Lidija Jovanović
<s>Lidija Jovanović rođena Klementi (Rijeka, 10. avgust 1914. – Tivat, 18. jul 2015), učesnica Narodnooslobodilačke borbe i društveno-politički radnik Socijalističke Republike Crne Gore.</s>

<s>Biografija 
Rođena je 10. avgusta 1914. godine u Rijeci.</s><s>Kao mala je ostala bez roditelja, pa je prešla da živi u Varaždin kod ujaka, koji je bio arhitekta i preuzeo brigu o njoj.</s><s>U Varaždinu je završila osnovnu školu, a potom i Srednju zubotehničku školu.</s>

<s>U Varaždinu je upoznala i svog budućeg supruga poznatog revolucionara Blaža Jovanovića, koji je posle završetka Pravnog fakulteta, 1931. godine dobio mesto sudskog pripravnika u varaždinskom Sreskom sudu.</s><s>Kada je 1934. godine bio premešten u Okružni sud u Podgorici, Lidija se udala za njega i sa njim pošla u Crnu Goru.</s><s>Ubrzo po dolasku u Podgoricu, njen suprug je napustio Sud, prešao u advokate i posvetio se revolucionarnom i partijskom radu.</s>

<s>Lidija je 1934. godine primljena u članstvo Komunističke partije Jugoslavije (KPJ) i angažovala se na humanitarnom radu.</s><s>Bila je sekretar „Crvene pomoći“ (kasnije Narodna pomoć), organizacije koja se brinula o uhapšenim članovima i simpatizerima KPJ, kao i o njihovim porodicama.</s><s>Lidija je naročito bila aktivna tokom 1935. i 1936. godine, kada je na teritoriji Crne Gore bilo uhapšeno 350 članova KPJ.</s><s>Ona je tada organizovala prikupljanje pomoći za zatočene komuniste koji su se nalazili u dubrovačkom zatvoru, kao i pomoć za njihove porodice.</s>

<s>Bila je učesnik u radu Osme pokrajinske konferencije KPJ za Crnu Goru, Boku, Sandžak i Kosovo i Metohiju, koja je održana 16. i 19. avgusta 1940. godine u selu Žugića Barama, kod Žabljaka.</s><s>Za vreme ove Konferencije obavila je veoma važan partijski zadatak - bila je pratilac generalnog sekretara KPJ Josipa Broza Tita na njegovom putu od Podgorice do Žabljaka.</s>

<s>Godine 1939. je postala član, a 1940. sekretar Mesnog komiteta KPJ za Podgoricu.</s><s>Krajem 1940. i početom 1941. godine, u vreme kada su mnogi rukovodeći komunisti Crne Gore bili uhapšeni, Lidija je postala član tzv „zameničkog“ (rezervnog) Pokrajinskog komiteta KPJ za Crnu Goru, Boku i Sandžak.</s><s>Pri Pokrajinskom komitetu je obavljala dužnost sekretara Komisije za rad sa ženama i bila član Komisije za rad sa sindikatima.</s><s>Bila je organizator nekoliko zborova žena, na kojima je okupljenim ženama pričala o njihovoj emancipaciji, borbi za pravo glasa i za pravedniji položaju u društvu.</s><s>Pored toga radila je na opismenjavanju žena i njihovom prosvećivanju, a posebno na borbi protiv sujeverja i edukaciji mladih žena o brizi o bebama, čija je smrtnost tada bila veoma visoka.</s><s>Najviše je delovala u Piperima, rodnom mestu svoga supruga.</s>

<s>Neposredno pred početak Aprilskog rata je bila vršilac dužnosti ovog „zameničnog“ Pokrajinskog komiteta.</s><s>U danima posle kapitulacije Jugoslovenske vojske, aprila 1941. godine Lidija je veoma aktivno učestvovala u prikupljanju oružja, municije i dr. U vreme izbijanja Trinaestojulskog ustanka, postala je član Mesnog komiteta KPJ za Podgoricu i aktivno radila na organizovanju pozadine.</s><s>Krajem 1941. godine postala je član Okružnog komiteta KPJ za Podgoricu, u to vreme nastala je kriza u Narodnooslobodilačkom pokretu (NOP) u Crnoj Gori, jer je četnički pokret uz podršku italijanskog okupatora dobijao sve veći zamah.</s>

<s>Od sredine 1942. do maja 1943. godine ilegalno je radila u neprijateljskoj pozadini.</s><s>Ovo je bio najteži period njenog života, jer je pored gotovo svakodnevnih četničkih potera za njom, doživela i nekoliko porodičnih tragedija - starala je Blažova sestra, zet i njihovo dvoje dece; njen mlađi brat je ubijen u ustaškom zatvoru u Lepoglavi; njeno dvoje dece - jedno od sedam, a drugo od pet godina se godinu dana nalazilo u okupatorskom zatvoru; a njihova porodična kuća u Veljem Brdu je bila zapaljena.</s>

<s>U leto 1943. godine postala je sekretar Inicijativnog odbora Antifašističkog fronta žena (AFŽ) Crne Gore i veoma aktivno je radila na organizovanju i povezivanju žena antifašista i njihovom organizovanju u seoske, mesne i sreske odbore.</s><s>Na Prvom kongresu AFŽ Crne Gore, 5. decembra 1943. godine je bila izabrana za sekretara Glavnog odbora.</s><s>Novembra 1943. godine bila je birana za većnika Zemljaskog antifašističkog veća narodnog oslobođenja Crne Gore.</s>

<s>Posle oslobođenja zemlje, aktivno je učestvovala u društveno-političkom životu Socijalističke Republike Crne Gore i nalazila se na mnogim odgovornim dužnostima - bila je predsednik Odbora za narodno zdravlje i socijalnu politiku Narodne skupštine NR Crne Gore, član Predsedništva Glavnog odbora Socijalističkog saveza radnog naroda Crne Gore, član Predsedništva Saveza ženskih društava Jugoslavije, član Centralnog odbora Crvenog krsta Jugoslavije i predsednik Glavnog odbora Crvenog krsta Crne Gore.</s><s>U tri mandata je birana za poslanika Skupštine SR Crne Gore, a bila je i član Centralnog komiteta Saveza komunista Crne Gore.</s>

<s>Pošto je kao mala i sama bila siroče, posle oslobođenja se kao pomoćnik ministra za zdravlje i socijalnu politiku u Vladi NR Crne Gore posebno angažovala na osnivanju domova za ratnu siročad, kao i drugih ustanova za nezbrinutu decu.</s><s>Aktivno je učestvovala u organizovanju doma i škole za gluvonemu decu u Kotoru, Doma za napuštenu decu u Bijeloj, Doma staraca u Risnu, kao i pomoći Udruženju slepih Crne Gore.</s>

<s>Preminula je u svojoj 101 godini, 18. jula 2015. godine u Tivtu, gde je provela poslednje godine svoga života.</s><s>U braku sa Blažom Jovanovićem, revolucionarom i narodnim herojem, koji je umro 1976. godine imala je četvoro dece - dva sina i dve ćerke.</s>

<s>Nosilac je Partizanske spomenice 1941. i drugih jugoslovenskih odlikovanja, među kojima su Orden bratstva i jedinstva prvog red i Orden za hrabrost.</s><s>Nekoliko dana pred smrt, predsednik Crne Gore Filip Vujanović ju je povodom Dana državnosti i dana ustanka, 13. jula 2015. godine, na predlog SUBNORA Crne Gore odlikovao Ordenom crnogorske zastave prvog stepena.</s>

<s>Referenca</s>

<s>Literatura 
 Jugoslovenski savremenici - Ko je ko u Jugoslaviji.</s><s>Hronometar, Beograd 1970. godina.</s>

<s>Spoljašnje veze</s>

<s>Vijesti „Prva drugarica Crne Gore Lidija Jovanović napunila 100 godina“, 10. avgust 2014. godine.</s>

<s>Jugoslavenski partizani
Crnogorski komunisti
Žene u Narodnooslobodilačkoj borbi
Društveno-politički radnici SR Crne Gore
Nosioci Partizanske spomenice 1941.</s><s>Biografije, Rijeka
Stogodišnjaci</s>

