Mrdak
<s>Bratstvo Mrdak je staro pleme iz Crne Gore, danas prezime.</s><s>Matično područje bratstva je Zatarje, na teritoriji današnje crnogorske opštine Pljevlja.</s><s>Prema procenama sajta Forebears iz 2014. godine, približno 1.152 osobe nose ovo prezime u svetu.</s><s>Po podacima tog sajta, Mrdaka ima najviše u Crnoj Gori (889), Srbiji (179) i Sjedinjenim Državama (38).</s><s>Pored ovih država, Mrdaka ima i u drugim zemljama: Hrvatskoj, Švajcarskoj, Australiji itd.</s><s>U Crnoj Gori, Mrdaka najviše ima u Pljevljima, Bijelom Polju i Podgorici.</s>

<s>Tradicionalno su po veroispovesti pravoslavci i slave kao porodičnog sveca svetog Nikolu Mirlikijskog.</s><s>Nacionalno se izjašnjavaju kao Crnogorci ili Srbi.</s>

<s>Predanje o poreklu 
Mrdaci su bratstvo iz Crne Gore.</s><s>Bratstva u Crnoj Gori baštine stara prezimena koja se prenose sa kolena na koleno, što je zabeležio i Vuk Karadžić.</s><s>Osim toga, većina bratstava iz Crne Gore i plemena su po narodnim usmenim predanjima plemenitaškog i junačkog roda koja se prenose kao sveto slovo i po zapisanim rodoslovima.</s>

<s>Međutim, Mrdaci nemaju jedinstveno predanje o svom poreklu.</s><s>Iako imaju nekoliko verzija, jedna se posebno istakla po bogatstvu likova, događaja i vremenskom okviru koji obuhvata (1371-1689).</s><s>Tu legendu je sačuvao od zaborava Rade Šorov Mrdak iz Nikšića (1920-1998), koju je objavio u svojoj knjizi bratstvo Mrdak – Mrdaković.</s><s>Rade Šorov Mrdak je legendu čuo od svoga oca Mihaila Šora Mrdaka (1862-1942), sina Mijata Todora Mrdaka (1829-1907) iz sela Trešnjice, u okolini današnjeg mosta na Đurđevića Tari.</s><s>Mijat Mrdak se doselio u Nikšić 1875. godine.</s>

<s>Prema toj legendi, rodonačelnik bratstva je srednjevekovni srpski vlastelin Brajilo Maričić Krunoslav, sin Brnje Maričića, koji je osnovao Brnjak u Raškoj.</s><s>Imao je brata Branila koji se prozvao Kastriot i od koga su Kastrioti.</s><s>O Brajilu se prema legendi zna da je Brajilo bio učesnik Maričke bitke i da je ime Brajilo zamenio sa Mrdak, odnosno, da se prozvao Mrdak po tursko-arapskoj reči merdek, što znači barjak, barjaktar.</s><s>Mrdak je poginuo u Kosovskoj bitki 1389.godine boreći se u odredu Ivana I Kastriote.</s>

<s>Mrdakovi sinovi, radi očuvanja uspomene na svog hrabrog oca, za svoje porodično ime uzimaju ime Mrdak i sele se u Albaniju gde ratuju zajedno sa Đurađom Kastriotom Skenderbegom protiv Turaka.</s><s>Jednom prilikom, Mrdaci su u Albaniji presreli odred Turaka i uništili ga.</s><s>Pošto Turci nisu uspeli da uhvate Mrdake, oni, da bi im doskočili, rašire vest da su Mrdaci učestvovali u zaveri protiv Kastriota.</s><s>Mrdaci su zbog toga bili primorani da se u dva ogranka odsele u Zetu za vreme Balšića.</s><s>Jedan ogranak odlazi u Kuče gde se prozivaju Radevići, dok se drugi ogranak naseljava u pleme Lužane, u mesto Sretnja, dolini reke Zete.</s><s>Legenda kaže da su Mrdaci u Lužane stigli sa svojim zetom Bijelim Pavlom.</s><s>Naime, prema legendi Mrdaci su prijateljovali preko odiva sa albanskim plemenima iz Dukađina - Krasnićima i Gašanima.</s><s>Jedan od tih Dukađinaca nekakav Leka, oženio se nekom Mrdakovom i legenda kaže da su neki od njih postali Bjelopavlići.</s><s>Legenda kazuje da su Mrdaci u to vreme potpadali pod papski zakon i bili katolici, ali da su slavili pravoslavni Božić.</s>

<s>Posle razure Mrdaka u Lužanima, jedan deo Mrdaka se seli u Brskut, iz Brskuta u Pelev Brijeg, a odatle u Kuče , kod svojih rođaka Radevića i stapaju se sa njima.</s><s>Drugi deo Mrdaka seli se iz Lužana u Hercegovinu na planinu Goliju, mesto Đed, gde će se prozvati prvo Višnjići, pa Đedovići, Ćeranići, Golijani i Mrdakovići.</s><s>Ovaj ogranak Mrdaka promenio je slavu da slave sv. Jovana.</s><s>Poslednja porodica Mrdaka iz Lužana u mestu Jelenak iselila se u Liku.</s>

<s>Pokret Mrdaka iz Kuča za Moraču, odnosno za Rovca i Vraneš, desio se po priči u vreme Selima I Hrabrog.</s><s>Prvi predak Mrdaka posle koga Mrdaci prate u kontinuitetu liniju svojih otaca je Manojlo, koji je imao sinove Rada i Živka.</s><s>Iza Rada je ostao Petar Radević Mrdak.</s><s>Petar je bio oženjen Marom (Mrdom) Bulatović iz Morače.</s><s>Imao je sinove Jovana i Peja.</s><s>Peja su ubili bjelopoljski Turci iz osvete kada je bio dečak.</s><s>Mara Bulatović je uspela da spase drugog sina Jovana.</s><s>Kada je bila na samrti rekla mu je da je njegovo pravo prezime Mrdak i ispričala mu je predanje o Brajilu Maričiću Mrdaku.</s><s>Jovan je uzeo svoje staro prezime Mrdak, a odbacio prezime Radević.</s><s>Imao je četiri sina od koga vode poreklo svi Mrdaci, a to su: Petar, Pavle, Todor i Manojlo (Mića).</s><s>Petar Radević Mrdak se preselio u dolinu Vraneš u 16. veku.</s><s>Njegovi unuci učestvuju u borbama Kuča protiv Turaka u uskočkoj četi.</s>

<s>Mrdaci se iz Vraneške doline naseljavaju u Premćane.</s><s>U Premćanima, Mrdaci su doživeli veliko stradanje od Turaka krajem 17. veka, pretpostavlja se 1689. godine.</s><s>Posle tog događaja, Mrdaci su napustili Premćane i počeli da se raseljavaju po celom Zatarju, Sandžaku i drugim krajevima.</s><s>Jedini trag svog bitisanja u Premćanima, Mrdaci su ostavili u imenu toponima Mrdačka kosa koji i danas postoji.</s>

<s>Druge verzije o poreklu bratstva Mrdak 
Osim navedene legende, u bratstvu Mrdak zabeležene su i druge verzije o poreklu Mrdaka.</s><s>Najbrojnije su one koje ukazuju na poreklo iz Kuča.</s><s>Postoji nekoliko priča o poreklu Mrdaka iz Kuča.</s>

<s>Prva priča kazuje da Mrdaci potiču od popa Ivana i da su Mrdaci u najbližem srodstvu sa bratstvom Ivanovića, koje prema ovoj priči, vodi poreklo od popa Ivana koji se prezivao Drekalović.</s>

<s>Po drugoj priči, Mrdaci potiču od potomka Vojvode Drekale, odnosno od njegovog unuka Čeja, sina Ilikova, a sina Čejovog Rada čiji su potomci Radevići od kojih potiču Mrdaci.</s>

<s>Obe priče govore da je bratstvo Mrdak iz Kuča (Brskuta), preko Rovaca doselilo u Vraneš, a zatim u Zatarje.</s>

<s>Pored ove dve priče, zabeleženo je i predanje da Mrdaci potiču od Nenada Gojkova Mrnjačevića.</s>

<s>Prema pisanju istoričara Andrije Luburića i Petra Mrkonjića, Mrdaci su svrstani u pleme Drobnjaci.</s>

<s>Genetička genealogija i Mrdaci 
U evidenciji Srpskog DNK projekta registrovano je da su Mrdaci testirali Y hromozom koji se prenosi po muškoj liniji.</s><s>Analiza Y hromozoma pokazuje da Mrdaci pripadaju haplogrupi G2, ogranku P303 L497>L42>YSC33.</s><s>Ogranak P303 L497>L42>YSC33 nastao je u Evropi pre 10-12 xiljada godina.</s><s>Najveća kocentracija ovog evropskog ogranka je u švajcarskim Alpima, Austriji, oblasti Rajne i severne Italije.</s><s>Prema arheološkim i istorijskim izvorima, vezuje se za Rete, Etrurce i Kelte.</s><s>Kelti su došli na Balkan 280. godine pre nove ere u vojnom pohodu na Staru Grčku, gde su se zadržali narednih 400-500 godina pod tim etničkim imenom.</s><s>Prema toj analizi Mrdaci su rod starobalkanskog porekla , najverovatnije keltskog.</s>

<s>Poznati Mrdaci u istoriji</s>

<s>Sekule-Mušo Mrdak
 Vojvoda Novak
 Mrdak Lužanin
 Brajilo Mrdak
 Hajduk Petar Mrdak</s>

<s>Vidi još</s>

<s>Premćani</s>

<s>Reference</s>

<s>Crna Gora
Starohercegovci</s>

