John Archibald Wheeler
<s>Džon Arčibald Viler (; Džeksonvil, 9. jul 1911 — Hajtstaun, 13. april 2008) bio je američki teorijski fizičar i saradnik Alberta Ajnštajna i Nilsa Bora, najvećih teorijskih fizičara 20. veka.</s><s>Viler je prvi skovao termin „crna rupa”.</s>

<s>Karijera 
Rođen je u Džeksonvilu, Florida.</s><s>Doktorirao je 1933. na teoriji o apsorpciji i disperziji helijuma.</s><s>Nakon doktorata odlazi u Kopenhagen kod Nilsa Bora.</s>

<s>Bio je profesor fizike na Univerzitetu Prinston do 1938. do 1976.</s><s>Godine 1976. prelazi na Univerzitet Ostin u Teksasu gde je bio direktor Centra za teorijsku fiziku.</s><s>Pod njegovim mentorstvom doktorirali su Ričard Fajnman, Kip Torn i Hju Everet.</s>

<s>Godine 1937. predstavio je S-matricu koja je postala nezamenljiv alat u fizici čestica.</s><s>Bio je, zajedno sa Borom i Fermijem, jedan od pionira u teoriji nuklearne fisije.</s><s>Kada je Bor došao u Ameriku, saradnja Vilera i njega se nastavila 1939. godine kada su radili na modelu tečnih kapi.</s>

<s>„Možete pričati o ljudima kao što su Buda, Isus, Mojsije, Konfučije, ali stvari koje su me ubedile da ti ljudi postoje su razgovori sa Borom”, rekao je jedne prilike Džon Viler.</s>

<s>Tokom Drugog svetskog rata radio je na razvijanju atomske bombe u „Projektu Menhetn”.</s><s>Posle rata radio je na razvijanju hidrogenske bombe.</s>

<s>Godine 1957. ponovo se vraća na Prinston i radi na polju opšte teorije relativnosti.</s><s>Rezultat toga su „crvotočine”, hipotetički tuneli u prostor-vremenu.</s><s>Njegov rad na teoriji opšte relativnosti rezultovao je teorijom gravitacionog kolapsa.</s><s>Godine 1967, za vreme govora na Nasinom Godardovom institutu za svemirske studije, prvi je upotrebio termin „crna rupa”.</s><s>Jedan je i od pionira teorije kvantne gravitacije.</s>

<s>Viler je zaslužan za razviće teorije opšte relativnosti.</s><s>Zajedno sa Denisom Šamom (Kembridž) i Zeldovičem (Moskva) uveo je opštu relativnost na univerzitete.</s>

<s>Dobio je Volf nagradu za fiziku 1997. godine.</s>

<s>Preminuo je 13. aprila 2008. godine.</s>

<s>Bibliografija</s>

<s>Spoljašnje veze</s>

<s>Viva fizika članak o Vileru
 Njujork tajms povodom Vilerove smrti
 Poslednji superjunak fizike 20. veka</s>

<s>Rođeni 1911.</s><s>Umrli 2008.</s><s>Američki fizičari
Doktori fizike
Dobitnici Volfove nagrade za fiziku
Projekat Menhetn
Američki nobelovci</s>

