Poljska socijalistička partija
<s>Poljska socijalistička partija (Polska Partia Socjalistyczna, akronim: PSP) bila je politička partija, osnovana na kongresu u Parizu 23. novembra 1892.</s>

<s>Nastala je udruživanjem vrlo heterogenih ljevičarskih organizacija, grupa i pojedinaca.</s><s>Jedan od najznačajnijih lidera PSP-u bio je Józef Piłsudski, koji je vodio partiju u presudnim vremenima prije i za Prvog svjetskog rata.</s>

<s>Historija</s>

<s>Iako je bila ilegalna PSP je postala jedna od najvažnijih političkih snaga u Kongresnoj Poljskoj, partija koja organizira štrajkove, sindikate, brani radnike ali i izvodi napade na predstavnike ruske vlasti.</s>

<s>Sve do 1919.</s><s>PSP je djelovao uglavnom u Kongresnoj Poljskoj.</s><s>Najviše tijelo PSP-a bio je kongres, a između kongresa partijom je rukovodio Centralni radnički komitet.</s>

<s>U vrijeme Ruske revolucije 1905.-07.</s><s>PSP je izrastao u masovnu partiju, jer je krajem 1906. već imao oko 55 000 članova.</s><s>Ta revolucija bila je uzrok raskola u PSP-u, na dvije frakcije: na takoznane Stare ili Revolucionare (Piłsudski, Jodko-Narkiewicz, Wasilewski, Jędrzejowski, Perl), koji su bili zagovornici borbe za poljsku nezavisnost i Mlade (Horwitz, Kelles-Krauz, Sachs), internacionaliste koji su naglašavali 
jednakost socijalnih i nacionalnih ciljeva i potrebu suradnje poljskih i ruskih revolucionarnih pokreta u rušenju carizma.</s>

<s>Józef Piłsudski i njegovi sljedbenici smatrali su da je jedini način za obnovu poljske države - nacionalni ustanak, a ne antitcaristička revolucija koju bi izveo proletarijat cijelog Ruskog Carstva.</s>

<s>Sukob je doveo do podjele PSP-a na Poljsku socijalističku partiju ljevice (Polska Partia Socjalistyczna – Lewica)  i Poljsku socijalističku partiju - Revolucionarnu frakciju (Polska Partia Socjalistyczna – Frakcja Rewolucyjna), osnovanu za vrijeme partijskog kongresa u novembru 1906.</s><s>Slom revolucije 1907. prouzročio je krizu ljevičarske PSP, čija je aktivnost je gotovo prestala.</s><s>Za razliku od njih Revolucionarna frakcija, vratila je svoje staro ime PSP,  a dobar dio članova na čelu sa Piłsudskim preselio se u Galiciju i osnovao 
paravojne formacije sa namjerom da se bore za poljsku nezavisnost.</s>

<s>PSP za Prvog svjetskog rata
Za Prvog svjetskog rata PSP-a je obnovio svoj utjecaj u marionetskoj Kraljevini Poljskoj, kao veliki zagovornik Poljske nezavisnosti i demokracije.</s><s>Članovi PSP-a pridružili su se Piłsudskom u političkim i vojnim kampanjama u znak podrške 
Austro-Ugarskoj i Carskoj Njemačkoj, pomažući u formiranju poljskih legija.</s>

<s>PSP u međuratnom periodu
U periodu 1918.-30. glavni rivali PSP-a bili su Nacionalni demokrati i Komunisti.</s><s>PSP je nakon rata - 1918. sudjelovao u stvaranju Druge Poljske Republike, i nije se protivio slanju poljskog intervencijskog korpusa u SSSR.</s>

<s>U vrijeme sovjetske kontraofanzive u julu 1920.</s><s>PSP je ušao u koalicionu vladu Wincenta Witosa, i podržao državni udar Jozefa Piłsudskog u maju 1926.</s><s>Ali je su novembru 1926. odbio suradnju sa - Sanacionom vladom, koja je u ime stabilizacije zemlje ograničila slobode, zbog tog je otišao u opoziciju.</s>

<s>Za Napada Trećeg Reicha na Poljsku u septembru 1939., članovi PSP-a aktivno su sudjelovali u obrani Varšave i Pomeranije.</s><s>Nakon pada Varšave, jedan od tadašnjih lidera desne frakcije PSP-a Zygmunt Zaremba, najavio je raspuštanje PSP-a, ali je oktobru 1939. uz pomoć drugih članova osnovao podzemnu organizaciju Sloboda, jednakost, nezavisnost, koja je bila protiv SSSR-a i Poljske radničke partije.</s><s>Lijeva frakcija PSP-a osnovala je 1941. organizaciju - Poljski socijalisti, koja je 1943. prezvana u Radničku partiju poljskih socijalista.</s><s>Ona je prihvatila program stvaranja Narodne Republike Poljske, koji je predložila Poljska radnička partija i pomogla u osnivanju Narodnog nacionalnog vijeća i Poljskog komiteta narodnog oslobođenja.</s>

<s>Nakon oslobođenja zemlje obnovljen je rad PSP- a pod vodstvom Edwarda Osóbke-Morawskog, partija je odbacila antisovjetske i antikomunističke 
stavove desne frakcije i surađivala sa Poljskom radničkom partijom u konstituiranju Narodne Republike Poljske.</s>

<s>Poljska socijalistička partija je nakon ujedinjenja sa Poljskom radničkom partijom u decembru 1948. postala - Poljska ujedinjena radnička partija, i formalno prestala postojati.</s>

<s>Obnovljena partija 
Članovi PSP-a koji su nakon formiranja Narodne Republike Poljske emigrirali iz zemlje nastavili su rad stare predratne partije.</s><s>Nakon rušenja komunističkog režima obnovili su rad partije u domovini 5. novembra 1987.</s>

<s>Izvori</s>

<s>Vanjske veze</s>

<s>Polska Partia Socjalistyczna (na portalu Encyklopedia PWN)</s>

<s>Političke stranke u Poljskoj</s>

