Baloie (Šipovo)
<s>Baloie je naziv naselja iz rimskog perioda, na mjestu današnjeg Šipova, Bosna i Hercegovina.</s><s>Pronađen je natpis sa formulom LDDD (Lacus dotus decurionum decreto), koji potvrđuju da je ovdje postojao municipalni grad kojim je upravljao ordo decurionum.</s>

<s>Rimski kompleks 
Rimska aglomeracija u Šipovu, po svom urbanom sklopu, bila je cjelina sastavljena od manjih pratećih naselja smještenih uz itinerersku cestu Salona – Servitium.</s><s>Uzvodno uz Janj, otkopani su ostaci kasnoantičke bazilike sa presvođenim grobnicama.</s><s>Pored ušća Lubovačke rijeke bilo je naseobinsko naselje sa termama i mozaicima.</s><s>Najznačajniji dio ove razbijene aglomeracije je kvadratični dio sa rimskim ruševinam, nedovoljno istražen, za koji se predpostavlja da je bio rimski castrum, konkretnije logor za jednu kohortu.</s><s>Na ruševinama je nađena ara rimskog vojnika na kojoj je naveden naziv garnizona.</s><s>Ovaj logor iz I i II vijeka prerastao je kasnije u civilnu naseobinu.</s><s>Na ovom prostoru nađen je mnogobrojni arheološki materijal.</s>

<s>Poklopac sarkofaga 
Otkriveno je sedam fragmenata antičkog poklopca orijentalnog (maloazijskog) tipa, tri amorfna i četiri sa prikazima.</s><s>To je poklopac na dvije vode sa četiri akroterija na uglovima.</s><s>Nije nađen ni jedan dio sarkofaga.</s><s>Poklopac je bio dimenzija 3,35x1,35 metara.</s><s>Po tome se zaključuje da je sarkofag služio za sahranu šire porodice.</s>

<s>U uglovima poklopca sa prednje strane su medaljoni sa portretima vlasnika sarkofaga.</s><s>Uz medaljone su nagi eroti sa prekriženim nogama, oslonjeni na prevrnutu baklju.</s><s>Srednji dio prednje strane je sa motivom daće (Totenmahl).</s><s>Na prednjoj strani je i prikaz akantuove kime.</s>

<s>Na bočnim stranama je prikaz glave, Gorgone, najčešći motiv sa rimskih sarkofaga.</s>

<s>Poklopac je još jedno svjedočanstvo o postojanju takvih grobnica u Bosni i Hercegovini u rimskom periodu.</s><s>Paralelno sa sarkofazima pojavljuju se i urne, kao svjedočanstvo spaljivanja pokojnika.</s>

<s>Mauzolej 
Poklopac je djelo domaćih majstora koji su izradili i mauzolej, čiji su fragmenti pronađeni u Šipovu krajem XIX vijeka (Ćiro Truhelka), a potiče iz IV vijeka p.n.e. Brojni su elementi koji povezuju ova dva nalaza: identičan način oblikovanja, izrada tijela figura, nespretno oblikovanje udova,  pogrešno ukrštanje nogu, draperija i nabor na portretima, oblikovanje girlanda, te akantusovi listovi koji su postavljeni na sličan način.</s><s>Sve to govori da sarkofag i mauzolej nisu djela pojedinačnih majstora već se radi o radioničkim proizvodima.</s><s>Kamenorezačke radionice postojale su od ranije i izrađivale su raznu skulpturu, reljefe Jupitera, Minerve i Genija, kompoziciju sa lavljim glavama  i arhitektonsku dekoraciju.</s>

<s>Greda sa bogatom profilacijom od korniža, ukrašena raznovrsnim kimatijem, je nešto starija, sa klasičnom izradom.</s><s>Uz neizbježnu naivnost, šipovačka radionica sačuvala je svoj vlastiti izraz i autentičnost, uprkos uticajima iz Salone i Panonije.</s>

<s>Literatura 
 Nenad Cambi, Godišnjak CBI, Sarajevo 1982 –SARKOFAG IZ ŠIPOVA</s>

<s>Izvori</s>

<s>Rimska arheološka nalazišta u BiH
Šipovo
Rimski vojni logori u BiH</s>

