Patogene gljivice
<s>Patogene gljivice ili samo gljivice su one vrste gljiva koje uzrokuju bolesti kod ljudi, životinja i biljaka.</s>

<s>Osobine</s>

<s>Vegetativno tijelo gljivica ili thalus sastoji se uglavnom od nerazgranatih ili razgranatih finih niti (hife), koje kod nižih formi nemaju poprečnog zida, dok su kod viših oblika septirane.</s><s>U kulturi tkiva raste u formi mreže hifa koja se naziva micelij.</s><s>Razmnožavaju se stvaranjem novih hifa na rubu micelija (vegetativni rast) ili stvaranjem specijaliziranih reproduktivnih tjelašaca ili spora.</s><s>Sve gljivice za svoje razmnožavanje zahtijevaju organska ugljikova jedinjenja, tj. one su za razliku od zelenih gljivica kao i pojedinih vrsta bakterija heterotrofi, obzirom na ugljikova jedinjenja.</s><s>Pojedine gljivice su izgubile sposobnost sinteze faktora rasta te su stoga i heterotrofi obzirom na faktore rasta.</s><s>Usljed zavisnosti od prisustva izvora organskih ugljikovih jedinjenja, gljivice žive kao saprofiti ili kao paraziti kod biljka, životinja i ljudi.</s><s>Samo u određenim slučajevima se gljivice javljaju i kao simbionti kod viših organizama, gdje im one kao protuuslugu za obezbjeđenje iskoristljivih organskih ugljikovih jedinjenja na raspolaganje stavljaju prije svega aktivne materije.</s>

<s>Patologija</s>

<s>Gljivice se nalaze češće kod biljaka nego kod životinja.</s><s>Pošto čovjek kao i životinje uzima mnogo biljne hrane, mora voditi računa i o gljivičnim infekcijama biljaka.</s><s>Preko hrane se naime ne uzimaju samo gljivice kao organizmi sposobni za reprodukciju, nego prije svega proizvodi metabolizma gljivica i njihovi toksini.</s>

<s>Gljivice izazivaju tri tipa oboljenja:</s>

<s>mikoza: direktna invazija tkiva ćelijama gljivica,
 alergijska oboljenja: nastaje preosjetljivost na gljivične antigene,
 mikotoksikoza: ingestija toksičnih metabolita gljivica.</s>

<s>Većina gljivica su ubikvitarne u okolini.</s><s>Gljivične infekcije nastaju najčešće kod imunosupresivnih organizama, kada su mehanizmi upale inhibirani ili je mikroflora domaćina promjenjena.</s><s>Na prijer kod imunosupresije lijekovima često nastaju aspergiloza pluća (Aspergillus spp.) ili kandidijaza urogenitalnog trakta (Candida spp.).</s>

<s>Inhalacija je najznačajniji faktor nastanka gljivičnih pulmonalnih infekcija.</s><s>Gastrointestinalni trakt je rijetko mjesto primarne gljivične infekcije uprkos ingestiji velikog broja spora, najviše zahvaljujući normalnoj bakterijskoj mikroflori.</s>

<s>Toksini</s>

<s>Toksini gljivica (mikotoksini) obuhvataju raznoliku grupu gljivičnih peptida.</s><s>Aflatoksini – najpoznatiji mikotoksini koji spadaju u grupu heopatotoksičnih metabolita nekih sojeva Aspergillus spp. koje rastu u hrani.</s><s>Kada ih životinje ili ljudi konzumiraju izazivaju nekrozu hepatocita, te fibrozu i proliferaciju duktusa.</s><s>Hepatociti oko centralne vene su najosjetljiviji i nastaje centrolobularna nekroza.</s><s>U slučaju hroničnog trovanja aflatoksin izaziva tumore jetre.</s>

<s>Sporidezmin, koga stvara gljivica Pithomyces chartarum (saprofit na pašnjacima) je hepatotoksin koji iazaziva degeneraciju hepatocita, okluziju žučnih kanalića, produktivni edem.</s><s>Nastaje facijalni ekcem usljed nesposobnosti oštećene jetre da ukloni iz krvi filoeritrin, metabolit hlorofila nastao u rumenu, a cirkuliše krvotokom i apsorbira energiju sunca dok prolazi kroz kožu.</s><s>Oslobađanjem energije nastaju nekroze (najčešće lica).</s>

<s>Penitrem stvara Penicillium spp. izaziva neurološko oboljenje, tremor mišića, grčeve, ataksiju i smrt kod pasa koji su jeli pljesnivi sir i kod velikih životinja koje su jele pljesnivu krmu.</s><s>Penitrem inhibira glicin koji je neurotransmiter pojedinih inhibitornih neurona.</s><s>Simptomi liče simptomima trovanja strihninom koji je također antagonist glicinu.</s><s>Tretman substancama koje povećavaju nivo glicina u mozgu (mefenzin i nalofrin) uklanjaju tremor uzrokovan penitremom.</s>

<s>Ergotizam je oboljenje goveda, konja i drugih životinja kojeg izaziva ergot, alkaloid gljivice Claviceps purpurea koja zrna žita boji crno i deformiše ih.</s><s>Toksične komponete uključuju ergotamin (vazokonstriktor) i ergometrin (izaziva kontrakciju glatkih mišića).</s><s>Gangrenozna nekroza ekstremiteta nastaje usljed hronične vazokonstrikcije, ishemije i degeneracije endotela kapilara.</s><s>Kod konja i karnivora, nervni simptomi mogu biti dominantni znaci.</s>

<s>Nakon konzumacije visoke paprati (Festuca arundinacea) koja je inficirana sa gljivicom Neotyphodium spp. dolazi do nekroze ekstremiteta tzv "papratne noge".</s><s>Inficirana paprat konzumirana i u manjim kličinama kod goveda izaziva iscrpljujuće oboljenje "ljetne papratne noge".</s>

<s>Zearalenon se stvara na pljesnivom kukuruzu i izaziva prerani seksualni razvoj svinja.</s>

<s>Fusobacterium spp. proizvodi mikotoksin fumonezin koji kod konja izaziva leukoencefalomalaciju.</s>

<s>Fusarium solani je plijesan na krompiru, a kod goveda koje konzumiraju zaraženi krompir može izazvati akutnu intersticijalnu pneumoniju.</s>

<s>Vidite još 
 Mikrobiologija
 Mikologija</s>

<s>Reference</s>

<s>Vanjske veze 
 Official web site of the European Confederation of Medical Mycology</s>

<s>Gljivične bolesti
Mikologija</s>

