Arheološko područje Kličanj
<s>Arheološko područje Kličanj se nalazi u Krajkovićima, na području opštine Trebinje, Bosna i Hercegovina.</s><s>Na sjednici održanoj od  27. juna do 2. jula 2005. godine u Sarajevu, Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika donijela je odluku da se arheološko područje proglasi za nacionalni spomenik BiH.</s><s>Ovu odluku Komisija je donijela u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Amra Hadžimuhamedović, Dubravko Lovrenović, Ljiljana Ševo (predsjedavajuća) i Tina Wik.</s>

<s>Lokacija 
Kličanj je blago uzvišenje u neposrednoj blizini naselja Krajkovići, 20 km jugozapadno od Trebinja.</s><s>Na istočnoj padini, uz savremeno pravoslavno groblje, nalazi se arheološko područje.</s><s>Smješteno je na vanredno pogodnom i dominantnom mjestu, nedaleko od izvora vode Brestice, što je od davnina predstavljalo važne preduslove za nastanak i kontinuitet naselja.</s>

<s>Historija 
Do početka 13. stoljeća područje pripada srednjovjekovnoj župi Popovo, koja je bila konstitutivni dio Huma, sve do njegovog raspada.</s><s>Popovo, zajedno sa Primorjem i Žabom, ostaje u neposrednom posjedu kneza Andrije i njegovih potomaka.</s><s>Andrijići gube Primorje, koje dospijeva u posjed Dubrovnika, ali kao zavisna vlastela bosanskog kraljevstva i dalje zadržavaju žapsku i popovsku župu sve do propasti bosanske države, bilo kao neposredni vazali bosanskog kralja, ili češće vazali Sankovića i Kosača.</s>

<s>Istraživanja 
U periodu 1964. - 1976. godine Zavičajni muzej Trebinje je vršio istraživanja.</s><s>Pokretni arheološki materijal je pohranjen u prostorijama muzeja.</s>

<s>Arheološkim iskopavanjima je utvrđeno postojanje praistorijskog gradinskog naselja na brdu Kličanj.</s><s>Pronađeno je malo fragmenata keramike, kućnog lijepa i kulturni sloj debljine 20 cm iz bronzanog ili gvozdenog doba.</s><s>Većina fragmenata na ovom lokalitetu pripada dobro pečenim velikim posudama grube fakture i lošije izrade.</s><s>Uglavnom su svijetlocrvene boje sa izvjesnim glačanjem sa spoljne i unutrašnje strane.</s><s>Na većem broju primjeraka vidi se rad od slabije gline sa primjesom krupnijeg pijeska.</s><s>Osim grubljih, pronađene su i manje količine finijih fragmenata.</s>

<s>Iz srednjovjekovnog perioda, nalaze se ostaci crkve i nekropola sa stećcima.</s><s>Sačuvana visina zidova crkve iznosi 0,80 m. Unutrašnje dimenzije iznose 4,00 x 2,65 m. Vrata, široka 0, 70 m, nalazila su se na zapadnoj strani.</s><s>Zidana je od neklesanog kamena, bez maltera.</s><s>Nije imala apsidu.</s><s>U unutrašnjosti crkve, u jugoistočnom uglu, na udaljenosti 15 cm od istočnog zida, prilikom iskopavanja je pronađen kameni stub (0,70 x 0, 40 x 0,25 m) sa oborenom časnom trpezom.</s><s>Vjerovatno je u suprotnom uglu postojao još jedan takav stub, te je časna trpeza (dimenzija 0,75 x 0,40 x 0,25 m) stajala naslonjena na istočni zid crkve i dva stuba.</s>

<s>Oko crkve se prostire nekropola od osamdeset stećaka, od čega je pedeset ploča i trideset sanduka.</s><s>Obrada je različita, a veći broj primjeraka je dobro obrađen.</s><s>Orijentisani su prema pravcu zapad-istok i svrstani u nizove.</s><s>Pet primjeraka je ukrašeno (pravougaoni štit sa mačem, krst čiji su krakovi predstavljeni kao trostruke vrpce od kojih je srednja tordirana, polumjesec, krug, trougao, kružni vijenac u vidu uvijenog užeta).</s>

<s>Literatura 
 Sima Ćirković, Istorija srednjovekovne bosanske države, Beograd, 1964.</s><s>Šefik Bešlagić, Popovo, srednjovjekovni nadgrobni spomenici, Sarajevo, 1966.</s><s>Đorđo Odavić, Praistorijsko naselje na Kličnju u Krajkovićima, Tribunia 2, Zavičajni muzej Trebinje, 1976, 7-17.</s><s>Pavao Anđelić, Srednjovjekovna župa Popovo, Tribunia 7, Zavičajni muzej Trebinje, 1983, 61-79.</s>

<s>Reference</s>

<s>Nacionalni spomenici u Trebinju
Travunija
K
K</s>

