Stari grad Zvornik
<s>Stari grad Zvornik je utvrđenje i naselje iz kojeg se razvilo današnje naselje i opštinski centar Zvornik, Bosna i Hercegovina.</s><s>Proglašen je za nacionalni spomenik BiH.</s>

<s>Istorija 
Područje Zvornika bilo je u okviru ranosrednjovjekovne župe Podrinje ili Sapna, između rijeke Drine  i planine Majevice, a kasnije u oblasti Usora i Soli.</s><s>Bio je u rukama bosanskih, ugarskih  i srpskih vladara.</s><s>U periodu između 1410 - 1430. godine Zvornik se razvio u važno trgovačko središte.</s><s>Definitivnim padom srpske despotovine 1459. godine pod osmansku vlast su potpali i njeni dijelovi na lijevoj obali Drine.</s><s>Zvornički sandžak osnovan je oko 1480. godine kao dio Rumelijskog pašaluka, zatim Budimskog i na kraju Bosanski pašaluk.</s>

<s>Osmanska posada bila je raspoređena u zvorničkoj tvrđavi sve do 1878. godine, kada se austro-ugarska posada smjestila samo u Gornji grad i tu ostala do kraja prvog svjetskog rata 1918. godine.</s><s>U Gornjem gradu bila je i posada Jugoslovenske vojske sve do 1934. godine.</s><s>Posljednji koji su koristili zvorničku tvrđavu bili su Nijemci za vrijeme Drugog svjetskog rata.</s>

<s>Opis dobra 
Danas se u ruševinama na površini od 49.000 m2 raspoznaju Gornji, Srednji i Donji grad.</s>

<s>Srednjovjekovni period  
Srednji grad sa Velikom kulom je prvi podignut sa pravougaonom kulom i malim oborom oko nje.</s><s>Dvorište kule je opasano masivnim i do 2,0 m debelim zidovima.</s>

<s>Kula je kasnije dobila kružni oblik, početkom primjene vatrenog oružja, prije uspostavljanja osmanske uprave.</s><s>Visina kule iznosi od 18 do 20 m, a obim više od 50 m. 
Novi način ratovanja, upotreba vatrenog oružja i potreba da se ovaj kompleks bolje zaštiti doveli su do razvoja Gornjeg grada sa bastionom.</s><s>U ovakvom obliku grad je stajao do 1433. godine, kada ga je zauzeo despot Đurađ Branković.</s>

<s>Osmanski period 
U osmanskom periodu,  grad je dodatno utvrđen i proširen izgradnjom Donjeg grada.</s><s>Zauzimao je površinu od 7.600 m².</s><s>Uz rijeku Drinu, u prvim godinama osmanske uprave, sagrađena je osmerougaona kula koja je povezana zidovima sa ostatkom utvrđenja u sjevernom dijelu: kapijskom kulom, tabijom i jednim malim redutom.</s><s>U Donjem gradu je sagrađen veliki kazamat u stijeni.</s>

<s>Gornji grad je u osmanskom periodu pretrpio značajne prepravke.</s><s>Zauzimao je površinu od 8.000 m2.</s><s>U unutrašnjosti Gornjeg grada bio je sagrađen veliki broj objekata za stanovanje, kancelarije i skladišta, te jedna manja džamija.</s><s>Svi ovi objekti su porušeni nakon 1878. godine.</s>

<s>Austrougarski period 
Ovaj period obilježen je intervencijama koje se, uglavnom, odnose na rušenje objekata Starog grada, a u manjoj mjeri na izgradnju.</s><s>Karavanski put u Donjem gradu nije više zadovoljavao pojačani intenzitet saobraćaja usljed čega dolazi do manjih intervencija na sjevernoj kapiji, zaziđivanja južne kapije i proboja bedema za prolaz puta.</s><s>U Gornjem gradu Austrija je za potrebe svoje vojske izgradila kasarnu dimenzija 60,0 x 13,0 m. Objekat je imao podrum sa cisternom, prizemlje i sprat.</s><s>Ulaz je bio na istočnoj strani.</s><s>Do sprata je vodilo spoljno stepenište.</s><s>Na sjevernoj strani je stajao bunker nad čijim se ulazom i danas nalazi ploča sa natpisom.</s>

<s>Literatura 
 Hamdija Kreševljaković, Izabrana djela I, izdavač "Veselin Masleša", Sarajevo, 1991 -Kapetanije u Bosni i Hercegovini
 Desanka Kovačević-Kojić, Sarajevo, 1978 -Gradska naselja srednjovjekovne bosanske države</s>

<s>Reference</s>

<s>Z
Nacionalni spomenici u Zvorniku
Usora i Soli</s>

