Kardiopulmonalna reanimacija
<s>Smjernice kardiopulmonalne reanimacije su utvrđene u mnogim zemljama i predstavljaju polazišnu tačku primjene strogo utvrđenih i provjerenih metoda prilikom oživljavanja osoba.</s><s>Ove smjernice predstavljaju obavezu za medicinare i imaju svoju težinu u eventuelnom sudskom postupku.</s>

<s>Glavni cilj spasilaca je hitno i sigurno ponovno uspostavljanje besprekorne funkcije disanja i krvotoka, kao i brza analiza srčanog ritma što se na taj način kod tahikardih poremećaja ritma omogućava rana primjena defibrilatora.</s>

<s>Kada dođe do prekida krvotoka uslijed poremećaja srčanog ritma nakon desetak sekundi nastupi gubitak svijesti, koji je nakon tridesetak sekundi praćen prestankom disanja.</s><s>Nakon 60 sekundi od prekida cirkulacije proširuju se pupile kao znak centralne hipoksije.</s><s>Posle 180 sekundi (3 min.) nastupaju prva oštećenja centralnog nervnog sistema, koja poslije 4 min. postaju ireverzibilna (trajno oštećenje).</s>

<s>Ako se sa reanimacijom započne u prva tri munuta postoji šansa oživljavanja od oko 75%.</s><s>Početak reanimacije u prva 4 min. pruža mogućnost uspjeha tek u oko 50% slučajeva, dok poslije 5 min. koeficijent uspjeha drastično opada.</s>

<s>Za utvrđivanje momenta početka reanimacije dovoljno je konstatovati nesvjesticu i prekid disanja.</s><s>Za provjeru pulsa na arterijama koje su bliže srcu (Arteria carotis-na vratu i Arteria femoralis-prepone) treba izgubiti maksimalno 10 sekundi, i od laika se provjera pulsa ne očekuje.</s>

<s>Kao prva reakcija u reanimaciji (BLS-basic life support) je pozivanje Službe hitne medicinske pomoći dotičnog regiona (Phone first).</s><s>Potom se pacijent položi na leđa sa eventelno tvrđom podlogom i uslijedi reanimacija 30:2 (30 masaža srca, potom 2 disanja) bez obzira da li reanimaciju sprovodi jedna ili više osoba.</s><s>Brzina masaže srca iznosi oko 100/min.</s>

<s>Tehnika disanja se izvodi metodom usta na usta (ili nos) ili primjenom odgovarajuće maske ili tubusa.</s><s>Da bi vazduh uopšte dospio do pluća potrebno je pacijentu eventuelno osloboditi disajne puteve od stranog sadržaja (proteze obavezno odstraniti), zabaciti glavu unazad (oprez kod sumnje na prelom vratnih pršljenova) i podići donju vilicu naviše hvatajući prstima uglove donje vilice a palčevima otvarati usta (Esmarchova metoda).</s><s>Time se omogućava otvaranje disajnih puteva i zatvaranje jednjaka.</s><s>Voditi računa da jezik ne zapada u grlo, ev. ga fiksirati ili još bolje primijeniti ždrelne tubuse odgovarajuće veličine (Guedel tubus), koji se fiksira za lice pacijenta i sprečava zapadanje jezika.</s>

<s>Masaža srca se izvodi obema rukama koje se ne smiju savijati u laktovima, šake se stave jedna preko druge u donjoj trećini grudne kosti (staviti dlan šake na oko 2 poprečna kažiprsta od donjeg vrha grudne kosti).</s><s>Pritisak na grudni koš (grudnu kost) treba da bude dovoljno intenzivan, odlučan i brz sa vertikalnim smjerom prema kičmenom stubu.</s><s>Dubina pritiska oko 4-5 -{cm}-.</s>

<s>Tehnike kao što su jak i odsečan udarac pesnicom u predsrčani predio (time se konvertuje mehanička energija u električnu stvaranjem impulsa koji može prekinuti valove fibrilacije, ventrikularnu tahikardiju ili asistoliju), poboljšanje volumena tečnosti, podizanje nogu, predstavljaju izuzetek u reanimaciji odraslih i ne smiju značiti odlaganje pravovremenog početka primjene metoda klasične kardiopulmonalne reanimacije (u nejasnim slučajevima kod onesviješćenih i kod sumnje na napad gušenja primijeniti samo kompresiju grudnog koša).</s>

<s>Masaža srca može dovesti do pojave komplikacija:</s>

<s>Povrede grudnog koša i njegovih organa 
 Prelom rebara
 Prelom grudne kosti
 Pneumotoraks
 Kontuzija srca
 Povrede trbušnih organa 
 Ruptura jetre
 Ruptura slezene
 Ruptura želuca</s>

<s>Pojava komplikacija se ne može u potpunosti isključiti čak i kod adekvatnog izvođenja reanimacije.</s>

<s>Kod raspolaganja defibrilatora počinje faza proširene kardiopulmonalne reanimacije (ACLS-advansed cardiac life support).</s><s>Na osnovu očitanog EKG-a pomoću defibrilatora (ili već prikopčanog EKG-aparata) utvrđuju se električna dešavanja srca i time algoritam na osnovu koga se donosi odluka o primjeni defibrilatora.</s>

<s>Poslije eventuelne primjene defibrilatora nastavlja se započetom tehnikom reanimacije najmanje 6-8 sekvenci (6-8 puta po 15:2, potom ev. ponovna defibrilacija).</s><s>Uz praćenje električnih promjena na EKG-u putem monitoringa ili defibrilatora odlučuje se reanimator na dalje postupke.</s>

<s>U daljem toku reanimacije po potrebi uključuju se lijekovi u prvom redu Adrenalin á 1-{mg}- intravenski (1 amp.</s><s>Adrenalina plus 9-{ml}- Sol. -{NaCl}- 0,9% ili -{Aqua redestillata}-) svaka 2-3 minuta.</s>

<s>Kod asistolije može se posle adrenalina dati Atropin u jednoj dozi od 3-{mg}- (doza za koju se smatra da dovodi do potpunog zasićenja svih receptora preko kojih djeluje atropin).</s><s>Atropin se priprema kao i adrenalin sa istim odnosom lijeka prema razblaženju: 0,1 mg/ml gotove solucije (1 amp. od 1-{mg}- atropina plus 9 -{ml}- razblaženja ili 1 amp. od 0,5-{mg}- atropina plus 4-{ml}- razblaženja).</s>

<s>Ako nema venskog puta pripremljeni adrenalin (kako je već opisano) se može aplicirati u trostrukoj dozi endotrahealno (ako je izvršena endotrahealna intubacija).</s>

<s>Antiaritmici se u prvoj fazi reanimacije rijetko upotrebljavaju.</s><s>Kod postavljene indikacije pokazao se Amjodaron kao vrlo uspješan.</s>

<s>Puferski rastvori (zbog razvoja metabiličke acidoze) kao Natrijum-bikarbonat se preklinički vrlo rijetko i kritički primjenjuju zbog činjenice da npr. aplikacija Natrijum-bikarbonata neutrališe dejstvo adrenalina.</s>

<s>Prema novijim shvatanjima hitna stanja srčanog i moždanog porijekla dobila su isti vremenski prioritet.</s><s>Kod reanimacije kardijalno rizičnih pacijenata uspjeh i prognoza zavise od vremenskog razmaka od akutnog događaja do početka primjene reanimacije.</s>

<s>Česti uzroci zastoja srčanog rada mogu biti:</s>

<s>4 x H 
 Hipoksija
 Hipovolemija
 Hiper/hipokalemija, Hiper/hipokalcemija, acidoza
 Hipotermija</s>

<s>4 x T 
 Tamponada srca
 Toksini-Intoksikacija
 Tromboembolija
 Tenzioni pneumotoraks</s>

<s>Kardiologija
Prva pomoć</s>

