Dugi otok
<s>Dugi otok (talijanski: Isola Lunga ili Isola Grossa) je otok u Jadranskom moru u Hrvatskoj, koji administrativno podpada pod Zadarsku županiju.</s>

<s>Geografske karakteristike</s>

<s>Dugi otok je najveći otok zadarskog arhipelaga, koji je 2011. imao 1641 stanovnika.</s>

<s>Otok ima površinu od 113,3 km², a dužina njegove obale iznosi 182,1 km.</s>

<s>Izdužen je nekih 43 km u smjeru sjeverozapad-jugoistok, a širok do 4,6 km.</s><s>On je dio otočnog niza, u kom sjevernije od njega leži Molat, a južnije Kornat.</s><s>Zapadno se prostire pučina Jadranskoga mora, a 
istočno brojni otoci (Sestrunj, Iž, Rava, Zverinac, Ugljan, Pašman, Žut).</s>

<s>Građen je uglavnom od donjokrednih vapnenaca i dolomita.</s>

<s>Najviša točka je brdo Vela Straža visoko 337 metara u sredini otoka, tu se nalaze i brojne spilje, Strašna peć, Kozja peć, Veli Badanj, Crvene rupe, Pećina.</s>

<s>Dugi otok je vrlo razveden, naročito duž istočne obale, koja je uglavnom niska.</s><s>Tu se nižu brojne pješčane uvale i plaže kao Sakarun.</s><s>Najveće uvale na sjeverozapadu su Solišćica i Pantera, a na jugoistoku Telašćica (park prirode, jedna od najvećih jadranskih prirodnih luka).</s>

<s>Duž zapadne obale okrenute pučini, nižu se klifovi, među njima i Grpašćak, najviši na Jadranu sa svojih 166 m. Uz obalu leže brojni otočići; Bršćak, Golac, Katina, Krknata, Lagnići, Luški, Magarčić, Mežanj, Mrtovnjak, Mali i Veli Planatak, Utra...</s><s>Između vapnenčkih brežuljaka leže kraška polja; Arnjevo,</s>

<s>Dugo, Krajnje, Slotino, Stivanje, Srednje i uvale. zimi su neka polja, zbog dugotrajnih kiša, poplavljena.</s><s>Dugi otok nema izvora ni vodotokova, ali ima slano jezero - Mir (površine 0,23 km²; duboko 5,8 m) koje leži na jugu.</s><s>Po vapnenčkom tlu centralnog i zapadnog dijela otoka raste makija i šuma, ali je jug čisti kamenjar.</s>

<s>Stanovnici se bave ratarstvom (žito, povrće), ovčarstvom, maslinarstvom, vinogradarstvom, ribarstvom i turizmom a dio njih radi u tvornici ribljih konzervi u Saliju.</s>

<s>Najveće naselje, administrativni centar i jedina općina na otoku je Sali od 746 stanovnika.</s><s>Ostala naselja na otoku su: Božava (112 st.), Brbinj (76 st.), Dragove (35 st.), Luka (121 st.), Savar (45 st.), Soline (39 st.), Veli Rat (58 st.), Verunić (43 st.), Žman (194 st.) i Zaglav (172 st.).</s>

<s>Osim Salia, sva ostala naselja se sastoje od dva dijela, starijeg u unutrašnjosti  i novog uz luku.</s>

<s>Historija</s>

<s>Dugi otok je bio naseljen već od prahistorije, za iskapanja u spilji Vlakno 2011. pronađeni su ostaci ljudskog kostura, čija je starost procijenjena na 11 000 godina (mezolitik).</s>

<s>Po otoku ima arheoloških nalaza iz paleolita, neolita, kao i ostataka gradine iz ranoga željeznog doba.</s><s>Iz rimskih vremena ima ostataka Ville rusticae u Maloj Proversi i građevina u Stivanjem polju i Brbinju.</s><s>Iz ranog srednjeg vijeka ima ostataka ranokršćanskih i predromaničkih crkvica u Školju kraj Brbinja, u Savaru (sv. Pelegrin) i u Telašćice (sv. Ivan i sv. Viktor).</s>

<s>Za srednjeg vijeka otok je bio pod vlašću zadarske komune, i feud benediktinskog samostana sv. Krševana, koji ga je davao u zakup zadarskoj aristokraciji.</s><s>Srednjovjekovne crkve u Božavi (1385), Suvčenu (1378), Zaglav (1445–52) i Saliju (1465) dokazuju da su tad postojala i ta naselja.</s>

<s>Od početka 15. vijeka Dugi otok je pod vlašću Mletačke Republike, tad počinje intenzivnije naseljavanje otoka izbjeglicama koje su bježale pred Turcima.</s>

<s>Tokom 17. vijeka otok su u par navrata orobili ulcinjski gusari.</s><s>Za Drugog svjetskog rata Dugi otok je anektiran od Kraljevine Italije, zbog partizanskog otpora je talijanska vojska u maju 1943. spalila sela Savar i Poljane, koja su nakon rata obnovljena.</s>

<s>Ime</s>

<s>Otok je prvi put dokumentiran u 10. vijeku pod imenom - Pizuh u kronici bizantskog cara Konstantina Porfirogeneta De administrando imperio.</s><s>U 11. vijeku navodi se pod imenom Insula Tilagus.</s><s>U srednjovjekovnim dokumentima spominje se pod latinskim imenima; Insula Magna, Insula Tilago i Insula Maior.</s><s>Tek od početka 15. vijeka počinje se nazivati Isola Lunga ili Dugi otok.</s>

<s>Transport</s>

<s>Otok je povezan dnevnim trajektnim linijama sa Zadrom (Zadar-Zaglav, Zadar–Brbinj).</s>

<s>Izvori</s>

<s>Vanjske veze</s>

<s>Dugi otok 
 Dugi otok na karti Jadrana</s>

<s>Sjevernodalmatinski otoci
Otoci u Hrvatskoj</s>

