Japodske terakote
<s>Japodske terakote ili male glinene (keramičke) skulpture su plastične izrađevine koje predstavljaju isključivo ljudske figure.</s><s>Do sada su pronađene samo na području srednjeg toka rijeke Une — u sojeničkom naselju u Ripču kod Bihaća, i gradinskom naselju Kekića glavica kod Bosanske Krupe, Bosna i Hercegovina.</s><s>Sojeničko naselje ima i neke posebnosti u svojoj ulturnoj fizionomiji, a njegovi osnivači su najvjerovatnije pripadali predjapodskom stanovništvu doline Une.</s>

<s>Po svom duhu, potpuno se razlikuju od ukupnog likovnog izraza Japoda.</s><s>Obrada je gruba, a sve figure, u nekoliko varijanti, šematizovane su i to na način koji pokazuje odsustvo bilo kakve estetske sklonosti.</s><s>Glava je oblikovana s ravnim, cilindričnim ili vretenastim tijelom, ruke su prikazane u obliku panjeva, noge često potpuno nedostaju.</s><s>Nos i oči su naglašene, usta su samo ponekad prikazana, ali su primarne i sekundarne karakteristike pola redovno i precizno date - genitalije i grudi u ženskim figurama.</s>

<s>Po načinu obrade ovi likovi imaju najbliže analoge izvan japodskog područja — u velikom sojeničkom naselju u Donjoj Dolini na rijeci Savi i u prizmatičnim idolima sa Velike Gradine u Varvari.</s>

<s>Terakote su predmeti lokalnog kulta – predstave kućnih bogova koje su japodski stanovnici u dolini Une izrađivali, čuvali u svojim kućama i koristili u porodičnim obredima.</s>

<s>Podjela 
Mogu se podijeliti u dvije ikonografski i hronološki, odvojene grupe.</s><s>Piramidalne terakota   
 Nage terakote</s>

<s>Piramidalne terakote 
Pronađene su samo dvije, jedna u Ripču a druga na Kekića glavici, piramidalnog oblika, sa predstavama odjeće i nakita, i bez polnih oznaka.</s>

<s>Terakota iz Ripča 
Oblikom, veličinom (vis.</s><s>8 cm, osnova 3,5x3 cm.) i urezanim ukrasima terakota iz Ripča slična je ukrašenim piramidalnim tegovima s istog lokaliteta.</s><s>Od tegova se razlikuje time što nije probušena, naglašenim ramenima, vratom i glavom.</s><s>Na terakoti iz Ripča obje bočne i zadnja strana su bez ukrasa, a na prednjoj strani, gore ispod vrata urezane su dvije, približno paralelne, lučne linije, čiji su krajevi malo izvijeni prema ramenima.</s><s>U ovim linijama, prepoznaje se prikaz dva torkvesa (naziv za metalnu ogrlicu od žice u obliku obruča) na prsima, kakvi su na sličan način, samo u većem broju, prikazani na jednom od pomenutih tegova.</s>

<s>Prikazivanje ovog nakita upućuje na to, da se radi o predstavi ženske figure.</s><s>Ovo mišljenje potvrđuje i crtež duge haljine-košulje, izveden urezivanjem horizontalnih i vertikalnih linija koje se unekoliko šire prema donjoj ivici sugerirajući nabore.</s><s>Taj tip haljine-košulje prikazan je i na nekim tegovima.</s><s>Horizontalne linije urezane u većim razmacima, treba da ukažu na kvalitetniju, vunenu tkaninu.</s>

<s>Dok se za piramidalne tegove sa predstavama nakita ili odjeće predpostavlja da su zavjetni objekti u vezi sa tkanjem, za terakotu je vjerovatnije da prikazuje neko japodsko žensko božanstvo.</s><s>Grčka mitologija sadrži priču da je boginja Atena izmislila tkalačku vještinu i poklonila je ljudima zajedno sa svojim drugim pronalascima, a lik ove boginje sa različitim atributima često je izrađivan i od pečene gline.</s><s>Zbog toga je opravdana predpostavka o postojanju ženskog božanstva predstavljenog u obliku piramidalne terakote u čijim je funkcijama mogla biti i zaštita tkanja i tkalačke vještine.</s><s>Japodske žene su je postavljale na posebno mjestu u blizini tkalačkog stana.</s>

<s>Terakote iz Ripča je datirana u period Ha B odnosno na kraj IX i početak VIII vijeka p.n.e.</s>

<s>Nage terakote 
Nage terakote su bez ikakvih oznaka odjeće.</s><s>Prema osnovnom obliku tijela mogu se dalje podijeliti na 4 tipa.</s>

<s>Prizmatična terakota nađena je samo jedna, u Ripču, zajedno sa još šest terakota.</s><s>Valjkaste su s izduženo-valjkastim, grubo formiranim trupom na čijim krajevima su izrađeni pojedini detalji koji ovim objektima daju karakter antropomorfnih figurina.</s><s>Sedam primjeraka i dva fragmenta nađeni su u Ripču  a jedan primjerak i jedan ulomak na Kekića glavici.</s><s>Datiraju se na kraj V ili početku IV vijeka p.n.e.</s>

<s>Terakote s rožastim izraslinama na glavi sugeriraju postojanje božanstva sa ljudskim likom, ali s rogovima na glavi.</s><s>Takvo glavno božanstvo iz predrimskog doba dobro je poznato kod Ilira, i u doba rimske vladavine dobilo je ime Silvan.</s><s>Ovom hipotezom, likovno predstavljanje Silvana pomaknuto je daleko u prošlost, na prelaz iz kasnog bronzanog u rano željezno doba.</s><s>Poluvaljkaste terakote su sa zaravnjenom prednjom stranom na kojoj su  prikazani svi detalji ljudskog tijela, ali i ženski i muški polni organi, tako da statueta predstavlja hermafrodita, kao i jedna od valjkastih terakota.</s><s>Pronađena su dva primjerka.</s>

<s>Osnovnu karakteristiku nagih terakota predstavlja naglašena nagost, nedostatak bilo kakvih naznaka odjeće.</s><s>Ikonografski terakote ove grupe obuhvataju raspon od gotovo amorfnih s minimumom ljudskih elemenata (nos, trup, gluteji, analni otvor), do primjeraka sa svim odlikama ljudskog tijela.</s><s>Kvalitet izrade većine primjeraka je izuzetno nizak, a bolje su izrađeni oni s kompletnijim prikazom elemenata ljudskog tijela.</s><s>Razlika u nivou izrade odražava i razlike u namjeni i kultno-religijskom sadržaju svake terakote.</s>

<s>Izvori</s>

<s>Japodi</s>

