Japanska okupacija Kambodže
<s>Japanska okupacija Kambodže je naziv za period u historiji Kraljevine Kambodže tokom Drugog svjetskog rata, od 1941. do 1945. godine, kada je zemlja bila pod formalnom japanskom okupacijom.</s><s>Iako je zemlja bila pod vojnom okupacijom, Višijevska Francuska, koja je nakon pada Francuske preuzela kontrolu nad kolonijalnim posjedima Treće Republike, je zadržala nominalnu upravu tokom velikog dijela rata.</s><s>Isti slučaj bio je i u drugim francuskim posjedima u Indokini.</s>

<s>Nakon što je krajem 1944. godine oslobođen Pariz, Japan je početkom 1945. godine izvršio puč u Francuskoj Indokini, što je dovelo do toga da je Kambodža i formalno odvojena od oslobođene Francuske.</s><s>Kambodža je tada proglasila nezavisnost, a Japanci su zadržali vojnu prisutnost tokom kratkog perioda do kraja rata.</s>

<s>Japanska okupacija Kambodže trajala je od kolovoza 1941. do kolovoza 1945. godine.</s><s>Kambodžanski narod je u principu izbjegao brutalnosti koje su od strane Japanaca pretrpjeli civli u drugim okupiranim zemljama Jugoistočne Azije.</s><s>Nakon što su Japanci izbacili Francuze, Kambodža je do japanske kapitulacije figurirala kao projapanska marionetska država.</s>

<s>Historijska pozadina 
Francusko-tajlandski rat iz 1940./1941. godine uvelike je oslabio kolonijalne vlasti u Francuskoj Indokini; uz to, snažan udarac bila im je i japanska invazija započeta u rujnu 1940. godine.</s><s>Svjesni oslabljene pozicije svoje vlasti, ali smatrani saveznicima zbog režima u Vichyju, Francuzi su sklopili dogovor s Japanom o slobodnom prolasku japanske vojske kroz Francusku Indokinu i stacioniranju do 25,000 japanskih trupa na području sjevernog Vijetnama.</s>

<s>U međuvremeni, tajlandske su vlasti, predvođene fašističkim feldmaršalom Plaekom Phibunsongkhramom i ojačane zbog sporazuma o prijateljstvu sklopljenog s Japanom, izvršile invaziju zapadnih dijelova Kambodže, koje su onda pripojile svom teritoriju.</s><s>Nakon invazije, Tokijo je u ožujku 1941. godine prisilio Francuze na potpisivanje sporazuma, kojim su provincije Battambang, Siem Reap i Koh Kong, kao i maleni potez teritorija između 15. paralele i planina Dângrêk, službeno pripojeni teritoriju Tajlanda.</s>

<s>Kambodža je ovim sporazumom izgubila gotovo pola milijuna stanovnika i gotovo jednu trećinu svog teritorija.</s>

<s>Japanska okupacija 
U kolovozu 1941. godine, Japanska carska vojska ušla je na teritorij Francuske Kambodže i tamo formirala garnizon od 8,000 trupa.</s><s>Ipak, unatoč vojnom prisustvu, Japanci su dozvolili Francuzima da zadrže nominalnu upravu nad svojom kolonijom te da zadrže svoje činovnike na administrativnim funkcijama.</s>

<s>Dana 20. srpnja 1942., u Phnom Penhu je došlo do masovnih antifrancuskih demonstracija nakon što je ugledni redovnik, Hem Chieu, uhapšen jer je navodno držao subverzivne propovijedi kolonijalnim vojnicima.</s><s>Kolonijalne vlasti su ekspresno ugušile demonstracije i uhapsile njihovog vođu, uglednog intelektualca Pacha Chhoeuna, te ga poslale u egzil na zatvorski otok Côn Đảo.</s><s>Uz to, francuske vlasti su optužile još jednog značajnog intelektualca, Sona Ngoca Thanha, koji je čak i školovan u Francuskoj, za upletenost u demonstracije, za koje su vjerovali da su imale japansku podršku.</s>

<s>Marionetska Kraljevina Kampućija 
Na samom kraju Drugog svjetskog rata, 1945. godine, Japan je izveo coup de force u Francuskoj Indokini i tako privremeno dokinuo francusku upravu na tom području.</s><s>Francuski kolonijalni upravitelji su smijenjeni sa svojih funkcija, a preostale francuske trupe su razoružane.</s><s>Ovaj potez je napravljen s ciljem dobivanja podrške lokalnog stanovništba za japanske ratne ciljeve, a sve preko poticanja tog istog stanovništva na proglašenje nezavisnosti.</s>

<s>Nakon formalnog zahtjeva od strane Japana, mladi kralj Norodom Sihanouk je 9. ožujka 1945. godine proglasio nezavisnost Kambodže.</s><s>Ubrzo zatim, japanska vlada je službeno priznala novu državi i utemeljila konzulat u Phnom Penhu.</s><s>Nekoliko dana kasnije, 13. ožujka, Sihanouk je promijenio ime države iz Kambodža u Kampućija, a pet dana nakon toga je sebe postavio za prvog premijera.</s><s>Nova vlast ekspresno je dokinula s praksom romanizacije kmerskog jezika, koju su kolonijalni upravitelji počeli provoditi, te je službeno vratila kmersko pismo na snagu.</s><s>Ova mjera postala je, unatoč kratkotrajnosti Kraljevine Kampućije, izrazito popularna i zapravo dugoročna, jer nijedna kasnija vlast u Kambodži nije više pokušala romanizirati kmersko pismo.</s>

<s>Kraljevina Kampućija bila je, u suštini, marionetska država u potpunosti lojalna Japanskom Carstvu.</s><s>Iako je bila formalno nezavisna, njezina nezavisnost je ovisila o vlasti u Tokiju.</s><s>Na čelu države ostao je kralj Sihanouk, ali koji je ubrzo utemeljio i funkciju premijera; prvi premijer bio je on sam.</s><s>U svibnju 1945., Son Ngoc Thanh se vratio iz egzila u Japanu te je odmah imenovan ministrom vanjskih poslova.</s><s>Niti tri mjeseca kasnije, naslijedio je Sihanouka na mjestu premijera.</s>

<s>Japanska okupacija Kampućije zaključena je nakon kapitulacije te zemlje u kolovozu 1945. godine, nakon čega su savezničke snage ušle u zemlju i razoružale preostale japanske vojnike; ipak, marionetska Kraljevina Kampućija nastavila je postojati do listopada, kada su kolonijalne vlasti uspjele vratiti kontrolu nad Kambodžom.</s><s>Premijer Son Ngoc Thanh je ubrzo uhapšen zbog kolaboracionizma te je odveden u Francusku, gdje je nekoliko godina boravio u kućnom pritvoru; na njegovo mjesto doveden je Sisowath Monireth.</s><s>Sihanouk je, s druge strane, zadržao svoje mjesto na prijstolju, a Pariz je ponovo uspostavio kolonijalni protektorat.</s>

<s>Reference</s>

<s>Francuski protektorat u Kambodži
Kambodžanska politička historija‎
Vojne okupacije
Japan u Drugom svjetskom ratu
Višijevska Francuska
Bivše države u Aziji</s>

