Bitka kod Nezakcija
<s>Bitka kod Nezakcija (Vizače), vodila se 177. god. pne, između plemena Histri koje je predvodio kralj Epulon i rimske republikanske vojske.</s><s>Nezakcij se nalazi na jugoistočnoj obali Istre, dvanaest kilometara od Pule.</s>

<s>Kao uporište za vojne akcije za daljnja ekspanzionistička širenja, na prelazu III/II st. pne, Rimljani su sagradili ratnu bazu Akvileju, na desetak kilometara od Jadrana, blizu današnje granice Italije i Slovenije.</s><s>Od tada počinju stalne borbe Rimljana i Histra.</s><s>U tim prvim sukobima uspjeh je bio relativan na obe strane.</s><s>Istovremenu su Histri oblikovali vlastitu državu s osnovnim karakteristikama državnosti, postali vojna sila, na čelu s nasljednim vođom (kralj).</s>

<s>Ovaj samostalni razvitak Histra nasilno je prekinut 177. god. pne, rimskim vojnim pohodom.</s><s>Tada su  zauzeta i porušena utvrđena gradinska naselja Mutila, Faverija i Nezakcij, što je predstavljalo kraj histarske autonomije i početak rimske prevlasti na istarskom poluostrvu.</s>

<s>Tok borbe 
Pored bavljenja trgovinom, Histri su povremeno vršili i piratske napade na brodove Rimljana.</s><s>Senat je donio odluku o slanju vojske i osvajanja Istre.</s><s>Rimski pisac i historičar Tit Livije u knjizi „Ab urbe condita“ opisao je tok borbe.</s>

<s>U prvim borbama rimske trupe, koje su predvodili Aulo Manlije Vulzon, Marko Junije Brut, pustošile su cijelim putem kretanja.</s><s>Livije pominje i da su Histri izvršili jedan uspješan napad na rimski logor, tokom kojeg su se legionari u panici razbježali, a Histri uzeli veliki ratni plijen: dragocjenosti, opremu, hranu i vino.</s><s>Rimska vojska se brzo pregrupisala te je stigla ilirske ratnike opterećene plijenom, opijene pobjedom i vinom i lako povratila izgubljeno.</s><s>Nadmoćna rimska vojska primorala je Histre da se povuku u svoju tvrđavu Nezakcij, predvođene kraljem Epulonom i ostalim vođama.</s><s>Treći rimski vojskovođa Klaudije je doveo dvije nove legije i blokirao tvrđavu.</s><s>Predhodnu vojsku sa svojim generalima pustio je da ode.</s><s>Pored Nezakcija protjecala je rijeka kojom su branitelji punili svoje rezervoare i tako se snabdjevali vodom za piće.</s><s>Istovremeno rijeka je bila i prirodna prepreka za napadače.</s>

<s>Klaudije je dugo i bezuspješno napadao.</s><s>Nakon toga naredio je svojim vojnicama da pregrade rijeku i da je usmjere mimo tvrđave, čime je naselje ostavio bez neophodne vode.</s><s>U odlučujućem napadu preko presušenog korita rijeke, na neprijatelja koji je bio bez vode, rimska vojska je preko zidina prodrla u grad.</s><s>Da ne bi živi pali u rimske ruke, Histrani su ubijali žene i djecu i sami ginuli u borbi.</s><s>Kralj Epulon je sam sebi oduzeo život.</s><s>Samo mali dio njegovih boraca je preživio, dok su pohvatane vođe pobijene.</s><s>Još su dva grada zauzeta na juriš i razorena – Mutila i Faverija.</s><s>Histri su poraženi i priznali rimsku vlast.</s>

<s>Poslije 
Rimljani su sklopili sporazuma s pojedinim histarskim zajednicama.</s><s>Jedna trećina zemljišta, s obalnim pojasom i plodnim ravnicama u neposrednom zaleđu naselja, postala je državno vlasništvo – res publicus populi romani.</s><s>Zemlja je ustupljena novopridošlim rimskim porodicama.</s><s>Ostatak zemljišta, koje Rimljani nisu upotrebljavali, pripao je autohtonom histarskom stanovništvu.</s><s>Oni su ga mogli koristiti uz određene uslove za sječu šuma, ispašu i lov.</s>

<s>Domaće stanovništvo je moralo uzdržavati službene predstavnike rimske vlasti s pratećom svitom, osiguravati smještaj i prehranu rimskim vojnim jedinicama i posadama ratnih brodova.</s>

<s>Histrima je zabranjena plovidba i trgovina, pristupanje rimskoj vojsci, a nisu smjeli nositi oružje.</s><s>Nisu imali pravo pritužbi protiv postupaka vojne i administrativne uprave.</s><s>Autohtono stanovništvo Istre je plaćalo lični danak – tributum capitis.</s>

<s>Literatura 
 Alekandar Stipčević - Iliri: povijest, život, kultura, Zagreb, 1989,</s>

<s>Reference</s>

<s>Ilirski ratovi
Histri</s>

