Banka na Obali u Sarajevu
<s>Banka na Obali, bivši Objekat Filijale austrougarske banke, nalazi se na desnoj obali rijeke Miljacke, u neposrednoj blizini Drvenija mosta, u Sarajevu Sarajevu, BiH.</s><s>Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika, na sjednici održanoj od 1. do 4. decembra  2009. godine, donijela je odluku da se zgrada, proglasi za  nacionalni spomenik BiH.</s><s>Ovu odluku Komisija je donijela u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Martin Cherry, Amra Hadžimuhamedović Dubravko Lovrenović,  Ljiljana Ševo (predsjedavajuća),.</s>

<s>Historija</s>

<s>Na početku austrougarske vlasti u Bosnu i Hercegovinu 1878. godine, izgrađeni su i otvoreni neki centri vojne i administrativne uprave, znatan broj školskih, zdravstvenih, privrednih i naročito sakralnih objekata.</s><s>To je bilo vrijeme primjene historijskih stilova, tako da je najveći broj javnih objekata projektovan i građen u stilu neorenesanse, neoromanike, neogotike, neobizantijskog ili pseudomaurskog stila.</s>

<s>Naziv ecesija nastao je u Beču s kraja 19. stoljeća pod uticajem internacionalnog pokreta u umjetnosti.</s><s>Tadašnji arhitekti pratili su moderna zbivanja, i secesija je relativno brzo prihvaćena.</s><s>Do pojave stilskih elemenata secesije u arhitekturi u Bosni i Hercegovini 1898. godine, proteklo je punih dvadeset godina.</s><s>Arhitektura Bosne i Hercegovine ušla je u novu fazu umjetničkog uticaja na ovim prostorima, ali nije uticala da se u potpunosti odbace tradicionalni stilovi, prvenstveno u izgradnji sakralnih i javnih objekata.</s>

<s>U početku je secesija imala formalni pristup, gdje se vanjskim efektima nastojao stvoriti arhitektonski utisak blizak secesiji, uz primjenu raznih ukrasnih elemenata.</s><s>Na putu ka modernoj arhitekturi, u daljnjoj fazi, doći će i do primjene geometrijskih elemenata.</s>

<s>Objekat Banke na Obali prema projektu arhitekte Rudolfa Teniesa je sagrađen 1913. godine.</s><s>Lokacija za banku je izabrana iz tog razloga što je ovaj prostor zahvaljujući blizini doma oficira, oficirske kasarne i mosta, bio izuzetno prometan, kao i danas.</s><s>Spratnost objekta uslovio je Građevinski red.</s><s>Na desnoj obali Miljacke bilo je dozvoljeno građenje samo dvospratnih kuća na potezu od Vijećnice do mosta Drvenija, a od Drvenije do Skenderije mosta mogle su se podizati jedino niske jednospratne kuće, i to sa dvorištem prema rijeci.</s>

<s>Od izgradnje, namjena zgrade nije mijenjana.</s><s>U periodu kada je izgrađen objekat u njemu je bila smještena Filijala austrougarske banke.</s><s>Poslije Drugog svjetskog rata u njoj je bila smještena Investiciona banka, a danas je sjedište „BOR banke”.</s>

<s>Opis 
Zgrada je pravougaona, dimenzija 43,15 x 21,30 metara.</s><s>Spratnost objekta je podrum, prizemlje, dva sprata i potkrovlje.</s>

<s>Ulaz se nalazi sa južne strane gdje su izvedena tri portala od kovanog željeza, i predstavljaju najljepši primjer secesije u ovom objektu.</s><s>Centralni dvokrilni portal se koristi kao glavni ulaz.</s>

<s>Iznad sva tri portala kao tjemeni (zaglavni) kamenovi predstavljeni su portreti-likovi s etničkim obilježjima.</s><s>Snažnih su volumena, usklađeni sa arhitekturalnom snagom zdanja, pri čemu je skulptor sačuvao plastični i psihološki integritet lika-portreta.</s><s>Središnji lik predstavlja glavu bosanskog seljaka s turbanom, a druga dva bi mogli biti personifikacija austrijske i ugarske populacije.</s><s>Kao da su ta tri lika simbolična predstava od zvanične politike zagovaranog trijalizma - aktuelnog pitanja pod kraj austrougarske vlasti u Bosni i Hercegovini.</s>

<s>Iznad ulaznih portala izvedena su četiri prislonjena kolosalna stuba.</s><s>Stubovi su postavljeni na baze sa kapitelima, arhitravom i frizom od medaljona i floralnih motiva, te  nose duboki timpanon sa skulpturama i grbom u sredini.</s>

<s>Posebnu karakteristiku pročelja predstavljaju veliki prozori smješteni između stupova, i tri balkona s plitkim erkerima i krupnim floralnim ukrasima koji se nalaze na nivou drugog sprata.</s><s>U gornjim zonama južne fasade skulpturalni sadržaji su na parapetima u obliku medaljona, vijenca i friza iznad arhitrava, gdje se prepoznaje bujna vegatabilna i široka plastična  dekoracije.</s><s>Skulpture u timpanonu imaju secesijske odlike.</s>

<s>Ostale tri fasade su skromnije izrade, sa ukrasima u vidu medaljona i floralnih motiva.</s>

<s>Ljepota i monumentalnost nekadašnje zgrade Austrougarske banke u Sarajevu, bila je okrunjena skulpturalnom grupom na vrhu.</s><s>Prilikom obnove pokrivača kupole početkom XXI vijeka, skulpturalna grupa je uklonjena i devastirana.</s>

<s>Objekat se nalazi u stabilnom konstruktivnom stanju.</s>

<s>Literatura 
 Alija Bejtić -Ulice i trgovi Sarajeva.</s><s>Sarajevo: Muzej grada Sarajeva 1973. godine
 Nedžad Kurto - Sarajevo 1492-1992, Oko, Sarajevo.</s><s>I. Krzović -Arhitektura secesije u Bosni i Hercegovini“, Kulturno naslijeđe, Sarajevo
 Jela Božić, -Arhitekt Josip pl. Vancaš, Značaj i doprinos arhitekturi Sarajeva u periodu austrougarske uprave, doktorska disertacija, Sarajevo, 1989.</s>

<s>Reference</s>

<s>Vanjski linkovi</s>

<s>Građevine u Sarajevu
S
Nacionalni spomenici u Sarajevu</s>

