Crkva Blažene Djevice Marije u Kozarcu
<s>Crkva Blažene Djevice Marije u Kozarcu ili Mehmedova crkva na brdu kod Prijedora jedna je od malobrojnih katoličkih crkava u Bosni i Hercegovini u izletištu „Stara pilana” na ulazu u Nacionalni park Kozara, koji nadvisuje Prijedor.</s><s>Crkva posvećena rođenju Blažene Djevice Marije, nastala je kao svedočanstvo o nesretnoj ljubavi lepe Austrijanke Marije Schmuzer i Bosanca Mehmeda Kulašića.</s><s>Prvo kao kapelica a onda i kao crkva, ona više od jednog veka privlači mlade zaljubljene parove iz bivše Jugoslavije koji su dolazili a i danas dolaze na „Brdo ljubavi”, kako je u narodu popularno nazvano uzvišenje na kome se nalazi „ovaj simbol velike nesretne ljubavi” vođene s kraja 19. veka.</s>

<s>Za Malu Gospu u crkvu svake godine, dolazi narod, među kojim je jako puno omladine, da se pomoli bogu.</s>

<s>Istorijat 
Crkva čuva uspomene na vreme kada je na tom prostoru postojala pilana, izgrađena za vreme  austrougarske vladavine, i bila  jedno od najvećih preduzeća s kraja 19. veka u Bosanskoj Krajini.</s><s>Iako od nekadašnje pilane danas nije ostalo skoro ništa, iz tog vremena ostala je ova, jedina katolička crkva na ovom području, o čijoj istoriji nema puno pisanih tragova, osim narodnog predanja koja se prenose sa kolena na koleno, govoreći o „Brdu ljubavi” iznad Prijedora, gradnji kapele Blažene Djevice Marije (poznatije kao „kapela Male Gospe“), 1903. godine, koja je srušena u ratu 1991—1995. godine na postoru bivše Jugoslavije, a potom obnovljena 2011. godine po povratku stanovnika u ove krajeve.</s>

<s>Iako se narodno predanje o nastanku crkve smatra legendom, ona ima i svoju istorijsku pozadinu.</s><s>Legendu o nastsnku crkve prvi je javno objavio novinar Gojko Banović osamdesetih godina prošlog veka u priči o zabranjenoj ljubavi dvoje mladih i Mehmedovoj crkvi.</s><s>Iz te njegove priče kasnije su nastale i mnogobrojne druge sa istom tematikom, ali ispričane na drugojačiji način.</s><s>A ta Gojkova priča počinje 1882. godine kada je u Prijedor, u velikom požaru koji je zahvatio skoro celi grad, izgorelo više od 400 kuća.</s>

<s>Kako bi obnovila grad austrijska vlast odobrila je izvesnom Karlu Schmuzeru da na ovom području izuzetno bogatom šumom, otvori veliku pilanu, 1883. godine.</s><s>To je na neki način bio prvi i najveći industrijski objekat na području Prijedora.</s><s>Kao radnu snagu u pilani Schmuzer је zaposlio lokalno stanovništvo.</s><s>Među radnicima pilane bio je i momak Mehmed Kulašić koji se od ostalih isticao ne samo po izgledu već i po tome što je lepo svirao harmoniku, i svojom pesmom uveseljavao stanovništvo.</s>

<s>Schmuzer je imao dva sina i ćerku Mariju, koji su sa njim iz Austrije došli u Bosnu.</s><s>I kako to u legendama obično biva, njegova lepa kći Marija zaljubi se u Mehmeda Kulašića i ubrzo ostala trudna, vodeći tajnu ljubav, skriveno na „Brdu ljubavi” iznad Prijedora, jer je Mehmet bio muslimanske vere i siromašni pripadnik Bošnjaka, a ona Austrijanka, iz bogate katoličke porodice.</s>

<s>Kopajući grob za jednog stanovnika Kozarca meštani su u zemlji pronašli mrtvu bebu zamotanu u novine.</s><s>Angažovalo se stanovništvo, ali i institucije da pronađu čedomorca - majku mrtvorođene ili ubijene bebe.</s><s>Kako su novine u koje je bila umotana beba bile austrijske sumnja je pala na porodicu Schmuzer.</s><s>Nakon pregleda Marije policija je ustanovila da je bila trudna.</s>

<s>Narod je crkvu nazvao „Mehmedova crkva” što je otežavalo život vlasniku pilane Schmuzeru koji je 20-tih ili početkom 30-tihtih 20. veka prodao pilanu i vratio se u Austriju.</s>

<s>Crkva je vremenom postala mesto okupljanje mladih, zaljubljenih parova iz tadašnje Jugoslavije i to je intenzivno trajalo sve do 1991. kada je crkva Crkva prvo spaljena i potom srušena 1992. u ratnim dešavanjima na prostoru Bosne i Hercegovine.</s>

<s>Obnova crkve 
Početkom 21. veka u Prijedor je doputovala izvesna Helga Kambič koja je u gradski muzej došla sa pričom da je njen pradeda Karl Schmuzer, i da zbog toga želi da zajedno sa Schmuzerovim potomcima obnovi crkvu koju je on izgradio u Kozarcu.</s>

<s>Nakon više od 20 godina od rušenja prvobitne crkva, 2011. godine otvoren je župni ured i obnovljena crkva, zahvaljujući donacijama porodice  Helge Kambič Schmuzerove praunuke, koja živi u Sloveniji, Gradska uprava Prijedora i stanovništva Kozarca.</s><s>Tako je zahvaljućijući inicijativi Helge Kambič i legendarnoj priči o Mehmedovoj crkvi, nastala jedna nova priča „o želji ljudi ovog kraja da spojeni na zajedničkom zadatku, obnove crkvu Blažene Djevice Marije, i suživot više naroda na prostoru Kozarca.”</s>

<s>Nakon obnove crkve na njen toranj vraćen je izvorni krst od kovanog gvožđa na kojem stoji utisnuta 1903. godina, kada je prvobitna crkva izgrađena</s>

<s>Crkvu danas čuvaju Ingrid i njen muž, velečasni Marijan Stojanović i Jure Rajković koji su od samog početka zajedno sa mestaninom Bajrom iz Kozarcabili aktivno bili uključeni u obnovu Mehmedove crkve.</s>

<s>Izvori</s>

<s>Spoljašnje veze 
 Katolička crkva u Kozarcu obnovljena je i uz pomoć mještana muslimana 
 Srušene i oštećene katoličke crkve i vjerski objekti u Bosni i Hercegovini u ratu 1991—1995.</s>

<s>K
Banjalučka biskupija</s>

