Abdul Rašid Dostum
<s>Abdul Rašid Dostum perzijski: عبدالرشید دوستم) (rođen 1954) je afganistanski političar i vojskovođa koji od 2014. vrši dužnost potpredsjednika Afganistana.</s><s>Poznat je i kao vođa Nacionalnog islamskog fronta Afganistana (Junbish-i-Milli Islami Afghanistan), odnosno afganistanske uzbečke zajednice, ali i po tome što je tokom nekoliko decenija oružanih sukoba u Afganistanu nekoliko puta mijenjao stranu, što mu je donijelo reputaciju jednog od najkontroverznijih gospodara rata u zemlji.</s>

<s>Rodio se u siromašnoj uzbečkoj porodici.</s><s>Godine 1970. je dobio posao u naftnom postrojenju u Šeberganu, gdje se nakon nekog vremena priključio lokalnom radničkom sindikatu.</s><s>Poslije Saur revolucije je kao simpatizer novog komunističkog režima postao pripadnikom lokalnih paravojnih formacija "za zaštitu revolucije", a 1979. se priključio vladajućoj Narodnoj demokratskoj partiji, odnosno njenoj frakciji Parčam.</s><s>Godine 1980. je kraće vrijeme provveo na obuci u SSSR, a potom uzeo aktivnog učešća u ratu protiv mudžahedina.</s><s>Njegova jedinica, koja je ispočetka bila vod, s vremenom je narasla na razinu divizije i u svom sastavu imala preko 40.000 ljudi.</s><s>Dostum je to dugovao ličnoj karizmi, ali i sklonosti da se bori u prvim redovima, zbog čega je od sovjetskih saveznika prozvan "afganistanskim Čapajevom".</s><s>Dostumova 53. divizija je bila jedna od rijetkih komunističkih paravojnih formacija koja je mogla djelovati izvan matične pokrajine, te je krajem 1980-ih poslana u Kandahar na jugu zemlje, gdje je čuvala odstupnicu sovjetskim snagama tokom povlačenja.</s>

<s>Dostum je i nakon sovjetskog povlačenja nastavio podržavati prosovjetski komunistički režim, ali je nekoliko mjeseci poslije raspada SSSR, svjestan da komunisti više nemaju vanjskog saveznika, u proljeće 1992. sklopio sporazum sa mudžahedinskim vođom Ahmad-Šah Masudom te prešao na stranu pobunjenika.</s><s>Taj je potez natjerao komunističkog vođu Mohamada Nadžibulaha da podnese ostavku i označio konačni kolaps režima.</s><s>Dostum je sa svojim ljudima ušao u Kabul, a potom pomogao Masudu u novom sukobu protiv suparničkog mudžahedinskog vođe Gulbudina Hekmatjara.</s>

<s>Savezništvo sa Masudom, odnosno vjernost novoproglašenoj i međunarodno priznatoj Islamskoj Državi Afganistan, međutim, nije dugo potrajalo.</s><s>Godine 1994. se priključio Hekmatjaru protiv Masuda, a 1995. neko vrijeme koketirao sa talibanima.</s><s>Područje pod njegovom kontrolom na sjeveru zemlje, čije je sjedište bio grad Mazari-i-Sharif, je bilo među relativno mirnijim u zemlji i bilo često nazivanom "Dostumistanom"; funkcioniralo je kao de facto nezavisna država, gdje je Dostum izdavao vlastitu valutu.</s><s>Godine 1995. je posjetio Taškent i navodno uzbekistanskom predsjedniku Islamu Karimovu ponudio ujedinjenje, odnosno pripojednje "Dostumistana"; Karimov, tada američki saveznik je tu ponudu odbio.</s>

<s>Nakon talibanskog ulaska u Kabul 1996. godine se Dostum priključio antitalibanskom Sjevernom Savezu.</s><s>U maju 1997. godine je, međutim, nakratko protjeran iz svog uporišta kada su grad zauzeli talibani, iskoristivši pobunu njegovih zapovjednika.</s><s>Dostum je pobjegao u Tursku, ali se nekoliko mjeseci kasnije vratio.</s><s>Talibani su, pak, ponovno zauzeli grad u ljeto sljedeće godine, te je Dostum ponovno bio prisiljen otići u egzil.</s>

<s>Dostum se iz egzila vratio nakon napada 11. septembra 2001. godine, odnosno nakon što je američka administracija odlučila ukloniti talibane, te se za pomoć obratila Sjevernom savezu.</s><s>Dostum i njegove pristaše su vješto iskoristile američku podršku, te je tokom američke invazije Mazari-i-Sharif oslobođen od talibana već 10. novembra, kao prvi veći grad u Afganistanu.</s><s>Dostum i njegovi ljudi su tada zarobili na hiljade talibana, od koji su mnogi mjesec dana kasnije nestali u nikad razjašnenjim okolnostima u događaju koji se ponekad naziva masakr u Dasht-i-Leiliju.</s>

<s>Dostum je u vladi predsjednika Hamida Karzaija dobio formalni status zamjenika ministra obrane, ali se sa vremenom počeo distancirati i od nje i od Amerikanaca, koje je kritizirao zbog neefikanosti u borbi protiv talibana.</s>

<s>Godine 2014. je izabran za potpredsjednika na listi Ashrafa Ghanija koji je postao predsjednik.</s>

<s>Izvori</s>

<s>Vanjske veze</s>

<s>General Abdul Rashid Dostum's Official Website
 Article on Abdul Rashid Dostum on Islamic Republic Of Afghanistan (.com) 
 BBC online profile
 Biography about Dostum
 CNN Presents: House of War
 Afghanistan Mass Grave: The Dasht-e Leili War Crimes Investigation
 As possible Afghan war-crimes evidence removed, U.S. silent
 Obama Calls for Probe into 2001 Massacre of Suspected Taliban POWs by US-Backed Afghan Warlord - video by Democracy Now!</s><s>Eyewitness account from National Geographic war reporter Robert Young Pelton</s>

<s>Afganistanski političari
Afganistanski vojskovođe
Komunisti
Maršali</s>

