Zavija (institucija)
<s>Zavija (arapski: زاوية‎ / zāwiyah= zbor, grupa, krug, perzijski: khānqāh, turski: tekke / tekija) je generalno govoreći u islamskom svijetu ime za monaški kompleks, najčešće centar ili naselje sufijskog (mističnog) bratstva.</s>

<s>Pojednostavljeno rečeno - zavije su islamska svetišta, građena uglavnom po Sjevernoj Africi, ponekad čak i važnija od džamija, u nekim drugim slučajevima zavije i džamije koegzistiraju unutar iste građevine.</s><s>Neke zavije su pretvorene u džamije, a po gradovima su brojne džamije podizane pored zavija ali i obrnuto.</s><s>U ponekim arapskim zemljama zavijama se zovu i sve manje privatne bogomolje koje se ne financiraju sredstvima zajednice.</s>

<s>Historija i karakteristike</s>

<s>Prve sjevernoafričke zavije pojavile su se u 13. vijeku, i bile su slične eremitorijima u kojima su živjeli pustinjaci sa svojim učenicima.</s><s>Njihova pojava bila je usko povezana sa širenjem sufizma koji se od zapada rapidno brzo raširio po Sjevernoj Africi.</s><s>Na kraju tog procesa zavije su postale snažni centri vjerske i paravojne moći.</s><s>U svojoj suštini zavije su nadživjele sve turbuletne periode i žive i danas u 21. vijeku.</s>

<s>Zavije su najčešće podizane pored stana ili turbeta kakvog sveca (svetice) to su građevine jednostavnog enterijera i isto takvog eksterijera sa 
kupolom.</s><s>Pored samog svetišta (mjesta za molitvu) najčešće su podizani i drugi objekti; učionice, stambeni objekti za učenike i hodočasnike.</s>

<s>Sredinom 19. vijeka vjersko bratstvo iz libijske Kirenajke - Sanusi, osnivanjem čitave mreže zavija u krajevima udaljenim od centralnih vlasti, uspjelo je steći političku i vjersku  kontrolu nad tom pokrajinom.</s><s>Zbog tog su za Prvog svjetskog rata Sanusi uspjeli regrutirati velik broj svojih članova u rat  protiv talijanskih snaga.</s><s>Zbog tog je Talijanska vojska kasnije razorila i uništila dobar dio zavija.</s>

<s>Zavije ili hanikahe su se gradile i po Bosni kao sufijski obrazovni centri , najpoznatije su Isa-begova zavija i Gazi Husrev-begova medresa u Sarajevu.</s>

<s>Povezano 
 Tekija</s>

<s>Izvori</s>

<s>Vanjske veze</s>

<s>Zawiyah (na portalu Treccani)</s>

<s>Magreb
Sufizam
Arapska arhitektura
Islamska arhitektura</s>

