Louis XIII od Francuske
<s>Luj XIII (francuski: Louis XIII; 27. septembar 1601. - 14. maj 1643.) je bio monarh iz dinastije Bourbon koji je vladao kao kralj Francuske od 1610. do 1643. godine i kralj Navare (kao Luj II) od 1610. do 1620. godine kada je spojena Navara sa Francuskom.</s>

<s>Nekoliko mjeseci prije njegovog devetog rođendana, Luj je postao kralj Francuske i Navare nakon što je njegov otac Henrik IV ubijen.</s><s>Njegova majka, Marija Medici, je vladala kao regent tokom Lujeve maloljetnosti.</s><s>Loše upravljanje carstvom i neprekidne političke intrige Marije de Medici i njenog italijanskog miljenika, naveli su mladog kralja da preuzme vlast 1617. godine i da protjera svoju majku i njenog miljenika Concina Concinija, najuticajnijeg italijana na francuskom dvoru.</s>

<s>Luj XIII, ćutljiv i sumnjiv, se čvrsto oslonio na svog glavnog ministra kardinala Richelieua koji je vladao Francuskom.</s><s>Kralj i kardinal se pamte po osnivanju Francuske akademije i okončanju revolta francuskog plemstva.</s><s>Vladavina Luja XIII je bila u znaku borbe protiv Hugenota i Habsburške Španije.</s>

<s>Najveća pobjeda Francuske u sukobima protiv Habsbuške Španije u periodu od 1635. do 1659. godine je bila u bici kod Rocroia 1643. godine, pet dana nakon Lujeve smrti od komplikacija crijevne tuberkuloze.</s><s>Ova bitka je označila kraj španske vojne dominacije u Evropi i nagovještaj francuske dominacije u Evropi za vrijeme njegovog sina i nasljednika Luja XIV.</s>

<s>Mladost 
Iznenadna smrt kralja Henrika IV u atentatu 1610. godine postavila je na Francusko prijestolje njegovog sina Luja XIII koji je tada imao samo devet godina.</s><s>Upravljanje državom u toj situaciji preuzima njegova majka, Maria de' Medici, koja će kasnije odbijati predati de facto vlast punoljetnom sinu.</s>

<s>Formalno po tadašnjem zakonu Luj XIII postaje punoljetan u svojoj trinaestoj godina, ali realnu vlast on će preuzeti tek 1617. godine.</s><s>Kako mu majka niti tada nije dopuštala samostalno upravljanje, dolazi do njihove žestoke svađe što rezultira njenim protjerivanjem u zabačenu provinciju iz koje će ona dignuti dvije neuspješne oružane bune protiv sina.</s>

<s>Brak 
Dana 24. novembra 1615. godine oženio je Anu, infantu od Kastilje i nadvojvotkinju od Austrije, kćerku kastiljskog kralja Filipa III.</s><s>Brak nije bio dugo sretan i par se rijetko viđao.</s><s>Nakon 23 godine braka i četiri pobačaja, kraljica Ana je rodila nasljednika, budućeg Luja XIV.</s><s>Dvije godine kasnije rođen je još jedan sin, Filip.</s>

<s>Luj XIII je bio biseksualac; među njegovim ljubavnicima bili su njegov sluga, François de Baradas, i Henri Coiffier de Ruzé, markiz od Cinq-Marsa.</s><s>Kardinal Richelieu je želio dobiti veću kontrolu nad Lujem pa ga je upoznao s markizom, nadajući se da će ga kralj uzeti za ljubavnika i da će preko markiza kontrolisati kralja Umjesto toga, markiz je pokušao riješiti se kardinala i uzrokavati njegovo pogubljenje.</s><s>Kardinal je to prozreo, te je markiz izgubio Lujevu naklonost i bio pogubljen.</s><s>Lujev sin Filip je također bio biseksualac, ali s još izraženijom naklonošću prema muškarcima.</s>

<s>Kardinal Richelieu 
Tako javno ukazana nesloga unutar dinastije je ohrabrila hugenote da podignu bunu koja je ugušena 1621. godine tek kraljevim izlaskom na bojno polje.</s><s>U tako dugoročno nestabilnoj situaciji Luj XIII se odlučuje 1624. godine na postavljanje kardinala Richelieua na mjesto prvog ministra.</s><s>Tom odluka do tada neodređena vanjska politika Francuske dobija konture koje se neće mijenjati do kraja života ovog kralja.</s>

<s>U Njemačkoj toga doba traje tridesetogodišnji građanski rat između protestanata okupljenih oko Švedske i katolika okupljenih oko Austrije.</s><s>Francuska kao katolička sila ostaje formalno neutralna, ali finansijski potpomaže protestante s ciljem smanjivanja moći Habsburga.</s><s>U odlučujućim trenucima koje Richelieu i Luj XIII proglase posebno važnim Francuska skida tu prikrivenu neutralnost i objavljuje rat katoličkim silama.</s><s>Taj trenutak se ukazuje 1635. godine kada su protestanti u Njemačkoj potučeni i spremni potpisati bilo kakav mir samo da rat prestane.</s><s>Od tada do kraja vladavine Luja XIII, Francuska se nalazi u ratu s Španijom i Austrijom.</s>

<s>Povećanje poreza radi finansiranja rata dovodi do neorganiziranih buna od 1636. do 1639. godine, koje su lahko skršene.</s>

<s>Smrt i ostavština 
Historijska ostavština ovog kralja je naređenje iz dvadesetih godina sedamnaestog vijeka da svi dvorci, utvrđenja i slične tvorevine unutar Francuske moraju srušiti svoje odbrambene zidine.</s><s>Tom provedenom naredbom plemići su izgubili i najmanju šansu za uspjeh budućih pobuna pošto je samo kralj od sada imao upravu nad svim utvrdama unutar države.</s><s>Rezultat te promjene postaje kraljev apsolutizam koji se ostvaruje u punom svjetlu tokom vladavine njegovog sina.</s>

<s>Luj XIII koji je cijelog života bio slabog zdravlja umire od tuberkoloze nekoliko mjeseci poslije kardinala Richelieuea 16. maja 1643.</s><s>Poslije njega svi Francuski kraljevi nose i titulu kralja Navare.</s>

<s>Porodično stablo</s>

<s>Povezano 
 Porodično stablo francuskih vladara</s>

<s>Reference</s>

<s>Kraljevi Francuske
Navarski monarsi
Burboni</s>

