Kubanjska Narodna Republika
<s>Kubanjska Narodna Republika (; ) je bila kratkotrajna  država Kubanjskih Kozaka koja je na kraju Prvog svjetskog, odnosno tokom ruskog građanskog rata od 1918. do 1920. postojala na jugu današnje Rusije.</s>

<s>Teritorija joj je odgovarala Kubanjskoj oblasti Ruskog Carstva, gdje su kozaci, tradicionalno najvjernije pristaše carskog režima, uživali određeni stepen političke autonomije.</s><s>Nakon što je Februarska revolucija 1917. godine srušila cara i uspostavila republikanski režim, kozaci su time ne samo izgubili svog glavnog pokrovitelja, nego je i kolaps ruske vojske na Istočnom frontu potakao brojne kozake da dezertiraju kako bi mogli zaštiti rodni kraj od eventualne turske invazije sa juga.</s><s>Lokalni kozaci su u martu 1917. formirali vlastitu skupštinu pod imenom Kubanjska Rada koja se proglasila jedinim legitimnim organom vlasti, a koji je tek nekoliko mjeseci kasnije priznao Privremenu vladu kao legitimnu vlast Rusije.</s>

<s>Pad Privremene vlade u Oktobarskoj revoluciji i uspostava boljševičkog sovjetskog režima je kozake natjerao na radikalnije poteze u smjeru očuvanja vlastitog položaja.</s><s>28. januara 1918. godine je tako službeno proglašena Kubanjska Narodna Republika, a 16. februara i nezavisnost od Rusije.</s>

<s>Nova država je, pak, slično kao i Donska Republika, susjedni kozački entitet na sjeveru, bila duboko politički podijeljena.</s><s>Ne-kozačko stanovništvo se gotovo u pravilu opredijelilo za boljševike koji su na njenom teritoriju 1918. osnovali nekoliko entiteta kao Kubanjska Sovjetska Republika, Kubanjsko-Crnomorsku Sovjetsku Republiku i, na kraju, Sjevernokavkasku Sovjetsku Republiku.</s><s>Sami kozaci su, pak, bili podijeljeni na dvije frakcije - tzv. crnomorce iz primorskih dijelova koji su se zalagali za nezavisnost i federaciju sa Ukrajinom, te uživali podršku carske Njemačke i Centralnih Sila i tzv. linijce koji su se zalagali za obnovu predratne ruske države, odnosno vjernost silama Antante.</s><s>Potonji su glavnu podršku  pronašli u bjelogardijskom generalu Antonu Denjikinu i njegovoj Dobrovoljačkoj armiji koja je do kraja 1918. godine uspjela područje Kubanja najvećim dijelom očistiti od boljševika.</s><s>Suprotstavljene frakcije u Radi su tada pod parolom zajedničke borbe protiv boljševizma pomirila, a crnomorcima je dodatni udarac bila i kapitulacija Centralnih Sila, odnosno kraj Prvog svjetskog rata.</s>

<s>Godine 1919. je Denjikin nastavio uspješno napredovanje na sjever.</s><s>No, kako se linija fronte pomicala na sjever, tako su kubanjski kozaci osjećali sve manje potrebe za zaštitom od boljševika, te su obnovljene inicijative za odvajanje od Rusije.</s><s>Rada je u međuvremenu na Parišku mirovnu konferenciju poslala svog predsjednika Luku Biča da među savezničkim silama lobira za njenu nezavisnost.</s><s>Doznavši za to, bijesni Denjikin je 6. novembra 1919. raspustio Radu, te uz pomoć atamana Aleksandra Filimonova uhapsio deset njenih članova, a premijera Kurganskog dao objesiti zbog veleizdaje.</s><s>Radu je zamijenio tzv. Privremeni parlament, ali su već nakon nekoliko mjeseci počeli djelovati paralelni organi vlasti koji su nastojali nastaviti separatističku politiku.</s>

<s>Sve te inicijative je, međutim, bespredmetnim učinila velika ofanziva Crvene armije u martu 1920. godine.</s><s>Pod njenim udarima je kolabirao antisovjetski front, te su se snage Kubanjske Narodne Republike sklonile  na Krim pod vodstvo generala Wrangela i u susjednu Gruziju.</s><s>Kubanjska Narodna Republika je tada prestala postojati.</s>

<s>Njena teritorija je priključena Ruskoj SFSR.</s><s>Do 1922. su trajali sporadični ustanci i gerilska aktivnost antisovjetski raspoloženih kozaka.</s><s>Godine 1925. je, pak, u tom kraju sproveden brutalni program dekozakizacije, a kubanjski kraj je početkom 1930-ih teško stradao i u Holodomoru.</s>

<s>Izvori</s>

<s>Vanjske veze</s>

<s>Historija Rusije</s>

