Rani radovi (film)
<s>Rani radovi je jugoslovenski crno-beli igrani film snimljen 1969. godine u režiji Želimira Žilnika poznat kao jedno od međunarodno najuspešnijih ostvarenja jugoslovenske kinematografije, ali i svojevrsni vrhunac tzv. Crnog talasa, odnosno po eksplicitni političkom angažmanu koji je potakao reakciju komunističkih vlasti koja će sa vremenom dovesti do zabrana i represije jugoslovenskih filmaša.</s>

<s>Žilnik je inspiraciju pronašao prethodne godine u burnim svetskim studentskim demonstracijama koje su imale svog odraza i u tadašnjoj Jugoslaviji, kao i sovjetskoj invaziji Čehoslovačke i gušenju Praškog proleća koje ga je potakle do ozbiljno preispituje raskorak između visokih ideala službene marksističke ideologije i njene primene u praksi.</s><s>Kao naslov je poslužila istoimena knjiga u kojoj su sabrana rana dela Marksa i Engelsa u kojima njihova ideologija nije bila čvrsto i dogmatski formulisana, te je zbog toga uživala popularnost među nonkonformistički raspoloženim delom tadašnje levičarske inteligencije u Jugoslaviji, uključujući i tzv. "praksisovce".</s>

<s>Žilnik je svoj stav iskazao prikazujući stvarajući snažan kontrast između mladih, idealističkih protagonista koji se fanatično drže marksističkih principa i daleko banalnije i prozaičnije stvarnosti u ruralnim krajevima tadašnje Vojvodine, odnosno kroz prikaz konflikta između ideala i stvarnosti koji se pretvara u crnohumornu grotesku.</s>

<s>Žilnik je originalno planirao režirati nastavak pod naslovom Kapital, koji je trebao biti inspirisan istoimenim Marksovim delom, ali je umesto toga postao predmetom zvaničnih osuda, te je izbačen iz Partije i neko vreme primoran da kao emigrant živi u Zapadnoj Nemačkoj.</s>

<s>Radnja</s>

<s>Rani radovi na alegoričan način izlažu priču mladih učesnika studentskih demonstracija, juna 1968. u Beogradu: tri mladića i devojka Jugoslava, suprostavljaju se malograđanskoj rutini svakodnevnice.</s><s>U želji da „promijene svijet“, nadahnuti tekstovima mladog Karla Marksa, odlaze u sela i fabrike, da „probude svest“ ljudi, da ih ohrabre u borbi za emancipaciju i dostojanstven život.</s><s>U tom boravku i radu na terenu se suočavaju sa primitivizmom i bedom ali i sa sopstvenim ograničenjima, slabostima, nemoći, ljubomorom.</s><s>Bivaju i hapšeni.</s><s>Frustrirani što je planirana revolucija neostvarena, tri mladića odlučuju da eliminišu Jugoslavu, svjedoka njihove nesposobnosti.</s><s>Pucaju u nju, prekrivaju je partijskom zastavom, pale njeno tijelo, te od namjeravane akcije ostaje taman stub dima koji se diže u nebo.</s>

<s>Poruka na kraju filma glasi:</s>

<s>Uloge</s>

<s>Zabrana 
Film je od strane cenzure odobren za javno prikazivanje 8. marta 1969, a pod optužbom „uznemiravanja jugoslovenske javnosti“ bio na sudskom procesu koji je počeo 23. juna 1969.</s><s>Uprkos tome, nekoliko meseci kasnije je prikazan na Berlinskom filmskom festivalu gde je doživeo trijumf i osvojio Zlatnog medveda i time ostvario jedno od najviših priznanja u istoriji jugoslovenskog filma.</s><s>Film je tek 1982. odobren za javno prikazivanje u Jugoslaviji.</s>

<s>Veruje se da su upravo Rani radovi, ali i Zaseda Živojina Pavlovića, nedugo potom prikazana u Puli, podstakli objavljivanje članka Crni val u jugoslavenskoj kinematografiji u partijskim novinama Borba, koji je označio početak kampanje protiv Crnog talasa.</s>

<s>Nagrade</s>

<s>Zlatni medved na Berlinskom filmskom festivalu 1969. godine</s>

<s>Kulturno dobro 
Jugoslovenska kinoteka je, u skladu sa svojim ovlašćenjima na osnovu Zakona o kulturnim dobrima, 28. decembra 2016. godine proglasila sto srpskih igranih filmova (1911-1999) za kulturno dobro od velikog značaja.</s><s>Na toj listi se nalazi i film Rani radovi.</s>

<s>Izvori</s>

<s>Spoljašnje veze</s>

<s>Jugoslavenski filmovi
Dramski filmovi
Politički filmovi
Satirični filmovi
Crnohumorni filmovi
Authority control 2
Filmovi Želimira Žilnika</s>

