Arheološko područje Obre
<s>Arheološko područje Obre nalazi se na podrušju opštine Kakanj, Bosna i Hercegovina.</s>

<s>Lokacija 
Udaljeno je od Kaknja oko 8 km na prostoru savremenog sela Obre, na desnoj obali rijeke Trstionice.</s><s>Sastoji se od dva lokaliteta.</s>

<s>Obre I (Raskršće), koje se danas može označiti kao najstarije neolitsko naselje u centralnoj Bosni i Hercegovini.</s><s>Pripada periodima Starčevačke i Kakanjske kulture.</s><s>Obre II (Gornje polje), neolitska aglomeracija iz vremena Butmirske kulture.</s><s>Prostire se  na površini 19 000–20 000 m² i označava jedno veće, gusto naseljeno neolitsko naselje.</s>

<s>Lokalitet Obre I (Raskršće) udaljeno je od Gornjeg polja oko 200 m, ali s njim nema neposredne hronološke ni kulturne veze.</s><s>Na Raskršću su konstatirani kulturni slojevi sa keramikom starčevačkog (6230-5990.</s><s>Godine) i kakanjskog tipa (5300-4900. godine), starijom kulturom od one na lokalitetu Gornje polje.</s><s>Na osnovu toga, nalazište na lokalitetu Raskršće je nazvano – Obre I, a nalazište na lokalitetu Gornje polje – Obre II.</s><s>Oba lokaliteta sondažno  su ispivana u periodu 1963-1964. godine, a u periodu 1965-1967 istraživanja vodio je Alojz Benac.</s>

<s>Obre I 
Centralni dio naselja Obre I obuhvatalo je površinu od oko 5000   m².</s><s>Benac je materijalnu kulturu otkrivenu na ovom nalazištu okarakterisao kao starčevačko-impresso.</s>

<s>Tokom istraživanja otkopana je površina od 606 m² u centru naselja.</s><s>Tu su pronađena 3 ognjišta, izgrađena od kamenih oblutaka, premazana  ilovačom i nekoliko žrvnjišta izrađenih od kamenih ploča i velikih oblutaka.</s>

<s>Zastupljene su dvije osnovne grupe keramike: ukrašena i neukrašena.</s><s>Ukrašava se barbotinom, slikanjem, utiskivanjem i urezivanjem.</s><s>Barbotine ukras je organizovan u vertikalne starčevačke kanelure, a ponekad je nanošen bez reda ili prskanjem.</s><s>Motivi su pravolinijski.</s><s>Pri obodu se ponekad slika jednostavna bordura ili ‘friz’ udvojenih linija sa ili bez šrafure.</s><s>Impresso keramika ima najčešće tamnosivu boju.</s>

<s>Monohromna keramika je ovde tradicija jadranskog neolita, a ne starčevačke kulture.</s><s>Ona svoj život nastavlja dalje u kakanjskoj kulturi.</s>

<s>Obre II 
U istraživanjima 1968. godine otkriveno je u Obrima II stambeno naselje površine 1050 m2 u kojem zastupljeni su sljedeći objekti: kuće i druge građevine, ognjišta, vatrišta, peći, peplišta, 22 radionička mjesta (žrvnjišta, kremeništa, glačališta), različite jame i kultna mjesta.</s><s>Za izgradnju stambenih i drugih zgrada korišteni su drvo, kamen i ilovača.</s>

<s>Najstarije kuće imale su četvrtast oblik i liče na poluzemunički tip nastambe.</s>

<s>Najbolji primjeri kuća pripadaju srednjem građevinskom razdoblju, tj. razvijenoj fazi butmirske kulture, gdje su zastupljeni dvodijelni stambeni ostaci kuća, izgrađeni na površini zemlje.</s><s>Unutar kuća evidentirani  su zidovi, podjela na više prostorija, kalotna peć u svakoj kući te keramičko posuđe, vaze, žito i dr., dok su drvene zgrade predstavljale jednodijelne zgrade.</s><s>Naselje je građeno na redove, čitavo selo je brojalo 50–60 stambenih objekta, što podrazumijeva da se populacija sela kretala između 300–400 stanovnika.</s><s>Stanovništvo se uglavnom bavilo stočarstvom, zemljoradnjom i trgovinom.</s>

<s>U naselju je bio zastupljen kult mrtvih, evidentirano je 11 dječijih ukopa, koji se vezuju za širi mediteranski običaj u kultu mrtvih, a odnosio se na žrtvovanje male djece u svrhu zaštite naselja i izazivanja plodnosti.</s><s>Osim kulta mrtvih u Obrima II je bio zastupljen i razvijeni kult kamene sjekire, kult sunca kao i kult vezan za ritone na četiri noge.</s>

<s>Od pokretnog arheološkog materijala najbrojnija je keramika, čiji nalazi su jedini pravi izvor pomoću kojeg se mogu odrediti razvojne faze naselja.</s><s>U II, najplodnijoj fazi, cvjetala je butmirska kultura, a u keramici se izdvajaju njene tri osnovne komponente: crnoglačana, spiralno-trakasta keramika, i  keramika jadranskog tipa.</s>

<s>Pronađene su i veće količine kamenih objekata: stabilni i veliki ručni brusovi, žrvnjevi i različita tucala, zatim mlatovi – buzdovani, kamene sjekire, kremena oruđa (noževi, noževi-strugače, strugače, svrdla i strelice).</s><s>Od nakita prisutne su bile: ukrasne igle, privjesci do veprova zuba, nakit izrađen od morske školjke, keramički kolutovi i dr. 
Plastična izrađevine u Obrima II se dijele na: ljudske plastične figure, ljudski plastični udovi,  životinjske plastične figure i plastični ljudski prikazi na keramici.</s>

<s>Na osnovu C–14 analize, koju je vršila Marija Gimbutas ustanovljeno je da je neolitsko naselje Obre II egzistiralo u periodu od 5310-4910 do 4780-4440 godine p.n.e.</s>

<s>Arheološko područje – Prahistorijsko neolitsko naselje Obre II na lokalitetu Gornje polje u naselju Obre, proglašeno je za nacionalni spomenik BiH.</s>

<s>Literatura 
 Student : Edina Kadić – Mentor: dr.   sc.   Tihomila   Težak   Gregl -  Sarajevo, 2011, Univerzitet u Sarajevu  Filozofski fakultet  Katedra za arheologiju -Tema: Obre I Kameno doba Bosne i Hercegovine
 Nenad N. Tasić Beograd, ANUBiH, Godišnjak 2007 - NEOLIT U SJENCI - JOŠ JEDAN OSVRT NA STARČEVAČKA NASELJA U BOSNI</s>

<s>Reference</s>

<s>Nacionalni spomenici u Kaknju
Obre
Butmirska kultura
Kakanjska kultura</s>

