Nacionalni spomenici u Trebinju
<s>Na listi nacionalnih spomenika kulture Bosne i Hercegovine za opštinu Trebinje se nalaze slijedeći spomenici:
 Arslanagića most, historijski spomenik
 Crkva sv. Arhanđela Mihaila sa nekropolom stećaka u Aranđelovu, graditeljska cjelina
 Crkva sv. Arhanđela sa nekropolom stećaka u Veličanima, graditeljska cjelina
 Crkva sv. Georgija (Đurđevica) u Gomiljanima, područje i ostaci historijskog spomenika
 Crkva sv. Ilije sa prahistorijskom grobnom gomilom (tumulusom) i nekropolom sa stećcima u Mesarima, historijsko područje
 Crkva sv. Klimenta (Klimentica) u Mostaćima, historijski spomenik.</s><s>Nalazi se oko 2 km sjeverozapadno od centra Trebinja, na desnoj obali rijeke Trebišnjice, u pravoslavnom groblju naselja Mostaći.</s><s>Podataka o vremenu gradnje nema mnogo, osim natpisa koji se nalazi iznad zapadnog ulaza u crkvu i u kome se vidi kada je crkva živopisana.</s><s>Iz njega se saznaje da je crkva živopisana u doba pećkog patrijarha Pajsija (1614- 1647) i hercegovačkog mitropolita Simeuna (1615- 1630), te da je ktitor živopisa bio Radoje Mihaljević, a da je živopis 1623. godine uradila «ruka grešnago izugrafa Vasilije».</s><s>Ovaj zapis je za sada jedini poznati dokument koji spominje Radoja Mihaljevića i živopisca Vasilija.</s><s>Pripada tipu crkava koji se odomaćio u Dalmaciji i južnom Primorju, odakle se dalje proširio u unutrašnjost kontinenta putem dubrovačkih graditelja.</s><s>Kod ovih objekata došlo je do prožimanja ortodoksnih ideja naručioca radova sa zapadnjačkim stilskim shvatanjima graditelja.</s><s>Na taj način stvorena je jedna izdvojena skupina spomenika, naročito u istočnoj Hercegovini.</s><s>To su crkve jednostavne osnove i skromnih dimenzija, pokrivene kamenim pločama.</s><s>Crkva sv. Klimenta je jednobrodna crkva koja je završena na istoku polukružnom apsidom i iznutra i izvana.</s><s>Unutrašnja dužina objekta bez apside iznosi 5,40 m, a širina 3,35 m.
 Crkva sv. Neđeljke (sv. Nedelje) i nekropola sa stećcima u Taleži, historijsko područje
 Crkva sv. Varvare sa grobljem i nekropola sa stećcima u selu Strujići, historijsko područje
 Crkva svete Petke (Petkovica) i Stari most u Mostaćima (Most na Bari), graditeljska cjelina.</s><s>Crkva svete Petke (Petkovica) pripada skupini hercegovačkih crkava sa prislonjenim lukovima, a prema konceptu prostorne organizacije pripada tipu jednobrodnih crkava pravougaonog tlocrta sa polukružnom apsidom i zvonikom na preslicu.</s><s>Vanjske dimenzije crkve iznose cca 7,80 x 4,50 m.  Sagrađena je početkom XVII. stoljeća.</s><s>Stari most (Most na Bari) pripada skupini tzv. malih seoskih kamenih mostova koji su građeni na nužnim komunikacijama u hercegovačkom kršu.</s><s>Ne zna se točno vrijeme izgradnje Starog mosta u Mostaćima, ali se pretpostavlja da je veoma star.</s><s>Građen je na tradicionalno konzervativan način, najvjerojatnije od strane domaćeg graditelja, u seoskoj rustikalnoj formi, od lomljenog kamena sa dva prelomljena luka.</s><s>Svodovi i čeoni zidovi izvedeni su u suhozidini samo grubo priklesanim kamenom.</s><s>Most je dug cca 7,00 m, a širina kolovoza iznosi cca 2,65 m.
 Crkva Uspenja Bogorodice sa nekropolom stećaka i starim kamenim nadgrobnicima (krstačama) u Lugu, graditeljska cjelina
 Crkva sv. Proroka Ilije zajedno sa pokretnim naslijeđem i sa pravoslavnim grobljem u Sedlarima graditeljska cjelina), 
 Crkve Sv. Nikole i crkve Rođenja Sv. Jovana Krstitelja sa pravoslavnim grobljem u Poljicama, graditeljska cjelina
 Crkva sv. Pantelejmona u Aleksinoj Međi, graditeljska cjelina
 Crkva Sv. Vasilija Ostroškog u Gornjem Vrbnu, graditeljska cjelina
 Crkva Sv. Jovana Krstitelja zajedno sa pokretnim naslijeđem i pravoslavnim grobljem u Donjem Vrbnu, graditeljska cjelina
 Crkva pokrova Bogorodice, Ljubomir, Mosko, graditeljska cjelina
 Crkva Vaznesenja Hristovog u Konjskom – Zupci, graditeljska cjelina
 Crkve sv. Petra i sv. Pavla, sa nekropolom stećaka u Donjem Čičevu, arheološko područje
 Džamija u Kotezima (Džamija Muje Kotezlije u Kotezima), graditeljska cjelina
 Džamija u Mostaćima, graditeljska cjelina
 Džamija Dživar u Donjem Čičevu, historijska građevina
 Gradina Varina gruda u Dživaru, Donje Čičevo, arheološko područje
 Historijsko gradsko područje Trebinja, arheološko područje
 Hadžiahmetovića kula sa dvorima u Mostaćima, graditeljska cjelina.</s><s>Sagrađena je u drugoj polovini 18. vijeka.</s><s>Predstavlja jedan od relativno dobro očuvanih primjera stambeno-odbrambene arhitekture osmanskog perioda u Trebinju.</s><s>Sastoji od kule sa kućom i avlijom, ekonomskog objekta i ekonomskog dvorišta.</s><s>Kula je pravougaone osnove, izvedena na tri sprata.</s><s>Na svim fasadama kule su vidljive puškarnice.</s><s>Unutrašnjost kule je uništena.</s><s>Harem Stare džamije na Svatovskoj glavici u Lastvi, historijsko područje
 Katedralna crkva u Trebinju posvećena Rođenju Blažene Djevice Marije – Mala Gospa, graditeljska cjelina.</s><s>Trebinjska (Trebinjsko-mrkanjska) biskupija je jedna od najstarijih biskupija u Bosni i Hercegovini.</s><s>Prvi puta se spominje u buli pape Benedikta VIII. 1022. godine.</s><s>Današnje granice Trebinjsko-mrkanjske biskupije zauzimaju prostor jugoistočne Hercegovine, i to od rijeke Neretve na zapadu, do crnogorske granice na istoku, te hrvatske granice na jugu.</s><s>Gradnja današnje katoličke crkve u Trebinju započeta je 1880. godine.</s><s>Godine 1984. dotadašnja župna crkva župe Trebinje, odlukom Svete Stolice, proglašena je Katedralnom crkvom Trebinjsko-mrkanjske biskupije sa sjedištem u Trebinju, a u povodu 1000 godišnjice postojanja Trebinjske biskupije.</s><s>Prema konceptu prostorne organizacije, pripada tipu jednobrodne crkve sa transeptom (poprečnim brodom) i polukružnom apsidom.</s><s>Vanjske dimenzije crkve iznose: dužina je cca 29,00 m, širina na dijelu transepta je cca 15,50 m, a na dijelu broda cca 9,30 m.
 Mlinica u Budošima, historijski spomenik
 Ostaci naselja iz prahistorijskog perioda, nekropola sa stećcima i ostaci crkve iz srednjevjekovnog perioda Kličanj u Krajkovićima, arheološko područje
 Prahistorijska gradina Brijeg u Mostaćima, arheološko područje.</s><s>Nalazi se sjeverozapadno od zadnjih kuća u gradskom naselju Mostaći, na sredokraći puteva za Popovo polje i za Trebinjska brda (Zagora).</s><s>Smještena je ispod puta za Zagoru i spušta se ka desnoj obali rijeke Trebišnjice.</s><s>Gradina je iz I mileniju prije naše ere kada su na području Trebinja živjeli pripadnici ilirskog plemena Plereja.</s><s>Vjerovatno je gradina Brijeg jedna u lancu gradina uz neku lokalnu komunikaciju koja je spajala Trebinje sa Trebinjskom šumom i Popovim poljem.</s><s>Na arealu oko Trebinja u promjeru od 3 km nalaze se 18 gromila (tumuli) kamene konstrukcije.</s><s>Prahistorijski tumuli u Moskom, arheološko područje
 Pravoslavna crkva Kostadinovica (Crkva posvećena sv. Konstantinu i Jeleni) sa nekropolom sa stećcima u Gomiljanima, historijsko područje
 Pravoslavna crkva Rođenja Bogorodice sa starim kamenim nadgrobnicima (krstačama) u Dračevu, graditeljska cjelina
 Pravoslavna crkva sv. Klimenta sa starim kamenim nadgrobnicima (krstačama) u selu Dražin Do, graditeljska cjelina
 Pravoslavna crkva sv. Nikole sa starim kamenim nadgrobnicima (krstačama) u selu Domaševo, graditeljska cjelina
 Pravoslavna crkva Uspenja Bogorodice sa nekropolom sa stećcima i starim kamenim nadgrobnicima (krstačama) u selu Drijenjani, Popovo polje, graditeljska cjelina
 Pravoslavna crkva Vračevica (Crkva sv. Vrača) sa prahistorijskom gomilom (tumulusom) u Gomiljanima, historijsko područje
 Resulbegovića kuća, mjesto i ostaci graditeljske cjeline
 Spahovića kula sa dvorima u Bihovu, graditeljska cjelina</s>

<s>Srednjovjekovni grad Mičevac, građevinska cjelina.</s><s>Sagrađen je na istaknutoj, iako ne mnogo visokoj vapneničkoj grudi, 2 km uzvodno od Trebinja, na desnoj obali Trebišnjice.</s><s>Podigao ga je neki vojvoda Mičeta.</s><s>Izvori o gradu koji su sačuvani potječu iz doba vladavine oblasnog gospodara Stjepana Vukčića Kosače koji je ovdje držao carinu.</s><s>Mičevac je 1466 prešao u osmanske ruke od kada gubi važnost i o njema nema više spomena u povijesnim izvorima.</s><s>Dimenzije grada su: dužina 58 m (istok - zapad); širina – maksimalna u sredini 23 m, na istočnom kraju 16 m, na zapadnom oko 10 m. Imao je 4 kule.</s><s>Sada je u ruševnom stanju.</s><s>Stari grad Klobuk, graditeljska cjelina
 Šest prahistorijskih grobnih gomila (tumulusa) u Gomiljanima, grupa spomenika</s>

<s>Reference</s>

