Japodska urna sa tri figure iz Golubića
<s>Fragment kamene japodske urne sa tri figure iz Golubića kod Bihaća, Bosna i Hercegovina, je arheološki nalaz u sekundarnom položaju, u grobu br. 44 nekropole u Dolovima.</s><s>Pripada vremenu od III-IV stoljeća, kada se i ova teritorija nalazila u sastavu Rimskog carstva.</s>

<s>Pounje je bilo centar izrade monumentalne sepulkralne kamene plastike, od koje su najbrojnije zastupljene japodske urne.</s><s>Porijeklo i hronologija tih umjetničkih dijela još nisu u potpunosti rasvijetljeni.</s><s>U periodu od III-I vijeka p.n.e. kod Japoda prevladava incineracija (spaljivanje pokojnika), koje se nastavilo i u I-II vijeku naše ere pod rimskom vlašću.</s><s>Stoga hronološko određenje pomenutih urni još nije sa sigurnošću riješeno.</s>

<s>Opis 
Ploča sa prikazom japodskih konjanika izrađena je od mekanog lokalnog kamena bihacita (lapora, muljike) pogodnog za obradu i otpornog na atmosferilije.</s><s>Po obliku i položaju crteža, pripadala je desnoj bočnoj strani kamene urne sa sačuvanom izbočinom.</s><s>Očuvane dimenzije su sljedeće: 0.98x0.42x0.10 m. Nedostaje dio u dužini od 0.32x0.08 m na donjem dijelu od izbočine do sredine stranice urne.</s><s>Prema crtežima i opštem izgledu fragmenta vidi se da od dužine i visine prvobitne urne nije ništa oduzeto</s>

<s>Figura konjanika na konju u hodu na lijevo jako izduženog tijela, male glave prikazane u profilu i povijenog vrata zauzima centralni položaj.</s><s>Detalji (oko, uši, gubica, kopita, falus, konjska oprema) su precizno izrađeni.</s><s>Nema predstave grive.</s><s>Figura konjanika je nesrazmjerno mala u odnosu na figuru konja.</s>

<s>Druga figura je urezana u lijevom gornjem uglu, ispred glave konja.</s><s>Prikazano je tijelo ptice u neprirodnom položaju sa ljudskom glavom pokrivenom šljemom.</s><s>Detalji na licu su isti kao i na licu konjanika, ali je šljem, mada istog tipa, drugačije prikazan.</s><s>Na tijelu ptice prikazana su oba krila, rep i noga sa četiri kandže.</s><s>Perje je predstavljeno urezanim crtama.</s>

<s>Treća figura smještena je između nogu konja.</s><s>Predstavlja fantastično čudovište sa glavom zvijeri razjapljenih čeljusti, kozjim rogom i ribljim tijelom sa po jednom perajom na leđima i trbuhu.</s><s>Povijeni riblji rep završava sliku.</s>

<s>Moguća objašnjenja 
Sva tri lika okrenuta su prema lijevoj strani, što, možda, ukazuje na podzemni svijet, kao što ptica sa 
ljudskom glavom i fantastična figura predstavljaju pripadnike tog svijeta.</s><s>Na osnovu nesrazmjere konjanika i konja, ponuđena je interpretacija da ratnik predstavlja pokojnika, a da konj ovdje ima simbolično značenje inkarnacije smrti.</s>

<s>Drugo objašnjenje kaže da konjanik prikazuje lik japodskog božanstva izvora, vode i, vjerovatno, podzemnog svijeta, Binda.</s><s>Na osnovu brojnih predstava konja i konjskih protoma, ukazano je da je Bind zauzimao veoma istaknuto mjesto u japodskom religijskom sistemu, da je po funkcijama blizak grčkom Posejdonu iz starijih perioda kada je Posejdon smatran za božanstvo podzemlja i slatke vode koje podstiče vegetaciju i stvara izvore.</s><s>Na osnovu sličnosti funkcija Binda i Posejdona i na osnovu ikonografske sličnosti cjelokupne scene na ovoj bočnoj strani urne sa predstavama Posejdona na nekim korintskim pinaksima, mogla bi se postaviti hipoteza da je u ovoj sceni prikazan japodski Bind sa svojim pratiocima koji, pripadaju japodskim mitološkim vjerovanjima.</s><s>Između scene na urni i prikaza Posejdona na pinaksima postoje razlike u detaljima, ali japodski majstori-klesari nisu nikada prenosili u potpunosti grčke uzore, već su ih prilagođavali sopstvenim shvatanjima i mogućnostima.</s>

<s>Nacionalni spomenik 
Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika, na sjednici održanoj od 6. do 12. maja 2003. godine u Sarajevu, donijela je odluku da se ulomak urne proglasi za nacionalni spomenik BiH.</s><s>Ovu odluku komisija je donijela u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Martin Cherry, Amra Hadžimuhamedović (predsjedavajuća), Dubravko Lovrenović, Ljiljana Ševo i Tina Wik.</s><s>Fragment japodske kamene urne nalazi se izložen u stalnoj izložbenoj postavci u zgradi regionalnog Muzeja Unsko-sanskog kantona u Bihaću.</s>

<s>Izvori</s>

<s>Japodi
Nacionalni spomenici u Bihaću</s>

