Srednji put
<s>Srednji put ili središnji put (pali: majjhimāpaṭipadā mađhima-patipada, sanskrit: madhyamāpratipad madhjama-pratipad) je budističko učenje o izbegavanju krajnosti, kako hedonizma tako i krajnjeg asketizma.</s>

<s>Buda je svoje propovedanje započeo idejom da postoji „srednji put”, koji izbegava oba ekstrema, hedonizam i samomučenje, ali isto tako i ekstreme različitih, čvrsto ukorenjenih gledišta.</s><s>Srednji put u Buddhinu prvom govoru je izbjegavanje brahmanskog praznovjerja, a isto tako i pretjeranog đainskog asketizma koji je "put pročišćenja" sveo na fizičko mučenje tijela, dok Buddho smatra da se duhovno pročišćenje može postići samo duhovnim sredstvima.</s>

<s>Srednji put je jedan od naziva koje je Buda dao plemenitom osmostrukom putu.</s><s>Ovo naglašava balans i umerenost.</s>

<s>Budino učenje</s>

<s>Askeza kao srednji put</s>

<s>Buda je tvrdio da je izbegavajući dve krajnosti stekao spoznaju „o toj srednjoj stazi koja pruža viziju, koja pruža saznanje i vodi do spokojnog, naročitog znanja, probuđenja, nibane" (Dhama-Cakapavatana suta).</s>

<s>Učenje kao srednji put</s>

<s>Buda je svoje učenje takođe opisao kao „srednji put” između nihilizma (ucchedavāda), učenja da ničeg nema, i eternalizma (sassatavada), učenja o trajnom sopstvu.</s><s>On kao primer nihilizma navodi reči Ađite Kesakambalija:</s>

<s>Između ovih krajnosti, Buda je učio da ne postoji nijedan deo nas koji ostaje isti, ali da ipak nismo ni potpuno drugačiji.</s><s>Uvideo je da napredujemo kao stalno promenjiv tok fizičkih i mentalnih stanja, no da su ta stanja ipak međusobno povezana, jer pripadaju istom nizu.</s><s>Ovo je u vezi s Budinim učenjem o uslovljenom nastanku.</s>

<s>Prema tumačenju Čedomila Veljačića, materijalizam koji Buddho odbija u više govora, naziva se vjerom u "razorivost" (pretpostavljene supstancije).</s><s>Pojave bi najprije trebalo da budu "nešto" po sebi, da bi mogle biti "razorene".</s><s>Čitava kasnija buddhistička filosofija razvija se u smjeru toga spoznajnoteorijskog "nihilizma" (suññata ili šunya-vada).</s><s>U indijskoj filozofiji, materijalističkoj teoriji "razorivosti" (uććheda-vado) redovno se suprotstavlja vjera u nerazorivost ili "vječnost" (sassata-vado) transsupstancijalnog "jezgra" duše ili "svojstva" (atma).</s><s>To je osnovna pretpostavka brahmanskog vjerskog učenja, koju Buddho jednako odrešito odbija, označujući svoje stanovište i ovdje, s izrazitije dijalektičkog stanovišta, "srednjim putem" između materijalizma i spiritualizma.</s>

<s>Izvori</s>

<s>Vidi još 
 Škola srednjeg puta
 Budistička terminologija
 Plemeniti osmostruki put</s>

<s>Literatura</s>

<s>Budistički pojmovi
Filozofski koncepti</s>

