Jeni džamija u Travniku
<s>Jeni džamija (Hasan-agina džamija, tur.</s><s>Nova džamija) nalazi se u Travniku u Bosni i Hercegovini.</s><s>Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika, na sjednici održanoj od 3. do 9. maja 2005. godine je donijela odluku da se džamija proglasi za nacionalni spomenik BiH.</s><s>Ovu odluku Komisija je donijela u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Amra Hadžimuhamedović, Dubravko Lovrenović, Ljiljana Ševo (predsjedavajuća) i Tina Wik.</s><s>Pokretno nasljeđe Jeni džamije sačinjava 20 levhi, od toga 18 smještenih u centralnom molitvenom prostoru i 2 u prostorima tekije.</s>

<s>Historija 
Izgrađena je 1549. godine što je vidljivo na natpisu koji se nalazi iznad ulaznih vrata.</s><s>U natpisu se navodu Hasan-aga kao osnivač, koji je bio državni službenik i to vjerovatno u tvrđavi, gdje je bio dizdar, ali o tome nema pouzdanih podataka.</s><s>U Travniku, podignuto je 16 džamija.</s><s>Jeni džamija predstavlja drugu najstariju džamiju podignutu u Travniku.</s><s>Najstarija je ona u tvrđavi.</s><s>Dio istraživača navodi da je na tom mjestu ranije postojao neki sakralni objekat.</s><s>Arheolog Karl Pač pronašao je 1908. godine u predvorju džamije rimsku nadgrobnu ploču od krećnjaka, svu izlizanu, pa je mogao samo da pročita: M(ARCO) FLAVIO...</s><s>Pominje se i uzidani natpis na bosanskoj ćirilici koji se nalazi kod lijevog dovratnika džamije.</s>

<s>Džamiju prvi pominje putopisac Evlija Čelebija 1660. godine zabilježivši i dva posljednja stiha hronograma.</s>

<s>Jedno vrijeme džamija je služila i kao skladište municije.</s><s>Posljednji put to je bilo 1857. godine.</s><s>Godine 1903. u velikom požaru je nastradao krov (ćulah) munare džamije.</s><s>Za vrijeme Prvog svjetskog rata sa džamije je skinut olovni krovni pokrivač i džamija pokrivena je ljepenkom nakon čega je cijeli objekat stradao usljed prodora vlage.</s>

<s>Opis 
Džamija sastoji se od džamije, turbeta i harema sa haremskim zidom.</s><s>Prema konceptu prostorne organizacije pripada jednoprostornim potkupolnim džamijama sa kamenom munarom. .</s><s>Izvorno je ispred džamije bio izgrađen trijem sa sofama, koji je naknadnim intervencijama uklonjen, čime je objekat znatno izgubio na svojoj autentičnosti i cjelovitosti.</s>

<s>Jednoprostorne potkupolne džamije su sastavljene od čistih geometrijskih oblika i volumena: kocke, polulopte, valjka, prizme i kupe.</s><s>Predstavljaju veoma jednostavnu arhitektonsku kompoziciju kod koje je unutrašnji prostor krajnji cilj, a spoljni izgled je direktno izveden iz enterijera.</s><s>Ono što odlikuje ove spomenike jesu potpuna jasnoća i stroga pravilnost arhitektonskog rješenja, kao i brižljivo odabrani proporcioni odnosi građevine kako u osnovi, tako i u elevaciji.</s>

<s>Sa unutrašnje strane zidovi su omalterisani krečnim malterom, a sa spoljne strane je vidljiva kamena struktura zida.</s><s>Vjerovatno je Jeni džamija, kao i sve ostale travničke džamije, sa spoljne strane, takođe, bila omalterisana, ali je sloj maltera u nekoj od kasnijih intervencija uklonjen.</s>

<s>Na jugozapadnoj strani džamije se nalazi munara u obliku dvanaestostrane prizme sa kubičnim postoljem dimenzija 2,41x2,41 metara.</s><s>Njena visina, prema crtežima, iznosi više od 27 metara.</s><s>Na visini od oko 20 m je formirano šerefe sa kamenim stranicama na kojima se uočavaju vrlo jednostavne dekoracije.</s><s>Iznad šerefe munara ima manji radijus.</s><s>Zidani dio munare je završen kamenim blokovima na kojima se nalaze dekoracije u vidu slijepih niša.</s><s>Munara se završava kupastim krovom i alemom na vrhu.</s><s>Munara je izvedena od kamena i omalterisana sa spoljne strane.</s>

<s>Uz džamiju dozidan je aneks u kome se danas nalazi tekija.</s><s>U groblju džamije nalazi se pedesetak pari nadgrobnih spomenika među kojima je nekoliko starijih nišana.</s>

<s>Reference</s>

<s>Literatura</s>

<s>Mehmed Mujezinović - Islamska epigrafika Bosne i Hercegovine</s>

<s>Džamije u Travniku
Nacionalni spomenici u Travniku</s>

