Župa Sana
<s>Župa Sana bila je jedna od srednjovekovna bosanska župa, a nalazila se u slivu rijeke Sane, u okviru Donjih Kraja.</s>

<s>Istorija
Najstariji srednjovjekovni dokument u kojem se pominji ovi krajevi je povelja ugarskog kralja Bele IV (1235.-1270.),  od 20. jula 1244. godine.</s><s>Pored Usore i Soli, pominje se i ovo područje, za vladavine Mateja Ninoslava.</s><s>U ovoj povelji pominju se župe Sanska, Dubička, Mrenska i Vrbaska.</s><s>One su činile zemlju Donji Kraji, srednjovjekovne Bosne.</s><s>Donji Kraji su u početku obuhvatali područje južnije od Sanskog Mosta, da bi se kasnije proširili na sjever, na područje srednjeg toga rijeke Sane.</s><s>Tako se 1258. godine pominje sanski župan (knez) Mihailo, koji je 15. marta 1264. godine prodao zemlju "krala" opatiji topuskoj.</s><s>Prema jednom dokumentu od 30. marta 1304. godine, Donji Kraji su bili naseljeni patarenima zbog čega je došlo do sukoba između bana Mladena Šubića i Hrvatina Stjepanića.</s><s>Sana je u imala svoj crkveni distrikt koji je bio vezan za zagrebačku biskupiju (1334. godine).</s><s>U gradu Sani je 1328. godine izdata povelja.</s><s>Kralj Ostoja (1398-1404/1412-1418), kao i vojvoda Hrvoje Vukčić, došli su u Sanu 1404. godine.</s><s>Kao jedan od svjedoka povelje vojvode Hrvoja iz 1412. godine pominje se i Gašpar Dijanišević iz Sane.</s>

<s>U ratovima bosanskog kralja i vlastele protiv ugarskog kralja Sigismunda (1387-1437), župa Sana pada pod ugarsku vlast 1413. godine.</s><s>On ju je osvojio od Hrvoja Vukčića i dodelio ju je na upravu blagajskim knezovima.</s><s>Protiv Hrvoja je ustala i ostala bosanska vlastela te je on potražio pomoć Turaka Osmanlija.</s><s>Sigismundova vojska poražena je teško  1415. godine u bici kod Doboja.</s><s>Turci su iduće godine doprli do Stona i Hrasna u Hercegovini.</s>

<s>Župa Sana ostala je u Sigismundovim rukama.</s><s>Ugarski kralj spominje se u jednoj povelji iz 1425. godine.</s><s>Knez Sane, Juraj Mišljenović, spominje se u povelji od 12. avgusta 1434. godine.</s><s>Sana je u narednom periodu bila poprište borbi Ugarsko-turskih ratova da bi 1499. godine konačno ušla u sastav Osmanskog carstva.</s><s>Kamengrad postaje jedno od glavnih turskih uporišta.</s><s>Kamengrad je postao sedište nahije koja je obuhvatala veliki deo sanske župe.</s><s>Nakon ukidanja Bihaćkog sandžaka i reorganizacije Bosanskog pašaluka, Kamengrad postaje sedište novog kadiluka.</s><s>Takav status imali su i Banja Luka, Jajce, Bihać i drugi veliki gradovi.</s><s>Postojale su dve nahije Sana o čemu svedoče dva turska deftera.</s><s>Kasnije je formirana Sanska kapetanija.</s>

<s>Vidi još
Sanski Most</s>

<s>Reference</s>

<s>Donji Kraji</s>

