S-300
<s>S-300 (NATO naziv: SA-10 Grumble) je porodica ruskih sistema protivzračne odbrane srednje dalekog dometa.</s>

<s>Verzije
Postoje brojne verzije ovog sistema s različitim raketama, s brojnim modernizacijama radara, te sistemima otpornosti na mamce, trenutno postoje 3 porodice.</s>

<s>S-300P</s>

<s>S-300P je prva verzija S-300 sistema uvedena u operativnu upotrebu 1978. godine.</s><s>Tokom 1987. bilo je aktivno više od 80 ovih sistema, naročito u području Moskve.</s><s>S-300P jedinica se satoji također iz radarskog sistema 36D6, lansirnog vozila 5P85-1.</s><s>Također sastavni dio sistema je radar 76N6 za detekciju na niskim visinama.</s>

<s>Za pripremu ovog sistema za lansiranje trebalo je više od jednog sata vremena.</s><s>Minimalna nadmorska visina angažmana rakete je 25 metara nadmorske visine.</s><s>Modernizivane S-300P verzije nose oznake S-300PT-1 i S-300PT-1A.</s>

<s>S-300PS/S-300PM  sistemi uvedeni su u upotrebu 1985. i to je jedina verzija s nuklearnom bojevom glavom.</s><s>Ova verzija je uvedena u upotrebu sa modernim lansirnim vozilom, komandnim vozilom i radarom koji su bazirani na MAZ-7910 8x8 kamionu.</s><s>Ova verzija je bila opremljena raketom 5V55R s produženim dometom od 90 km, te poluaktivnim radarskim navođenjem.</s><s>Postojali su samohodna i vučena lansirna vozila.</s><s>Vučena verzija je poznata pod oznakom 5P85T.</s><s>Mobilne verzije nose oznake 5P85S i 5P85D.</s>

<s>Slijedeća modernizacija je poznata pod oznaka S-300PMU je uvedena u operativnu upotrebu 1992. za potrebe izvoza.</s><s>Verzija koristi noviju i manju bojevu glavu 5V55R sa poluaktvnim radarskim termalnim navođenjem koja se koristi kod 48N6 raketa.</s>

<s>Ukupno je proizvedeno oko 3000 S-300P lansera i 28.000 raketa.</s>

<s>S-300F</s>

<s>S-300 Fort brodska verzija je uvedena u upotrebu 1984. godine kao S-300P verzija sa novim 5V55RM projektilom razvijena od Alteira sa produženim dometom 7–90 km i brzinom do 4 macha.</s><s>Brodska verzija koristi 3R41 Volna radar, te se navodi poluaktivnim radarskim sistemom.</s><s>Prvi brodovi sa S-300 raketama su bili razarači klase Kara, razarači klase Slava, raketne krstarice klase Kirov.</s><s>Izvozna verzija je poznata pod nazivom Rif.</s>

<s>S-300FM</s>

<s>S-300FM je druga brodska verzija S-300 sistema instslirana samo na raketne krstarice klase Kirov, te sa novim projektilima 48N6.</s><s>Uvedena je u operativnu upotrebu 1990. sa povećanom brzinom projektila od 6 macha pa do maksimalne brzine 8.5 macha, povećana je težina bojeve glave na 150 kg, domet 5–150 km, te visina leta od 10 metara do 27 km.</s><s>Ova verzija ima mogućnost presretanja balističkih projektila kratkog dometa.</s><s>Izvozna verzija se zove Rif-M.</s><s>Dva Rif-M sistema kupila je Kina 2002. te ih postavila na Type 051C razarače.</s>

<s>S-300V</s>

<s>S-300V Antey-300 (NATO naziv SA-12 Gladiator/Giant) je verzija koju proizvodi Antey, a ne Almaz.</s><s>Sufiks V označava riječ vojska što predstavlja namjenu kopnenoj vojsci.</s><s>Ovakav tip PVO sistema je prvenstveno namijenjen za eliminaciju neprijateljskih balističkih, krstarećih raketa namijenjen kao zamjena za zastarjele 2K11 Krug sisteme.</s><s>Ovaj sistem ima domet oko 75 km, dok Giant verzija ima domet do 100 km.</s>

<s>Iako je zasnovan na principima S-300 sistema, S-300V je za razliku od standardnog S-300 sistema baziran na gusjenicama što mu pruža veću mobilnost na terenu.</s><s>S-300V daje veći naglasak u antibalističkoj borbi sa 9M82 raketama.</s><s>Bataljon S-300V se sastoji od komandne jedinice, radarske jedinice i šest lansirnih jedinica.</s>

<s>S-300PMU-1/2</s>

<s>S-300PMU-1 (NATO naziv SA-20 Gargoyle) je uveden u upotrebu 1992. sa novim i većim 48N6 raketama, sistem je baziran na performansama mornaričkog S-300FM sistema.</s><s>S-300 sistem koristi 9M96E1 i 9M96E2 rakete, ovi projektili su znatno manji od ostalih.</s><s>9M96E1  ima domet do 40 km, a 9M96E2 domet do 120 km.</s><s>Kretanje u zraku raketa obavlja pomoću gasnog pritiska a ne zakrilaca.</s>

<s>S-300PMU-2</s>

<s>S-300 PMU-2 je uveden u operativnu upotrebu 1997. godine i ima nešto veći domet od 195 km nego S-300PMU-1.</s>

<s>S-400
S-400 Triumf (ranije poznat kao  S-300PMU-3, NATO naziv SA-21 Growler), uveden u operativnu upotrebu 1999.</s><s>Sistem ima znatno veće projektile i domet od 400 km.</s><s>Posebno je dizajniran kako bi se suprostavio stealth tehnologiji i predstavlja najnapredniju verziju S-300 sistema.</s>

<s>S-300VM
S-300VM (Antey 2500) je modernizacija S-300V sistema.</s><s>Sistem se sastoji od novog komandnog vozila, novog radara  9S15M2, 9S15MT2E i 9S15MV2E.</s><s>Sistem Antey 2500 je namijenjen izvozu, 2 sistema je kupila Venecuela 2012. godine.</s>

<s>Korisnici</s>

<s>- S300PMU2 dostavljeni 2006.
 - S300PS.
 - dva S-300PMU2 bataljona dostavljeni 2010.
 - S-300PS sistemi dostavljeni od Rusije 2007. s ciljem da zamijene starije S-300 sisteme.</s><s>S-300V sistemi su prodani Turskoj za vršenje vježbi.</s><s>Čeitri diviziona S-300 sistema su dostavljeni u 2014.
 - posjeduje 10 S-300 sistema podijeljenih u dvije jedinice po 5 sistema.
 - S-300PMU1 sisteme je Grčka preuzela od Kipra tokom Kiparske raketne krize i koriste se od strane ratnog zrakoplovstva i to 12 sistema te 96 raketa.</s><s>Prvi put su upotrijebljeni tokom vojne vježbe White Eagle 2013., što predstvalja prvu upotrebu nakon 14 godina nakon što su kupljeni.
 - prve baterije isporučene su krajem 2015. i početkom 2016. godine.</s><s>Iran je usto objavio razvoj svog domaćeg sistema Bavar 373 koji će biti sličan S-300 sistemu.</s>

<s>- prvi kupac S-300PMU2 i vjerovatno koristi S-300V pod oznakom HQ-18.</s><s>Kina proizvodi domaću verziju sistema pod oznakom HQ-10 sa dometom do 200 km.</s><s>Predpostvalja se da Kina posjeduje do 300 S-300 sistema.
 - posjeduje gotovo sve verzije sistema, posjeduje 768 S-300PMU sistema i 185 S-300V sistema ukupno 953 sistema.
 - preneseno od Čehoslovačke.
 - S-300PS, S-300PMU, S-300V i druge verzije, smatra se da je operativno samo 40 % sistema.
 - 2 S-300VM sistema dostavljena 2012.
 - 2 S-300PMU-1 kupljena za oko 300 miliona dolara.</s>

<s>Bivši korisnici
 - preneseno na Slovačku 2013.</s>

<s>- 1995. nabavila S-300 sistem, ali pretpostavlja se da nikad nije bio ispravan  te nikad nije ni korišten u borbi(pretpostavka da je posedovala samo lansirno vozilo,bez raketa).</s><s>Od 2004. sistem nije više u Hrvatskoj, prema riječima Krešimira Zubaka sistem je završio 2004. u SAD-u.</s>

<s>Potencijalni budući korisnici
 - pokazao interes za ovim sistemom.
 - Gadafijev režim je bio izrazio interesovanje za kupovinom ruskih Kamov Ka-52 borbenih helikoptera te dva S-300PMU-2 sistema.
 - izrazio interesovanje za kineskom verzijom HQ-9.
 - posjeduje već neke komponente S-300 sistema, te domaća posada je obučena u Rusiji kako bi uspješno rukovala ovim sistemom.
 - dobio ponudu za kupnjom HQ-9 sistema.
 - dobila ponudu za kupnjom S-300VM sistema.
 - Marta 2018. godine bice potpisana nabavka 4 baterije sistema S-300,ali do 2022. godine nije nista realizovano,a Srbija je narucila slican sistem kineske proizvodnje.</s>

<s>Borbena upotreba
Iako nijedan projektil S-300 sistema nije ispaljen tokom niti ijednog sukoba S-300 sistem predstavlja veliku opasnost za moderne letjelice.</s><s>U aprilu 2005.</s><s>NATO je imao vojne vježbe u Francuskoj i Njemačkoj pod nazivom Trial Hammer 05 čiji je cilj bio simulacija suzbijanja neprijateljske PVO.</s><s>U vježbi su učestvovali slovački S-300PMU, što je bilo od izrazitog značaja za NATO, ali je važno napomenuti da su mnoge komponente sistema od 2005. unaprijeđene.</s>

<s>Izrael planira kupiti lovce F-35 Lightning II zbog potencionalne kupnje Irana za ovim sistemom.</s>

<s>Taktičko-tehničke karakteristike</s>

<s>Reference</s>

<s>Vanjske veze</s>

<s>Protuzračna obrana
Oružane snage Sovjetskog Saveza
Oružane snage Rusije</s>

