Poljsko groblje u Novom Martincu
<s>Poljsko groblje u Novom Martincu nalazi se na području opštine Srbac, Bosna i Hercegovina.</s><s>Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika, na sjednici održanoj 2013. godine je donijela odluku da se groblje proglasi za Nacionalni spomenik BiH.</s><s>Ovu odluku Komisija je donijela u slijedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Martin Cherry, Amra Hadžimuhamedović (predsjedavajuća), Dubravko Lovrenović, Ljiljana Ševo.</s>

<s>Historija 
Poljsko groblje u Novom Martincu je mjesto sahranjivanja Poljaka koji su naseljavali to područje od 1900. do 1945. godine.</s><s>U vrijeme austrougarske vlasti na područje Srpca stiglo je 3.000 Poljaka i oko 500 Ukrajinaca, koji su pored šumovitih predjela Novog Martinca naselili i područja Rakovca, Kunove, Resavca i Grabašnice.</s><s>Postoje još tri poljska groblja i jedno uređeno koje se nalazi u sastavu Partizanskog groblja Srbac u kome je sahranjeno 27 Poljaka iz Poljskog bataljona koji je bio u sastavu 14. brigade Narodno-oslobodilačke vojske Jugoslavije.</s><s>Oni su sa sobom donijeli radne navike, običaje, kulturu i način obrade zemljišta.</s><s>Da bi preživjeli, morali su u početku da prave drvene kuće, krče šume i šikare, da bi došli do plodnih oranica.</s><s>Brzo su se uklapali u životne navike domaćeg stanovništva, od kojeg su takođe primali razne običaje.</s>

<s>Poljaci su se vratili 1946. u poljsku pokrajinu Nova Šlezija, a najviše u Novogrođec, gdje sada ima oko 22.000 stanovnika, od kojih 13.000 vodi porijeklo iz Srpca.</s><s>Nekadašnja poljska naselja u Srpcu ostala su pusta, ali njihovi potomci nisu zaboravili svoje pretke i nekadašnje običaje.</s><s>Nakon što su uspostavljeni partnerski odnosi između Srpca i Novogrođeca, Poljaci redovno dolaze u Novi Martinac u obilazak groblja svojih predaka.</s>

<s>Opis 
Sačuvano je bilo svega nekoliko nadgrobnih oznaka, cijelo groblje je bilo zaraslo u šumu, dok se humke gotovo i nisu vidjele od guste trave.</s><s>Organizovane su akcije krčenja šiblja i rastinja, a nadgrobni spomenici su uređeni i jasno obilježeni.</s><s>Trava se redovno kosi, groblje je ogradjeno, a i put je u mnogo boljem stanju.</s>

<s>Reference</s>

<s>Groblja u Srbcu
Nacionalni spomenici u Srpcu</s>

