American Psycho
<s>American Psycho (na prostoru bivše Jugoslavije poznat kao Američki psiho) je roman američkog književnika Breta Eastona Ellisa objavljen 1991. godine, poznat kao jedna od najkontroverznijih knjiga svog vremena, ali i kao najuticajnijih književnih djela sa kraja 20. vijeka.</s>

<s>Protagonist i narator romana je Patrick Bateman, mladi njujorški investicijski bankar koji se obogatio zahvaljujući ekonomskom bumu 1980-ih i koji uživa u luksuzu, ali kome jedino pravo zadovoljstvo pruža serija okrutnih ubistava.</s><s>Radnja, koristeći tehniku toka svijesti i prezent, prikazuje Batemanovu svakodnevnicu koja uključuje noćne izlaske s kolegama u elitnim klubovima gdje se konzumira kokain, "rutinsku" i strasti lišenu ljubavnu vezu sa djevojkom Evelyn Richards, ali i kako njegova ubistva eskaliraju u sadistička mučenja,  nekrofiliju i kanibalizam, pri čemu Bateman, na svoje veliko iznenađenje, otkriva nedostatak bilo kakve reakcije od strane vlasti ili svojih bližnjih, čak i kada se među žrtvama nađu njegovi poznanici iz društvene elite, a sam Bateman počne namjerno ostavljati tragove koji ukazuju na njega kao počinitelja zločina.</s><s>Kako vrijeme prolazi, tako događaji u romanu postaju sve groteskniji i nadrealniji, a brojni detalji ukazuju na nedosljednosti, odnosno sugeriraju kako je Bateman nepouzdani pripovjedač, odnosno da su njegovi zločini ništa drugo do fantazija, odnosno proizvod duševno bolesnog uma.</s><s>Radnju, pak, povremeno prekidaju segmenti u kome se Bateman neposredno obraća čitateljima, odnosno u kojima daje vlastite recenzije pop pjesama i albuma, odnosno drugih elemenata popularne kulture 1980-ih.</s>

<s>Ellisu, koji je  slavu bio stekao sa debitantskim djelom Less Than Zero četiri godine ranije, American Psycho je bio treći roman.</s><s>Prema samim Elllisovim riječima, American Psycho je imao snažnu autobiografsku notu, odnosno Ellis je lik Batemana dijelom modelirao prema samom sebi.</s><s>Roman, pak, dijeli neke od likova sa njegovim prethodnim romanom Rules of Attraction, a neki od njih su se 1994. godine pojavili u njegovoj noveli The Informers.</s><s>Neki od likova su, pak, bili inspirirani stvarnim ličnostima, odnosno Ellisovim poznanicima, kao što je Alison Poole, modelirana prema Rielle Hunter, bivšoj djevojci Ellisovog prijatelja Jaya McInerneya, a koju je "posudio" iz McIneneryeog romana The Story of My Life iz 1988. godine.</s>

<s>American Psycho je izazvao kontroverze prije svega zbog izuzetno detaljnog i realističkog prikaza ubistava i raznih patoloških oblika seksualnosti, koji je kod dijela čitatelja i kritičara izazivao veliku neugodu.</s><s>Zbog "problematičnog" sadržaja je njujorška izdavačka kuća Simon & Schuster, koja je prvotno otkupila prava, odustala od objavljivanja, te je umjesto nje uskočila Vintage Books.</s><s>U brojnim zemljama je American Psycho bio predmetom zahtjeva za zabranom, bojkotom izdavača, ograničenju prodaje mlađim osobama ili drugim oblicima cenzure.</s><s>Roman je postao posebnom metom kritika iz feminističkih krugova koji su Ellisa optuživali za mizoginiju, odnosno pornografski prikaz užitka sa kojim protagonisti seksualno iskorištava, muči i ubija žene; u tome se posebno istakla uticajna publicistkinja Gloria Steinem.</s><s>Sa druge strane, roman je stekao i brojne poklonike, pogotovo među kritičarima koji su ga shvatili kao satirički prikaz ispraznosti života i vrijednosti elite u Reaganovoj Americi 1980-ih, odnosno kao alegorijski prikaz kapitalizma kao društvenog uređenja koje doslovno ubija ljude.</s><s>Potonji stavovi su posebnu popularnost stekli 2010-ih kada se investicijski bankari poput Batemana često navodi kao glavni uzročnici globalne financijske krize.</s>

<s>Godine 2000. je American Psycho ekraniziran kao istoimeni film  sa Christianom Baleom u glavnoj ulozi.</s><s>Dvije godine kasnije je taj film dobio direct-to-video nastavak pod naslovom American Psycho 2 gdje je naslovnu ulogu tumačila Mila Kunis.</s>

<s>Izvori</s>

<s>Literatura</s>

<s>Romani 1991.</s><s>Američka književnost
BDSM
Satirični romani
Authority control 2</s>

