Zastava M56
<s>Rad na novom domaćem automatu započeo je, praktično, odmah nakon obustavljanja proizvodnje M1949 (1954. godine).</s><s>Na prvi konkurs bilo je prijavljeno 8 prototipova: 6 iz kragujevačke Zastave (poznatih konstruktora, poput Đurđa Matića, poslovođe odjeljenja neautomatskog oružja Milana Ilića, te Danila Cukića), jedan iz Instituta naoružanja Uprave za vojnotehnička istraživanja i razvoj JNA (rešenje kapetana I klase Todora Cvetića) i jedan iz Uprave artiljerije (kontrolnog organa UA pri Zastavi, kapetana I klase Ljube Mijomanovića).</s>

<s>Istorija  
Kragujevački automati uglavnom su se bazirali na modelu iz 1949; Mijomanović je prijavio nemački ERMA MP-40, prekalibrisan na municiju 7,62h25 mmTT, dok je Todor Cvetić konkurisao sa potpuno novim rješenjem oružja sa slobodnim zatvaračem.</s><s>Cvetićev model najbolje se pokazao.</s><s>Tokom drugog kruga testova, jedini je izdržao probu na 27.000 metaka (samo 7 zastoja).</s><s>Tako je u naoružanje JNA usvojen automat 7,62mm M56 (radni kodirani naziv artikal 11).</s><s>U osvajanju proizvodnje i ispitivanjima automata, između ostalih, učestvovao je i stručnjak Instituta naoružanja, major, dipl inž Milan Vasiljević.</s><s>Tokom 1956. godine izrađeno je 20 primjeraka, neophodnih za trupna ispitivanja.</s><s>Serijska proizvodnja artikla 11 (M56) započeta je 1960; do 1975 (kada je proizvodnja obustavljena), Zastava je vojsci i policiji isporučila 88.889 automata M56.</s><s>Inače, 1965. godine, za potrebe izvoza, izrađena je i ograničena serija istog oružja u kalibru 9 mm Parabellum (M65).</s>

<s>Karakteristike 
Automat M56 je radio na principu trzanja slobodnog zatvarača, a dejstvovao je sa otvorenim zatvaračem.</s><s>Udarna igla je bila integralni dio zatvarača, na kome se nalazio izvlakač sa oprugom, donosač metaka i kružni otvor za ručicu.</s><s>Povratna opruga, smještena u sanduku, bila je većeg prečnika od onog kod MRi-40, bez teleskopske obloge.</s><s>Iz automata se moglo dejstvovati jedinačno i rafalnom paljbom.</s><s>Regulator vatre, smješten ispred branika obarače, bio je poprečnog tipa, sličan onom na modelima M1949 i M49/57.</s><s>Sastojao se iz poluge pravougaonog presjeka sa polukružnim izrezom za razdvajač i obostranog nareckanog dugmeta sa jasno vidljivim natpisima “jed.“(inačno) i “rafal.“(no).</s><s>Potiskivanjem lijevog dugmeta regulatora udesno, do položaja kada je na njemu bio čitljiv natpis “jed.“, poluga se postavljala na pravac kretanja razdvajača.</s><s>Nakon opaljenja, prilikom kretanja zatvarača unazad, poluga regulatora sprečavala je da razdvajač djeluje na polugu obarače, odnosno, da zadnji krak zapinjače zadržava zatvarač u zadnjem položaju.</s><s>Prilikom potiskivanja desnog dugmeta ulijevo (da je čitljiv natpis “rafal.“), urez na polugi se dovodio na pravac razdvajač.</s><s>Ručica zatvarača istovremeno je predstavljala i kočnicu.</s><s>U cilju blokiranja zatvarača u prednjem ili zadnjem položaju, ručicu je trebalo zaokrenuti za 90° u smjeru suprotnom od kazaljke na satu.</s><s>U ovom položaju, na gornjoj površini ručice je bilo čitljivo “ukočeno“.</s><s>Kada bi se ručica zaokrenula u suprotnom smjeru, zatvarač se kretao slobodno a na ručici je bio vidljiv natpis “otkoč“(eno).</s><s>Sanduk je, u suštini, imao kanal duž koga se kretala ručica zatvarača.</s><s>Na prednjem i zadnjem dijelu kanala nalazio se kružni otvor sa prečnikom većim od širine samog kanala.</s><s>Istovreemeno, neposredno iza glave ručice zatvarača nalazilo se rebro pravougaone forme sa širinom koja je odgovarala širini kanala a visina – prečniku kružnih otvora.</s><s>Tako je u vertikalnom položaju (ručica okrenuta 90°suprotno od kazaljke na satu), rebro sprečavalo kretanje ručice duž kanala a time i samog zatvarača.</s><s>Osim ovog jednostavnog i efikasnog rešenja, na ručici je bio montiran utvrđivač zatvarača koji je sprečavao neželjeno (slučajno) opaljenje oružja – manu koju su imali prethodni domaći, ali i svi inostrani modeli automata.</s><s>Upravo iz tog razloga, Uprava pješadije je od konstruktora zahtevala da riješi ovaj problem.</s><s>Cvetićev utvrđivač je, naime, na vertikalnom kraku imao kvadratni izrez, dok je opruga pod donjim krakom utvrđivač držala priljubljenim uz sanduk.</s><s>Na prednjem delu sanduka nalazila se bradavica.</s><s>Prilikom neželjenog kretanja unapred ili u krajnjem prednjem položaju zatvarača, bradvica je “zaskakala“ u otvor  utvrđivača, obezbeđivala sigurno rastojanje (1,2-2mm) između fiksne udarne igle na zatvaraču i čela čahure u ležištu i time sprečavala slučajno aktiviranje kapsle.</s><s>Prilikom povlačenja zatvarača unazad, strijelac je obuhvatom ručice zatvarača  savlađivao silu opruge, čime se utvrđivač zaokretao oko osovine, zub “iskakao“ iz proreza i time oslobađao zatvarač.</s><s>Obloga sanduka sa pištoljskim rukohvatom i branikom obarače izrađivana je od crne plastike.</s><s>Obloga je, prema konstruktorovoj zamisli, sa unutrašnje strane imala naizmjenična polukružna rebra – distancere između sanduka i obloge, što je omogućavalo strujanje vazduha, hlađenje i smanjenje vibracija.</s><s>Koliko je ova ideja bila ispred svog vremena ukazuju loša iskustva sa НK-G36, izražena u Afganistanu 2001. godine, kada je, usred pregrijvanja cijevi i uticaja toplote na polimerske obloge, dolazilo do zastoja pa i otkazivanja oružja.</s><s>Automat se punio zakrivnjenim okvirom kapaciteta 30 metaka 7.62x25mmTT.</s><s>Konačno, automat M56 je imao preklopni skeletni metalni kundak.</s><s>Kundak je iskopiran od puške MP40 koji se može savijati i tako sačuvati dužinu.</s><s>Neobična karakteristika M56 je da ima bajonetnu ušicu na cijevi i tako može da prihvati bajonet.</s>

<s>Korisnici 
Države koje koriste ovu pušku su:
 Bosna i Hercegovina
 Zambija
 Irak</s>

<s>Reference</s>

<s>Oružje</s>

