Manuel Azaña
<s>Manuel Azaña Díaz (10. januar 1880 - 3. novembar 1940) bio je španski političar koji je od 1936. do 1939. služio kao drugi i posljednji predsjednik Druge španske republike, odnosno vođa republikanaca u građanskom ratu.</s><s>Prije toga je u dva navrata - od 1931. do 1933. te od 1936. godine - služio kao premijer.</s>

<s>Rođen u relativno imućnoj porodici, rano je ostao bez roditelja, ali se istakao kao vrstan pravnik i radio kao notar.</s><s>Postao je vatreni republikanac, što ga je potaklo da se 1910-ih priključi Reformističkoj stranci.</s><s>Za vrijeme Prvog svjetskog rata se kao strastveni frankofil, duboko dojmljen demokratskim i sekularnim institucijama Treće francuske republike zalagao da Španija uđe u sukob na strani Antante.</s><s>Za vrijeme diktature Miguela Prima de Rivere je bio njen žestoki kritičar.</s><s>Godine 1926. je osnovao stranku Republikanska akcija.</s><s>Četiri godine kasnije, nedugo nakon Riverinog odlaska sa vlasti je potpisao Pakt iz San Sebastiana kojim je stvorena buduća republikanska privremena vlada, koja je na vlast preuzela 1931. godine i tako osnovala Drugu republiku.</s>

<s>U privremenoj vladi na čelu sa Nicetom Alcalá-Zamorom je služio kao ministar rata, prije nego što je u oktobru 1931. od preuzeo mjesto premijera nakon izbora Alcala-Zamore za prvog predsjednika.</s><s>Njegova vlada, koju su činili republikanci i socijalisti je nastojala sprovesti ambiciozan program reformi u smjeru sekularizacije, porezne i reforme, ali je izazvala nezadovoljstvo kako desnice, tako i sve snažnije radikalne ljevice okupljene oko anarhosindikalista koji su reforme smatrali presporima.</s><s>Do septembra 1933. je Alcala-Zamora ostao bez podrške u Cortesu, koji je Alcala-Zamora raspustio i raspisao nove izbore.</s><s>Na njima je relativni pobjednik bila desničarska stranka CEDA, ali je premijer postao centrist Alejandro Lerroux.</s>

<s>U oktobru 1934. je došlo do ljevičarske pobune na sjeverozapadu Španije, i Lerrouxova vlada je kao jednog od krivaca označila Azañu, koji je bio uhapšen.</s><s>Ne mogavši mu dokazati krivicu, vlada ga je početkom 1935. pustila iz zatvora, ali mu tako i dala status mučenika koga je sa svojom novoosnovanom strankom Republikanska ljevica dobro iskoristio postavši kandidatom Narodnog fronta, koji je 1936. pobijedio na izborima.</s><s>Azaña je sastavio novu vladu, a Cortes je nedugo potom smijenio Alcala-Zamoru sa mjesta predsjednika i zamijenio sa Azañom.</s>

<s>Još za vrijeme kratkotrajnog Azañinog premijerskog mandata je došlo do sve veće eskalacije nasilja u zemlji, između sve radikalnijih pristaša ljevice i desnice i njenih milicija.</s><s>To će nasilje dovesti do neuspjelog vojnog puča, ali pučisti su umjesto da odustanu nastavili oružanu borbu koja će prerasti u građanski rat.</s><s>Azaña je sve do 1938. bio u Madridu, odakle se povukao u Barcelonu te po slomu republikanskih snaga izbjegao u Francusku.</s><s>Tamo je od meksičke vlade dobio status počasnog ambasadora, a sa njim i diplomatski imunitet kojim je u vichyjskom periodu spriječeno njegovo izručenje frankističkom režimu.</s>

<s>Vanjske veze
 
  Udruženje Manuel Azaña</s>

<s>Španski političari
Predsjednici Španije
Premijeri Španije
Agnostici
Studenti Complutensijanskog univerziteta u Madridu</s>

