada se u ispravi stonobeogradskog kaptola navodi Aleksandar “comes de Zana”, a uz njega i Mojsije “comes de Vrbas”.</s><s>Župan Vrbasa i Sane 1280. godine je Ivan od Gisinga, ali je već 1285. godine Radoslav Babonjić “gospodar Glaža, Vrbasa I Sane”.</s><s>Župe Sana i Vrbanja javljaju se u periodu između 1280. i 1283. godine u dubrovačkim izvorima 18, odnosno 12 puta kao područja iz kojih potječu robovi koji se prodaju u Dubrovniku, što govori da je stanovništvo navedenih župa u velikoj mjeri bilo nepokršteno.</s>

<s>Srednjovjekovni grad se po prvi puta pominje 3. maja 1374. godine  u kupoprodajnom ugovoru između lokalnih velikaša.</s><s>Ta isprava u prijevodu glasi: “Kaptol crkve Zagrebačke potvrđuje da su pred njim Juraj sin Tomin, Jakša sin Petrov i Dragoš sin Radosavljev iz starog Vrsušja neki komad svog posjeda Zagradje kraj grada (castrum) zvanoga Kamengrad prodali Ivanu, Nikoli, Babonigu I Stefanu, sinovima Dujma Blagajskog….za deset maraca kraljevskih dinara.</s><s>Grad je sazidan 1346. godine, a pao je 1463. godine.</s><s>Osmanlije su opsjedale Kamengrad punih jedanaest godina i osvojili su tek onda kada je sa svojom vojskom na bojište došao sultan Fatih.</s><s>Tada je u njegovo ime podignuta Fatihova Musala.</s>

<s>Opis 
Grad se sastoji iz dva dijela.</s><s>Prostor Gornjeg grada je lociran na vrhu kamene litice i u narodu se naziva “Kaja” grad.</s><s>Ima dužinu od oko 100 m i širinu oko 25 metara.</s><s>Na zapadnoj strani nalazi se kula polukružne osnove.</s><s>Na jugoistočnoj strani nalazi se poligonalna branič kula koja je vidljiva iz doline.</s><s>U ovoj kuli izveden je otvor širine 50 i visine 80 cm završen formom polukružnog segmentnog luka.</s>

<s>Prostora Donjeg grada – podgrađe - je smješten u podnožju litice, a u narodu naziva se Palankom.</s><s>Sastoji se od sistema bedema unutar kojih je smješteno nekoliko prostorija (tri veće i nekoliko manjih).</s>

<s>Literatura 
 Jelena Mrgić-Radojčić, Donji Kraji, Krajina srednjovekovne Bosne, Beograd,2002.</s><s>Tihomir Glavaš, Kamengrad, Arheološki leksikon Bosne i Hercegovine, Tom II, Zemaljski muzej Bosne i Hercegovine, Sarajevo 1988, 147.</s>

<s>Reference</s>

<s>K
Nacionalni spomenici u Sanskom Mostu
Donji Kraji</s>

