Nekropola Mramorije (Rastište)
<s>Nekropola Mramorje Rastište nalazi se u na području opštine Bajina Bašta, Srbija.</s><s>Nekropola je na listi 28 srednjovjekovnih nekropola stećaka koje su 2016. godine proglašene Svjetskom baštinom UNESCO-a.</s><s>Na listi je 20 nekropola u Bosni i Hercegovini, po 3 u Srbiji i Crnoj Gori, i 2 u Hrvatskoj.</s><s>U obrazloženju se, između ostalog, navodi:</s>

<s>Stećci su srednjovjekovni nadgrobni spomenici, nastali od XII-XVI vijeka na teritoriji jugoistočne Evrope na kojoj su danas Bosna i Hercegovina, zapadna Srbija, zapadna Crna Gora i srednja i južna Hrvatska.</s><s>Značajni su po svojoj interkonfesionalnosti, i korišteni su kod ukopa pripadnika sve tri srednjovjekovne hrišćanske zajednice (Pravoslavna crkva, Katolička crkva i Crkva bosanska).</s>

<s>Lokacija 
Nekropola se nalazi 7 km zapadno od nekropole u Perućacu i 19 km od Bajine Bašte.</s><s>Do sela Rastište se dolazi kroz kanjon rijeke Dervente koja se uliva u Perućko jezero.</s><s>Sjeverno od seoske crkve nalaze se dvije nekropole sa stećcima, Uroševina i Gajevi, udaljene 500 metara jedna od druge.</s><s>Oko 500 metara zapadno od stećaka nalazi se aktivni lokalni kamenolom Vagan u kojem su u srednjem vijeku iskopani nadgrobni spomenici.</s><s>Ova anegdotska informacija potvrđena je kao tačna nakon sedimentne petrografske analize.</s><s>U kamenolomu se nalazi sačuvan jedan djelomično obrađen nedovršen stećak.</ref></s>

<s>Istorija 
Teritorija Bajine Bašte, koja obuhvata današnji Perućac, nalazila se na periferiji srednjovekovne srpske države Raške na granici sa Bosnom, u periodu od 13. do 15. vijeka.</s><s>Stanovništvo je živjelo u manjim naseljima dok su utvrđena naselja bili:Solotnik, Đurići i Rogačički vis.</s><s>U 14. vijeku ovim krajem je vladao Nikola Altomanović, a ubrzo je teritoriju zauzeo knez Lazar Hrebeljanović.</s>

<s>Duhovni i vjerski uticaj imali su monasi iz manastira Rače koji je podignut početkom 14. veka.</s><s>Sadašnje naselje Rastište nastalo je u 19. veku u širem okruženju srednjovekovnog groblja.</s><s>Nakon podjele zemljišta, na lokalitetu Uroševina kratko je nastavljeno sahranjivanje jedne porodice, dok su ovi grobovi obilježeni nizom kamenja.</s>

<s>Nekropola 
Na lokaciji Uroševine sačuvana su 33 nadgrobna spomenika: 1 ploča, 12 sanduka, 1 dupli sanduk, 16 sljemenaka, 2 amorfna spomenika i 1 cilindar.</s><s>Spomenici su orijentisani zapad-istok, i poredani u nizove.</s><s>Njihova površina je pažljivo rezbarena i polirana.</s><s>Reljefna dekoracija zabilježena je na četiri nadgrobna spomenika u obliku sljemenaka: kružno ispupčenje, luk i strijela i mačevi.</s>

<s>Nekropolu u Gajevima sječe skorašnji seoski put do kamenoloma.</s><s>Sačuvano je ukupno 35 stećaka: 7 ploča, 26 sanduka i 2 sljemenaka.</s><s>Ukrašavanje je pronađeno na tri nadgrobna spomenika: dva sanduka bez postolja imaju motive polumjeseca i krsta sa tri kraka koji se završavaju krugom i motivom polumjeseca i kruga unutar lunarnog luka.</s><s>Sljemenak na osnovi ima plastičnu predstavu polumjeseca i kruga unutar lunarnog luka.</s><s>Nije zabilježen nijedan natpis.</s>

<s>Reference</s>

<s>Svjetska baština u Srbiji
Stećci u Srbiji</s>

