Memorijalni kompleks Šušnjar
<s>Memorijalni kompleks Šušnjar nalazi se u Sanskom Mostu i proglašen je za nacionalni spomenik BiH.</s>

<s>Lokacija 
Nalazi se na udaljenosti 1 km od Sanskog Mosta, na južnim padinama uzvišenja koje se zove Šušnjar, a u blizini starog pravoslavnog, katoličkog i jevrejskog groblja</s>

<s>Historija  
Spomenik podignut je na mjestu gdje su 1941. god. sahranjene prve žrtve fašističkog terora u Sanskom Mostu.</s>

<s>Pošto su ustaše 6. maja zabranile proslavu vjerskog praznika (Đurđevdan),  došlo je do pobune pravoslavnog stanovništva u selu Kijevu i ostalim naseljima oko Sanskog Mosta.</s><s>Da bi ugušili pobunu, Nijemci su iz Prijedora prema ovoj teritoriji uputili jedinicu, koja je otvorila vatru iz dva topa u selu Čaplje.</s><s>Zarobljeno je 27 pripadnika srpske nacionalnosti, koji su dovedeni u Sanski Most i strijeljani kod Mašinskog mosta.</s><s>Tijela su povješana u gradskom parku i nakon tri dana su odvezena preko puta postojećeg pravoslavnog groblja na Šušnjaru, gdje su i sahranjena.</s><s>Borba pobunjenih sanskih seljaka vođena od 6. do 8. maja 1941. godine protiv ustaša i njemačkih jedinica, bila je prva borba u okupiranoj Jugoslaviji.</s>

<s>U augustu mjesecu 1941. godine, na pravoslavni praznik Ilindan, na Šušnjaru su Nijemci ponovo strijeljali Srbe, čiji broj nije nikada precizno utvrđen.</s><s>U Sanskom Mostu su još prije ovog događaja svi Jevreji deportirani u koncentracioni logor Jasenovac gdje su i pobijeni.</s><s>Sedamdesetih godina podignut je spomenik.</s><s>Akademski vajar Petar Krstić iz Sarajeva, autor je kompleksa sa formom izgrađenom od aluminijuma.</s><s>Glavni projekat za izradu kompleksa izrađen je 1970. godine u Sarajevu od strane  ŽTP – Biro za studije i projektovanje.</s><s>Kompleks je nazvan -spomenik žrtvama fašističkog terora i borcima narodnooslobodilačkog rata grada Sanskog Mosta  i okoline.</s><s>Poslije izgradnje kompleksa, svake godine, na dan 2. augusta održavana je kulturna manifestacija.</s>

<s>Za vrijeme rata u Bosni i Hercegovini, na Memorijalnom kompleksu izvršene su mnoge izmjene.</s><s>Izgrađen je veliki betonski krst u podnožju grobnica, uz obrazloženje da žrtve koje su sahranjene u spomen-kompleksu nisu bili ateisti nego vjernici.</s><s>Nakon toga su uklonjene ploče sa imenima poginulih partizana  - Bošnjaka iz Sanskog Mosta, približno 20-30 pločica, a ostavljena su imena samo poginulih Srba i Jevreja.</s><s>Istovremeno je uklonjena i spomen-ploča sa ulaza u kompleks i postavljeni novi simboli – poput betonskog krsta postavljenog u podnožje grobnih humki.</s>

<s>Opis 
Memorijalni kompleks Šušnjar sastoji se od ulaznog dijela, spomen-parka sa humkama i stazama i uzdignutog centralnog prostora sa obeliskom.</s><s>Cijeli prostor je ograđen i na rubnim krajevima kompleksa je posađeno drveće.</s>

<s>Kod ulaza je i betonski kubus dimenzija 1,50 x 1,50 m, obložen pločama od crnog granita debljine 4 cm,  na kome su se sa gornje strane nalazili podaci o spomen-obilježlju kao i podaci o antifašističkoj borbi stanovništva općine Sanski Most.</s><s>Spomen-park se sastoji od humki – grobnica u vidu zatravnjenih brežuljaka visine oko 1,5 m i staza sa obostrano poredanim betonskim pločama na kojima su postavljene aluminijske pločice sa imenima žrtava i poginulih boraca NOR-a.</s><s>Centralni elemenat spomen-kompleksa predstavlja obelisk čija je nosiva kontrukcija izrađena od čeličnih nosača, dok je obloga urađena od tankih aluminijskih ploča.</s><s>Visina obeliska je 15 m,  nepravilnih oblika, i simbolizira život kao i stradanje naroda ovih prostora.</s>

<s>Reference</s>

<s>Nacionalni spomenici u Sanskom Mostu
Spomenici Narodnooslobodilačke borbe u Bosni i Hercegovini‎</s>

