Politički status Gibraltara
<s>Gibraltar, britanski prekomorski posed na krajnjem jugu Iberije, subjekt je formalnih zahteva za reintegraciju u okvir Kraljevine Španije koja ovo područje smatra kolonijom.</s><s>Velika Britanija je ovaj teritorij okupirala 1704. godine u periodu Rata za špansko nasleđe (1701–1714).</s><s>Španska monarhija je 1713. permanentno predala ovaj teritorij britanskoj upravi kroz članak X Utrechtskog mirovnog sporazuma pri čemu se ova odredba odnosila na teritorij uži od današnjeg teritorija Gibraltara.</s><s>Španija je u narednom periodu pokušala ponovo da osvoji Gibraltar vodeći opsade 1727. i 1779–1783.</s><s>Britanski suverenitet nad Gibraltarom potvrđen je kroz ugovore u Sevilli 1729. i Parizu 1783. godine.</s><s>Pozicija Ujedinjenih nacija po pitanju političkog statusa Gibraltara definisana je time što se teritorij još od 1946. godine nalazi na listi teritorija bez samoupravnog statusa i kao takav spada u grupu teritorija u kojima postoji obaveza provođenja dekolonizacije.</s>

<s>Povratak Gibraltara pod špansku vlast postao je službeni cilj vladine politike za vreme vladavine diktatorskog režima Francisca Franca, a zadržale su ga i vlasti kroz i nakon perioda demokratske tranzicije zemlje.</s><s>Stanovnici Gibraltara u velikoj većini odbacuju zahteve Španije pa na teritoriji ne postoji niti jedna politička partija koja bi podržavala ujedinjenje sa Španijom.</s><s>Britanske vlasti prenele su deo svojih ovlašćenja na lokalnu Vladu Gibraltara koju biraju stanovnici teritorija koji imaju britansko državljanstvo.</s><s>Na referendumu o podeljenom suverenitetu iz 2002. godine, koji je unilateralno organizovala Vlada Gibraltara nakon inicijalnog međudržavnog sporazuma o podeli suvereniteta, 98.97% građana Gibraltara glasalo je protiv podele suvereniteta sa Španijom uz izlaznost od 87.9%.</s><s>Britanske vlasti od tada odbijaju pregovore o suverenitetu nad ovim teritorijem koji kao partiju u pregovorima ne bi uzimali i eksplicitno izraženu volju stanovnika teritorija.</s>

<s>Poslanici u lokalnom parlamentu Gibraltara su 2000. godine potpisali deklaraciju jedinstva u kojoj su istakli da narod Gibraltara nikada neće pristati na kompromis, predaju ili trgovinu sa suverenitetom ili svojim pravom na samoodređenje kao i da Gibraltar želi konstruktivne evropske odnose sa Španijom.</s><s>Deklaracija je istakla i kako Gibraltar prirapada narodu Gibraltara i da niti Španija niti Britanija to pravo ne mogu da dovode u pitanje.</s><s>Status Gibraltara i kontrole granice ponovo su postale važno političko pitanje nakon što su građani Ujedinjenog Kraljevstva 2016. godine glasovali za izlazak iz Evropske unije.</s><s>Velika većina stanovnika Gibraltara je na referendumu glasovala za ostanak u EU, a teritorija je isključena iz sporazuma EU i UK uz odluku da se do postizanja posebnog sporazuma za Gibraltar za ovo poluostrvo primenjuju neformalni dogovori.</s>

<s>Vidi još
 Sporna teritorija
 Međunarodnopravni status Kosova</s>

<s>Izvori</s>

<s>Gibraltar
Sporna područja
Geografija Španije
Geografija Ujedinjenog Kraljevstva
Međunarodni odnosi Španije
Međunarodni odnosi Ujedinjenog Kraljevstva</s>

