Koski Mehmed-pašina džamija
<s>Koski Mehmed-pašina džamija u Mostaru  je smještena u Starom gradu, na lijevoj obali Neretve, između rijeke, ulice Kujundžiluk, oko 150 metara sjeverno od Starog mosta i oko 20 metara južno od Male tepe.</s><s>Proglašena je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.</s><s>Nacionalni spomenik čine Koski Mehmed-pašina džamija sa medresom, šadrvanom, turbetom i haremom.</s>

<s>Historija  
Mehmed Koski-paša rođen je u Mostaru.</s><s>Kod velikog vezira Lala Mehmed-paše Sokolovića (1604-1606. godine) bio je roznamedžija (kronik), a zatim postao je vojni defterdar.</s><s>Poslije povlačenja iz službe  Koski Mehmed-paša je živio još pet godina i umro je 1611 godine.</s><s>Izgradnju džamije je dovršio njegov brat Mahmud.</s><s>U vakufnami se spominje i izgradnja Koski Mehmed-pašina hanikaha.</s><s>Ovaj dobrotvor je za izdržavanje džamije i hanikaha ostavio nekretnine u Mostaru, Suhodolu i Vrapčićima.</s><s>Natpis o izgradnji džamije rađen je u stihovima na turskom jeziku i uklesan je u kamenoj ploči, veličine 35 x 65 cm, uzidanoj nad glavnim ulazom u džamiju.</s>

<s>Opis 
Od svih mostarskih džamija i mesdžida samo su tri presvođene kupolama, dok su sve ostale prekrivene viševodnim, drvenim krovnim konstrukcijama.</s><s>Te tri džamije su Karađoz-begova, Nesuh-age Vučijakovića i Koski Mehmed-pašina.</s>

<s>Džamija spada u red jednoprostornih potkupolnih džamija sa otvorenim trijemom natkrivenim sa tri kupolice i kamenom munarom prislonjenom uz centralni kubus objekta.</s><s>Centralni prostor džamije omeđen je kamenim zidovima (tenelija) debljine cca. 1,10 m i čini pravilan kubus vanjskih dimenzija 12,60 x 12,60 x 12,50 m. Centralni prostor je presvođen kupolom sa tjemenom na visini od 15,25 m. Velika i prilično udubljena kupola prečnika cca. 10,00 m oslanja se na kružni (spolja osmougaon) tambur.</s><s>Prijelaz iz kvadratne osnove centralnog dijela u kružni tambur je riješen pomoću ugaonih stalaktita (kamene stalaktitima ukrašene konzole), polukalotastih trompi (po tri u svakom uglu) sa prelomljenim čeonim lucima i osam sfernih trouglova.</s>

<s>Munara je prigrađena uz desni vanjski zid.</s><s>Visina kamene munare bez alema iznosi 29,90 m. Četrnaestostrana munara ima 78 kamenih stepenica, a šupljina prostora munare iznosi 1,30 m.  Postoje dva ulaza na munaru, od kojih je prvi postavljen u desnom uglu molitvenog prostora i služi ujedno i kao prolaz za mahvil, a drugi je postavljen iznad prvog, u visini mahvila.</s><s>Šerefe ove munare nije dekorirano.</s>

<s>Slikana dekoracija 
Nakon istraživanja džamijske dekoracije i kaligrafije došlo se od sljedećih zaključaka: dezeni centara glavne kupole sa cjevkastim oblicima pripadaju klasičnom osmanskom vremenu XVI stoljeća.</s><s>Između obručastih dezena i centra dekoracije kupole postoji pet dekorativnih polja u obliku sunca, iz kojih se dalje niz kube razvija osam polja.</s><s>Na kraju dekoracija u obliku sunca najbližem obručastom dezenu izrađeni su dezeni lale.</s><s>Između prozora na kubetu nalazi se ukupno osam stabala: šipka, limuna, masline, kruške, hurme, trešnje, grožđa i naranče.</s><s>Od ovog drveća oko 95% je bilo rasuto sa zidova.</s><s>Uz motive stabla sa obje strane nalaze se po dvije ruže i četiri karanfila u kompoziciji s vazama - oko čitave kupole nalazi se 16 vaza ruža i 16 karanfila.</s><s>Iznad pandantifa nadstrešno nalaze se motivi lale u naopako – ravnom obliku iz klasičnog osmanskog perioda XVI stoljeća.</s>

<s>Zidna slikana dekoracija, koja je bila u velikom obimu oronula, u potpunosti je rekonstruirana na novoj podlozi.</s><s>Slikarstvo ove džamije je generalno podređeno prirodnim bojama sa bež podlogom.</s>

<s>Literatura 
 Alija Bejtić, Prilozi za orijentalnu filologiju i istoriju jugoslovenskih naroda pod turskom vladavinom, III-IV, 1952-53., Veselin Masleša, 
 Ibrahim Krzović, Arhitektura Bosne i Hercegovine 1878-1918., Umjetnička galerija  Bosne i Hercegovine, Sarajevo, 1987.</s>

<s>Reference</s>

<s>Vanjski linkovi</s>

<s>Zvanična stranica grada Mostara
 Zvanična stranica komisije nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine</s>

<s>Džamije u Mostaru
Nacionalni spomenici u Mostaru</s>

