Pantalica
<s>Pantalica je arheološki lokalitet na talijanskom otoku Siciliji koji je 2005. uvršten zajedno sa Siracusom na UNESCO-vu 
Listu mjesta svjetske baštine u Evropi pod zajedničkim imenom Siracusa i nekropole u stijeni Pantalica.</s>

<s>Lokalitet se nalazi u Proviciji Siracusa udaljen 40 km zapadno od Siracuse, na terenu općine Sortino.</s>

<s>Karakteristike i historija 
U nekropoli Pantalica ima više od 5.000 grobnica uklesanih po stijenama, od kojih je većina napravljena od 13. do 7. vijeka pne..</s><s>Na tom lokalitetu pronađene su i ostatci 
objekata iz bizantskih vremena, kao što su temelji - Anaktorona (kneževe palače).</s>

<s>Nekropola Pantalica nalazi se u masivu Monti Iblei na pačetvorini dugoj oko 1200 m od sjevera prema jugu, a 
širokoj oko 500 m od istoka prema zapadu.</s><s>Prostire se duž kotline koju su izdubile rijeka Calcinara i Anapo u vapnenačkim stijenama.</s><s>U njima je do danas uklesano oko 5.000 grobnica - pećina.</s><s>Zbog tog poneke stijene sa silnim rupama liče na 
pčelinju košnicu.</s><s>Grobnice - pećine su relativno male kvadratnog, pravokutnog ili [[elipsa|eliptičnog tlocrta, većina ih ima po jednu 
prostoriju, ali neke i više.</s>

<s>Nekropola se sastoji od pet groblja raspoređenih na velikom području.</s><s>Na jugozapadnoj strani nalazi se nekropola - Filiporto, u kojoj ima oko 1000 grobnica
Sjeverozapadna nekropola je jedna od najstarijih, jer datira iz 11.-12. vijeka pne..</s><s>Nekropola u Cavetti ima grobnice i pećine od
prahistorije do novijih vremena.</s><s>Sjeverna nekropola ima više od 1000 grobnica duž rijeke Calcinara.</s><s>Južna nekropola
proteže se duž rijeke Anapo u dužini od jednog kilometra.</s>

<s>Na vrhu brda nalaze se ruševine Anaktorona (kneževe palače) jedne od najstarijih građevina na tom području.</s><s>Pretpostavlja se da je sagrađen oko 1100. pne.  kao megalitska građevina, i da se koristio sve do bizantskih vremena.</s><s>Izgleda da je sagrađen pod utjecajem mikenske arhitekture jer nalikuje minijaturnim mikenskim palačama.</s><s>Vjerojatno je bio rezidencija nekog od vođa Pantalice, ali je možda i neki religijski objekt.</s>

<s>Historija</s>

<s>Pantalicu su osnovali autohtoni stanovnici Sicilije prije grčke kolonizacije krajem brončanog - 
početkom željeznog doba.</s><s>Grobnice su počele uklesavati početkom 12. vijeka pne. a Grci su počeli kolonizirati 
toj kraj oko 7. vijeka pne..</s>

<s>Oko 1300 pne. sikancka plemena napustila su svoja obalna naselja i naselila su u dolini između rijeka Anapo na jugu i Calcinare na sjeveru.</s><s>Tražili su utočište u nepristupačnim i negostoljubivim planinama, radi obrambenih razloga.</s><s>Za stanovanje su iskoristili postojeće 
prirodne vapnenačke pećine ali su počeli uklesavati i nove umjetne.</s>

<s>Kada su stigli Sikulci potisnuli su Sikance, koji su u tom trenutku bili jedno od najmnogoljudnijih sicilijanskih plemena.</s><s>Oko 800. pne. oba plemena nekako su se saživila i pomaknula prema [[zapadu u Masiv Sicani.</s>

<s>Ime nekropole - Pantalica je bizantsko, ali se nezna kako se zvala za Antike.</s><s>Pantalica bi mogla imati neke veze sa mitskom Hiblejom, naseljem autohtonog stanovništva.</s><s>Prema hipotezama pojedinih naučnika, Sikulski kralj Hiblon dozvolio je grčkim kolonistima da osnuju Mrgara Hibleju 728. pne.</s><s>Kasnija ekspanzija Siracuse i na taj dio Sicilije, dovela je do propadanja Hibleje, koja je uništena za helenističke kolonizacije 
Siracuse - 665. pne..</s><s>Po drugima je bila prijestolnica Sikulskog kraljevstva.</s><s>Anaktoron (kneževa palača) je zajedno sa grobnicama posljednji podsjetnik na ta vremena.</s>

<s>Za bizantske vlasti u ranom kršćanstvu isklesane su nove grobnice, tako je nakon stogodišnje tišine Pantalica ponovno oživjela 
tokom 8 i 9. vijeka.</s><s>Za Saracenske invazije Sicilije, postala je žarište odbrane, da bi nakon tog postala saracensko utočište kog 
su oni zvali "Buntarigah" (arapski: pećina).</s><s>Nakon što su se po dolini naselili Normani, - Pantalica je konačno napuštena.</s>

<s>Kad je talijanski arheolog Paolo Orsi počeo je iskopanja između 1895.-1910., većina grobnica već je bila davno opljačkana.</s><s>Ipak su pronađeni brojni artefakti, od keramike, bronce, kosti koji su danas izloženi u sirakuškom arheološkom muzeju Paolo Orsi.</s>

<s>Izvori</s>

<s>Vanjske veze</s>

<s>Pantalica, la necropoli 
 Pantalica (na portalu Treccani)</s>

<s>Groblja u Italiji
Arheološka nalazišta u Italiji
Arheološka nalazišta na Siciliji
Prahistorijska arheološka nalazišta u Evropi
Svjetska baština u Italiji</s>

