Adaptacijska radijacija
<s>Adaptacijska radijacija ili adaptivna radijacija – u evolucijskoj biologiji – je proces u kojem organizmi diversificiraju brzo u mnoštvo novih oblika, naročito kada se promjene uvjeti okruženja ili postanu dostupni novi resurs, što stvara nove izazove, tj. kada  postoje ili se otvaraju nove ekološke niše ili adaptivne zone.</s><s>Počevši s nedavnog zajedničkog pretka, ovaj proces rezultira u specijaciju i fenotipske adaptacije niza vrsta, koje se ispoljavaju u različitim morfološkim i fiziološkim osobinama putem  kojih mogu da iskoriste niz divergentnih okruženja.</s>

<s>Adaptivna radijacija je karakterističan primjer kladogeneze pa se može grafički prikazati na slici kao "grm"  ili kladus, koegzistirajućih vrsta (na stablu života ).</s><s>Karipski gušteri su posebno zanimljiv primjer adaptivne radijacije.</s><s>Na Havajima su proučeni vrlo izolovani i brojni primjeri adaptivne radijacije.</s><s>Izuzetan primjer adaptivne radijacije su ptičje vrste havajskih mednnica.</s><s>Putem prirodne selekcije, ove ptice su se relativno brzo prilagodile i konvergentno evoluirale u različitim sredinama Havajskih otoka.</s>

<s>Zbog dramatičnih efekata na bioraznolikost populacija, sprovedena su mnogo istraživanja adaptivne radijacije.</s><s>Međutim, potrebno je više studija, posebno zbog toga  da bi  u potpunosti razumili efekti mnogih faktora koji utiču na adaptivnu radijaciju.</s><s>Empirijski i teorijski pristupi su od pomoći, iako svaki od njih ima svoje nedostatke.</s><s>Kako bi se pribavio što veći skup odgovarajućih podataka, moraju biti integrirani empirijski i teorijski pristupi.</s>

<s>Identifikacija</s>

<s>Četiri funkcije mogu se koristiti za identifikaciju adaptivne radijacije:</s>

<s>Srodničke  komponente vrsta: posebno se proučavaju nedavni zajednički  preci.</s><s>Treba imati na umu da ovo nije isto kao monofilija, u koju su uključeni svi potomci zajedničkog pretka.</s><s>Korelacija fenotip-okruženje: značajna je  povezanost između okruženja i morfoloških i fizioloških osobina koje su korisne za eksploataciju odgovarajućih  resursa.</s><s>Karakterna upotrebljivost: performanse ili  prednosti fitnesa osobina u odgovarajućim sredinama.</s><s>Brza specijacija: prisustvo jednog ili više mnogostrukih divergencija u nastanku novih vrsta u toku  perioda ekoloških i fenotipskih divergencija.</s>

<s>Uzroci inovacija
Razvoj evolucijskih novosti može omogućiti  diverzifikaciju kladusa,  stvaranjem novih područja i okvira morfoloških prilagodbi.</s><s>Klasičan primjer je evolucija četvrte kvržice 
sisarskih  zuba.</s><s>Ova osobina omogućava ogromne porast rasponu prehrambenih izvora, što je povećalp broj ekoloških niša koje su na raspolaganju sisarima.</s><s>To je. nekoliko puta, omogućilo  pojavu različitim grupam u kenozoiku, nakon čega je svaki put odmah slijedila njihova adaptivna radijacija.</s><s>Ptice su ostvarile druge načine radijacije, jer je evolucija letenja otvorila nove mogućnosti za razvoj i divergenciju, odnosno pokretanje adaptivne radijacije.</s><s>Ostali primjeri uključuju placentalne trudnoće (za sisara sa posteljicom), ili dvonožnu  lokomociju (u hominina).</s>

<s>Primjer Darwinovih  zeba
Najpoznatiji klasični primjer adaptivne radijacije je evolucijska divergencija Darvinovih zeba.</s><s>Mnogi evolucijski biolozi su uočili da da fragmentirani pejzaž  često može biti izvrsna  lokacija za pojavu  adaptivne radijacije.</s><s>Smatra se da je razlika u geografskom položaju širom nepovezanog krajolika, kao što su otoci,  promoviraju takve diversifikacije.</s><s>Darwinove zebe zauzimaju fragmentirano otočje Galapagos i evoluirale su u više različitih vrsta koje se razlikuju u ekologiji, pjevanju i morfologiji, a posebno veličini i obliku njihovih kljunova.</s><s>Očigledna objašnjenja ovih razlika je alopatrijska specijacija, koja se javlja kada populacije iste vrste postanu  geografski izolirane i razvijaju se odvojeno.</s><s>Zbog toga što su populacije zeba bile dugo podijeljene među otocima, ptice su evoluirale odvojeno, tokom nekoliko miliona godina.</s><s>Međutim, to ne uzima u obzir činjenicu da se mnoge vrste javljaju i u simpatriji, tj. sedam ili više vrsta žive u istom otoku.</s><s>Postavlja se pitanje zašto su se  ova vrsta razdvojile kada žive u istom okruženju sa svim istim resursima.</s><s>Nakon Darwina je predloženo da se specijacija ovih zeba događala  u dva dijela: početni, lako uočljivi, alopatrijski, praćen manje jasnim simpatrijskim, koji je također bio u funkciji adaptivne radijacije.</s><s>To se  u velikoj mjeridesilo favoriziranjem osobene specijalizacije na svakom otoku.</s>

<s>Jedna od glavnih morfoloških razlika među vrstama različitih otoka je veličina i oblik kljuna.</s><s>Adaptivna  radijacija je dovela do evolucije različitih kljunova koji omogućavaju  pristup različitim  izvorima hrane.</s><s>One sa kratkim kljunovima su bolje prilagođene za kljucanja sjemena na terenu, a  sa tankim, oštrim kljunovima jedu insekte.</s><s>Zebe sa  dugim kljunovima koriste hranu iz pukotina unutar kaktusa.</s><s>Ovom specijalizacijom, sedam ili više vrsta zeba su bile u mogućnosti da nastanjuju isto okruženje,  bez konkurencije ili nedostatk izvora hrane i međusobnog ubijanja.</s><s>Drugim riječima, ove morfološke razlike u veličini i obliku  kljuna, izazvane adaptacijskom  radijacijom omogućile su  diverzifikaciju i opstanak Darwinovih zeba na  Otčju.</s>

<s>Povezano 
Specijacija
Alopatrijska specijacija
Simpatrijska specijacija
Galapagos
Faktori evolucije</s>

<s>Reference</s>

<s>Vanjske veze</s>

<s>Biološka terminologija
Specijacija</s>

