Nekropola Grčko groblje u Novakovićima
<s>Nekropola Grčko groblje u Novakovićima nalazi se u opštini Žabljak, Crna Gora.</s><s>Nekropola je na listi 28 srednjovjekovnih nekropola stećaka koje su 2016. godine proglašene Svjetskom baštinom UNESCO-a.</s><s>Na listi je 20 (od 22 nominovane) nekropole u Bosni i Hercegovini, po 3 u Srbiji i Crnoj Gori, a 2 u Hrvatskoj.</s>

<s>U obrazloženju se, između ostalog, navodi:
Stećci su srednjovjekovni nadgrobni spomenici, nastali od XII-XVI vijeka na teritoriji jugoistočne Evrope na kojoj su danas Bosna i Hercegovina, zapadna Srbija, zapadna Crna Gora i srednja i južna Hrvatska.</s><s>Značajni su po svojoj interkonfesionalnosti, i korišteni su kod ukopa pripadnika sve tri srednjovjekovne hrišćanske zajednice (Pravoslavna crkva, Katolička crkva i Crkva bosanska).</s>

<s>Grčko groblje 
U mnogim krajevima nekropole stećaka se pripisuju "grčkom" stanovništvu.</s><s>Mještani ne pamte ko se tu sahranjivao.</s><s>Zaboravljena tradicija dovela je do toga da se ovi spomenici poimaju kao obilježja nekih drugačijih i tuđih pokojnika.</s><s>Prema narodnom predanju, navodno su ti "Grci" poslije niza gladnih godina i teških zima napustili svoja ognjišta, a iza njih su ostala "grčka" groblja.</s><s>Naučno objašnjenje naziva je da nije riječ o groblju Grka nego ljudi s ovih prostora.</s><s>Stećci su kasnije generacije podsjećali na nešto "daleko i staro", za šta im je sinonim bila Stara Grčka, te je tako nastalo "grčko groblje".</s>

<s>Sudeći po prirodnom ambijentu u kojem je nekropola podignuta, dizajnu i ornamentaciji stećaka, broju grobova, može se pretpostaviti da su pripadnici feudalnog plemstva sa tog područja sa svojim porodicama sahranjeni na nekropoli kod Ribljeg jezera u 14. i prvoj polovini 15. vijeka.</s>

<s>Drugi period trajanja i razvoja nekropole odnosi se na njenu stagnaciju i gašenje tokom duge vladavine Osmanskog carstva na tom i drugim prostorima od kraja 15. do kraja 19. veka i efekat oslobodilačkih težnji i ratova stanovništva na ovim prostorima Drobnjaka i drugih, posebno hercegovačkih područja.</s>

<s>Lokacija i opis 
Nekropola se nalazi unutar područja Nacionalnog parka Durmitor (1952), sliva rijeke Tare kao Svjetskog rezervata biosfere (UNESCO, 1977).</s><s>Nalazi se u zaseoku Novakovići, oko 2.230 metara jugozapadno od nekropole Žugića Bare.</s><s>Ovo područje su u prošlosti nastanjivali pripadnici plemena Drobnjaka.</s><s>S obzirom da se ove dvije nekropole nalaze na istom području planine Durmitor, njihov kulturno-istorijski razvoj bio je identičan.</s>

<s>Nekropola se nalazi oko 200 metara sjeverozapadno od Ribljeg jezera a cijeli kraj pripadao je plemenu Drobjaka.</s><s>Prva faza razvoja lokaliteta može se označiti kao period srednjeg vijeka.</s><s>Ime Drobnjak se prvi put spominje u dubrovačkim dokumentima iz 1285. godine, dok se u historijskim izvorima Drobnjak prvi put spominje kao oblast 1354. godine, a kao pleme 1390. godine.</s><s>Od 1356. godine spominje se ime Drobnjak i ime roda Drobnjaci, obično za označavanje katuna (pastirskog naselja).</s><s>Od 1411. godine naziv katun nestaje iz istorijskih izvora.</s><s>U defteru (turskoj zemljišnoj knjizi) iz 1477. godine ovo područje je upisano kao nahija Komarnica sa 18 džemata (sela).</s>

<s>Stećci 
Stećci su položeni na blago uzdignutoj, izduženoj elipsoidnoj površini od oko 500 m2.</s><s>Registrovano je 49 stećaka orijentiranih istok-zapad i to: 10 ploča, 27 sanduka i 12 dvosvodnih nadgrobnih spomenika.</s><s>Uočena je dekoracija na 22 nadgrobna spomenika: 12 sanduka i 10 dvosvodnih nadgrobnih spomenika.</s><s>Najčešći ukrasni motivi su arkade, tordirane trake, frizovi, okviri ili ivice s paralelnim kosim sitnim linijama, upletene loze sa spiralama ili trolistima ili samo sa vijencima, palmetama.</s>

<s>Tokom 20. i početkom ovog vijeka, nekropola Grčko groblje na planini Durmitor nije bila podložna značajnijim promjenama, osim vremenskih i prirodnih uslova.</s><s>Crna Gora je sačuvala tradicionalno mišljenje i praksu prema kojoj se stara groblja ne smiju uništavati i zaslužuju posebno poštovanje.</s><s>Često su predmet i motiv datiranja u daleku prošlost stanovništva i mitskih i legendarnih priča o ljudima koji su živjeli na ovim prostorima.</s><s>Stećci su kao nadgrobni spomenici spontano sačuvani u Crnoj Gori sve do institucionalnog osnivanja ustanove za zaštitu kulturnog naslijeđa Crne Gore 1948. godine.</s>

<s>Reference</s>

<s>Svjetska baština u Crnoj Gori
Stećci u Crnoj Gori
Žabljak</s>

