R (programski jezik)
<s>U računarstvu, R je programski jezik i programsko okruženje za statističke izračune i grafike.</s><s>On je izvedba S programskog jezika sa leksičkom semantikom inspirisanom Scheme (programski jezik) -om.</s><s>R su stvorili Ros Ihaka i Robert DŽentlmen na Aukland univerzitetu (University of Auckland), Novi Zeland, a sad ga razvija R Development Core Team.</s><s>Nazvan je djelimično prema imenima autora, a djelom kao igra riječi na ime S.</s>

<s>R jezik je postao standard među statističarima koji razvijaju statistički softver, i široko je korišćen za razvoj statističkog softvera i analizu podataka.</s>

<s>R je dio GNU projekta.</s><s>NJegov izvorni kod je slobodan i pod uslovima koje daje GNU-ova opšta javna licenca, a prekompilirane binarne verzije su obezbjeđene za različite operativne sisteme.</s><s>R koristi interfejs komandne linije, kroz više grafičkih korisničkih okruženja.</s>

<s>Povijest 
R je implementacija programskog jezika S u kombinaciji inspiriran programskim jezikom Scheme.</s><s>"S" je razvio John Chambers 1976. godine tijekom svog rada u tvrtki Bell Labs.</s><s>Postoje razlike izmedu dva prethodno navedena programska jezika, međutim veliki dio koda napisan za "S" stoji nepromijenjen.</s><s>R su razvili Ross Ihaka i Robert Gentleman sa Sveučilišta u Aucklandu na Novom Zelandu te ga trenutno nadograđuje i razvija R Development Core Team, čijeg je John Chambers i danas član.</s><s>R je dobio ime po imenima dva prvotna autora te djelomično kao igra riječi budući da je S ime programskog jezika na čijem je temelju nastao R. Projekt je započet 1992. godine, a prva verzija izdana je 1995., a stabilna beta verzija 2000. godine.</s>

<s>Osobine 
 
R obezbjeđuje širok izbor statističkih (linearnih i nelinearnih modela, klasičnih statističkih testova, analiza vremenskih serija, klasifikacija, klasteri, i ostalo) i grafičkih tehnika.</s><s>R, je slično kao S, projektovan kao pravi programski jezik, i omogućava korisnicima dodatnu funkcionalnost definisanjem novih funkcija.</s><s>Postoji više važnih razlika, ali dosta koda može biti iskorišten kao S, nepromjenjen.</s><s>Mnogo R-ovog sistema je takođe pisana u ovom jeziku, što ga čini lakšim za korisnike pri formiranju algoritama.</s><s>Kod zahtjevnih zadataka, C, C++ i Fortran kod može biti povezan i pokrenut.</s><s>Napredni korisnici mogu pisati C kod za manipulisanje R-ovih objekata direktno.</s>

<s>R može biti proširen, kroz pkete obezbjeđene od korisnika, za specifične funkcije ili specifične oblasti proučavanja.</s><s>Zbog svog S nasleđa, R ima bolju podršku za Objektno-orijentisano programiranje nego ostali statistički programski jezici.</s><s>Proširivost R-a je olakšana i njegovim popustljivim jezičkim opsegom.</s>

<s>Sljedeća prednost R-a su njegove grafičke mogućnosti, koje obezbjeđuju grafike kvaliteta dovoljno dobrog za publikovanje koji uključuju matematičke simbole.</s><s>R ima sopstveni LaTeX-oliki format dokumenata, koji se koristi za predstavljanje sveobuhvatne dokumentacije, preko interneta u brojnim formatima ili kao štampana kopija.</s>

<s>Iako je R pretežno korišten od statističara i praktičara koji zahtjevaju okruženje za statističke proračune i razvoj softvera, takođe može biti korišten kao opšti alat za izračunavanje matrica učinka uporedivog sa onim od GNU Oktav i njegovog vlasničkog konkurenta, MATLAB.</s><s>RWeka sučelje je dodato popularnom softveru za izlučivanje podataka Weka koje dozvoljava mogućnost upisa i čitanja u arff formatu koji dalje omogućava korištenje mogućnosti programa.</s>

<s>Primjeri</s>

<s>Sljedeći primjeri ilustruju osnove sintakse jezika i korištenje komandne linije.</s>

<s>> x <- c(1,2,3,4,5,6)   # Create ordered collection
> y <- x^2              # Square the elements of x
> mean(y)               # Calculate arithmetic mean of y
[1] 15.16667
> var(y)                # Calculate sample variance
[1] 178.9667
> summary(lm(y ~ x))    # Fit a linear regression model</s>

<s>Call:
lm(formula = y ~ x)</s>

<s>Residuals:
1       2       3       4       5       6
3.3333 -0.6667 -2.6667 -2.6667 -0.6667  3.3333</s>

<s>Coefficients:
Estimate Std.</s><s>Error t value Pr(>|t|)
(Intercept)  -9.3333     2.8441  -3.282 0.030453 *
x             7.0000     0.7303   9.585 0.000662 ***
---
Signif. codes:  0 ‘***’ 0.001 ‘**’ 0.01 ‘*’ 0.05 ‘.’ 0.1 ‘ ’ 1</s>

<s>Residual standard error: 3.055 on 4 degrees of freedom
Multiple R-squared: 0.9583,	Adjusted R-squared: 0.9478
F-statistic: 91.88 on 1 and 4 DF,  p-value: 0.000662</s>

<s>> par(mfrow=c(2, 2))    # Request 2x2 plot layout
> plot(lm(y ~ x))       # Diagnostic plot of regression model</s>

<s>Vidi još 
 Lista statističkih paketa
 Poređenje statističkih paketa</s>

<s>Reference</s>

<s>Literatura</s>

<s></s>

<s>Programski jezici</s>

