Stanisław Leszczyński
<s>Stanisław Leszczyński (Lavov, 20. oktobar 1677.  - Lunéville, 23. februar 1766.) bio je kralj Poljsko-Litvanske Unije koji je vladao u turbulentna vremena u dva navrata od 1704. do 1709. i  od 1733. do 1736.</s>

<s>Biografija</s>

<s>Rođen je sin poznańskog vojvode Rafala i Ane Jabłonowske.</s><s>Bio je poznat kao otac Marije Leszczyńske, francuske kraljice.</s><s>U vrijeme interregnuma nakon smrti Jana III.</s><s>Sobieskog, bio je član izbornog sejma i peharnik na dvoru, što je u ono vrijeme bio visok položaj.</s>

<s>Prvi mandat 
Prije Velikog sjevernog rata - 1699. postao je poznański vojvoda, jedan od vođa velikopoljske opozicije protiv Augusta II i inicijator Varšavske konfederacije 1704.</s><s>Zahvaljujući pritiscima švedskog kralja Karla XII izabran je za kralja - Poljsko-Litvanske Unije 2. jula 1704.</s><s>Nakon tog ga je 4. oktobra 1705. u varšavskoj crkvi sv. Jana okrunio nadbiskup iz Lavova, usprkos papinoj zabrani.</s><s>U novembru 1705. je sklopio savez sa Švedskom i pristao na vazalni odnos prema švedskom monarhu.</s>

<s>Zahvaljujući prisilnoj abdikaciji Augusta II u Altranstädtu Stanisław Leszczyński je stekao međunarodno priznanje svog kraljevstva.</s>

<s>Nakon poraza švedskog kralja u Bitci kod Poltave 1709., morao je napustiti zemlju, pa je pobjegao u Tursku, a odatle - na poziv Karla XII u Švedsku.</s><s>Nakon tog je sljedeće dvije godine lutao Evropom, ponajviše po zemljama Svetog Rimskog Carstva.</s>

<s>Povratak na tron</s>

<s>Vjenčanje njegove kćeri Marije sa francuskim kraljem Louisom XIV ojačalo je šanse Stanisława Leszczyńskog, da se nakon što je umro August II, uz podršku francuske ponovno vrati na tron.</s>

<s>U Varšavu se vratio početkom septembra 1733., a već je 12. septembra izabran za kralja i isti dan okrunjen.</s><s>Sve se to događalo uoči intervencije ruske i saksonske vojske.</s><s>Stanisław se pred tom ofenzivom sklonio u Gdańsk, koji se nakon višemjesečne opsade predao u maju 1734.</s><s>Nakon tog je pobjegao u Königsberg i pokušao dobiti podršku od Kraljevine Pruske.</s><s>Njima je predložio plan stvaranja švedsko-pruskog saveza, po njemu su je između ostalog Pruska kao kompenzaciju, trebala dobiti od Poljske - Warmiju.</s>

<s>Stanisław je i inače često svoj vlastiti interes stavljao iznad interesa Poljsko-Litvanske Unije, pa je nudio teritorije samo da se vrati na tron.</s><s>U tom mu nije pomoglo niti osnivanje vojne organizacije Dzikowske Konfederacije 1734. a niti kasniji Rat za poljsko naslijeđe.</s>

<s>Nakon poraza morao je abdicirati i otići u Kraljevinu Francusku, gdje je dobio na doživotno uživanje domenu Lorenu.</s><s>U Francuskoj se pokazao kao dobar domaćin, mecena nauke i umjetnosti, i pouzdan podanik dvora i kralja.</s><s>Uredno je prikupljao porez, provodio regrutacije i radio sve ostalo u interesu Francuske, što je izazvalo nezadovoljstvo među stanovnicima vojvodstva.</s><s>Oni su međutim 
mislili da je za takvu politiku kriva lokalna administracija i predstavnici francuskog monarha, a ne Stanisław Leszczyński.</s>

<s>Umro je 23. februara 1766. u Lunévilleu.</s>

<s>Ostavština</s>

<s>Stanisław Leszczyński bio je autor reformističkog političkog traktata - Izbori garancija slobode (Głos wolny wolność ubezpieczający) 1743.</s><s>U njemu je na bazi trenutnog stanja, iznio plan reforme političkog sistema Poljsko-Litvanske Unije.</s><s>On je bio kompromis između neophodnih reformi i tradicionalne 
dominacije plemstva.</s><s>Predložio je smanjenje kraljevskih prerogativa na račun sejma, održavanje izbora za kralja, uz zabranu strancima da  se kandidiraju i ograničenje prava vojvodama u sejmu na liberum veto, koji su oni dotad često koristili i tako blokirali donošenje odluka.</s><s>Predložio je i da se dvorski ministri biraju u sejmu na mandat od 6 godina, povećanje redovne vojske, reformu porez]]nog sistema radi osiguranja stalnih državnih prihoda, više sloboda za kmetove i njihovu pravnu zaštitu.</s>

<s>Iskazao se i kao autor filozofskih i moralističkih eseja.</s>

<s>Izvori</s>

<s>Vanjske veze</s>

<s>Stanisław Leszczyński (król Polski 1295–1766)</s>

<s>Poljski vladari</s>

