Arheološko nalazište Jezerine
<s>Arheološko nalazište Jezerine nalaze se u naselju Pritoka kod Bihaća, Bosna i Hercegovina.</s><s>Arheološko nalazište se nalazi na niskom uzvišenje dužine 60 m, širine 34 m. i visine 2 m. na desnoj obali Une, oko 200 m. jugozapadno od pravoslavne crkve.</s><s>Iskopavanja u nekropoli obavili su 1890. god.</s><s>Konstantin Kovačević i Petar Mirković, učitelj iz Bihaća, prema instrukcijama Vjenceslava Radimskog.</s>

<s>Nalazi 
Na nekropoli je otkriven 551 grob, 223 sa skeletom, 298 sa paljevinom u zemljanoj urni, 28 sa paljevinom bez urne i 2 sa paljevinom u urni sa nespaljenom lobanjom.</s><s>Na 5 lokacija otkrivena su mjesta spaljivanja.</s><s>Prema tipološkim osobinama materijala (keramičke posude, nakit i svakodnevni predmeti za upotrebu) nalazi su raspoređeni u šest faza.</s><s>Oružje nije pronađeno u grobovima.</s><s>Keramički nalazi pokazuju neprekinut autohtoni razvoj sa karakteristikama kulture polja sa urnama.</s><s>Ukrašeni su lažnimim spiralnim ornamentom i urezanim šrafiranim trouglovima koji predstavljaju lik čovjeka, tačnije, ljudi - niz ili povorka ratnika.</s><s>Iznad šrafiranih trouglova su, opet izuzetno stilizovani, prikazani njihovi šljemovi.</s>

<s>Posebno se ističu crveno pečene posude sa smeđe ili crno bojenim geometrijskim ornamentom.</s>

<s>Pronađeni nakit je tipično japodski: 
 puno livene elipsoidne grivne na nogama,  
 lančasti privjesci s dva konjska protoma,  
 gusjeničaste fibule,  
 brojna jantarna i staklena zrna,  
 brojne fibule iz latenskog perioda rađene na japodski način,  
 fibule s glavama ovna i bika u kombinaciji s jantarom (jedan od najdekorativnijih primjeraka "životinjskih fibula") i  
 pločica na proboj s ithifaličnom figurom ratnika.</s>

<s>Prvi iskorak iz geometrijskog prikaza ljudske figure — sačuvan je na čuvenoj jezerinskoj kopči za pojas iz 4. stoljeća p.n.e. Tehnikom livenja sa prorezima (slično tehnici pirsinga ili ažuriranja) na kopči je urađena figura ratnika sa šljemom.</s><s>I on je još uveliko stiliziran, ali je oslobođen od okova geometrije prilično vidljivo: linije tijela su mekane i zaobljene, proporcije trupa, glave i udova bliske stvarnosti, a istaknuti su i neki anatomski detalji.</s><s>I što je najvažnije, ovaj ratnik je prikazan u pokretu.</s><s>Posebno je karakterističan jedan detalj na ovom ratniku - predstavljen je nag, sa podignutim falusom.</s><s>Ovaj motiv je prilično čest u grčkoj arhajskoj umjetnosti, ali je značajno da se ponavlja na japodskoj ploči iz Založja.</s>

<s>Rimski period 
Na oblikovanje japodske kulture željeznog doba najviše je utjecala domaća tradicija, ali s vremenom su na nju imali upliva i vanjski utjecaji, venetski, helenistički i keltski, a također i grčka arhajska umjetnost.</s><s>Već se u početku rimske epohe na materijalu iz Jezerina, Golubića i Ribića gubi dobar dio tih tradicionalnih osobina, pa se već u stratumu koji je definiran kao Vb faza (35. g. pr. n. e. — 10/20. g. n. e.) snažno javljaju elementi rimsko-provincijalne kulture, i to prvenstveno panonsko-norički.</s><s>U daljih stotinjak godina taj je procès nestajanja domaćih elemenata ili njihovih promjena sve izrazitiji.</s>

<s>Nalazi iz rimskog perioda:
 ulomak kamene urne sa urezanom predstavom ratnika sa šljemom, kao prva pronađena kamena japodska urna
 10 sljemenastih poklopca na grobovima s ostacima spaljenih pokojnika u keramičkoj posudi i jamama u zemlji.</s><s>Od toga 7 je s epigrafskim natpisom na latinskom jeziku i ornamentima
 2 cilindrične kamene urne, 
 japodska kubusna kamena urna Ditiusa Sesteniusa, pronašao Dimitrije Sergejevski 
 žrtvenik sa posvetnim natpisom i spomenik posvećen bogu Mitri, pronađen je slučajno 1936. god, na širem prostoru nekropole.</s>

<s>Urna iz Jezerina (prva pronađena) 
Prvi izvještaj o pronalasku japodske urne objavio je 1895. god.</s><s>M. Hoernes.</s><s>Ulomak u obliku ploče, od prednje lijeve strane, sa prikazom ratnika, otkriven je 1890. kao poklopac keramičke urne.</s><s>Duž lijeve ivice nalazi se uži ispust ravan čitavom dužinom (šir.</s><s>9 cm).</s><s>Kako je donji dio površine obijen i istrven, figuralne predstave su sačuvane samo u gornjem dijelu, uslijed čega je moguće više različitih rekonstrukcija ukupnog prikaza.</s><s>Ukoliko se pretpostavi da ratnik sjedi na nekom sjedištu i u ruci drži dršku posude slične kantarosu, moglo bi se razmišljati o sceni u podzemnom svijetu, a ukoliko ratnik stoji i drži riton, možda se radi o sceni libacije (izlijevanje tečnosti u čast bogovima).</s><s>Ostaci nejasnih predmeta ispred koplja, ukazuju i na mogućnost da se radi o sceni nepoznatoj na ostalim japodskim urnama.</s>

<s>Prvi otkriveni ulomak urne Hoernes je datirao prema figuralnim predstavama u VI i V vijek p.n.e. I kasnije otkrivene urne (Ribić, Ripač) odlikuju se po snažnije izraženim utjecajima stranih umjetnosti, prvenstveno grčke arhajske umjetnosti i starijim objektima situlske umjetnosti.</s>

<s>Izvori</s>

<s>Rimska arheološka nalazišta u BiH
Japodi
Ilirska arheološka nalazišta u Bosni i Hercegovini
Arheološka nalazišta u Bihaću</s>

