Hadžišabanovića vila
<s>Hadžišabanovića vila nalazi se u lokalitetu Koran, u neposrednoj blizini vrela rijeke Miljacke, opština Pale, Bosna i Hercegovina.</s><s>Vilu je sagradila sarajevska trgovačka porodica Hadžišabanovića.</s><s>Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika na sjednici održanoj od 3. do 9. septembra 2002. godine donijela je  odluku da se vila proglasi za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.</s><s>Ovu odluku Komisija je donijela u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Amra Hadžimuhamedović, Dubravko Lovrenović (predsjedavajući), Ljiljana Ševo i Tina Wik.</s>

<s>Historija 
Braća Hadžišabanović (ranije hadži-Šabanović) su, 1898. godine pored dvije svoje pilane u Sarajevu, podigli još jednu sa dva gatera na Palama.</s><s>Pilane su uglavnom zadovoljavale lokalno tržište, ali sa izgradnjom željezničke pruge prema Višegradu i njenim puštanjem u promet 1906. godine, pilana Hadžišabanovića na Palama je u značajnoj mjeri proširila svoje kapacitete.</s>

<s>Godine 1910.</s><s>Pale su imale 179. kuća i 1082 stanovnika.</s><s>U to vrijeme, vlasništvo Hadžišabanovića na Palama je obuhvatalo i farmu krava, pekaru, prodavnicu, pa čak i mekteb, gdje su se muslimanska djeca podučavala vjerskim obredima i arapskom pismu.</s>

<s>Vila je dvospratnica, građena namjenski, kao ishodišna kuća.</s><s>Projekat je rađen u martu iste godine u stolarskom ateljeu Augusta Tabory-a u Sarajevu.</s><s>U privatnom vlasništvu je bila do 1946. godine, kada su je jugoslavenske vlasti nacionalizovale.</s><s>Danas je vila vlasništvo opštine Pale.</s>

<s>Dugogodišnja nebriga društva, neadekvatno održavanje i nepovoljni vremenski i drugi uslovi, doveli su objekat u vrlo loše stanje.</s><s>Uslijed dugodišnjeg vlaženja zidova, mraza i drugih faktora, kao i vrlo visokog snijega 2000./2001. godine, došlo je do kolapsa konstrukcije i rušenja zapadnog dijela.</s><s>Ostatak zapadnog zida također je vrlo nestabilan i postoji realna opasnost da se sruši, što bi dovelo do rušenja većeg dijela objekta.</s>

<s>Opis 
Vila predstavlja masivnu dvokatnicu zidanu opekom i omalterisanu produžno-cementnim malterom.</s><s>Građena je namjenski kao ishodišna kuća.</s><s>Predstavlja arhitektonski izraz iz perioda austrougarskog carstva – stil austrijske vile, što je vidljivo u izgledu i materijalizaciji objekta.</s>

<s>Današnje stanje objekta bitno se razlikuje od izgleda u projektu Augusta Tabory-a.</s><s>Vjerovatno je prilikom kasnijih intervencija (najveća 1936. godine) došlo do promjene izgleda kompletnog objekta, tako da su postojeće fasade riješene puno jednostavnije, bez ikakvih detalja u drvetu, ali sa interpoliranim novim sadržajima i složenijim krovnim plohama.</s><s>Na objektu su istaknuta dva tornja od kojih je istočni pokriven šatorastim četverostrešnim krovom, dok je drugi (zapadni) pokriven osmostrešnim krovom sa salonit pločama.</s>

<s>Od profilacije na tornjevima su istaknuti krovni vijenci.</s><s>Prozorski otvori su velikih dimenzija i uglavnom su lučno završeni.</s><s>Okviri su izvedeni u malteru.</s><s>Objekat je trenutno pokriven crijepom i limom.</s>

<s>Reference</s>

<s>Nacionalni spomenici u Palama</s>

