Nekropole sa stećcima u Mostaru
<s>Nekropole stećaka u Mostaru datiraju se u period XIV. ili XV. stoljeća.</s>

<s>Historija 
Na širem prostoru današnjeg Mostara, u ranije doba srednjeg vijeka, postojala je župa Večenike – Večerić.</s><s>Za naziv župe Večenike historičari Relja Novaković i Nenad Pejičić vezuju etničku grupu (narod) pod imenom Vetonci, koja je početkom XI. i XII. stoljeća živjela na području Huma i zemlje Neretljana.</s><s>Tragovi Vetonaca prepoznaju se u nazivu župe Vetanice – Vetnice – Fatnice u istočnoj Hercegovini i u imenima naselja Vitina i Vitaljina u zapadnoj Hercegovini.</s><s>Vetonce smatraju ogrankom zapadnoslavenskog plemena sličnog imena, čija se prapostojbina nalazila u porječju Labe.</s>

<s>Prvi spomen Drežnice datira s početka XV. stoljeća, prema povelji kralja Ostoje, koji između ostalog daje i „provinciu” Drežnicu u posjed braće Radivojevića.</s><s>Drežnica je izoliran teritorij od nekoliko sela, smješten u krašku dolinu između Čvrsnice i Čabulje.</s><s>Iako malena po teritoriju i stanovništvu, često je imala i određenu upravno-političku autarhiju, upravo zbog zemljopisne izolacije.</s><s>Drežnica u to vrijeme ima status upravne jedinice ravan Blatu ili Broćnu.</s>

<s>Istraživačke radove u smislu evidentiranja i prikupljanja podataka o stećcima vršili su Marko Vego i Šefik Bešlagić te publicirali 1961. i 1971. godine.</s>

<s>Nekropola sa stećcima u Gornjem Pologu 
Zaseok Gornji Polog nalazi se na udaljenosti od oko 13 km sjeverozapadno od Mostara.</s><s>Na širem području Pologa evidentirano je nekoliko tipova arheoloških lokaliteta iz različitih vremenskih perioda: prahistorijska gradinska naselja, od kojih je najpoznatija i najmonumentalnija gradina sa pseudokiklopskim zidinama – Zvonigrad, zatim prahistorijski tumuli, kasnoantička grobnica, kao i srednjovjekovne nekropole.</s><s>Nekropola sa 75 stećaka (28 ploča, 22 sanduka, 1 sanduk sa postoljem, 3 sljemenjaka, 1 sljemenjak sa postoljem i 20 stećaka kojima nije bilo moguće utvrditi formu) smještena je na nadmorskoj visini od 580 m, geografskoj širini N 43°22'11.44" i geografskoj dužini E 17°42'42.86".</s>

<s>Jedan broj stećaka se nalazi unutar katoličkog groblja, dok su ostali pozicionirani uokolo na površini od oko 1000 m2.</s><s>Nekropola je registrirana u Arheološkom leksikonu Bosne i Hercegovine, Tom 3, iz 1988. godine.</s><s>Nisu rađeni istraživački niti konzervatorsko-restauratorski radovi.</s>

<s>Veći dio nekropole u dobrom je stanju.</s><s>Dio unutar katoličkog groblja, dio ispred groblja kao i dio nekropole na manjoj livadi ispod ceste 
održava se i čisti od niskog raslinja, drače, a trava se redovno kosi.</s><s>Stećci na tim potezima su u relativno dobrom stanju, iako je 
većina obrasla lišajevima.</s><s>Dio nekropole uz jugoistočni zid katoličkog groblja) gdje se nalaze 22 stećka, u nešto lošijem je stanju.</s><s>Tu je većina stećaka upala u zemlju, obrasla rastinjem, travom, i napukla.</s>

<s>Na stećcima su brojni simboli (mladi mjesec, rozeta, konveksna lopta), predstave (gornji dio ljudske figure s naglašenim licem i rukama s otvorenim dlanovima, lijeva ruka je uzdignuta, a uz otvoren dlan desne ruke je mač) i ukrasi.</s>

<s>Komisija za očuvanje nacionalnih spomenik Bosne i Hercegovine donijela je 4. avgusta 2020. godine odluku da se nekropola proglasi za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.</s><s>Ovu odluku Komisija je donijela u sljedećem sastavu: Amir Pašić, Goran Milojević i Radoje Vidović (predsjedavajući).</s>

<s>Sjeverno od Mostara</s>

<s>Nekropola sa stećcima lokalitet Crkvina (Pod) 
Nekropola sa stećcima i ostaci temelja srednjovjekovnog objekta, nalaze se na nadmorskoj visini od 131 m,  na lijevoj obali rijeke Neretve, oko 300 m nizvodno od ušća Drežanke.</s><s>Na nekropoli je evidentirano 17 stećaka.</s><s>Kad su u pitanju oblici stećaka, sa sigurnošću se moglo ustanoviti samo 5 visokih sanduka, a zbog vidne utonulosti i oštećenosti pojedinih stećaka, ne može se tvrditi da li se radi o ploči ili sanduku.</s><s>Ukrašena su dva ili tri stećka (reljefni motivi: kružni vijenac i friz od cick-cak linija, predstava čovjeka sa štitom i mačem i scena lova na jelena).</s><s>Istraživani grobovi nisu pružili pokretne nalaze za precizniju dataciju.</s><s>Grobovi su bili od kamenih ploča u vidu pravokutnika koji se sužavao kod nogu, a bili su pokriveni s jednom ili više ploča.</s>

<s>Nacionalni spomenik 
Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika, na sjednici održanoj od 7. do 13. jula 2009. godine, donijela je odluku da se nekropola proglasi za  nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.</s><s>Ovu odluku Komisija je donijela u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Martin Cherry, Amra Hadžimuhamedović (predsjedavajuća, Dubravko Lovrenović, Ljiljana Ševo.</s><s>Nacionalni spomenik čini nekropola sa 17 stećaka (sanduci i ploče) i ostaci temelja srednjovjekovne građevine.</s>

<s>Crkva 
Na lokalitetu na Crkvini, nakon arheoloških istraživanja, pojavili su se ostaci temelja nekog objekta za koje se pretpostavlja da su ostaci temelja stare crkve ili kapele dimenzija 13,30 x 6,80 m. Zidovi su bili građeni od velikih riječnih oblutaka i obrađenog kamena u temeljima s krečnim malterom (s dosta pijeska), a u gornjim dijelovima od dobro tesanih, većih kamenih blokova.</s><s>Prema načinu gradnje, arhitektonskim osobinama, te veličini objekta pretpostavlja da se radi o crkvi nešto kasnijeg srednjeg vijeka, podignute u XIV. stoljeću a srušene u XV. stoljeću.</s><s>Ne može se sa sigurnošću reći da li je objekat spaljen ili srušen.</s><s>U čitavom kulturnom sloju koji je sačuvan iznad nivoa poda nađena je naslaga crne zemlje, a pored južnog zida s vanjske strane crkve hrpa gari i u njoj vrh srednjovjekovnog koplja.</s><s>U sjeverozapadnom uglu naosa nađeni su ostaci malterisanog poda i dio zidne malterisane oplate debljine 3 cm.</s><s>Tragovi fresaka nisu se očuvali.</s>

<s>Goranci 
Nekropola se nalazi u pravoslavnom groblju sa lijeve strane ceste koja vodi prema Bogodolu.</s><s>Stećci su orijentisani u pravcu sjeverozapad-juigoistok.</s><s>Prostor oko nekropole obrastao je mješovitom šumom.</s><s>U nekropoli je 26 stećaka (ploče, sanduci i amorfni oblici).</s><s>Ukrasi su: bordura ca cik cak linijama, bordirano uže, vodenica (stilizirana), mač, polumjesec, zatim predstavama iz lova, kolo, konjanik s mačem i simbolima krsta sa trolisnim završecima krakova.</s><s>GPS koordinate: 43.4145518, 17.7409472</s>

<s>Kutilivač 
U blizini naselja Kutilivača, sjeveroistočno od Mostara smještena je nekropola s tridesetak stećaka, uključujući i dvije krstače, od kojih je jedna slomljena.</s><s>Nije poznato jesu li oni evidentirani u službenim spiskovima.</s><s>Danas su zapušteni i zarasli u grmlje i travu.</s><s>Locirani su na jednoj ledini i teško ih je primijetiti dok im se potpuno ne približi.</s>

<s>Vojno 
Stećci su smješteni na ravnom lokalitetu (pašnjak)u neposrednoj blizini rijeke Neretve, u naselju Vojno.</s><s>Stećci su jako oštećeni, veliki broj ih je utonulo u zemlju do gornje površine ili jedva vidljivo.</s><s>Neki su vjerovatno oboreni ili dislocirani, s obzirom na njihovo stanje.</s><s>Na stećcima nema vidljivih epitafa.</s><s>Na svega dva stećka pronađeni su vidljivi ukrasni elementi, na jednom luk i strijela, a na drugom rozeta.</s><s>GPS koordinate:	43.429652092075465 , 17.857852583775617</s>

<s>Humilišani 
U Humilišanima se nalazi nekropola stećaka u kojoj su dva oštećena stećka u obliku krsta i iz literature poznati stećak Ladisave divice, na kojem bosančicom (ikavica) piše:</s>

<s>Ase leži Ladisava divica</s>

<s>Stećak s natpisom pronašla je Nada Miletić prilikom rada na terenu 1958. godine.</s><s>Natpis je poredan u dva reda na jednoj dužoj strani spomenika koji je u obliku sanduka, dugog 132 cm, širokog 68 cm, a visokog 54 cm.</s><s>Na gornjoj površini spomenika izrađene su rozete, a na pročelju spirale.</s><s>Rubovi su mu optočeni trakom u obliku užeta.</s>

<s>Današnje stanje na ovom lokalitetu izgleda veoma zapušteno.</s><s>Lokaciju sa stećcima presjekla je cesta koja vodi na Rujište.</s><s>Vjerojatno je pod današnjom trasom ceste ostalo više grobova s uništenim stećcima.</s><s>Na sreću stećak Ladisave je samo pomjeren sa svog mjesta.</s><s>Ispod njega se primjećuje osam grobova kaji su ostale bez stećka.</s>

<s>Nekropola sa stećcima Šarampovlje (Vitina) u Kruševu 
Srednjovjekovna nekropola nalazi se u naselju Kruševo, koje je od Mostara udaljeno oko 15 km zračne linije u pravcu jugozapada.</s><s>Smješteno je na južnoj strani Mostarskog blata, uz regionalnu cestu Mostar–Čitluk.</s><s>Nekropola prostire se na 3035 kvadratnih metara i broji 122 stećka (60 u formi ploče, 59 u formi sanduka i 3 u formi sljemenjaka).</s><s>Materijal od kojeg su spomenici pravljeni je fino obrađeni kamen.</s><s>Pojedini stećci su utonuli ili zasuti zemljom.</s><s>Proglašena je za Nacionalni spomenik Bosne iHercegovine.</s>

<s>Ukrašeno je ukupno 30 nadgrobnika.</s><s>Na velikom broju stećaka izvedene su bordure i friz od cik-cak linija, frizovi od povijene loze sa trolistom, ljiljanima, rozetama, mačem, štitom sa mačem, vodenicom, kamenicom, scenama lova i plesa, te figurom sa štitom i kopljem (mačem).</s>

<s>Natpisi 
Na dva stećka evidentirano je postojanje natpisa koji pominju Ivana Maršića i kneza Radišu Zloušića, kao i pisara ili klesara Vukovića.</s><s>Grafika slova, figura štita u obliku trouglova, upotrebe naziva kneza, kao i porodice Zloševića (Zloušića) datira ove stećke u period XIV. ili XV. stoljeća.</s>

<s>Na stećku br. 77. evidentiran je ćirilični natpis iz XV vijeka, koji se odnosi na Ivana Maršića.</s><s>Natpis je interesantan ne samo po sadržaju već i po upotrebi slova za pisanje broja 88 (PN).</s><s>Marko Vego je natpis pročitao na dva načina;</s>

<s>običaj bilježenja godina slovnim oznakama za brojeve karakterističan je za srednji vijek, a u nekim sredinama (u istoriji srpske pismenosti, na primjer) taj običaj očuvao se do kraja 17. pa i u 18. vijeku. ćirilično slovo p ima vrijednost broja 80, a takozvano osmerično i (H) ima brojnu vrijednost 8. Pisar je vjerovatno želio naglasiti da je Ivan Maršić živio mnogo na zemlji i da s nje na onaj svijet nije ništa ponio, a u drugom slučaju se želi naglasiti da Ivan Maršić nije ništa bio na ovoj zemlji iako je dugo živio.</s><s>U sredini ploče nalazi se ukras u obliku štita sa mačem, dok se po obrubima u vidu širokog okvira nalaze figure sidra.</s><s>Štit je pravokutnog oblika duljine 104 cm, balčak se nalazi iznad štita duljine 20 cm, a krsnica 22 cm.</s><s>Ispod štita izlazi vrh mača.</s>

<s>Drugi natpis evidentiran je na stećku br. 107. i odnosi se na kneza Radišu Zloušića.</s><s>M. Vego je natpis pročitao;</s>

<s>Na osnovu grafije slova, figura štita u obliku trougla, upotrebe naziva kneza, kao i porodice Zloševića upućuje na vrijeme nastanka u period XIV. ili XV. stoljeća.</s><s>Ispod ove ploče M. Vego je evidentirao postojanje velike grobnice, ozidane lijepo klesanim kamenom, dubine oko 2 m. U vrijeme obrade natpisa zabilježeno je da je grobnica bila otvorena sa južne strane te da su kosti u grobnici bile pomjerene.</s><s>Slova na ovom natpisu imaju obilježja grafije XV. stoljeća te da prezime Radiše Zloušića nije neobično u krajevima Hercegovine.</s><s>U povelji humskog župana Radoslava iz 1254. godine spominje se potpisnik (svjedok) Pribin Zlošević, čije je prezime dosta slično Zloušićima iz Kruševa.</s>

<s>Stećci u Podveležju 
Tokom istraživanja i evidentiranja stećaka u XX vijeku, na području Mostara registrovano je 1.208 stećaka, od čega u Podveležju samo četiri, a na prostoru Rabine, koja je tada administrativno pripadala Nevesinju, 46 stećaka.</s><s>Istraživanjem stećaka ovog kraja bavili su se samo fragmentarno Marian Wenzel, Šefik Bešlagić i Nada Miletić.</s>

<s>U trogodišnjem periodu, od 2013. do 2015. godine, nova istraživanja i registraciju stećaka u Podveležju, na površini od 150 km2, obavio je Adis Zilić, sa Univerziteta u Mostaru.</s><s>Radi se o teritoriju koji je u vremenskim okvirima podizanja stećaka bio integralni dio bosanske države.</s><s>Ustanovio je 18 nekropola (Rabina, Kokorina, Gornji Kružanj, Podvelež, Jagodno (Humčica), Šipovac, Dobrč, Gaji...), sa ukupno 347 stećaka.</s>

<s>Reljefni motivi zastupljeni su na 41 stećku, što iznosi 11,81 posto od ukupnog broja.</s><s>Dominiraju motiva polumjeseca, rozete, mača, različiih vrsta bordura, motiva krsta, ljudskih predstava i dr. Postoji veći broj reljefnih motiva specifičnih za ovo područje, poput prikaza ljudskih figura, antropomorfnih krstova ili nekih varijanti bordura, koji nisu zastupljeni na drugim mjestima.</s><s>Neka grobna mjesta na više nekropola u Podveležju oivičena su posloženim kamenjem, umjesto stećaka, pri čemu se ističe primjer pravilno obrađenih kamenih blokova, postavljenih u pravokutnoj formi iznad mjesta ukopa.</s><s>Zastupljeni su također svi mogući oblici stećaka.</s><s>Najzastupljeniji su stećci oblika ploče i sanduka, dok je znatno manji broj sanduka s postoljem, sljemenjaka, sljemenjaka s postoljem i krstača.</s><s>Prisutni su i sanduci čija gornja površina nije horizontalna kao što je uobičajeno, nego nakošena, pri čemu su visine bočnih strana znatno različite.</s><s>Izgledaju kao da imaju krov, poput stećaka u obliku sljemenjaka, ali se radi o krovu samo na jednu vodu.</s><s>Radi se o prelaznoj formi koja nije do sada poznata.</s><s>Orijentacija nije jedinstvena, a na nekoliko nekropola zastupljena su po tri ili četiri različita pravca polaganja stećaka.</s>

<s>Na podveleškom platou prisutan je kontinuitet života kroz prahistoriju i sve povijesne epohe do današnjih dana, o čemu svjedoče brojni lokaliteti, još uvijek nedovoljno arheološki istraženi.</s><s>Gotovo uvijek su nekropole stećaka locirane na samim tumulusima (gomile) ili uz njih, te su dokaz kontinuiteta prakse ukopavanja umrlih na istim lokacijama sa ranijim epohama.</s><s>Uz nekropole stećaka nalaze se i stariji muslimanski haremi sa prvobitnim oblicima nišana, što je slučaj sa tri lokaliteta.</s>

<s>Dobrč 
U nizu naselja Podveleži iz pravca sjevera prema jugu prvo od njih je Dobrč, koji je udaljen 10 km. od Mostara.</s><s>U blizini sela, na lokalitetu Gaj - Pod Krstinom nalazi se nekropola sa 36 stećaka, 27 ploča i 9 sanduka.</s><s>Slabije su obrađeni i bez ukrasa su.</s><s>Nekropola sa lokaliteta Begovište između Šipovca i Dobrča je skoro kompletno iskorištena za potrebe gradnje puta.</s>

<s>Podvelež (naselje) 
Središnji dio i najnaseljeniji na Podveleži je naselje Podvelež.</s><s>Ovo mjesto sadrži ponajviše materijalnih ostataka iz ranijih epoha.</s><s>Prema narodnom predanju, stanovnici ovog mjesta držali su stoku hercega Stjepana Kosače te je zbog toga ovo mjesto nazivano Svinjarina.</s><s>U prvom osmanskom popis zabilježeno je kao Svinar, odnosno Svinjar prema kasnijem popisu.</s>

<s>Na području naselja Podvelež terenskim istraživanjem pronađeno je pet nekropola s ukupno 160 stećaka.</s><s>Najupečatljiviji lokalitet na ovom prostoru je Jagodno na kojem se nalazi nekropola Humčica sa 88 stećaka.</s><s>GPS koordinate:	43.3034058 17.904543055555553 Na nekropoli su zastupljeni svi oblici stećaka raznovrsne ornamentike, dok se od reljefnih motiva nalaze rozete, polumjesec, vodenica, krst, ljudske figure, bordure, ljiljani, štit, mač i drugi.</s>

<s>Na udaljenosti od 200 m. je nekropola Smajkića ograda sa 5 stećaka (četiri sanduka i jedna masivna krstača).</s>

<s>Posebno je zanimljiv slučaj uništene krstače na kojoj se, prema ranijim zapisima, nalazio tekst koji govori o županu Radinu, njegovom ocu Nenadu i sinu Radisavu.</s><s>Radi se o ličnostima koje nisu zasvjedočene u drugim izvorima.</s>

<s>Gnojnice Gornje 
Na lokalitetu Kobiljaci pored škole u Gornjim Gnojnicama nalazi se 5 stećaka, 4 ploče i 1 sanduk.</s>

<s>Kružanj 
Na lokalitetu Grdojevci u Kružanju je nekropola sa 13 stećaka (9 ploča, 3 sanduka i 1 križ).</s><s>Prilikom izgradnje puta stećci su pomjereni u šumu, gdje su vremenom zarasli u šiblje.</s>

<s>Kokorina 
Selo Kokorina je na Podveleži prvo iz pravca juga.</s><s>Nekropole su na tri lokacije, sa ukupnim brojem od 51 stećka.</s>

<s>Blagaj i okolina</s>

<s>Malo polje 
Selo Malo Polje je udaljeno 2 km nizvodno uz rijeku Bunu.</s><s>U zaseoku Orah, na užem lokalitetu Hadžajlića njive, pored puta nalazi se veći stećak u obliku sanduka sa proširenim postoljem, bez ukrasa.</s><s>Ne nalazi se na prvobitnom mjestu nego je pomjeren uz živicu.</s><s>Takođe u Orahu na lokalitetu Luke-groblje su 3 impozantna stećka, 1 visoki sanduk i 2 sljemenaka.</s><s>Jedan je ukrašen motivom štita, mača čija je ručica u obliku križa i dvije golubice.</s><s>Ovaj ukras ima najviše sličnosti sa stećkom u Glumini kod Hutova i Radmilovića Dubravi kod Bileće.</s>

<s>Vranjevići 
U Vranjevićima se ukupno nalazi 5 lokacija sa stećcima: 
 Grebnice je najveća srednjovjekovna nekropola na ovom području.</s><s>Smještena na platou, ima 125 stećaka u obliku sanduka, visokog sanduka i sljemenjaka, uz amorfne komade.</s><s>Ukrasi su: bordure, vitica, arkade, štit s lukom i strijelom, križ, polumjesec.</s><s>Igrište, Bara.</s><s>U dvije skupine sačuvano 10 stećaka u obliku sanduka, orijentiranih Z-I; 
 Crkvina – 8 stećaka
Svačići, mala nekropola od pet stećaka smještena na prahistorijskom tumulu.   
 jedan usmeljen stećak</s>

<s>Kamena 
Naselje Kamena nalazi se 7 km. istočno od Blagaja.</s><s>Lokacije stećaka su:
 Kamena ilirska gromila (tumuli), pored puta, stećak u obliku visokog sanduka
 Uzvišenje 130 m. sjeverno od sela, srednjovjekovna nekropola sa 11 stećaka (8 ploča, 3 sanduka).</s><s>Ukrašeno je 8 stećaka.</s><s>Vrtača Kupinovac, 200 m. sjeverno od predhodne nekropole, sa 1 stećkom u obliku ploče i nekoliko kamenom oivičenih grobova eliptičnog oblika
 Vrelo Šmer sa 3 stećka (1 ploča i 2 sanduka), od kojih je jedan sanduk izdubljen i služio je kao korito za napajanje stoke.</s>

<s>Hodbina 
Naselje Hodbina se nalazi jugoistočno od Blagaja, uz put Mostar - Stolac.</s><s>Nekropola sa 8 stećaka (2 ploče i 6 sanduka) nalazi se u sklopu pravoslavnog groblja, uz ogradu.</s><s>Dva veća sanduka ukrašena su plastičnim arkadama.</s><s>Većina stećaka nije na izvornom mjestu, nego su sklonjeni prilikom širenja groblja.</s>

<s>Južno od Mostara</s>

<s>Rodoč 
U sklopu katoličkog groblja u Rodoču, 3 km. južno od Mostara nalazi se nekropola sa 9 stečaka (5 ploča i 4 sanduka).</s><s>Jedan visoki sanduk je ukrašen ženskim kolom sa svih bočnih strana, dok se na gornjoj površini nalazi vijenac trolisne rozete.</s>

<s>Jasenica 
Oko 4 km. južno od Mostara, u Jasenici, unutar katoličkog groblja evidentirana je nekropola u kojoj je do danas sačuvano 8 lošije obrađenih stećaka (7 ploča i jedan dječiji sljemenak).</s>

<s>Donja Jasenica.</s><s>Na lokalitetu Benovina, prema aerodromu je nekropola sa tri stećka (1 ploča i 2 sanduka) i tri ulomka oštećenih stećaka.</s><s>Viši sanduk je sa svih strana ukrašen ženskim kolom i dvije kamenice okružene tordiranom vrpcom.</s><s>Prema starijij literaturi iz 19. stoljeća na lokalitetu je nekad bilo 16 stećaka.</s>

<s>Baćevići  
Na području Greb su 2 stećka, utonula u zemlju i bez ukrasa.</s><s>Jedna ploča je uz obalu rijeke Jasenice.</s>

<s>Maloševići 
U manjem selu Maloševići, dva km. nizvodno od ušća Bune, nalazi se lokalitet sa 16 stećaka, u obliku ploča i sanduka.</s><s>Znatan broj stećaka je pomjeren prilikom izgradnje pruge Sarajevo - Ploče, sredinom 20. stoljeća.</s><s>Dosta ih je oštećeno, među njima i jedan sanduk koji svojim ukrasima (motiv kola, rozeta, križ, polumjesec) spada u ljepše stećke mostarskog područja.</s>

<s>Slipčići 
U zaseoku Arapi nalazi se križ sa pločom na kojoj je ćirilični natpis u kojem se spominje Radič kovač.</s>

<s>Žitomislić 
Naselje Žitomislić, pored magistralnog puta Mostar - Čapljina je naseljeno od starog i srednjeg vijeka do današnjih dana.</s><s>Na pravoslavnom groblju pored manastira Žitomislić, je nekropola sa 98 stećaka, od toga 40 ploča, 57 sanduka i jedan sljemenak, uglavnom bez ukrasa.</s>

<s>Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika, na sjednici održanoj od 20. do 26. januara 2004. godine, donijela je odluku da se dio nekropole sa 3 stećka i 9 grobova, zajedno sa kasnoantičkom bazilikom proglasi za  nacionalni spomenik BiH.</s><s>Ovu odluku Komisija je donijela u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Martin Cherry, Amra Hadžimuhamedović (predsjedavajuća, Dubravko Lovrenović, Ljiljana Ševo.</s>

<s>Literatura 
 Pavao Anđelić, Svjetlost, Sarajevo, 1982 – STUDIJE O TERITORIJALNOPOLITIČKOJ ORGANIZACIJI SREDNJOVJEKOVNE BOSNE
 Marijan Sivrić i Tomislav Anđelić - Srednjovjekovne humske župe, ZIRAL, Knjiga 101, Biblioteka Stećak, Knjiga 3, Mostar 1999.</s>

<s>Reference</s>

<s>Vanjski linkovi 
 Bljesak info - Monografija Stećci Podveležja afirmacija kulturnog blaga: Stećci su turistički potencijal
 Društvo povjesničara umjetnosti Hercegovine - Stećci Podveležja</s>

<s>Nacionalni spomenici u Mostaru
M
Stećci sa natpisom
Hum
M</s>

