Marian Wenzel
<s>Marian Wenzel (Pittsburgh, 1932 – London, 2002) bila je američka i britanska historičarka umjetnosti i slikarka.</s>

<s>Rođena je 1932. godine u SAD), ali je svoju akademsku karijeru gradila u Engleskoj.</s><s>Nakon studija filozofije na Columbia Univerzitetu u New Yorku nastavila je studij na Courtauld Institute of Art u Londonu gdje je i doktorirala 1966. godine na temu dekorativnih ukrasa nađenih na srednjovjekovnim kamenim nadgrobnicima Bosne i Hercegovine i susjednih oblasti.</s><s>Istraživanje kulture i istorije srednjovjekovne Bosne počela je sredinom pedesetih godina XX vijeka, nakon prve posjete.</s><s>Sarađivala je sa velikim brojem arheologa, istoričara, istoričara umjetnosti tadašnje Jugoslavije, prevashodno sa teritorije Bosne i Hercegovine, koji su joj pružili nesebičnu pomoć, podijelivši s njom rezultate svojih istraživanja.</s><s>Obišla je veliki broj lokacija sa nekropolama stećaka , a u periodu 1967. – 1969 učestvovala je i u zaštitnim iskopavanjima nekropola stećaka u dolini Trebišnjice (Veličani).</s>

<s>Registrirala je i klasificirala ogroman korpus motiva sa preko 3,000 ukrašenih spomenika, a znatan dio stećaka je i sama proučila.</s><s>Po njenoj procjeni ta brojka čini tri četvrtine ukupnog broja ukrašenih stećaka.</s><s>Stećke je posmatrala kroz prizmu njihovog uklapanja u umjetnička strujanja na širem evropskom i mediteranskom prostoru.</s><s>Njen višegodišnji terenski rad rezultirao je knjigom Ukrasni motivi na stećcima, objavljene 1965. godine na srpskohrvatskom jeziku, u izdanju „Veselina Masleše“ iz Sarajeva.</s><s>Godinu dana kasnije, sa istom temom je i doktorirala.</s><s>Nakon toga u fokusu njenih istraživanja su ukrasi na metalnim proizvodima (kucane, ukrašene srebrne i posrebrene zdjele) u Bosni i Hercegovini iz istog perioda.</s><s>Publikovala je preko 30 naučnih radova o bosanskom kulturnom nasljeđu u kojima je iznijela niz teza i naučnih saznanja, među kojima su:  
 Ukrasni motivi na stećcima nemaju zajedničko porijeklo
 Nema ništa bogumilskog ili bilo čega što bi se moglo vezati za bilo koju jeretičku religiju ili vjerovanje u kulturi srednjovjekovne Bosne.</s><s>Najstarije ukrašene nadgrobne spomenike podigla je feudalna gospoda.</s><s>Taj običaj je prihvatilo i ukrase dalje razradilo stanovništvo poznato pod imenom Vlasi, koje je bilo organizovano na rodovskoj, nefeudalnoj osnovi.</s><s>Vrlo je vjerovatno da su ovaj običaj prihvatili i ostali stanovnici Bosne i Hercegovine, zbog podržavanja feudalne gospode.</s><s>Ikonografija stećaka ima pravu kršćansku osnovu, protkanu izvjesnim klasičnim ikonografskim rješenjima.</s><s>Najznačajniju umjetničku vrijednost toga vremena posjeduju ukrasi na posrebrenim metalnim proizvodima
 Figurativni motivi na stećcima nisu originalni, već predstavljaju izvedenice sa ukrasa na metalnim proizvodima.</s><s>Ukrašavanje na metalnim proizvodima i stećcima je mješavina gotičkog, mediteransko-islamskog i bizantskog, ali osobenog i jedinstvenog, bosanskog stila u umjetnosti srednjovjekovne Bosne.</s>

<s>Iznesene teze i naučna saznanja promovisala su je u vodećeg poznavaoca kulture srednjovjekovnog bosanskog nasljeđa:</s>

<s>Njen slikarski opus je vezan, također, za Bosnu.</s><s>Neki njeni radovi su trajno pohranjeni u Umetničkoj galeriji BiH.</s>

<s>Početkom rata u BiH 1992. godine, odnosno već početkom rata u Hrvatskoj 1991., žestoko protestirala apelirajući na međunarodnu javnost, intelektualce i političare da spriječe uništavanje kulturno-historijskog naslijeđa u BiH i Hrvatskoj.</s><s>Wenzel kasnije osniva i udruženje za zaštitu kulturno-istorijskog naslijeđa BiH, a objavila je i niz članaka o uništavanju kulturne i historijske baštine, rušenju Starog mosta, vjerskih objekata, urbicidu te drugog naslijeđa BiH.</s>

<s>Literatura</s>

<s>Reference</s>

<s>Stećci</s>

