Gradine u Srebreniku
<s>Gradine u Srebreniku pripadaju kasnom bronzanom dobu, između II i I milenija stare ere, i željeznom dobu,od IX do III stoljeća pne.</s>

<s>To je period kada je na širokom evopskom i balkanskom prostoru prevladavala kultura polja s urnama koja je obuhvatala i sjeverne dijelove Bosne.</s><s>U istočnom dijelu sjeverne Bosne od Ukrine do Drine krajem II i početkom I milenija pne, u kasnom bronzanom dobu, razvila se grupa Vis-Pivnica (prema nalazištu Vis u Modranu u okolini Dervente),  srodna sa južnovojvođanskom bosutskom grupom ovog perioda, a u izvjesnoj mjeri i sa Srednjebosanskom kulturnom grupom kasnog bronzanog doba.</s>

<s>Gradina Grabovik-Zaketuše 
Nalazi se iznad sela Straža, na koti Grabovik, na 686 m nadmorske visine.</s><s>Ovaj predio je udaljen od Srebrenika, u istočnom smjeru oko 10 km.</s><s>Brdo Grabovik  visoko je oko 200 m. Južne, zapadne i sjeverne padine čine stijene koje su na određenim tačkama visoke i do 50-60 m. Na vrhu Grabovika je stjenoviti plato, koji se proteže u osnovnom smjeru od istoka ka zapadu, dimenzija 350 x 150 m).</s><s>Na spomenutim padinama i na platou nađeno je dosta površinskog materijala koji se može okvirno datirati, u period kasnog bronzanog i starijeg željeznog doba (od oko 1000. do 300. godine prije naše ere).</s><s>Neki keramički elementi na keramici su identički sa nalazima iz Donje Doline.</s><s>To su prvi nalazi ove vrste u sjeverno-istočnom dijelu Bosne.</s>

<s>Na sjednici komisije za očuvanje nacionalnih spomenika održanoj 14. do 10 marta 2006. godine, gradina je proglašena za nacionalni spomenik BiH.</s><s>Ovu odluku Komisija je donijela u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Amra Hadžimuhamedović, Dubravko Lovrenović (predsjedavajući), Ljiljana Ševo i Tina Wik.</s>

<s>Arheološko područje ugroženo je eksploatacijom kamena i geološkim istraživanjima u kojima područje nije tretirano kao potencijalno arheološko nalazište.</s>

<s>Gradina ispod Kuga  
Nalazi se u naselju Bjelave na koti na 404 m nadmorske visine.</s><s>Na lokalitet se može prići sa puta Tuzla-Orašje.</s><s>Od kamenoloma do skoro samog vrha probijen je put na kome se nalazi mnogo prahistorijske keramike.</s><s>Brdo je na ostaloj površini zaraslo te se vrlo teško stiže do vrha koji je potpuno prekriven nižim i visokim rastinjem i za sada se na njemu ne može vršiti arheološka prospekcija.</s><s>U dijelu južnog podnožja lokaliteta se vrši eksploatacija i separacija kamena.</s><s>Na sjednici komisije za očuvanje nacionalnih spomenika održanoj 4. do 11. septembra 2007. godine, gradina je proglašena za nacionalni spomenik BiH.</s><s>Ovu odluku Komisija je donijela u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Amra Hadžimuhamedović (predsjedavajuć), Dubravko Lovrenović, Ljiljana Ševo i Tina Wik.</s><s>Novom odlukom iz 2009, predhodna odluka je poništena.</s>

<s>Reference</s>

<s>Nacionalni spomenici u Srebreniku
Ilirska arheološka nalazišta u Bosni i Hercegovini</s>

