Nekropola sa stećcima Trzan i turbeta u Večićima
<s>Nekropola sa stećcima Trzan i turbeta u Večićima nalaze se u opštini Kotor-Varoš, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina.</s><s>Proglašeni su za nacionalni spomenik BiH.</s><s>Toponim Trzan (Trzna) je staroslavenskog porijekla.</s><s>Etnolozi i istoričari su ustvrdili da se obično radi o zajedničkom seoskom zemljištu, u naselju (selu) ili pored njega.</s><s>Redovno je to ledina ili njiva pod travom.</s><s>Trzna je označena kao mjesto društveno-političkog života okolnog stanovništva, tj. odgovara trgu u varošima.</s><s>Uobičajeno je da se u blizini Trzne u Bosni i Hercegovini nalaze nekropole sa stećcima ili nišana i da se ovaj toponim također u Bosni vezuje za kult mrtvih.</s>

<s>Lokacija 
Večići se nalaze oko 10 km jugoistočno od Kotor-Varoši na jugoistočnom rubu  Velikog polja.</s><s>Veliko polje predstavlja zaravan između Osmače i Čemernice na zapadu i Uzlomca i Borje na istoku.</s><s>Kroz njega, jednim dijelom tijeka teče rijeka Vrbanja.</s><s>Takvim položajem Veliko polje je oduvijek bilo pogodno za komunikaciju Banja Luka - Doboj.</s><s>Nekropola sa stećcima se nalazi na brežuljku Trzan, odnosno lokalitetu Crkvište.</s>

<s>Na istom brežuljku Trzan, sa južne strane istoimene nekropole sa stećcima, na udaljenosti od 17,70 m je locirano jedno turbe.</s><s>Drugo turbe se nalazi istočno od prvog, uz samu rijeku Cvrčku, na udaljenosti od nekih 150 m zračne linije, dok se treće nalazi u centru sela Večići, na parceli zvanoj Pojputje, na privatnom zemljištu.</s>

<s>Stećci 
Između Kotor-Varoši i Večića nalazi se srednjovjekovni grad Kotor, malo uvučen u brda, blizu doline Vrbanje i puta.</s><s>Blizina grada Kotora, nekropola sa stećcima, toponimija i kasnije kultne građevine iz osmanskog perioda, izdvajaju naselje u Večićima kao staro srednjovjekovno naselje.</s><s>Na Glavici, na lokalitetu Trzan, Šefik Bešlagić 1971. je registrovao 80 stećaka.</s><s>Tu su i tri turbeta i nova džamija.</s><s>Kompleks završava na sjevernom dnu padine muslimanskim grobljem.</s>

<s>Stećci su razasutu u dužini 240 m, spuštajući se od glavnog turbeta ka dolini.</s><s>Orijentacija stećaka prilagođena je terenu.</s><s>Raspored stećaka po grupama  govori o porodičnoj pripadnosti unutar seoske opštine.</s><s>Osnovni oblik stećaka su niski sanduci i ploče, raznih veličina, ali prevladava najčešće niski sanduk dimenzija 1,5 (1,2) x 0,9 (0,5) m. Na mnogim spomenicima je gornja površina neobrađena, uglačana samo djelovanjem prirodnog faktora.</s><s>Vertikalne stranice su djelomično oklesane.</s><s>Većina primjeraka je amorfna, tj. odaje utisak da su prirodne gromade kamena postavljene kao nadgrobni spomenik.</s><s>Poneki dugačak i širok sanduk, dimenzija 2 (1,7)x1,15 (1) m se ističe svojom veličinom, ali se ne izdvaja po obradi.</s><s>Mnogi spomenici su utonuli u zemlju i obrasli su mahovinom.</s><s>Ukrasa i natpisa nema.</s>

<s>Turbeta 
Sva tri turbeta su po izgledu vrlo slična i predstavljaju prizemne četvorne objekte pokrivene četverostrešnim krovom.</s><s>Turbe na Trzanu je nešto drugačije od ostala dva jer sa prednje strane ima mali trijem širine 1,20 m. Krovna konstrukcija se oslanja na tri okrugla betonska stupa.</s><s>Dimenzije turbeta su slične i iznose 5,50x5,30 m. Debljine zidova iznose 27-30 cm.</s><s>Unutra se nalazi po jedan nadgrobnik, od drveta u prvom turbetu i kamena u druga dva.</s>

<s>Literatura 
 Šefik Bešlagić, Sarajevo: Veselin Masleša, 1971.</s><s>STEĆCI, KATALOŠKO-TOPOGRAFSKI PREGLED
 Mehmed Mujezinović, "Kulturno naslijeđe", Sarajevo –Publishing, 3. izdanje, str. 61 – 65, 1998.</s><s>-Islamska epigrafika Bosne i Hercegovine, knjiga 3</s>

<s>Reference</s>

<s>Nacionalni spomenici u Kotor Varoši
Nekropole stećaka</s>

