Usora i Soli
<s>Usora i Soli je naziv za srednjovjekovne političko-teritorijalne jedinice koja je egzistirala oko dva i po vijeka kao dio bosanske banovine i kraljevine.</s><s>Njihove međusobne granice, kao i granice prema ostalim oblastima, nisu do kraja utvrđene, jer su se mijenjale tokom istorije.</s>

<s>Usora je oblast između Donjih krajeva na zapadu, Gornje Bosne na jugu i oblast Slavonije na sjeveru.</s><s>Istočna granica jedno vrijeme bilo je poriječje rijeke Spreče.</s><s>Sredinom XIV vijeka dolazi do integracije Usore i Soli, pa Usora obuhvata srednje Podrinje sa slivom Drinjače.</s><s>Kao župski gradovi u njoj su nastali: Maglaj u dolini Bosne, Srebrenik u dolini Tinje, te Zvornik i Teočak.</s><s>Na osnovu posjedovanja ova dva posljednja grada Đurađ Branković nosio je titulu gospodara Usore.</s>

<s>Župe i njihova imena u oblasti Usore, moguće je samo djelimično rekonstruisati i predpostaviti.</s><s>Prva župa, nepoznatog imena (možda Maglaj), je nastala u ranijem srednjem vijeku, na području Maglaja, Žepče i Zavidovića.</s><s>Druga je župa Usora, na području Doboja, Teslića i Tešnja.</s>

<s>Treća je župa Nenavište na današnjem području Modriče,  Gradačca, Orašja, Bosanskog Šamca i Ožaka.</s><s>Istočno od ove župe je četvrta župa Koraj, na sjeveru da Save, istočno do Semberije sa Bijeljinom i južno do župe Soli.</s>

<s>Peta župa nosila je naziv Bijeljina.</s><s>U njoj je utvrđeni grad Teočak.</s><s>Šesta župa prostirala se na prostoru današnjeg Zvornika.</s><s>Od bana Stjepana II Kotromanića pa do propasti kraljevstva Usora je redovno u tituli bosanskih vladara.</s><s>Nakon 1463. prekinut je kontinuitet Usorske autarnosti, iako je tada najveći dio njene teritorije ostao izvan turske države.</s>

<s>Soli su srednjovjekovna župa u Bosni, koja je po prvim izvorima toga vremena obuhvatala porječje Spreče.</s><s>Imala je organizaciono-politički status sličan Usori, sa kojom dijeli sudbinu.</s><s>Te dvije oblasti zajedno ulaze u sastav širih političkih organizama, ali se njena individualnost, bar minimalno, uvijek izražava.</s><s>Tako ugarski kralj kaločkom nadbiskupu 1225 poklanja – Usoru i Soli.</s><s>To čini i Bela IV 1244 kada Usori i Soli dodjeljuje crkvenu desetinu.</s><s>Ima mišljenja da je povelja iz 1244 falsifikat, nastao nešto kasnije radi desetine, ali kao i takav ne umanjuje značaj Usore (koja je tada možda i banovina) i Soli.</s>

<s>U ranofeudalnoj župskoj organizaciji oblast Sol dijelila na tri župe.</s><s>Jedna župa, Gornja Spreča, zauzimala je gornji sliv rijeke Spreče, sa današnjim Banovićima.</s><s>Druga župa se prostirala u slivu rječice Jale i srednjem toku rijeke Spreče, obuhvatala župu Sol.</s><s>Treća župa je zauzimala donji tok rijeke Spreče.</s>

<s>Henrik Gisingovac 1272. godine nosi titulu bana Usori i Soli.</s><s>Srpski kralj Dragutin kaže da je gospoddar Usore i Soli.</s><s>Počevši od Stjepana II Kotromanića obe oblasti su u tituli bosanskih banova.</s><s>Ipak za njegove vladavine, na bosanskom zboru velikaša, vlastela iz Soli predstavljaju Usoru.</s>

<s>Od vlastelinskih porodica, iz istočne Usore potiču Tihoradići, Zlatonosići, a iz Podrinja, Trebotići-Dinjičići, Stančići.</s>

<s>Literatura   
 Nada Klaić, Zagreb : Eminex, 1994.</s><s>-Srednjovjekovna Bosna 
 Vjekoslav Klaić, Poviest Bosne
 Sima Ćirković, Beograd 1964 -Istorija srednjovjekovne bosanske države
 Vladimir Ćorović, Beograd, novembar 2001 - Istorija srpskog naroda</s>

<s>Reference</s>

<s>Usora i Soli
Banovići</s>

