Svesnost (budizam)
<s>Svesnost ili pažnja (sanskrt: smṛti, pali: sati) je temeljni pojam budizma, i jedan od koraka na plemenitom putu koji vodi prestanku patnje.</s>

<s>Budizam nalaže neprekidnu svesnost o onome što se trenutno dešava u nama i oko nas.</s><s>Vežbanje pažnje podrazumeva napor da um ne odluta ponesen nasumičnim mislima, sećanjima i maštanjima.</s>

<s>Budisti uče da svako iskustvo pokreće želje, misli, sećanja, što predstavlja smetnje umu.</s><s>Svesnost je kvalitet uma koja razume iskustvo i posmatra ga, da se pri tome ne upliće u njega, niti ga ocenjuje.</s>

<s>Svrha vežbanja svesnosti je da jasno posmatramo telo, osećaje, um i predmete uma.</s><s>Vremenom sve to počinjemo da vidimo kao pojave koje su bez suštine i prolazne, iz čega se rađa njihovo napuštanje i prestanak vezanosti.</s>

<s>Svesnost igra ključnu ulogu i u poboljšanju mudrosti.</s><s>Ukoliko je održimo u svakodnevnom životu, moguće je ostati neuzdrman i postići mir uma.</s>

<s>Prema Budinom učenju, temelji svesnosti (satipatthana) su motrenje tela, osećaja, uma i pojava.</s>

<s>Etimologija</s>

<s>Sanskritska reč smrti i pali reč sati izvorno znači pamćenje, sećanje (slično srpskom seti se), ali u budističkom kontekstu označava neprekidno samopodsećanje da se zadržimo u sadašnjem trenutku i usredsredimo na njega.</s>

<s>Za razliku od srpskohrvatskog jezika, gde se pažnja i sabranost koriste kao sinonimi, u budizmu termini pažnja (sati) i sabranost (samadi) imaju prilično specifična značenja i predstavljaju različite korake plemenitog puta.</s>

<s>Dobrobiti svesnosti</s>

<s>Buda je govorio da pažnja donosi ogromne koristi, kako u meditaciji tako i u svakodnevnom životu.</s><s>Ona donosi najviše dobrobiti od svih unutrašnjih stanja:</s>

<s>Prema Budinom učenju, pažnja je put ka besmrtnosti, a nepažnja put ka smrti:</s>

<s>Buda je tvrdio da je utemeljenje pažnje direktan put ka oslobođenju:</s>

<s>Ko je neprekidno pozoran, ko sebe proverava dan i noć, i stremi nirvani, toga sve strasti napuštaju.</s>

<s>Temelji svesnosti</s>

<s>Budin opis "utemeljenja pažnje" (sati-patthana) u kontemplaciji glasi:</s>

<s>Buda daje četiri osnovne tehnike za utemeljenje pažnje, odnosno motrenje tela, osećaja, uma i pojava:</s>

<s>Prema Budinim rečima, ko god bude vežbao ova četiri temelja sabranosti tokom sedam godina, može očekivati jedan od ova dva rezultata: najviše znanje ovde i sada ili, ukoliko je još preostalo vezanosti, stanje ne-povratnika.</s><s>Potom Buda kaže da se taj rezultat može dostići i za sedam dana.</s>

<s>Svesnost tela</s>

<s>Svesnost tela (kāyānupassanā) obuhvata sabranost na dah, na položaje tela, na ono što trenutno radimo, na odbojne karakteristike tela, na četiri osnovna elementa i, na kraju, na leševe.</s><s>Od svih tehnika, svesnost disanja ima fundamentalnu važnost.</s><s>Buda je upravo ovu tehniku koristio kao glavno sredstvo postizanje budnosti.</s>

<s>On sabranost na dah naziva „Tatagatino boravište”, jer ju je često praktikovao i posle probuđenja, boraveći u izolaciji, duboko u šumi.</s><s>Neke od tehnika su prilično brutalne, poput posmatranja tela u raspadanju:</s>

<s>Svesnost osećaja</s>

<s>Drugi temelj pažnje je svesnost osećaja (vedanānupassanā), koji mogu biti prijatni, bolni i ni prijatni ni bolni, a dalje se dele na niske (telesne) i uzvišene (duhovne).</s>

<s>Svesnost uma</s>

<s>Treći temelj pažnje je svesnost uma (ćittānupassanā), i svih stanja koja u njemu nastaju i nestaju:</s>

<s>Svesnost pojava</s>

<s>Četvrti temelj pažnje je svesnost darmi (dhammānupassanā), što označava predmete uma, pojave ili fenomene iskustva.</s><s>Buda objašnjava da treba motriti predmete uma iz perspektive pet prepreka:</s>

<s>I tako dalje za svaku od pet prepreka.</s><s>Potom se predmeti uma motre iz perspektive pet hrpa bića:</s>

<s>Potom se predmeti uma motre iz perspektive sedam elemenata probuđenja.</s><s>A nakon toga iz perspektive četiri plemenite istine.</s>

<s>Tumačenja</s>

<s>Čedomil Veljačić kao dobar opis problema pažnje navodi jedan Krišnamurtijev govor srednjoškolcima:</s>

<s>Literatura</s>

<s>Izvori</s>

<s>Vidi još 
 Um (budizam)
 Svest (budizam)
 Budistička meditacija
 Plemeniti osmostruki put</s>

<s>Spoljašnje veze 
 Govor o temeljima sabranosti
 Bhikkhu Bodhi, Ispravna svesnost (samma sati)
 Šravasti Dhammika, Čemu služi svesnost</s>

<s>Budistički pojmovi
Psihologija
Meditacija</s>

