Crkvina u Makljenovcu
<s>Crkvina u Makljenovcu je arheološki lokalitet neposredno pored ušća Usore u Bosnu, u Makljenovcu, oko 4 kilometra južno od Doboja, istočno od nekadašnje željezničke pruge Doboj-Teslić.</s>

<s>Nacionalni spomenik 
Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika, na sjednici održanoj od 3. do 5. februara 2014. godine u Sarajevu, donijela je odluku da se Arheološki lokalitet – Crkvina u Makljenovcu, proglasi za nacionalni spomenik BiH.</s><s>Ovu odluku Komisija je donijela u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Martin Cherry, Amra Hadžimuhamedović (predsjedavajuća), Dubravko Lovrenović i Ljiljana Ševo.</s><s>Nacionalni spomenik čine ostaci paleolitske stanice, kasnoeneolitskog, kasnobronzanog i mlađeželjeznog naselja, kasnoantičkog refugija, srednjovjekovne crkve, nekropole i pokretni arheološki materijal sa lokaliteta.</s>

<s>Arheologija 
Godine 1890. prilikom eksploatacije šume naišlo se na zidane temelje i različite pokretne predmete.</s><s>Napravljen je nacrt tvrđave, a pokretni materijal je prebačen u Zemaljski muzej Bosne i Hercegovine.</s><s>Vjenceslav Radimski je ustanovio da je lokalitet pokriven mnoštvom sječenog i lomljenog kamena, rjeđe opekom  i pronašao je i značajan pokretni arheološki materijal.</s><s>Lokalitet je ukazivao na upotrebu od neolita (ili bar bronzanog perioda), preko rimskog doba, do seobe naroda i kasnog srednjeg vijeka.</s><s>Zaključna zaštitna istraživanja (lokalitet desetljećima služio kao kamenolom) na predmetnoj lokaciji, kojima je rukovodio Đuro Basler, vršena su u dva navrata 1955. godine.</s>

<s>Arheološkim radovima bilo je zahvaćeno osam stratuma, tako da su i dobijeni nalazi potjecali iz različitih kulturnih epoha.</s><s>Prva četiri sloja su iz vremena paleolita.
 
 sterilna žuta masna glina ispunjavala je škripove osnove od eocenskog vapnenca; 
 sloj tamnosmeđe masne gline sa kamenim artefaktima paleolitskog tipa (sloj E); 
 sloj sterilne smeđe ilovae sa nešto oblučastog kamena; 
 sloj sličan lesu sa malobrojnim kamenim artefaktima i vrlo rijetkim sitnim ulomcima posuda od slabo pečene zemlje.</s><s>Odsustvo predmeta od glačanog kamena i bilo kakve čvršce izvedene arhitekture, približava ovaj sloj najranijem periodu neolitika; 
 tamni kulturni sloj s ostacima zemunica.</s><s>Od pokretnih artefakata u njemu su nađeni kremenica, glačani kamen, ukrašena keramike i bronzani predmeti.</s><s>Ovaj sloj nosio je ostatke naselja iz bronzanog doba, koji se dalje neprimjetno povezuju za: 
 ostatke ilirske gradinske keramike i predmete iz rimskog doba: četiri bakrena carska novčića, dijelovi pluga, sjekira, srpa, ključ, oštrica od noža i slični upotrebni predmeti, nekoliko kamenih odlomaka sa natpisima koji potvrdili su da je ovdje boravila  rimska kohorta (cohors I Flavia Belgarum), ulomaci manjih stubova i kameni odlomak sa reljefnim ornamentom lista. 
 ostaci zidova iz kasnoantičkog doba, izvedenih u tehnici "ribljih kostiju" (Fischgratenmauer), opasivali su Crkvinu sa svih strana.</s><s>Grad se sastojao iz prednje tvrđave, površine od 5500 m² i grada  površine od 5700 m² koji su bili opasani zidinama od tesanog kamena vezanog malterom pomiješanim sa komadićima opeke (bez biljega legije).</s><s>Bedem prednje tvrđave bio je pojačan sa dvije kule, a gradski bedem sa tri kule.</s><s>Pri dnu južne strane brda, pružao se preko 30 m dug malterni zid. 
 sloj u koji su bili ukopani grobovi sa prilozima iz doba ranog srednjeg vijeka.</s><s>Pronađeno je srednjovjekovno bakreno posuđe, koje prema analogijama u Českoj spada negdje u IX–XII stoljeće.</s><s>U jednom grobu nađena je slavenska sljepočnica sa duguljastom jagodom,  par bronzanih karika sa 3 pokretna kolutića, bronzani prsten čija se karika naprijed širi u pločice koje nisu sastavljene.</s>

<s>Reference</s>

<s>Srednjovjekovna arheološka nalazišta u BiH
Nacionalni spomenici u Doboju
Ilirska arheološka nalazišta u Bosni i Hercegovini
Paleolitska arheološka nalazišta u BiH</s>

