Biološki institut Univerziteta u Sarajevu
<s>Biološki institut u Sarajevu osnovan je 11. januara 1946. godine, odlukom Zemaljskog muzeja i uredbom Predsjedništva Narodne vlade NR Bosne i Hercegovine (uredba o osnivanju br. 5962 od 12. januara 1946. godine).</s><s>Uredba je objavljenja 16. januara 1946. godine u Službenom listu BH (broj 3. strana 57.).</s><s>Na čelo tada novoosnovanog Odjeljenja Zemaljskog muzeja, koje je djelovalo pod imenom Biološki institut u Sarajevu narednih godinu dana postavljen je botaničar-biljni fiziolog dr. Vojin Gligić.</s><s>Kao primarni razlog formiranja Instituta navedena je potreba za planskom organizacijom „biološke službe“ i to za:
 potrebe nastave biologije,
 potrebe poljoprivrede, šumarstva i narodnog zdravlja, 
 naučno istraživanje žive prirode.</s>

<s>Dvije godine nakon osnivanja, 1. januara 1948. godine Biološki institut postaje samostalna ustanova pod rukovodstvom i nadzorom Komiteta za fakultete, visoke škole i naučne ustanove te pod njegov patronat prelazi personal Prirodnjačkog odjeljenja te odgovarajuće muzejske biološke zbirke.</s><s>Iste godine izlazi i prvi broj časopisa „Godišnjak Biološkog instituta“ koji će će izlaziti naredne četiri decenije i koji će se zajedno sa svojim izdavačem ugasiti 1992. godine.</s><s>Svi brojevi časopisa su danas u digitaliziranoj formi dostupni na web stranici Prirodno-matematičkog fakulteta.</s><s>Od 12. decembra 1951. godine Biološki institu se stavlja u nadležnost novoosnovanog Univerziteta u Sarajevu.</s>

<s>Pravilima Biološkog Instituta od 23. novembra 1959. godine navodi se da kao ravnopravni redovni institutski saradnici, pored biologa zaposlenih isključivo u Institututu, postaju i biolozi Zemaljskog muzeja, te svi nastavnici i asistenti biologije zaposleni na postojećim fakultetima.</s><s>Ovim pravilima su, također, zvanučno formirana tri Odjeljenja Institututa u okvirima kojih je realiziran naučnoistraživački rad:
 Odjeljenje za morfologiju,
 Odjeljenje za ekologiju i
 Odjeljenje za fiziologiju.</s>

<s>Biološkom institut 23. marta 1964. godine formira i četvrto Odjeljenje za ihtiologiju te preuzima pod svoje okrilje stručnjake tek rasformiranog Instituta za ribarstvo SR BiH (formiran 1952. godine), što uključuje i preuzimanje svih njegovih prava i ovlasti.</s><s>U tom momentu na Institutu već djeluje oko 50 naučnoistraživačkih i stručnih radnika.</s>

<s>Značajnije i konačne organizacijske promjene donosi Statut iz 1970. godine kojim se predviđa da u okviru Instituta djeluju dva sektora: Botanički i Zoološki.</s><s>U okviru Botaničkog sektora formirana su tri odjeljenja:
 Odjeljenje za sistematiku i morfologiju biljaka,
 Odjeljenje za ekologiju i fitogeografiju biljaka,
 Odjeljenje za fiziologiju biljaka.</s>

<s>U okviru sektora za zoologiju formirana su četiri odjeljenja, i to:
 Odjeljenje za ekologiju i sistematiku životinja,
 Odjeljenje za ihtiologiju i ribarstvo,
 Odjeljenje za fiziologiju životinja,
 Odjeljenje za genetiku i citotaksonomiju.</s>

<s>Naučnoistraživački razvoj Biološkog instituta od postanka pa sve do njegovog gašenja se može podjeliti u tri razvojne faze.</s><s>Prvu, koja obuhvata period formiranja Instituta pa sve do 1960. godine, karakterišu florističko-faunistička istraživanja koja su do tada bila tradicionalno razvijana u okviru Zemaljskog muzeja u Sarajevu.</s><s>Krajem ove faze u okviru Biološkog instituta se počinju javljati radovi iz oblasti fitocenologije, primjenom metoda ciriškomonpelješke škole.</s>

<s>Drugu fazu naučnoistraživačkog razvoja (1960.-1970.) karakteriše nastavak florističkih i faunističkih istraživanja, intezivni razvoj nauke o vegetaciji srednjih i jugoistočnih Dinarida, kao i citogenetička istraživanja najčešće endemnih i reliktnih biljnih i životinjskih vrsta.</s><s>Tokom ovog perioda započinju inter- i multidisciplinarna istraživanja ekoloških sistema koja su okupila ne samo različite profile biologa, već i mineraloge, pedologe, klimatologe, hemičare i druge stručnjake.</s><s>Od bioloških disciplina u okviru ekoloških projekata naročito intenzivno se razvijaju: ekologija populacija i vrsta različitih životinjskih grupa, a naročito: Trichoptera, Simulida, Plecoptera, Psichodida, Ephemeroptera, Lepidoptera, Collembola, Protura, Symphylla, Pauropoda, Orthoptera, te riba i ptica, a zatim idioekologija biljaka, ekološka fiziologija biljaka i životinja, te fitocenologija i biocenologija u kojima su integrisane sve pomenute biološke komponente i njihovi elementi.</s>

<s>Treću fazu razvoja Biološkog instituta Univerziteta u Sarajevu, sve do njegove ugradnje u strukturu PMF-a, karakteriše intenzivni razvoj ekologije i biosistematike, uključujući ekološku fiziologiju biljaka i životinja, idioekologiju, citogenetiku i virusologiju koja u ovoj fazi realizira značajna istraživanja kao i rezultate.</s>

<s>Biološki institut je sve do 1959. godine bio prostorno smješten u  Zemaljskom muzeju kada biva useljen u prostorije Odsjeka za biologiju.</s><s>Iako su bili  zasebne institutcije ova dva subjekta su i prostorno i naučno djelovali kao jedinstvena cjelina.</s><s>Najveći broj naučnika i saradnika Odsjeka za biologiju je svoj naučnoistraživački opus realizirao u aktivnostima  Instituta, a institutski uposlenici ujedno bili i nastavnici ovog Odsjeka.</s><s>Od 1974. godine Biološki institut, zajedno sa Odsjekom za biologiju,  useljava se u novoizgrađenu zgradu, gdje su djelovali sve do agresije na Bosnu i Hercegovinu 1992. , kada je Institut integriran u PMF.</s><s>Naime, početkom agresije na Bosnu i Hercegovinu, Biološki institut ostaje bez rukovodstva, a institutske prostorije, kao i prostorije Odsjeka bivaju granatirane i devastirane.</s><s>Tada dužnost direktora Instituta preuzima mr. Rifat Škrijelj koji je na toj poziciji ostao do decembra 1992. godine, kada sva prava i obaveze Instituta preuzima, a njegove stručnjake prima u svoje okrilje, Odsjek za biologiju.</s>

<s>Direktori Biološkog instituta:
 Prof. dr. Vojin Gligić, biljni fiziolog (1946.-1947.)
 Prof. dr. Vladimir Martino, zoolog-entomolog (1947.-1949.)
 Prof. dr. Pavle Fukarek, botaničar (1949.-1953.)
 Prof. dr. Živko Slavnić, botaničar (1953.-1959.)
 Prof. dr. Tonko Šoljan, ihtiolog (1959.-1970.)
 Prof. dr. Tihomir Vuković, ihtiolog (1970.-1974.)
 Prof. dr. Muso Dizdarević, ekolog (1974.-1978. i 1978-1982.)
 Prof. dr. Milutin Cvijović, ekolog, naučni savjetnik (1982.-1986. i 1986.-1991.)
 Prof. dr. Dragana Muratspahić, ekolog, viši stručni saradnik (1991-1992)
 Mr. Rifat Škrijelj, ekolog (1992.)</s>

<s>Povezano 
 Zemaljski muzej Bosne i Hercegovine
 Tonko Šoljan
 Živko Slavnić</s>

<s>Reference</s>

<s>Nastanci 1946.</s><s>Istraživački instituti
Biologija
Univerzitet u Sarajevu</s>

