Balistika
<s>Balistika je nauka o kretanju projektila pod dejstvom pogonskog punjenja.</s><s>Dijeli se na unutrašnju i spoljnu balistiku.</s>

<s>Unutrašnja balistika proučava dinamičke i termodinamičke karakteristike pogonskog punjenja.</s><s>Spoljna balistika proučava kretanje projektila od trenutka napuštanja uređaja za lansiranje (cijevi, lansera) do završne tačke leta.</s><s>Svaka zahtijeva korištenje posebnih balističkih mjerenja.</s><s>Pojam balistika na cilju (meti) se bavi efektima projektila na cilju, i obrađen je u članku probojnost zrna.</s>

<s>Podjela na unutrašnju i spoljnu balistiku je nastala u vrijeme oruđa kojima je najveća brzina saopštavana na ustima cijevi izgaranjem baruta u komori.</s><s>Sa raketnim projektilima koji su pogonjeni i poslije napuštanja lansirnog uređaja, sve je teže praviti razliku između ova dva pojma.</s>

<s>Historija i razvoj 
Problemima balistike se prvi bavi Leonardo da Vinči, pokušavajući da poveže uticaje dužine i prečnika cijevi, položaja rupice za pripalu baruta, i drugih, na let projektila.</s><s>U to vrijeme se smatralo da projektil ide horizontalno, a da po gubitku energije vertikalno pada na zemlju.</s><s>Nikolo Tartalja 1538. ispravno zaključuje u „Quesiti et inventioni diverse“ da slobodni let projektila nije pravolinijski ni u jednom trenutku, i postulira da je domet najveći uz elevaviju od 45 stepeni.</s><s>Galileo 1638. opisuje putanju leta kao parabolu, a Njutn 1684. uvodi u razmatranje i otpor vazduha, smatrajući da se povećava s kvadratom brzine tijela.</s>

<s>U 18. vijeku Francuz B. Belidor nalazi eksperimentalno da je najbolji odnos težine baruta i projektila 1:3, a Englez Bendžamin Robins stvara balističko klatno.</s><s>Leonard Ojler rješava matematički sistem jednačina kretanja projektila, koji ima i danas značaj za brzine ispod 240 m/s. Ojler uvodi i sistem postupnog rješenja sistema jednačina po sukcesivnim lukovima, koji se koristi i danas.</s>

<s>Tokom 19. vijeka mnogi naučnici rade na usavršavanju mjerenja i metoda.</s><s>Uvodi se krešer za mjerenje pritiska gasova u cijevi, i hronograf za mjerenje brzine projektila.</s><s>Utvrđena je zavisnost sile baruta, gustine punjenja, i razvijenog pritiska gasova u komori konstantne zapremine poznata kao Ejbel-Noublov zakon.</s><s>Nađen je i zakon otpora sredine, od kojih je Gavrov korišten do Prvog svjetskog rata.</s><s>Italijan Anđelo Sijači s razradama P. Šarbonijea daje metod rješavanja jednačina kretanja u konačnom obliku, koji je primjenjiv bez obzira na korišteni zakon otpora.</s><s>S ovim su sačinjene tablice koje se i danas koriste.</s>

<s>U 20. vijeku dolazi do daljeg razvoja teorijskog razmatranja problematike balistike, i razvoja sprava za mjerenje i registraciju.</s><s>Uvođenjem elektronskih računara sve više se koristi Runge-Kuta metod numeričkog integraljenja.</s>

<s>Teorije o kretanju raketnih projektila daju Rusi Konstantin Ciolkovski i Ivan Meščerski.</s><s>Metod Runge-Kuta se koristi danas i za ove vrste proračuna.</s><s>Kretanje raketnih vođenih projektila velikog dometa i orbitalnih letjelica se zasniva na principima nebeske mehanike i astronomije.</s>

<s>Razvoj aerodinamike je omogućio definisanje aerodinamičkih osobina projektila, što omogućava definisanje uslova statičke i dinamičke stabilnosti i kretanja projektila oko težišta.</s><s>Osnovne uslove definiše Magnus de Spar 1894.</s><s>Kasnije dolazi do velikog napretka i na ovom polju balistike.</s>

<s>Trenutni problemi 
Najvažnija pitanja savremene unutrašnje balistike su problemi procesa i načina sagorijevanja pogonske materije za oruđa velikih početnih brzina projektila, problemi raketnih motora s čvrstim gorivom, i talasni procesi pri opaljenju.</s>

<s>Povezano 
 Balistička mjerenja
 Balistička gađanja</s>

<s>Literatura 
 Vojna enciklopedija, Beograd, 1970., knjiga prva, str. 446-447.</s>

<s>Vanjske veze</s>

<s>Balističke trajektorije</s>

<s>Dinamika</s>

