Jevrem Marković
<s>Jevrem Marković (Zaječar, 18. maj 1839 — planina Javor ili Aranđelovac, 5. septembar 1878) je srpski socijalista, borac u Poljskom ustanku 1863. godine, bivši radikalski poslanik i stariji brat Svetozara Markovića.</s><s>Streljan je 1878. godine zbog učešća u Topolskoj buni.</s><s>Njegov grob se nalazi na Jagodinskom groblju.</s>

<s>Biografija 
Marković je rođen 18. maja 1839. u Zaječaru, od majke Stane Zdravković (čiji je otac bio Jeremija Zdravković tadašnja vodeća ličnost Crnorečkog okruga) i oca Radoja Markovića.</s><s>Otac Radoje je bio kao mladić pisar u trgovačkoj kompaniji u vlasništvu kneza Miloša koja se bavila uvozom soli, da bi potom 1833. bio postavljen za pisara sreza vražogrnskog sa sedištem u Rgotini.</s><s>Premeštaj za Jagodinu Radoje Marković je dobio 20. novembra 1851. godine i sledeće godine 12. februara postao je načelnik sreza Resavskog.</s>

<s>Školovanje 
Prva dva razreda osnovne škole pohađao je u Zaječaru, dok je ostala dva završio u Niševcima.</s><s>Školovanje je nastavio u Negotinskoj polugimnaziji, dok se porodica nije preselila u Jagodinu kada je počeo da pohađa Kragujevačku polugimnaziju (1852).</s><s>Četvrti razred kragujevačke polugimnazije završio je juna 1854. godine, kada je školovanje nastavio u Beogradu.</s><s>Završivši gimnaziju u Beogradu, upisao je 1855. godine Vojnu akademiju, kao pitomac treće klase.</s><s>Vojnu akademiju je završio 1860. godine, kao četvrti u klasi.</s>

<s>Služba 
U oficira je proizveden 17. avgusta 1860. godine i prvo službovanje mu je bilo u Beogradu, u prvom eskadronu konjičkog diviziona.</s><s>Početkom septembra iste godine premešten je sa službom u Knjaževac.</s>

<s>Pruska 
Srpska vlada je poslala grupu oficira na stručno usavršavanje u Prusku, među njima je bio i Jevrem Marković.</s><s>Oficiri su krenuli 1. decembra 1861. za Prusku i stigavši tamo određen je za konjičko usavršavanje.</s><s>Jevrem Marković je učestvovao u Poljskom ustanku koji je počeo januara 1863. godine.</s><s>Bio je komandant jednog poljskog konjičkog eskadrona, što je formacijski odgovaralo činu pukovnika.</s><s>Njega su pruske vlasti uhvatile 17. aprila iste godine na delu Poljske koja je bila pod vlašću Pruske.</s>

<s>Povratak 
Jevrem Marković se vraća u Jagodinu oktobra 1864. godine pošto je izgubio državnu stipendiju zbog učešća u Poljskom ustanku.</s><s>Vraćen je u aktivnu službu sa činom potporučnika u pionirskoj polubateriji.</s><s>Ubrzo je postavljen za profesora u Artiljerskoj školi i dalje sa činom potporučnika.</s><s>Čin poručnika dobija 1867. godine, a dve godine kasnije zbog sukoba sa namesnicima daje ostavku na vojnu službu.</s><s>Radio je sa Drugom bugarskom legijom, koja je osnovana u Beogradu 1867. godine, koja je trebalo da bude okosnica bugarskog oficirskog kadra.</s><s>Postao je njen komandant mesto Jovana Dragaševića.</s><s>Kao komandant je ocenjen od strane Bugara kao izuzetno strog, ali pravičan.</s><s>Njegova predavanja su cenjena, pa je bugarski revolucionar Vasil Levski tražio da mu nabave Jevremova predavanja koja bi služila u obuci bugarskih ustanika.</s><s>Bugarska legija je rasformirana zbog nediscipline aprila 1868. godine.</s>

<s>Porodica 
Jevrem Marković oženio se Jelenom Ilkom Bajić 24. novembra 1867. godine.</s><s>Nisu imali dece.</s><s>Ilka je izvršila atentat na kralja Milana Obrenovića 11. oktobra 1882. godine.</s>

<s>Politika 
Jevreme Marković pripadao je levom krilu Ujedinjene omladine srpske, koja se nije slagala sa politkom kneza Mihaila.</s><s>I pored toga knez Mihailo je računao na njega u planovima za oslobođenje srpskog naroda od strane vlasti.</s><s>Po Jevremu Markoviću sva pitanja u Srbiji su se svodila na oslobođenje i ujedinjenje srpstva.</s><s>Posle ubistva kneza Mihaila Obrenovića Jevrem Marković se izjasnio za ostanak na presto dinastije Obrenović.</s><s>Pod uticajem svoga brata Svetozara Markovića i levog krila Ujedinjene omladine srpske okreće se unutrašnjim problemima Kneževine Srbije.</s><s>Tada dolazi u sukob sa namesnicima Milivojem Petrovićem Blaznavcem i Jovanom Ristićem.</s><s>Njih napada preko lista Pančevac tokom 1869. i 1870. godine.</s><s>Prilikom izbora za poslanika Narodne skupštine 1869. godine Jevrem Marković je došao u sukob sa liberalima pa je bačen u zatvor i u Čačak premešten na službovanje.</s><s>Odmah avgusta 1869. podnosi ostavku u vojnoj službi.</s><s>Posle toga Jevrem se još više upleo u poltiku, podržavao je napredne omladince.</s><s>Postaje saradnik prvog socijalističkog lista Radenik gde je napisao seriju članaka o opravdanosti izgradnje železničke pruge kroz Kneževinu Srbiju, gde je izrazio sumnju u korist od nje.</s><s>U vreme demonstracija u Kragujevcu, poznatih kao Crveno barjače, Jevrem Marković je zajedno sa Nikolom Pašićem dolazio do Kragujevca kod Pavla Vukovića.</s><s>Kandidovao se za narodnog poslanika 1871. godine iz Jagodine.</s><s>Njegov brat Svetozar Marković je vršio agitaciju preko zborova u Jagodini, Levču i Jasenici.</s><s>Pobedio je vladinog predstavnika na izborima Mijalka Radenonkovića sa 120 prema 108.</s><s>Pošto nijedan nije imao podršku više od polovine birača izbori su ponovljeni i na kojima je pobedio vladin prestavnik usled represije lokalnih i državnih vlasti.</s><s>Na sledećim izborima 1874. godine Jevrem Marković je i pored represije državnih vlasti izabran za narodnog poslanika sa 115 glasova, ali je taj njegov izbor poništen.</s><s>Veliki udarac za Jevrema Markovića bila je smrt njegovog brata Svetozara Markovića 1874. godine koji je umro u Trstu.</s><s>Jevrem Marrković je postao ipak narodni poslanik posle ostavke narodnog poslanika iz Jagodine 1875. godine.</s>

<s>Srpsko-turski rat 
Kada je Srbija objavila rat Turskoj 1876. godine Jevrem Marković podneo je ostavku na mesto narodnog poslanika i zatražio da ga raspored u neku vojnu jedinicu.</s><s>Postavljen je u činu generalštabnog majora i bio je poslat u Šabačku brigadu koja se borila na Javor.</s><s>Postavljen je za šefa štaba Ibarske vojske sredinom jula 1876. godine.</s><s>Na ratištu je oboleo od dizinterije pa je upućen na lečenje u Jagodinu i Ćupriju.</s><s>Odlikovan je medaljom za hrabrost i ordenom Takovskog krsta.</s><s>Raspoređen je posle primirja za inspektora srpske konjice u vojnom ministarstvu 22. novembra 1876. godine.</s><s>Na početku Drugog srpskog-turskog rata postavljen je za komandanta Knjaževačke vojske.</s><s>Učestvovao je u oslobođenju Bele Palanke, Pirota i Niša, čak je bio postavljen za komandanta Pirota.</s><s>Knjaževačka vojska je posle tih uspeha poslata da oslobađa Kosovo gde je stigla do linije Trpeza-Mačija stena-Hrtica i gde ih je zateklo primirje.</s>

<s>Suđenje 
Jevrem Marković optužen je za učestvovanje u Topolskoj buni posle čega je zatvoren i osuđen na smrt.</s><s>Streljan je 12. maja 1878. godine u Aranđelovcu ispred zgrade kod mineralne vode.</s>

<s>U popularnoj kulturi 
Jevrem Marković se pojavljuje kao lik u biografskoj TV-seriji Svetozar Marković gde ga je tumačio Petar Božović.</s>

<s>Reference</s>

<s>Literatura 
 D. Jovanović, Jevrem Marković, Ispred svog vremena, Jagodina 2009.</s>

<s>Spoljašnje veze</s>

<s>Istorijska biblioteka</s>

<s>Srpske vojskovođe
Biografije, Jagodina</s>

