Japodski sljemenasti poklopci
<s>Japodski sljemenasti poklopci su dio grobnog ili nadgrobnog objekta izrađeni od kamena, približno u obliku kvadratne ili pravougaone ploče.</s><s>Sredinom gornje površine išlo je uzdužno ”sljeme” koje dočarava izgled krova na dvije vode.</s><s>Čeona i zadnja strana su izduženo trougaonog ili petougaonog oblika.</s><s>Sljemenasti poklopci su se koristili u toku rimskog perioda, i nastavili su viševjekovnu japodsku tradiciju opremanja grobova elementima od kamena.</s>

<s>Namjena 
Tokom željeznog doba Japodi su posude sa spaljenim ostacima pokojnika pokrivali kamenim ravnim pločama.</s><s>Pod uticajem Rimljana preuzeli su oblik sljemenastog kamenog poklopca.</s><s>Poklopci su u obliku krova na dvije vode sa zabatom na prednjoj i užoj strani simbolizirajući pročelje hrama (edikulu) ili vječnu kuću (domus aeterna).</s><s>Kod jednog broja sljemenastih poklopaca na čeonoj strani nalazi se latinski nadgrobni natpis s podacima o pokojniku, i ornamenti.</s>

<s>Poklopci na prostoru Bihaća 
Na prostoru Bihaćkog polja do sada je registrirano 51 poklopaca za pokrivanje različitih posuda sa paljevinskim ostacima pokojnika ili paljevine u zemlji.</s><s>Pronađeni su na japodskim nekropolama: 
 U naselju Ribić nađeno je 16 sljemenaka.</s><s>Svi su bili postavljeni na keramičku posudu s ostacima spaljenog pokojnika, bez natpisa i ornamenata.</s><s>Na Jezerinama u selu Pritoka 10 primjeraka, jedan dio sa natpisom i ornamentima.</s><s>Na Crkvini u selu Golubić 13, sa natpisom i ornamentima.</s><s>Na kasnoantičkoj nekropoli Dolovi sa pretežno skeletnim sahranjivanjem, u sanducima od složenih kamenih ploča,  10 primjeraka, svi sa natpisom. 
 za 2 poklopca nema podataka o lokaciji i uslovima nalaza.</s><s>Od 51 nađenih poklopaca, 23 nađena su in situ, od čega je 18 upotrebljeno za poklapanje keramičkih posuda s ostacima spaljenog pokojnika, 4 za poklapanje pepela pokojnika položenog u zemlju i jedan za poklapanje konstrukcije od kamenih ploča.</s>

<s>Natpisi 
Od 51-og sljemenastog poklopca nađenih u Bihaćkom polju, 29 je nosilo epigrafske natpise.</s><s>Manji dio natpisa je sačuvan u potpunosti, ostali su djelimično ili u velikoj mjeri oštećeni.</s>

<s>Domaća imena brojnija su u prvom vijeku naše ere.</s><s>Uz domaća imena pojavljuju se i autohtone imenske formule (otac, sin, kćer, suprug, supruga), što potvrđuje mišljenje da je sljemenaste poklopce, kao element grobne opreme, upotrebljavalo pretežno domaće, japodsko stanovništvo.</s><s>Nakon toga, postepeno, i u skladu sa romanizacijom, preovlađuju rimska imena, mada su se autohtona imena i dalje pojavljivala.</s><s>Poklopci su se u principu izrađivani za mlađe osobe i djecu.</s>

<s>Ornamenti 
Uz latinske natpise, na 8 se nalaze urezani ornamenti i na 3 tri kombinacija urezanih i reljefno izrađenih ornamenata.</s>

<s>Ornamentika u vidu šesterolisne rozete, rozete na vitlo i koncentričnih krugovi, u suštini odražava  astralne (na prvom mjestu solarne) simbole.</s><s>Šesterolisna rozeta je vodeći simbol i, kao i na urnama, najčešće se javlja u kombinaciji od tri primjerka, što se povezuju s tri položaja sunca (na izlasku, u zenitu i na zalasku).</s><s>Na osnovu toga, pokojnici sahranjeni pod sljemenastim poklopcima sa simboličnim ornamentima mogu se uvrstiti 
među onaj dio japodskog stanovništva koje je, u antičko doba, prihvatio vjerovanja o kretanju duša pokojnika prema Mjesecu i Suncu i nastavku života u astralnim sferama.</s>

<s>Poklopci i urne 
Ni jedna japodska kamena urna nije otkrivena in situ, zajedno s ostalom opremom groba, pa ni sa sljemenastim poklopcem.</s><s>Dio autora smatra da su japodske urne mogle bit pokrivene sljemenastim poklopcima, nađenim većinom na srednjem toku Une, a neki i u Lici, oslanjajući se na činjenicu, da je na donjoj površini nekih, anepigrafskih poklopaca iz Like usječeno ležište koje odgovara obliku urne s ispustima.</s>

<s>Izvori</s>

<s>Japodi
Rimska arheološka nalazišta u BiH</s>

