Pećina izvora Mokranjske Miljacke
<s>Pećina izvora Mokranjske Miljacke nalazi se u Kadinom Selu, opština Pale, Bosna i Hercegovina.</s><s>Smještena je u zaseoku Vrelo, u podnožju krečnjačkog masiva Gradina, i jedan je od dva izvora rijeke Miljacke.</s><s>Udaljena je 25 kilometara daleko od Sarajeva.</s><s>Prvi put se spominje u katastru napravljenom za potrebe Jugoslavenske narodne armije 1984. godine, u kome se nalazi opis ulaza i prvih 60 m dužine pećine.</s>

<s>Velika količina vode na samom ulazu u pećinu, koja je zahtijevala upotrebu čamaca ili posebne opreme, razlog je što je ova pećina dugo ostala neistražena.</s><s>Kao rezultat višegodišnje saradnje italijanskih i bosansko-hercegovačkih speleologa, u 2007 -2009. godini obavljeno je zajedničko istraživanje pećine Izvora Mokranjske Miljacke.</s><s>U istraživanju ove pećine učestvovali su članovi speleoloških udruženja "Gruppo Grotte Novara" i "Gruppo Speleologico Bolognese" iz Italije, "Atom" iz Zavidovića, "Speleo Dodo" iz Sarajeva, "Eko-Viking" iz Visokog, te "Netopir" i "Ponir" iz Banjaluke, kao i speleolozi iz Slovenije, Makedonije, Hrvatske i Crne Gore, Opsežna istraživanja uključila su i topografska mjerenja, biospeleološka i hidrološka istraživanja kao i ispitivanja tragova kulture čovjeka.</s><s>Istraživanja su izvođena tokom 2007–2009. godine.</s><s>Speleolozi su istražili 7.100 m, čime je ova pećina tada postala najduža dokumentovana pećina u cijeloj Bosni i Hercegovini.</s>

<s>Trenutno najznačajnije otkriće je nova vrsta, pećinskog pauka kosca, Nemanela Lade – (mala neman Mokranjske miljacke), čije je prve primjerke pronašla doktorica Lada Lukić-Bilela sa Instituta za genetičko inženjerstvo iz Sarajeva, po kojoj je vrsta i dobila ime.</s>

<s>Morfologija 
Otvor je okrenut prema jugu, dimenzija 5x4 metra, na nadmorskoj visini 1100 metar.</s><s>Ulaz u pećinu otežava voda.</s><s>Na 35-om nalazi se jezero, ali se ono može proći lijevom plićom stranom.</s><s>Poslije ovog dolazi drugo jezero, 6x5 metar i dubine 1,5, pa se može proći jedino čamcem.</s>

<s>Nakon toga nailazi se na treće jezero, odvojeno nasipom od predhodnog.</s><s>Dugo je 11 metara.</s><s>Poslije slijedi ulazak u fosilni dio pećine koji počinje impresivnom dvoranom prepunom nakita, širine oko 20 metara.</s><s>Slijedi nova dvorana prepuna nakitom poput pizolita, a prevladavaju stalaktiti i stalagmiti koji prave nekoliko stubova.</s><s>Kroz pećinu većim dijelom prolazi aktivni vodeni tok, a kanali su u pojedinim dionicama vrlo prostrani.</s><s>Njeni kanali povezuju Dunavački ponor, Šemanski potok, Uvorski potok, ponor Vučije pećine, Ledenjače.</s>

<s>Ovo je opis početka pećine, a ovako ili slično izgleda opis svih 7.100 metara ove ljepotice.</s>

<s>Reference</s>

<s>Vanjske veze 
 Izvor Miljacke
 Najduža u BiH</s>

<s>Izvori u Bosni i Hercegovini
Pećine u Bosni i Hercegovini
Pale</s>

