Saborni hram Uspenja Presvete Bogorodice u Tuzli
<s>Crkva Uspenja Presvete Bogorodice u opštini Tuzli pripada Srpskoj pravoslavnoj crkvi (Eparhija zvorničko-tuzlanska).</s><s>Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika, na sjednici održanoj od 3. do 9. jula 2007. godine, donijela je odluku da se crkva proglasi za nacionalni spomenik BiH.</s><s>Ovu odluku Komisija je donijela u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Amra Hadžimuhamedović (predsjedavajuća), Dubravko Lovrenović, Ljiljana Ševo i Tina Wik.</s><s>Nacionalni spomenik sačinjavaju: crkva, zbirka od 21 ikone koje su sastavni dio ikonostasa, Hristov grob, veliko raspeće i dva trona.</s>

<s>Lokacija 
Smještena je u centralnoj gradskoj zoni Tuzle, u dijelu grada poznatom pod nazivom Srpska Varoš, u Ulici Đorđa Mihajlovića, istočno od Gradskog parka.</s>

<s>Historija 
Reforme koje su u Osmanskom carstvu provedene sredinom XIX stoljeća olakšale su tuzlanskim kršćanima dobijanje dozvola (carskih fermana) za gradnju crkava (Tanzimat - gilhanski hatišerif iz 1839. godine o ravnopravnosti i slobodi svih vjeroispovijesti u Turskoj, te Hatihumajun iz 1856. godine, novi ustavni zakon za Bosanski vilajet, kojim se, između ostalog, kršćanska crkva u Turskoj stavlja pod zaštitu međunarodnih prava).</s>

<s>Uporedo s premještanjem sjedišta zvorničkog kajmekama (viši predstavnik turske vlasti) iz Zvornika u Tuzlu, godine 1852, episkopska stolica je iz Zvornika prenesena u Tuzlu, a eparhija promijenila naziv u Zvorničko-tuzlanska.</s><s>Nova zgrada mitropolije podignuta je u proljeće 1869. godine.</s><s>Nakon toga sagrađena je škola, a na fasadi je bio ispisan naslov „Srpsko narodno učilište 1873. godine“ (u toj zgradi je kasnije bila Sokolana).</s>

<s>Saborna crkva je građena u periodu od 1874. do 1882. godine.</s><s>Stručni nadzor nad radovima su vršili vojni inžinjeri.</s><s>Car Franjo Josip I priložio je za izgradnju 600 forinti.</s><s>Svečani čin osvećenja temelja nove crkve obavljen je 6. maja 1874. godine.</s><s>Obavio ga je mitropolit Dionisije II, u prisustvu mutesarifa Mustafa-paše i drugih zvanica.</s><s>U jesen 1875. godine, prije nego što je neimar Risto uspio dovršiti zidanje velike kupole ,došlo je do rušenja kupole.</s><s>Godine 1875, zbog izbijanja ustanka u Hercegovini, gradnja crkve je prekinuta.</s>

<s>Prva obnova Saborne crkve izvršena је 1909/1910. godine.</s><s>Osvećenje novog ikonostasa obavljeno je u maju 1910. godine.</s><s>Druga obnova crkve je izvršena 1925. godine, dok su naredne obnove izvršene 1968. godine, te 90-ih godina XX stoljeća.</s>

<s>Objekat je u građevinskom smislu u dobrom stanju, zahvaljujući kompliciranim sanacionim radovima na stabilizaciji i upravljanju procesom diferencijalnog slijeganja temelja crkve.</s><s>Pokrov od bakarnog lima je djelimično oštećen u toku rata 1992-1995. godine.</s><s>Malter na površinama vanjskih fasada je otpao na više mjesta.</s>

<s>Opis 
Prema konceptu prostorne organizacije, Saborna crkva u Tuzli pripada tipu jednobrodne crkve s pripratom, naosom, oltarskim prostorom, polukružnom apsidom, prozorima postavljenim u jednom horizontalanom redu i zvonikom superpoiniranim iznad ulaza u crkvu.</s><s>Visina vrha kupole zvonika iznosi cca 34,50 m.</s>

<s>U arhitektonskom smislu, crkva je građena u neoklasicističkom stilu, pravougaone osnove 28,64 x 13,55 metara s pet neobizantijskih kupola na tamburima.</s><s>Četiri postavljene su na flankiranim ugaonim pozicijama, a peta, centralno postavljenom - iznad naosa, oslonjena je na četiri luka: dva postavljena u poprečnom smjeru i dva luka prislonjena uz lateralne zidove crkve.</s>

<s>Ikonostas u crkvi je rađen u periodu između 1909. i 1910. godine.</s><s>Na ikonostasu je predstavljeno dvadeset ikona i Carske dveri sa scenom Blagovijesti.</s><s>Ikone uradio je slikar Marko Gregović iz Mostara.</s>

<s>Zidovi crkve su ukrašeni različitom floralnom i geometrijskom ornamentikom u seko tehnici.</s>

<s>Reference</s>

<s>Vanjske veze</s>

<s>Saborni hram u Tuzli 
 Hram uspenja Presvete Bogorodice</s>

<s>T
Građevine u Tuzli
Eparhija zvorničko-tuzlanska
Nacionalni spomenici u Tuzli</s>

