Arheološko područje Lištani
<s>Arheološko nalazište Lištani nalazi se u naselju  Lištanima, Livno, Bosna i Hercegovina.</s><s>Nalazište je  nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.</s><s>Istraživano je u nekoliko navrata, a svi rezultati nisu još objavljeni.</s>

<s>Historija 
Područje Livanjskog polja od bronzanog doba naseljavalo je ilirsko pleme Dalmati.</s><s>U doba Rimljana kroz polje je prolazio put Salona - Servicijum (Bosanska Gradiška).</s><s>U Lištanima je bila putna stanica Pelva, a predpostavlja se da je prerasla u rimski municipij.</s>

<s>Nacionalni spomenik čini nekoliko dobara.</s><s>Kasnoantička grobnica 
 Ranokršćanska crkva (bazilika).</s><s>Ovdje su pronađene dvije crkve u neposrednoj blizini.</s><s>Najvrednije otkriće predstavlja ranokršćanski zdenac, koji je dobro  očuvan, ovalnog oblika.</s><s>Srednjovjekovne nekropole.</s><s>Evidentirana su i istražena ukupno 198 groba.</s><s>Orijentirani su uglavnom u smjeru sjever-jug, s glavom na jugu i nogama okrenutim prema sjeveru.</s><s>Najbrojniji su grobovi s arhitekturom, uz novu pojavu obložnih ploča neobrađenim kamenjem.</s><s>Nastavlja se i ukop u jednostavnu zemljanu raku.</s><s>Iznad dva groba bile su postavljene ploče-sanduci tipa stećka.</s><s>Treba svakako napomenuti da se oko 500 m sjeverozapadno od lokaliteta uz aktualno katoličko groblje nalazi kasnosrednjovjekovno groblje sa stećcima.</s><s>Pokretno naslijeđe pronađeno na arheološkom području nalazi se u Franjevačkom muzeju i galeriji Gorica u Livnu.</s><s>Pronađen je velik broj ulomaka keramičkih posuda, rimske i srednjovjekovne tipologije, većim dijelom neukrašenih.</s><s>Izdvaja se ulomak fokejske crvene keramike dekorirane pečatiranim motivima palminih grana.</s><s>Ovakvi primjerci javljaju se na cijelom Mediteranu između IV. i VII. st.</s><s>Nađen je veći broj ulomaka kasnoantičkih staklenih posuda, različite tipologije, sa zaobljenim i ljevkastim obodima.</s><s>Od metalnih predmeta nađene su naušnice i prstenje.</s><s>Izvan grobova, od metalnih predmeta nađene su dvije rimske motike i jedna sjekira, nekoliko srednjovjekovnih noževa, vrhovi koplja, potkove i ekseri.</s><s>Zanimljivost na južnom dijelu lokaliteta predstavljaju arheološke tvorevine - „jame“, zatvorene cjeline nepoznate namjene, kružnog ili ovalnog oblika, zapunjene zemljom, ulomcima keramike, sporadičnim nalazima kostiju, maltera, ugljena ili gara, a u nekima od njih nađen je po jedan rimski novac.</s>

<s>Literatura 
 Ivo Bojanovski, Akademija nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine, 1988 - BOSNA I HERCEGOVINA U ANTIČKO DOBA
 Enver Imamović, Antički kultni i votivni spomenici na području Bosne i Hercegovine,  Sarajevo, 1977.</s>

<s>Reference</s>

<s>L
Nacionalni spomenici u Livnu</s>

