Soko (tvrđava)
<s>Soko je tvrđava iz srednjeg vijeka, 5 km. sjeveroistočno od Gračanice, Bosna i Hercegovina.</s>

<s>Lokacija 
Srednjovjekovni grad Soko nalazi se u istoimenom naselju, u neposrednoj blizini puta Gračanica-Gradačac.</s><s>Na padinama koje se spuštaju izvorišnom dijelu rječice Sokoluše, u sredini prirodne zavale koju okružuju južni obronci Trebave, je kamena krečnjačka gruda visoka oko 40 m na kojoj je podignut grad Soko.</s><s>Selo Soko je jedno od najstarijih naselja na području opštine Gračanica, zahvaljujući povoljnim uslovim terena (brdsko selo, sa pašnjacima, šumama i vodom).</s>

<s>Historija 
Grad se u srednjem vijeku nalazio u župi Usori.</s><s>Prvo spominjanje Sokola u historiji je iz 1429. god. u vezi sa knezom Radivojem Ostojićem, sinom bosanskog kralja Ostoje i bratom bosanskog kralja Tomaša.</s><s>Srebreničku banovinu Osmanlije su osvojile 1512. godine.</s><s>To područje je dugo bilo "ničija oblast" sve do 1526. godine, kada su, poslije bitke na Mohaču, Osmanlije mogle uspostaviti stalnu vlast.</s><s>Padom Srebrenika, cijela oblast između donjih tokova Bosne i Drine, Spreče i Save, u kojoj je bilo 12 utvrđenih gradova, ulazi u sastav osmanlijske imperije.</s><s>Iz 1528. godine postoji prvi popisni defter sa timarima upisanim na ime članova posade Sokola.</s><s>Prema spahijskom popisnom defteru iz 1533. godine, te godine posada tvrđave Soko dobiva stalne timare.</s><s>Sedamdesetih godina 18. stoljeća, gradačački kapetan Mehmed dao je da se izvrše popravke na gradu.</s><s>Zapisano je također, da je u gradu, 1833. godine bilo 7 topova.</s><s>Napušten je 1840.godine.</s>

<s>Opis 
Osnova tvrđave je u obliku izduženog ovala dužine oko 30 metara.</s><s>Uz jugoistočni zid nalaze se dva polukružno zasvedena tornja, dok je uz sjeverozapadni dozidan prigradak kao zaštita glavnom ulazu.</s><s>U jugozapadnom dijelu ograđenog prostora nalaze se temelji stambene zgrade.</s><s>Sjeveroistočni zid je djelimično razoren 1949. godine, kad je kamen iz njega upotrijebljen za gradnju mjesne škole.</s><s>Za vrijeme proteklog rata u nekoliko navrata je oštećena.</s>

<s>Sokol je sagrađen od neobrađenih i tek na licu zida grubo pritesanih komada krečnjaka nejednake veličine.</s><s>Graditelji su pokušavali složiti kamenje po slojevima, ali im to nije bilo moguće svugdje konsekventno provesti.</s><s>Uglovi zidova su oštro zasječeni.</s>

<s>Stari grad Sokol proglašen je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine</s>

<s>Reference</s>

<s>Vanjski linkovi 
 Gračanički glasnik - Urbane prilike i razvoj naselja u nahiji Sokol (Gračanica) u 16. i početkom 17. stoljeća</s>

<s>Nacionalni spomenici u Gračanici
S
Usora i Soli</s>

