Čitgarski park
<s>Čitgarski park (, Park-e Čitgar) ili park-šuma Čitgar (, Park-e Džangali-je Čitgar) je park-šuma u iranskom glavnom gradu Teheranu, smještena u 22. kotaru na sjeverozapadu grada.</s>

<s>Geografija 
Čitgarski park se nalazi u 22. kotaru, najnovijem i površinom najvećem gradskom kotaru na krajnjem zapadu Teherana.</s><s>Park je smješten oko 1,5 km od južnih obronaka masiva Alborza, između dolina Vardavarda (zapadno) i Kana (istočno), dviju rijeka čije se vode koriste za navodnjavanje njegovih šuma.</s><s>Granice parka su Hargušdare (dosl.</s><s>Zečja dolina) na istoku, gradski autoput 2 (Teheran–Karadž) na jugu, četvrti Sarvazad (ili Azadšahr) i Pejkanšahr odnosno Nacionalni botanički vrt na zapadu, te gradski autoput Hamadani na sjeveru.</s><s>Na centralnom sjevernom dijelu autoput Hamadani prolazi kroz tunel mučenika Gaze (ispod parka), stoga je krajnja sjeverna granica parka zapravo obalni pojas Čitgarskog jezera, umjetne vodene površine izgrađene početkom 2010-ih godina.</s>

<s>U fizičko-geografskom smislu, Čitgarski park u odnosu na okolinu predstavlja blago brdovito područje.</s><s>Nadmorska visina parka kreće se od minimalno 1225 m do maksimalno 1313 m, uz prosječnu visinu od 1269 m odnosno ukupnu visinu razliku od 88 m. Fluktuacije nagiba terena su velike i kreću se od 0% do 80%, no u najvećoj mjeri između 2% i 30%.</s><s>Park se u cjelini pruža u smjeru istok-zapad, dužinom od oko 7,1 km, dok mu širina varira od 1,25 km na istočnom i zapadnom dijelu do 2,6 km na centralnom dijelu.</s><s>Ovisno o izvorima, površina parka iznosi 950 ili 1450 ha, što ga čini jednim od najvećih parkova Teheranske pokrajine.</s><s>Čitgarski park je bulevarom Dastvareom odnosno kanalom Kana podijeljen na dva dijela, istočni od 253 ha odnosno zapadni od ​​658 ha.</s>

<s>Klima 
Za područje Čitgarskog parka ne postoje precizni meteorološki podaci, međutim, mogu se približno odrediti na temelju izvještaja meteorološke postaje Čitgar (1996–2012), udaljene oko 4 km i smještene na sličnoj nadmorskoj visini.</s><s>Prosječna godišnja količina padavina iznosi 272 mm (±21,4), s martom kao najkišovitijim (46,1±10,2 mm) odnosno augustom kao najsušim mjesecom (0,8±0,3 mm).</s><s>Suhi period započinje u maju i traje do oktobra, dok vlažni period traje od novembra do aprila te daje 88% ukupnih godišnjih padavina.</s><s>Prosječna godišnja temperatura iznosi 17°C (±0,2), s augustom kao najtoplijim (29,3±0,3°C) i januarom kao najhladnijim mjesecom (3,8±0,8°C).</s><s>Shodno tome, u parku prema de Martonneovom indeksu suhoće prevladava polusuha klima (IDM=10,1).</s><s>Vjetrovi najčešće pušu sa zapada ili sjeverozapada.</s>

<s>Historija 
Čitgarski park utemeljen je 1963/1964. (1342.</s><s>AP) od strane Organizacije za šume i lovišta.</s><s>Slijedeći ondašnju politiku kontrolirane urbanizacije odnosno migracija stanovništva u velike iranske gradove, navedena vladina organizacija pokrenula je razvoj tri velike park-šume u Teheranu – Čitgarskog parka na zapadu, Lavizanskog parka na sjeveru i Sorhehesarskog parka na istoku grada.</s><s>Budući da je pozicioniran na samom ulazu zapadnih vjetrova u grad, svrha Čitgarskog parka bila je povećanje količine kisika u teheranskom zraku, kao i ozelenjavanje grada te održivost podzemnih voda.</s><s>Od prvotnih planova do uređenja površine i sadnje prošlo je više godina, tako da je park bio u funkciji od 1968. ili 1969. godine.</s>

<s>Godine 1982, neposredno nakon Iranske revolucije, Čitgarski park predan je na upravljanje kompaniji Šehid (podružnica Zaklade mučenika i veterana).</s><s>Međutim, zbog poteškoća s menadžmentom u tim ratnim vremenima, Organizacija teheranskih parkova i zelenih površina je 1988. ukinula licencu i sljedeće godine upravljanje povjerila 5. gradskom kotaru.</s><s>Nakon što je 1999. odvajanjem od potonjen osnovan 22. kotar, menadžment nad Čitgarskim parkom pripao je novoj administrativnoj jedinici na čijem se teritoriju park-šuma i nalazi.</s><s>Početkom 21. vijeka obnovljeni su predrevolucionarni planovi o umjetnom jezeru uz park-šumu, tako da je ranih 2010-ih izgrađeno Čitgarsko jezero.</s>

<s>Sukladno urbanističkom planu usvojenom 2012. godine, Čitgarski park i Čitgarsko jezero stavljeni su u fokus turističkog razvoja 22. kotara.</s><s>Često nazivan plućima Teherana, ovaj gradski kotar površine 5881 ha prema popisu iz 2011. imao je 128.958 stanovnika odnosno 38.106 domaćinstava, no zbog atraktivnih sadržaja oko parka brojke stambenih jedinica i stanovnika se nadalje rapidno povećavaju.</s><s>Kao pogodnosti područja u blizini Čitgarskog parka navode se njegova velika površina, gusta vegetacija, raznoliki krajolik, atrakcije i specijalni sadržaji te izuzetna saobraćajna povezanost s ostatkom grada.</s><s>Park je otvoren tokom cijele godine i privlači brojne posjetioce iz Teherana i susjednog velegrada Karadža čije su uobičajene aktivnosti biciklizam, skejtanje i kampiranje.</s><s>Prema podacima iz kasnih 2010-ih, Čitgarski park posjećuje oko 10.000 ljudi dnevno.</s>

<s>Infrastruktura 
Čitgarski park ima ukupno sedam ulaza:
 Bulevar Kuhak na istoku (kod metro stanice Čitgar)
 Gradski autoput 2 (Teheran–Karadž) na jugu (pored uprave parka)
 Bulevar Dastvare u centralnom dijelu parka (istočni ulaz)
 Bulevar Dastvare u centralnom dijelu parka (zapadni ulaz)
 Četvrt Sarvazad na zapadu
 Četvrt Sarvazad na jugozapadu
 Metro stanica Iran Hodro na jugozapadu
Svi ulazi nalaze se u blizini dva gradska autoputa koji omeđuju park na jugu (Teheran–Karadž) i sjeveru (Hamadani).</s><s>Automobilima je dozvoljen ulazak u park.</s><s>Uz južni gradski autoput nalaze se autobusne stanice, kao i dvije navedene stanice pete linije Teheranskog metroa.</s>

<s>Unutar parka nalaze se brojne staze za biciklizam i skejtanje.</s><s>Ukupna dužina biciklističkih staza je 8000 m, od čega 1700 m otpada na brzinsku stazu, odnosno na dvije brdske staze od 5000 (zapadna) i 1300 m (istočna).</s><s>Centralna stanica za iznajmljivanje bicikala nalazi se kod Sarvazada, dok se sporedna nalazi na krajnjem sjeveroistoku.</s><s>Park sadrži pet konjičkih klubova s vlastitim terenima za jahanje: KK Bam, KK Milad i KK Abraš kod autoputa 2 u zapadnom dijelu, te KK Čitgar i KK Arijasb na kraju bulevara Dastvarea.</s><s>Ostali sportsko-rekreacijski sadržaji uključuju igrališta za odbojku na pijesku, teren za paintball istočno od bulevara Dastvarea tj. pored benzinske postaje, te dječje igralište sjeveroistočno od Sarvazada.</s><s>Zoološki vrt smješten je u samom centru parka, na krajnjem sjeveru nalazi se cvjetni vrt, a diljem parka razasuti su i mali paviljoni za molitvu.</s>

<s>Administrativni objekti unutar parka su ured za komunikacije na istoku i ured za menadžment, smješten u centralnom dijelu kod bulevara Dastvarea.</s><s>Park sadrži i troetažnu biblioteku, također uz Dastvare kod zapadnog ulaza, kao i konferencijsku dvoranu kapaciteta 100 mjesta, kod trga Bahara na istočnoj strani.</s><s>U parku se nalaze i četiri restorana.</s><s>Na zapadnom dijelu smješteni su Tašrifat, južno od zoološkog vrta, te Barad kod konjičkog kluba Bama.</s><s>Na istočnom dijelu parka nalaze se još Morvarid, kod jezerca s vodopadom, odnosno noćni restoran Golestan s tradicionalnim ambijentom, pored trga Bahara i konferencijske dvorane.</s><s>Osim restorana, na sjeveroistoku istočnog dijela i u centru zapadnog dijela nalaze se i štandovi s brzom hranom i grickalicama.</s><s>Diljem parka postoje i javni toaleti, četiri u istočnom i osam u zapadnom dijelu.</s><s>Zdravstvene ustanove uključuju stanicu za hitnu pomoć, smještenu uz bulevar Dastvare pored zapadnog ulaza, zatim stanicu Crvenog polumjeseca, te kotarsku ambulantu Azadšahr na početku Botaničkog bulevara (Gijahšenasi).</s><s>U parku se nalaze i dvije vatrogasne stanice (br. 30 i 76), prva kod ureda za menadžment odnosno druga uz trg Dastvare.</s>

<s>Specifičnost Čitgarskog parka u odnosu na njegov glavni dio i većinu drugih teheranskih i iranskih parkova jest dio namijenjen isključivo ženama i djeci.</s><s>Ženski park Rejhane nalazi se na sjeveru istočnog dijela i obuhvaća površinu od 18 ha, a podružnica je Odjela za društvene i kulturne poslove 22. kotara.</s><s>U njemu se nalaze upravna zgrada, tereni za jutarnju tjelovježbu, kupaonice, višenamjenska teretana, amfiteatar na otvorenom, dvorana za molitvu, sportska oprema za žene i djecu, foto kuća, platforme za porodična okupljanja, dvorana za stoni tenis i rukomet, zatvoreno igralište, zdravstvena stanica, prostorije za bilijar, biciklistička staza, natkriveni paviljoni opremljeni roštiljem, fontana, svlačionice, šahovski stolovi, travnati tereni, itd.</s><s>U ovom dijelu parka godišnje se održava 20–30 raznih kulturnih manifestacija.</s>

<s>Flora i fauna 
Ukupna pošumljenost Čitgarskog parka iznosi od 734 do 874 ha, od čega 53% otpada na četinare poput brucijskih borova, arizonskih čempresa i orijentalnih tuja, a 47% na širokolistna stabla u koje spadaju bagremi, poljski jaseni, negundovci, baršunasti javori, poljski brijestovi, judina drva, košćele, hrastovi i pajaseni.</s><s>Prema podacima iz 1998. godine, udjeli pojedinačnih vrsta četinara i širokolistnih stabala su:</s>

<s>Životinje koje nastanjuju Čitgarski park su papigašice, čvorci, vrane, vrapci, vjeverice i lisice.</s>

<s>Reference</s>

<s>Vanjske veze 
  Službene stranice Čitgarskog parka
Ostali projekti</s>

<s>Parkovi u Teheranu
Šume u Iranu
Park-šume</s>

