Stari grad Prusac
<s>Stari grad Prusac, ili Prusačka tvrđava je srednjevjekovno utvrđenje u mjestu Prusac, oko 5 km južno od Donjeg Vakufa, Bosna i Hercegovina.</s><s>U izvorima se spominje kao Biograd ili Akhisar.</s><s>Na sjednici komisije za očuvanje nacionalnih spomenika održanoj 20. do 26. januara 2004. godine u Sarajevu, stari grad je proglašen za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.</s><s>Ovu odluku Komisija je donijela u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Amra Hadžimuhamedović, Dubravko Lovrenović, Ljiljana Ševo (predsjedavajuća) i Tina Wik.</s>

<s>Historija 
Arheološkim iskopavanjima poduzetim 80-ih godina XX stoljeća na vrhu brijega, tj. unutar zidova tvrđave, naišlo se na prahistorijski materijal iz eneolita,  bronzanog i željeznog doba.</s><s>Ovdje se nalazilo gradinsko naselje, koje je kasnijim gradnjama razoreno.</s><s>Prusac se nalazio u srednjovjekovnoj župi Uskoplje.</s><s>Iz tog vremena nema o gradu pisanih podataka.</s><s>Prvi put se ime Prusca spominje u pismu bosanskog namjesnika sandžaka Skender-paše Mihajloglua (Mihajlovića) Dubrovčanima, napisano “Na Pruscu gradu 29. julija”.</s><s>Godina nije napisana, a historičari datiraju ovo pismo oko 1478-80.godine.</s><s>U Pruscu su povremeno logorovali bosanski namjesnici i kliški sandžaci, čuvajući granice i pripremajući provale u susjedne mletačke i austrijske teritorije.</s>

<s>Opis dobra 
Grad se sastoji od tri cjeline koje su sukcesivno građene.</s><s>Površina je oko 22 000 m2.</s>

<s>Tvrđava-citadela 
Tvrđava i obor ispod nje sagrađeni su u XV stoljeću.</s><s>Ima oblik četverougla čija je sjeverna strana izlomljena i završava se u vidu trougla (40 m).</s><s>Zidovi su debljine od 1 – 2,4 metra i bili su opremljeni puškarnicama i otvorima za topove.</s><s>Na kraju sjeverozapadnog zida je manja kula stražara nepravilne osnove, a do nje okrugli bunar žive vode.</s><s>Na južnom kraju, sa unutrašnje strane, je prigrađena nepravilna četverougaona kula sa otvorima za topove, čiji zidovi su  sačuvani u visini do 10 metara i dužine do 19 metara.</s><s>U zidovima .</s>

<s>Obor ispod tvrđave 
Tvrđava je sa vanjske pristupačne strane, bila opkoljena jarkom, preko kojeg je bio most za ulaz u obor.</s><s>Obor zauzima površinu oko 3000 m2,  dugu 50,  široku 60 m, opasanu zidom debljine 1 m, Imao je kulu oktogonalne osnove, sa puškarnicama i tri četverougaone kule.</s><s>U oboru su ostaci džamije Bajazidije, sagrađene uz temelje srednjovjekovne crkve.</s><s>Ispod istočnog  zida obora nalazio se drugi jarak koji ga je opasavao po cijeloj dužini.</s><s>Jarak je bio širok 6-10 m, a dubok oko 3 m. U njemu je  u XVIII stoljeću sagrađena  sahat-kula.</s><s>Osnovica kule je kvardat sa stranicom 3,9 m, a visina oko 10 m.</s>

<s>Donji grad 
Na istočnoj padini ispod tvrđave i obora formiran je još jedan obor -  Donji grad, građen u XV stoljeću.</s><s>Zauzima prostor oko 90 x 180 m. Tu je bilo prigradsko naselje unutar bedema.</s><s>U jugozapadnom dijelu Donjeg grada nalazila se glavna kapija.</s><s>Gradu se prilazilo kaldrmom kojom je bila popločana glavna prusačka arterija.</s><s>Kaldrma je bila široka 3 m, danas je prekrivena asfaltnim putem.</s><s>Kod gradske kapije je bila raskrsnica koju su još polovinom XX stoljeća stariji mještani zvali “londža”.</s><s>U doba prije 1878.godine još je stajala glavna gradska kapija sa drvenim hrastovim vratnicama, pokovanim željeznim pločama.</s>

<s>Reference</s>

<s>Nacionalni spomenici u Donjem Vakufu
P</s>

