Secesijska arhitektura u Bosni i Hercegovini
<s>Secesijska arhitektura u Bosni i Hercegovini javlja se na samom početku 20. vijeka pod uticajem međunarodnog pokreta u umjetnosti sa kraja 19. vijeka.</s><s>Osnovni vid izražavanja secesijske arhitekture u Bosni i Hercegovini podrazumjevao je odvajanje od istoricizma.</s><s>Prvenstveno je predstavljala izraz i shvatanje upotrebe ukrasnih elemenata i raščlanjenost građevinske konstrukcije.</s>

<s>Za svjetsku izložbu u Parizu 1900. godine arhitekta Zemaljske vlade u Sarajevu Karlo Panek, projektirao je paviljon Bosne i Hercegovine, koji je predstavljao simbolički sklop graditeljskih oblika različitih epoha.</s><s>Dominirali su oblici islamske umjetnosti, kao izraz bosanskohercegovačkog podneblja.</s><s>Paviljon je sadržavao i elemente secesijske umjetnosti iskazani u biomorfnoj stiliziranoj ornamentici (zmijolike linije, floralna dekoracija, dinamika motiva).</s><s>Za svoje djelo Panek je dobio nagradu francuskog ministra.</s>

<s>Stambeni objekti 
Njen duh najbogatije se izrazio u stambenoj arhitekturi (stambena vila, zgrade kolektivnog stanovanja, najamne stambene zgrade, stambena palata) koja je i najzastupljenija, ali i zbog slobodnijeg odnosa prema ovoj arhitektonskoj temi.</s>

<s>Posebno pažljivo i studiozno rješavana su unutrašnja pročelja, okrenuta ka jugu, najčešće u vidu lođa u drvenoj konstrukciji, u finoj i bogatoj izvedbi.</s><s>Tako stambena zgrada dobiva dva pročelja, ono više reprezentativno, prema ulici, i drugo više intimno, prema dvorištu, stilski jedinstvena, oblikovana različito.</s><s>Poznatiji objekti u stilu secesije su:
 Palata Ješue D. Saloma izgrađena je 1901. godine.</s><s>Autor projekta je arhitekt Josip Vancaš.</s><s>Stambeno-poslovna zgrada u ulici Mula Mustafe Bašeskije u Sarajevu, jedno od prvih secesijskih ostvarenja Josipa Vancaša
 Salomova palata u Titovoj ulici u Sarajevu, izgradjena 1912. godine.</s><s>Autor projekta je Rudolf Tenies.</s><s>Oficirski paviljoni, izgrađeni između 1909. i 1914. godine.</s><s>Autor urbanističkog rješenja, kao i projektant pojedinih objekata je Rudolf Tenies.</s><s>Palata Musafija u Sarajevu
 Zgrada Napretka u Sarajevu
 Zgrada Srpskog kulturno-prosvjetnog društva "Prosvjeta"
 Zgrada Ante Štambuka u Sarajevu
 Kino Centar u Tuzli</s>

<s>Sakralni objekti 
Vjerski objekti izgrađeni u periodu 1900-1918. nisu rađeni u duhu secesijske umjetnosti.</s><s>Svi ovi objekti izgrađeni su u duhu istoricizma u skladu sa ustaljenim pravilima primjene iistorijskih stilova i njihovih semantičkih značenja.</s><s>Secesijski oblici javljaju se tek na nekoliko  vjerskih objekata kao detalji: na zvoniku crkve svetog Ilije u Zenici, iznad portala župne crkve u Bugojnu i crkvi ženskog samostana u Čardaku kod Modriče.</s><s>Zgrada Klostera u Bihaću je jedna od rijetkih u duhu secesije.</s>

<s>Ostali objekti 
Secesijska obilježja poprimaju i industrijski i javni objekti:
 Dom Armije u Sarajevu
 Tvornica vagona i  
 Paromlin u Sarajevu.</s><s>Fabrika ćilima Sarajevo iz 1912. godine ima najljepše secesijsko pročelje.</s><s>Banka na Obali u Sarajevu kod mosta Drvenija 
 Vatrogasna kasarna u Sarajevu
 Zgrada kina Apolo u Sarajevu
 Gradsko kupatilo u Mostaru sa svojim arhaičko-orijentalnim elementima je primjer secesijskog istraživanja u raznim smjerovima.</s>

<s>Literatura</s>

<s>Jela Božić, -Arhitekt Josip pl. Vancaš, Značaj i doprinos arhitekturi Sarajeva u periodu austrougarske uprave, doktorska disertacija, Sarajevo, 1989.</s>

<s>Reference</s>

<s>Vanjski linkovi</s>

