Crnogorski vladari
<s></s>

<s>Spisak vladara</s>

<s>{| class="wikitable sortable"
|- class="is-sticky"
|-
!style=background:#FFD700; width = "14%" | Dinastija
!style=background:#FFD700; width = "20%" |  Vladar
!style=background:#FFD700; width = "10%" | Slika
!style=background:#FFD700; width = "10%" | Razdoblje
!style=background:#FFD700; width = "46%" | Napomene
|-
| – || Arhont Petar || || kraj 10. vijeka || Arhont Duklje.
|-
| – || Jovan Vladimir||  || c. 1000–1016 || Knez Duklje.
|-
| – || Dragimir|| || 1016–1018 || Knez Travunije i Zahumlja.
|-
| Vojislavljevići || Stefan Vojislav|| || 1018–1043 || Dragimirov sin i rodonačelnik dinastije Vojislavljevića i knez Srba.</s><s>Duga vladavina.</s><s>Pobunio protiv Vizantijskog carstva (1035).
|-
| Vojislavljevići || Neda|| || 1043–1046 || Nećaka bugarskog cara Samuila i žena kneza Vojislava.
|-
| Vojislavljevići || Gojislav|| || 1046 || Sin kneza Vojislava.
|-
| Vojislavljevići || Mihailo||  || c. 1046–1081 || Duga vladavina, bio je kralj Duklje, Travunije, Zahumlja i Raške.</s><s>Na početku je bio vizantijski vazal.</s><s>Nakon crkvenog raskola iz 1054. godine, udaljio je se od Vizantinaca podržavajući slovensku pobunu iz 1071/1072.</s><s>Godine 1077. dobio je kraljevsku počast od Grgura VII. i nominalno je služio papi.</s><s>Duga vladavina.
|-
| colspan="5" bgcolor="#c0ffff" align="center" |Duklja postaje kraljevina (1077)Nezavisnost od Vizantije|-
| Vojislavljevići || Konstantin Bodin||  || 1081–1101 || Kralj Duklje i Raški župan.</s><s>Duga vladavina.</s><s>Bio je jedan od vođa slavenskog ustanka protiv Vizantije 1071/1072. godine, uzevši titulu cara Bugarske, pod imenom «Petar III».</s><s>Vizantinci ga proglašavaju protosebastosom.
|-
| Vojislavljevići || Mihailo II|| || 1101–1102 ||  
|-
| Vojislavljevići || Dobroslav II|| || 1102 || Kralj Duklje i Travunije.
|-
| Vojislavljevići || Kočopar|| || 1102–1103 || Kralj Duklje, pod vlašću velikog kneza Vukana od Raške.
|-
| Vojislavljevići || Vladimir|| || 1103–1114 || Kralj Duklje.
|-
| Vojislavljevići || Đorđe|| || 1114–1118 || Konstantinov sin i Dukljanski kralj.
|-
| – || Grubeša|| || 1118–1125 || Svrgao svog negdašnjeg saveznika Đorđa pomoću Vizantije.</s><s>Poginuo u bitci kod Bara.
|-
| Vojislavljevići || Đorđe|| || 1125–1131 || Druga vladavina.
|-
| Vojislavljevići || Gradihna|| || 1131–1148 || Knez Duklje.</s><s>Prilično duga vladavina.
|-
| Vojislavljevići || Radoslav|| || 1146–1148/62 || Knez Duklje.
|-
| Vojislavljevići || Mihailo III|| || 1162–1186 || Knez Duklje.</s><s>Duga vladavina.
|-
| colspan="5" bgcolor="#c0ffff" align="center" |Duklja postupno postaje vazal Raške pod dinastijom Nemanjića (1166–1217)|-
| colspan="5" bgcolor="#c0ffff" align="center" |Nastanak Srpskog kraljevstva (1217)|-
| Vojislavljevići || Desislava|| || c. 1186–1189 || Kneginja i Mihailova supruga.
|-
|  Nemanjići || Vukan||  || c. 1189–1208 || Oblast Zete pod vlast krune Nemanjića.</s><s>Duga vladavina. 
|-
|  Nemanjići || Đorđe|| || 1208–1216 || Kralj Zete.</s><s>Bio je u neprijateljskim odnosom sa svojim stricem Stefanom, kraljem Raške.</s><s>Prilično duga vladavina.
|-
|  Nemanjići || Radoslav||  || 1216–1243 || Sin Stefana Prvovenčanog.</s><s>Knjaz Zete i Zahumlja za vrijeme vladavine njegovog oca, Stefana Prvovenčanog.</s><s>Zatim postaje kralj Srbije.</s><s>Obnavlja odnose s Ohridskom arhiepiskopijom.</s><s>Duga vladavina
|-
|  Nemanjići || Beloslava|| || 1243–1267 || Bugarska princeza, kći Ivana Asena II, i kraljica Srbije kao supruga Stefana Vladislava.</s><s>Nakon sukoba između Stefana Vladislava i Stefana Uroša, Vladislav se odrekao krune i Uroš mu je dopustio da upravlja Zetom kao guverner uz zadržavanje titule «kralja».
|-
|  Nemanjići || Uroš||  || 1267–1276 || Kralj Srbije, najmlađi sin Stefana Prvovenčanog i Ane Dandolo.</s><s>Kralj Srbije.
|-
|  Nemanjići || Jelena|| || 1276–1309 || Žena Stefana Uroša i kraljica Srbije, kao kraljica udovica bila je guverner Zeti i Travunije do 1308.</s><s>Sagradila je manastir Gradac i bila je poznata po vjerskoj toleranciji.</s><s>Jelenino točno porijeklo nije poznato, ali pretpostavlja se da je «bila francuskog roda» ili po nekim istragama veže se za Napuljsku granu Anžuvinske dinastije.
|-
| colspan="5" bgcolor="#c0ffff" align="center" |Građanski rat u kraljevini Srbiji (1321-1322)
|-
|  Nemanjići || Stefan Dečanski||  || 1309–1314 ||  Kralj Srbije, sin kralja Milutina, nastavio je širenje Srbije na račun Vizantije i stvorio od nje najmoćniju silu na Balkanskom poluostrvu. 
|-
|  Nemanjići || Konstantin||  || 1314–1322 ||  Sin i nasljednik kralja Milutina, knjaz Zete, bio je kralj Srbije za kratko vrijeme (1321-1322).</s><s>Nakon građanskog rata za krunu Srbije, ubijen je od mlađeg brata Stefana Dečanskog. 
|-
|  Nemanjići || Dušan||  || 1322–1331 ||  Duga vladavina.</s><s>Sin Stefana Dečanskog, kralj Srbije (1331-1346) i zatim car Srba i Grka (1346-1355).</s><s>Dao je podsticaj carskoj ekspanziji srpskog kraljevstva na Balkanskom poluostrvu, postajući hegemonistička sila (Dušanovo carstvo).</s><s>Dao je izraditi kapitalan dokument za ondašnju književnost, Dušanov zakonik.
|-
| colspan="5" bgcolor="#c0ffff" align="center" |Poslije cara Dušana, nastaje kriza vlasti u Srpskom carstvu (1356-1371)
|-
| – || Đuraš Ilijić|| || 1331–1362 || Plemić u službi kralja Stefana Dečanskog, cara Dušana i Uroša V. Rodonačelnik je dinastije Đuraševića, od koje će se odvojiti grana koja će stvoriti dinastiju Crnojevića.</s><s>Nosio je naslov kefalije (čelnik) i upravljao Gornjom Zetom.
|-
|  Balšići || Balša|| || 1356–1362 || Zetski plemić, rodonačelnik dinastije Balšića, iskoristo je kaotično stanje u Srbiji nakon smrti cara Dušana, prošireći svoju vlast na Bar i Skadar.
|-
| colspan="5" bgcolor="#c0ffff" align="center" |Početkom 1360-ih Balšići stvaraju samostalnu knjaževinu
|-
|  Balšići || Đurađ Balšić|| || 1362–1378 || Balšin sin, sa mudrom igrom saveza proširuje područje pod kontrolom porodice Balšića.</s><s>Osvojio je Skadar, Paštroviće i predio između Skadarskog jezera i Jadranskog mora.</s><s>Uz podršku Dubrovačke Republike i Venecije ušao je u rat protiv Srpskog carstva (1360-1362).</s><s>U posjedu Balšića bili su svi primorski gradovi osim Kotora (Ulcinj, Bar, Budva, Cavtat), te Lješ, Danj, Drivast, Ribnica, Prizren, Peć.
|-
|  Balšići || Balša II|| || 1378–1385 || Balšin sin, preuzeo vlast nakon smrti njegovog brata Đurđa.</s><s>U neprijateljstvim odnosima sa bosanskim kraljem Tvrtkom Kotromanićem, uglavnom zbog Kotora.</s><s>U zamahu prema jugu, osvojio je Drač, te napao Berata i Valonu, ulazeći u teški sukob sa Karlom Topijom, koji je zatražio pomoć sultana Murata.</s><s>Poginuo je vjerovatno u bici na Saurskom polju.
|-
|  Balšići || Đurađ II||  || 1385–1403 || Vladar Zete, bio je sin Stracimira Balšića.</s><s>Duga vladavina.</s><s>Sklopio savez sa naglo opadajućem Srpskom carstvom koja je u naglom opadanju.</s><s>Po nekim izvorima, Đurađ II Balšić se može poistovjetiti sa Strahinjom Banović iz srpskih narodnih pjesama.
|-
| colspan="5" bgcolor="#c0ffff" align="center" |Osmansko širenje na Balkanu: bitka na Kosovu (1389) i bitka kod Nikopolja (1396)|-
| colspan="5" bgcolor="#c0ffff" align="center" |Napad Anadolije i pobjeda Timurovih Tartara nad Otomanskom Carstvom (1402).</s><s>Osmanska kriza (1402-1413)|-
| colspan="5" bgcolor="#c0ffff" align="center" |Nastanak Srpska despotovine (1402)
|-
| colspan="5" bgcolor="#c0ffff" align="center" |Balšići stvaraju samostalnu knjaževinu
|-
|  Balšići || Balša III||  || 1403–1421 || Vladar Zete, sin Đurđa II. i Jelene Lazarević, kći kneza Lazara.</s><s>Zeta postaje sastavni dio Srpske despotovine.</s><s>Ulazi u sukob sa Venecijom (Skadarski rat), nakon čega se zbližava sa Osmanlijama i postaje njihov vazal.</s><s>Zatim počinje Drugi skadarski rat protiv Venecije, čime Mlečani dobijaju Ulcinj, Grbalj i Paštroviće, a Srbi Drivast.</s><s>Kraj vladavine Balšića nad Zetom.
|-
|  Crnojevići || Đurađ Đurašević||  || 1403–1435 ||  Bio je vođa primorskog plemena Paštrovića.
|-
|  Crnojevići || Aleksa Đurašević||  || 1403–1435 || Vođa primorskog plemena Paštrovića.</s><s>Zajedno sa bratom, odbio je venecijanske ponude i ostao vjeran vazal Stefana Lazarevića.
|-
|  Crnojevići || Gojčin Crnojević||  || 1435–1451 ||  Đurđev sin, pobunio je se protiv Stefana Lazarevića.</s><s>Zajedno sa braćom pobjegao je u Veneciju nakon što je njihov stariji brat sklopio savez sa Stjepanom Vukčićem Kosačom. 
|-
| colspan="5" bgcolor="#c0ffff" align="center" |Prvi (1439) i drugi pad Smedereva (1459): kraj Srpske despotovine
|-
|  Crnojevići || Stefan Crnojević||  || 1451–1465 ||  Treći sin Đurđa Đuraševića.
|-
|  Crnojevići || Ivan Crnojević||  || 1465–1490 ||  
|-
|  Crnojevići || Đurađ IV||  || 1490–1496 ||  
|-
|  Crnojevići || Stefan II||  || 1496–1498 ||  
|-
|  Crnojevići || Ivan II||  || 1498–1515 ||  
|-
|  Crnojevići || Đurađ V||  || 1515–1516 ||  
|-
| colspan="5" bgcolor="#c0ffff" align="center" |Pad Zete (1496) – Otomanska vladavina (1496-1878)<small>Država Crnojevića pada pod tursku vlast 1496. godine.</s><s>Kraj nezavisnosti srednjovjekovne Crne Gore.</s><s>Turske vlasti uspostavljaju oblast zvanu Vilajet Crnojevića, pa zatim Skadarski i Crnogorski sandžak unutar carske pokrajine Rumelije.</small>
|-
| colspan="5" bgcolor="#c0ffff" align="center" |Nastaje Crnogorska episkopska knjaževina (1516)|-
| C.P.C. || Vavila||  || 1516–1520 || Mitropolit od 1493.</s><s>Vavila je 1516. izabran za vladara Crne Gore od strane nekoliko crnogorskih plemena, što obilježava nastanak Crnogorske episkopske knjaževine vezane za Cetinjsku pravoslavnu mitropoliju.
|-
| C.P.C. || German III||  || 1520–1530 ? ||  
|-
| C.P.C. || Pavle||  || 1530–1532 ? ||  
|-
| C.P.C. || Vasilije||  || 1532–1540 ||  
|-
| C.P.C. || Nikodim||  || 1540 ||  
|-
| C.P.C. || Romil||  || 1540–1559 ? ||  
|-
| C.P.C. || Makarije||  || 1560–1561 ? ||  1557. obnovljena Pećka patrijaršija. 
|-
| C.P.C. || Ruvim||  || 1561–1569 ||  
|-
| C.P.C. || Pahomije II||  || 1569–1579 ? ||  
|-
| C.P.C. || Gerasim||  || 1575–1582 ? ||  
|-
| C.P.C. || Venijamin||  || 1582–1591 ||   
|-
| C.P.C. || Nikanor i Stefan||  || 1591–1593 ||  
|-
| C.P.C. || Rufim||  || 1593–1636 ? ||  
|-
| colspan="5" bgcolor="#c0ffff" align="center" |Titula crnogorskog mitropolita ostaje upražnjena (1636-1639)
|-
| C.P.C. || Mardarije||  || 1639–1649 ? ||  
|-
| C.P.C. || Visarion||  || 1649–1659 ||  
|-
| C.P.C. || Mardarije II||  || 1659–1673 ||  
|-
| C.P.C. || Rufim II||  || 1673–1685 ? ||  
|-
| C.P.C. || Vasilije II||  || 1685 ||  
|-
| C.P.C. || Visarion II||  || 1685–1692 || Nakon razora cetinjskog manastira 1692. vladičanska stolica je bila upražnjena naredne dvije godine.
|-
| colspan="5" bgcolor="#c0ffff" align="center" |Titula crnogorskog mitropolita ostaje upražnjena (1692-1694)
|-
| C.P.C. || Sava Očinić||  || 1694–1696 ||  
|-
|  Petrović-Njegoši || Danilo Petrović Njegoš||  || 1697–1735 || Rodonačelnik dinastije Petrović-Njegoša.
|-
|  Petrović-Njegoši || Sava II||  || 1735–1781 || Vladao zajedno sa Vasilijem III. od 1750. do 1766. godine.
|-
|  Petrović-Njegoši || Vasilije III||  || 1750–1766 || Vladao zajedno sa Savom II.
|-
| colspan="5" bgcolor="#c0ffff" align="center" |Sa ukidanjem Pećke patrijaršije (1766), obrazovana u Crnoj Gori samostalna Mitropolija cetinjska.</s><s>Crnogorski crkveni poglavari ujedno postaju i političke vođe, tako da u Crnoj Gori nastaje neka vrsta pravoslavne teokratske vladavine, sa jakim osloncem na Rusiju.
|-
| || "car" Šćepan Mali||  || 1768–1773 || Varalica za kojeg se tvrdilo da je mrtvi ruski car Petar III Romanov u egzilu.</s><s>Narod Crne Gore ga je proglasio vođom i državom je upravljao kao apsolutni monarh, stavljajući po strani vladiku Savu II.
|-
| || Arsenije Plamenac|| || 1781–1784 || Naslijedio Savu II na mjestu cetinjskog mitropolita i kneza episkopa.</s><s>Njegovo imenovanje za mitropolita je uzrokovalo podelu u crnogorskoj vlasteli.</s><s>Živio je prilično povučeno i bavio se uglavnom crkvenim poslovima.</s><s>Glavne protivnike je imao na anti-ruskoj strani, koja je podržavala venecijanski uticaj nad Crnom Gorom.
|-
|  Petrović-Njegoši || Petar I Petrović Njegoš||  || 1784–1830 || Kanoniziran kao «Sveti Petar Cetinjski» od strane Srpske pravoslavne crkve.
|-
| colspan="5" bgcolor="#c0ffff" align="center" |Crnogorski narodni preporod (1813-1860)
|-
|  Petrović-Njegoši || Petar II Petrović Njegoš||  || 1830–1851 || Pjesnik i intelektualac, centralna figura crnogorske književnosti, autor je Gorskog vijenca i drugih djela.</s><s>Bio je čovjek izuzetno visoke kulturne razine za tadašnju Crnu Goru.</s><s>Politička i financijska potpora Rusije mu je pomogla održati stabilnost prema unutrašnjim neslogama kako i u političkoj napetosti sa Turcima.</s><s>Posvećen je za vladiku 1833.</s><s>Bio je prosvijećeni vladar, osnovao je školu (1833) i tiskaru na Cetinju (1834), te je sproveo značajne reforme u državi.</s><s>Svoju vlast je ojačao ukidanjem dužnosti civilnog guvernera – koju je nasljeđivala porodica Radonić – i prenošenjem ovlasti lokalnih glavara na senat od dvanaest vodećih glavara, koji su se sastajali na Cetinju pod njegovim nadzorom.
|-
|  Petrović-Njegoši || Danilo I Petrović Njegoš||  || 1851–1860 || Proglašen 13. marta 1852. knezom Crne Gore od Crnogorskog senata.
|-
|  Petrović-Njegoši || Nikola Petrović Njegoš||  || 1860–1918 || Proglašen kraljem Crne Gore 28. augusta 1910.</s><s>U izbjeglištvu od 15. januara 1916. zbog Crnogorske kampanje u Prvom svjetskom ratu.</s><s>Svrgnut na Podgoričkoj skupštini 26. novembra 1918.
|-
| colspan="5" bgcolor="#c0ffff" align="center" |Nezavisnost Kneževine Crne Gore od Otomanskog Carstva (1878)
|-
| colspan="5" bgcolor="#c0ffff" align="center" |Nastanak Kraljevine Crne Gore (1910)
|-
| colspan="5" bgcolor="#c0ffff" align="center" |Prvi svjetski rat (1914 – 1918)
|-
| colspan="5" bgcolor="#c0ffff" align="center" |U Podgoričkoj skupštini Crnogorski Senat donosi odluku o ujedinjenju Kraljevine Crne Gore sa Kraljevinom Srbijom (novembar 1918.)
|-
|  Karađorđevići || Petar Karađorđević||  || 1918–1921 || Sin kneza Aleksandra Karađorđevića, kralj Srbije od 1903. godine, proglašen je kraljem Kraljevine SHS 1. decembra 1918.
|-
|  Karađorđevići || Aleksandar Karađorđević||  || 1921–1934 || Petrov sin, nasljeđuje krunu Kraljevine SHS.</s><s>Poslije atentata u Narodnoj skupštini u zemlji izbija kaos i politička nestabilnost, nakon čega kralj obustavlja Narodnu skupštinu i uspostavlja diktaturu.</s><s>U tom periodu sprovodi brojne centralističke reforme i kraljevina 1929. mijenja naziv u Kraljevina Jugoslavija.</s><s>Ubijen je u terorističkom napadu u Marseilleu.
|-
|  Karađorđevići || Pavle Karađorđević||  || 1934–1941 || Sin kneza Arsena i Aurore Demidove, rođen u Sankt Peterburgu i obrazovan na Oxfordu, oženio je grčku princezu Olgu od Glücksburga.</s><s>Vladao je od 1934. kao regent mjesto nepunoljetnog Petra II.
|-
|  Karađorđevići || Petar II Karađorđević||  || 1934–1945 || Kralj Jugoslavije de jure od 1934. kada je imao jedanest godina, preuzeo je vlast samo 1941. za vrijeme egzila u Londonu.</s><s>Svrgnut je sa vlasti 29. novembra 1945., još uvijek u egzilu dok je u državi proglašena DF Jugoslavija.
|-
| colspan="5" bgcolor="#c0ffff" align="center" |Drugi svjetski rat (1941–1945) u Crnoj Gori<small>Nakon brzog pada Jugoslavije (1941), nastala je Kraljevina Crna Gora, marionetska država odnosno governatorat pod izravnom kontrolom vlade Kraljevine Italije, tj. Mussolinija, Velikog vijeća i PNF-a.</s><s>Za upravu kolonije bili su zaduženi general Pirzio Biroli (1941-1943) i general Barbasetti (1943).</s><s>Predsjednik Upravnog odbora u kvislinškoj Crnoj Gori je bio Sekula Drljević.</s><s>No, u kratko vrijeme talijansko vojno napredovanje je se sudarilo sa brojnim pobunama u Jugoslaviji, sa izrazitim otporom u Crnoj Gori.</s><s>Iako sporo, talijanska ofanziva je jedno vrijeme držala kontrolu Crne Gore pomoću suradnje četnika, ali tijekom ljeta 1943. fašistička vlast doživjela je nagli preokret u Rimu, što je za posljedicu gurnulo Crnu Goru u kaotično stanje građanskog rata.</s><s>Nakon teških borbi tijekom 1944. partizani su pobjedili nad silama osovine.
|-
| colspan="5" bgcolor="#c0ffff" align="center" |Vlade DFJ, FRNJ i SFRJ (1945–1992)<small>Socijalistička Jugoslavija je imala vrlo složenu strukturu vlasti, iako se može reći da je dugim godinama državom de facto vladao Josip Broz Tito (vidi spisak predsjednika vlada i predsjednika SFRJ).</s><s>Od centralne važnosti su bili Komunistička partija Jugoslavije, partijski Centralni komitet, izvršno vijeće i savezna skupština.</s><s>Nakon Titove smrti, država je postupno ušla u proces decentralizacije (koji je već počeo u 1970-im) i konačno se raspala između januara 1990. i aprila 1992.</s><s>Za pregled lokalnih vladajućih organa u Crnoj Gori za socijalističko razdoblje, pogledajte: Savez komunista Crne Gore i SK Crna Gora.</small>
|-
| colspan="5" bgcolor="#c0ffff" align="center" |Ratovi u bivšoj Jugoslaviji (1991–2001)|-
| colspan="5" bgcolor="#c0ffff" align="center" |Predsjednik Savezne Republike Jugoslavije / Srbije i Crne Gore (1992–2006)|-
| colspan="5" bgcolor="#c0ffff" align="center" |Za naredni period pogledajte: predsjednik Crne Gore i  predsjednik Vlade Crne Gore|}</s>

<s>Povezano</s>

<s>Historija Crne Gore
 Lista humskih vladara</s>

<s>Bilješke</s>

<s>Izvori</s>

<s>Literatura 
 Konstantin Porfirogenit, De administrando imperio (oko 950.)
 Jovan Skilica, Kratka istorija (11. vijek)
 Ljetopis popa Dukljanina'' (12. vijek)</s>

<s>Spoljašnje veze</s>

<s>Crnogorski</s>

