Historijsko područje Zaplanik
<s>Historijsko područje Zaplanik nalazi se u naselju Zavala, opština Ravno, Bosna i Hercegovina.</s><s>Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika, na sjednici održanoj od 16. do 20. juna 2014. godine, donijelo je odluku o proglašenju područja za Nacionalni spomenik BiH.</s>

<s>Lokacija  
Selo Zaplanik se nalazi na jugu Hercegovine, u jugoistočnom dijelu opštine Ravno, od čijeg središta je udaljeno oko 25 km.</s><s>Od Trebinja je udaljeno 20 km, od Dubrovnika 15 km, a od granice Bosna i Hercegovina – Hrvatska, udaljeno je 7 km.</s>

<s>Opis</s>

<s>Tumuli 
Na području se nalazi 9 prahistorijskih (ilirskih) tumula sa karakteristikama: prečnik od 25-35 metara, površina 270-940 m2, visina 3-6 metara.</s><s>Osim kamena koji je kružno postavljan na vrhu, ne primjećuju se bilo koji drugi ostatci grobnice</s>

<s>Stećci 
U nekropoli je 30 stećaka oblika ploče i većinom sanduka.</s><s>Ukrašeno je 10 primjeraka i to motivima: bordura, krst, povijena loza sa trolistom, scena sa životinjama – 4 košute, mješovito kolo sa sedam figura u kojem su igrači naizmjenično muške i ženske figure, ispred kojih je jelen sa jahačem, mješovito kolo sa osam figura u kojem je na čelu muška figura, zatim pet ženskih, te muška i na kraju ženska figura, vodenica – 2 primjerka, arkade, i mač sa štitom – 3 primjerka.</s><s>Ukras je rađen tehnikom udubljivanja.</s><s>Površine su im oštećene jer su ih mještani koristili kao površinu za miješanje maltera.</s><s>Bočne strane su obrasle mahovinom i lišajevima.</s><s>Jedan dio je ugrađen u temelj crkve.</s>

<s>Crkva svetog Petra i Pavla   
Sadašnja pravoslavna crkva sagrađena je na srednjovjekovnoj crkvi 1864. godine, posvećena Vavedeniju presvete Bogorodice, a 1903. godine zabilježeno je da je crkva posvećena svetim apostolima Petru i Pavlu, te da je narod zove Petrovicom.</s><s>Tokom rata u Bosni i Hercegovini bila je zapaljena i znatno oštećena.</s><s>Nakon toga, usljed atmosferskih utjecaja došlo je do daljnje devastacije objekta.</s><s>Obnovljena je 2014. godine.</s>

<s>Prema arhitektonskim obilježjima i prema konceptu prostorne organizacije pripada tipu jednobrodnih crkava sa polukružnom apsidom i zvonikom na preslicu.</s><s>Vanjske dimenzije iznose 12,15X6,30 m (dužina mjerena sa apsidom) i visina do krova oko 4,0 metara.</s><s>Iznad zapadnog zida crkve od fino obrađenog kamena urađen je zvonik "na preslicu" sa jednim otvorom za zvono.</s><s>Visina zvonika iznosi 7,35 m.</s>

<s>Srednjovjekovna crkva 
Južno od pravoslavne crkve Petra i Pavla nalaze se ostaci srednjovjekovne crkve, koju dio autora amatra katoličkom crkvom.</s><s>Nakon zemljotresa 1667. godine, koji je razrušio Dubrovnik i okolinu, na crkvi je srušen krov i od tada ona više nije opravljana.</s><s>Vanjske dimenzije objekta iznose oko 7,90X5,40 m (dužina mjerena sa apsidom).</s><s>Zidovi crkve su do danas sačuvani i njihova debljina je različita na pojedinim dijelovima i iznosi oko od 60 do 85 cm.</s><s>Ostaci zidova srednjovjekovne crkve su visine od 30 do 40 cm.</s><s>Crkva bila je jednobrodna sa polukružnom apsidom.</s><s>Unutarnja dubina apside iznosila je oko 150 cm.</s><s>U njoj su nađeni ostaci fresko oslikanog malter.</s>

<s>Pravoslavno i katoličko groblje 
Uz pravoslavnu crkvu posvećenoj svetom Petru i Pavlu u Zaplaniku nalazi se pravoslavno groblje (3 480 m2) sa 15 starih kamenih nadgrobnika (krstača) iz XIX i XX stoljeća.</s><s>Rimokatoličko groblje (170 m2) i danas je aktivno.</s><s>Kameni nadgrobnici su smješteni na zapadnoj strani parcele, u neposrednoj blizini ostataka  srednjovjekovne crkve.</s><s>Nepravilno su raspoređeni po grobljanskoj parceli, a najviše ih je koncentrirano neposredno uz samu crkvu.</s><s>Najveći broj nadgrobnika rađen je od sedre u obliku krsta jednostavne obrade.</s><s>Neki od njih imaju dekoraciju koja se sastoji od uklesanog krsta, uklesane šestostrane zvijezde, kao i onih koji imaju floralnu dekoraciju.</s><s>Neki od nadgrobnika imaju uklesan natpis pisan ćirilicom.</s>

<s>Literatura 
 Ljubo Sparavalo, Srednjovjekovna groblja, crkvine i crkve na području Šume trebinjske.</s><s>Trebinje: Zavičajni muzej Trebinje, TRIBUNIA 5, 1979., str. 73–75. 8 
 Zdravko Kajmaković, Zidno slikarstvo u Bosni i Hercegovini.</s><s>Sarajevo: Veselin Masleša, 1971. str. 311.</s><s>Đuro Tošić, Trebinjska oblast u srednjem vijeku.</s><s>Beograd: Istorijski institut SANU, 1998.</s>

<s>Reference</s>

<s>Nacionalni spomenici u Ravnom
Z
Z
Eparhija zahumsko-hercegovačka i primorska
Trebinjsko-mrkanska biskupija
Crkve u Ravnom</s>

