The Quatermass Xperiment
<s>Quatermass Xperiment () je britanski crno-bijeli science fiction horor film snimljen 1955. godine u režiji Vala Guesta, koji se smatra jednim od najuspješnijih žanrovskih ostvarenja svog vremena, odnosno najznačajnijih u historiji znamenitog studija Hammer Film Productions.</s>

<s>Predstavlja adaptaciju The Quatermass Experiment, televizijske serije Nigela Knealea koja se nekoliko godina ranije bila sa izuzetnim uspjehom prikazala na programu BBC-ja.</s><s>Naslovni protagonist, koga tumači američki glumac Brian Donleavy, je profesor Bernard Quatermass, naučnik koji se suoči sa zastrašujućim događajima kada se eksperimentalna svemirska letjelica vrati na Zemlju, a sa njome samo jedan od tri članova posade (čiji lik tumači Richard Wordsworth).</s><s>Radnja prikazuje kako astronaut zbog izloženosti vanzemaljskim sporama počinje mutirati i pretvarati se učudovište, te ga Quatermass mora zaustaviti prije nego što proširi zarazu i tako uništi čovječanstvo.</s>

<s>Quatermass je za Hammer Films predstavljao prvo ostvarenje horor žanra, te su za njega, usprkos skromnog budžeta, korištene za tadašnje standarde prilično uvjerljivi specijalni efekti i šminka.</s><s>Režiser Val Guest, dotada specijaliziran za komedije, je film shvatio kao sjajnu priliku da svoj opus učini žanrovski ranovrsnim; također je, nastojeći uštediti na budžetu, film napravio u cinema verite stilu te ga, pogotovo u početnim scenama, nastojao napraviti u stilu televizijske reportaže ili filmskog žurnala.</s><s>Mnogo je značajnija bila odluka producenta da se inzistiranjem na zastrašujućem i uznemirujućem sadržaju namjerno nastoji ishoditi X, odnosno najstroži cenzorski rejting od BBFC; poticaj za to je bila sve veća konkurencija koja je kino-dvoranama, a samim time i filmskim studijima poput Hammera stvarao novi medij televizije, te se publiku nastojalo zadržati "žestokim" sadržajem.</s><s>Iako je "X", uveden četiri godine ranije, bio od cenzora korišten samo četrnaest puta, rizik se isplatio, te je Quatermass, velikim dijelom zahvaljujući negativnom publicitetu, postigao izuzetan uspjeh.</s><s>Sam Nigel Kneale je, međutim, bio nezadovoljan filmom smatrajući da je scenario previše "uprostio" njegov originalni predložak; zbog toga je neko vrijeme odbijao prodati autorska prava korištena za nastavak pod naslovom Quatermass 2 1957. godine.</s>

<s>Kritičari su, sa druge strane, bili podijeljeni, pa je tako François Truffaut negativno ocijenio film.</s><s>Kasnije generacije su obično imale više riječi pohvale za Guesta, a za majstori horor žanra kao što su pisac Stephen King i sineast John Carpenter su ga navodili kao značajan uzor za svoj opus.</s>

<s>Uloge
 Brian Donlevy ...</s><s>Prof. Bernard Quatermass
 Jack Warner ...</s><s>Inspektor Lomax
 Margia Dean ...</s><s>Mrs.</s><s>Judith Carroon
 Richard Wordsworth ...</s><s>Victor Carroon
 Thora Hird ...</s><s>Rosemary 'Rosie' Elizabeth Wrigley
 Gordon Jackson ...</s><s>BBC-jev TV producent
 David King-Wood ...</s><s>Dr. Gordon Briscoe
 Harold Lang ...</s><s>Christie
 Lionel Jeffries ...</s><s>Blake
 Sam Kydd ...</s><s>Policijski narednik
 Jane Asher ...</s><s>Djevojčica (nenavedena na špici)
 Basil Dignam ...</s><s>Sir Lionel Dean (nenaveden na špici)
 Maurice Kaufmann ...</s><s>Marsh (nenaveden na špici)
 Arthur Lovegrove ...</s><s>Narednik Bromley (nenaveden na špici)
 Bartlett Mullins ...</s><s>Čuvar ZOO-vrta (nenaveden na špici)
 Marianne Stone ...</s><s>Bolničarka u centralnoj klinici (nenavedena na špici)
 Toke Townley ...</s><s>Apotekar (nenaveden na špici)</s>

<s>Napomene</s>

<s>Vanjske veze</s>

<s>The Quatermass Xperiment  at Hammer Films
The Quatermass Xperiment at the British Film Institute's Screenonline
The Quatermass Xperiment at The Quatermass Home Page
The Quatermass Trilogy – A Controlled Paranoia
Quatermass.org.uk – Nigel Kneale & Quatermass Appreciation Site
The Creeping Unknown at Trailers From Hell</s>

<s>Britanski filmovi
SF-filmovi
Horor filmovi</s>

