Hrabreni-Miloradovići
<s>Hrabreni-Miloradovići su srednjovjekovna feudalna porodica iz župe Dubrava, oblast Huma, Bosna i Hercegovina.</s><s>Porodica je jedina koja je u Hercegovini ostavila očuvane spomenike iz dva istorijska perioda: srednjeg vijeka i osmanskog doba.</s>

<s>Istorija 
Hrabren je bilo stočarsko pleme porijeklom iz Vojvodine odakle su se naselili u okolinu današnjeg Stoca.</s><s>Bili su pripadnici pravoslavne vjere koji su do XVII vijeka predstavljali dominantno stanovništvo na području Stoca.</s><s>Jedan izvještaj rimokatoličkih svećenika Benedikta Medvjedića i Dominika Andrijaša - Propagande de Fide iz 1622. u Rim, navodi da su stanovnici oko Stoca gotovo svi pravoslavni hrišćani  - Stabintoni Sonit Tutti Scimatici.</s>

<s>Osnivač porodice je Stjepan Miloradović (1390–1470)- Borio se protiv Sandalja Hranića, koji je bio odgovoran za ubistvo kneza Pavla Radenovića.</s><s>Sinovi kneza Pavla Radenovića, Petar i Radoslav Pavlović tražili su zaštitu od Turaka.</s><s>Zajedno sa Turcima u jesen 1415. braća Petar i Radoslav Pavlović napali su Sandalja uz pomoć Stjepana Miloradovića, "glave jedne porodice, koja će kasnije postati jedna od najpopularnijih u Hercegovini".</s>

<s>Stjepan se spominje već 1416. godine u jednom dokumentu u vezi sa nekim sukobom sa Dubrovnikom.</s><s>Imena članova ove čuvene i dugostoljetne hercegovačke porodice zabilježena su u turskim popisnim defterima 1468-1469. i 1477. godine, koji spominju sinove vojvode Stjepana: Petra, Radoja i Vukića, kao turske spahije-timarnike.</s><s>Vojvoda Petar je tada bio glavar Vlaha u Humu i imao je obavezu da ratuje za Turke kao konjanik-oklopnik.</s><s>Vjerovatno imao pogodan status, jer mu je od Turaka potvrđeno pravo na zakup lađa od Počitelja do mora.</s>

<s>U jednoj povelji Dubrovačke Republike između 1470. i 1477. godine navodi se kako su Dubrovčani primili za svoga građanina vojvodu Petra Stipanovića-Hrabrenazajedno sa njegovom braćom knezom Vukcem, knezom Pavkom, knezom Stipanom i s knezom Radivojem Popratovićem.</s><s>Dubrovčani napominju da se vojvoda Petar s braćom zakleo na vjernost Dubrovčanima kao njihov pravi građanin, i to na svetom jevanđelju božijem.</s><s>Selo Paprati postoji i danas uz nekropolu Radimlju sa zapadne strane, a nekada je pripadalo Miloradovićima, čija se jedna grana nazivala i Papratovićima.</s>

<s>Imali su svoje dvore u Crnićima, u Dubravama, gdje su sada Opijači; neki ogranci ove brojne porodice,  stanovali su na Trijebnju, kao i u Žitomisliću.</s><s>Dobra su im se nalazila u  Žitomisliću, u Dračevu, i u Svitavi u Gabeli, kraj Neretve.</s><s>Pripadala im je i planina Obrljin više Zijemlja, blizu Mostara.</s>

<s>Natpisi na stećcima 
O značaju porodice Hrabrena, kao i ostale podatke o njima, daju natpisi sa stećaka u Radimlji, Hodovu i onaj sa kamene stolice u Ošanjićima.</s>

<s>Grob Stjepana Miloradovića, po kojem se u nekim izvorima i literaturi ova grana Miloradovića naziva i Stjepanović-Hrabren, nalazi se u nekropoli na Radimlji, na kojem je uklesan sledeći natpis: „Ase leži Stipan' a činio kami Miogost' kovač“.</s><s>Ime je isklesano u ikavskom obliku „Stipan“ jer se u srednjem vijeku na teritoriji Miloradovića govorilo ikavskim dijalektom.</s><s>Vojvoda Stipan je umro između 1470. i 1477. godine.</s><s>Iz natpisa se vidi da je stanovništvo toga kraja u srednjem vijeku stećke nazivalo „kami“ a da je majstor koji je uklesao natpis po zanimanju bio kovač.</s>

<s>Pod stećkom na kojem je uklesano "ase leži dobri Radoje sin vojevode Stjepana na svojoj baštini na Batnogah.</s><s>Si bilig postavi na me brat moj vojevoda Petar", svakako leži Radoje Hrabren.</s>

<s>Petar je naslijedio svog oca Stjepana u vršenju vojvodske funkcije.</s><s>Ovo se saznaje iz natpisa uklesanog na kamenoj stolici pored crkve u Ošanićima: "Ase sto vojevode Stipana Miloradovića a ponovi ga vojevoda Petar sin mu".</s>

<s>O društvenom položaju vlastele iz porodice Miloradović-Hrabren govore i dvije kamene sudačke stolice – svjedočanstva njihovog feudalnog statusa.</s>

<s>Kad su se Turci i Dubrovčani sporazumjeli, Miloradovići su se masovno iselili u Austriju i Rusiju gdje su napredovali u vojnoj službi i za svoje zasluge dobijali titule i privilegije.</s><s>Jedan dio se naselio na područje Zvornika i Banja Luke.</s>

<s>Zadužbine Miloradovića  
 Crkva sv. Petra i Pavla u Ošanićima.</s><s>Pred crkvenim vratima je nadgrobna ploča s natpisom vojvode Radosava Hrabrena, sina vojvode Petra, koji je umro 24. aprila 1505. godine, što govori da je vojvoda Radosav ktitor crkve.</s><s>Po godini smrti se zaključuje i da je crkva podignuta prije 1505. god.</s><s>Ploča pokazuje i da su Hrrabreni zadržali svoju vojvodsku titulu i pod osmanskom okupacijom, što je u skladu sa politikom osmanlija da daju ili potvrđuju određene povlastice kršćanskom stanovništvu u vrijeme kada njihova osvajanja u Evropi napreduju.</s><s>Crkva sv. Nikole u Trijebnju.</s><s>Hram je podignut 1534. godine kao zadužbina vojvode Radoja Hrabrena.</s><s>Manastir Žitomislić.</s><s>Jedan od Hrabrena, spahija Milisav, obnovio je  manastir Žitomislić 1563.</s><s>Crkva Preobraženja Hristovog u Klepcima (Čapljina)</s>

<s>Reference</s>

<s>Literatura 
 Đorđe Janković,  Kasnoantička trikonhalna crkva manastira sv. Apostola Petra i Pavla kod Trebinja,  Glasnik srpskog arheološkog društva, Beograd, 2002.</s><s>Marko Vego, Kulturni karakter nekropole Radimlje kod Stoca, zbornik sa simpozijuma «Srednjovjekovna Bosna i evropska kultura», Izdanje Muzeja grada Zenice III, Zenica 1973, 298</s>

<s>Stolac</s>

