Abdulazim Hasani
<s>Abdulazim Hasani (; Medina?, 30. 8. 789? – Rej, 28. 10. 866?), poznat kao Šah Abdulazim (dosl. veliki rob) i Sejed al-Karim (dosl. gospodin dobročinitelj), učenjak je od potomaka Hasanija.</s><s>Njegovo potomstvo preko četiri generacije seže do imama Hasana.</s><s>Bio je učenjak u vjerskim pitanjima, priznavalac šijitskih vjerskih principa i prenosilac hadisa, poznat po bogobojaznosti, čuvanju onoga što mu je dato u povjerenje i iskrenosti u govoru.</s><s>Šejh Saduk je njegovu zbirku predaja sakupio pod naslovom "Zbirka Abdulazimovih predaja" (; Džame-je ahbar-e Abdulazim).</s>

<s>Abdulazim Hasani živio je za vrijeme imama Reze i imama Džavada.</s><s>Prenosi se da je svoje vjerovanje predstavljao po imamu Hadiju, za čijeg života je i umro.</s><s>Abdulazimov mauzolej smješten je u gradu Reju (jug Teherana) i mjesto je hodočašća za šijite.</s><s>U njihovim predajama stoji da je nagrada za posjećivanje Abdulazimovog mezara poput nagrade posjećivanja mezara imama Huseina.</s>

<s>Biografija</s>

<s>Rođenje i porodica 
Prema većini knjiga izdanih tokom 20. vijeka, Abdulazim Hasani rođen je u četvrtak 4. rabiul-sanija 173.</s><s>AH (30. augusta 789.</s><s>AD), za vrijeme vladavine abasidskog kalifa Haruna al-Rašida.</s><s>O preciznom datumu njegovog rođenja (i smrti) postoje historijske nedoumice, npr. ajatolah Reza Ostadi uvjeren je da je najstariji izvor koji govori o rođenju i smrti Abdulazima Hasanija spomenut u knjizi Nur al-Afat () Džavad-šaha Abdulazimija iz 1937. (1355.</s><s>AH), koja vrvi nepotkrijepljenim informacijama i pogreškama, te da su njeni iskrivljeni datumi kasnije preuzeti u brojnim drugim knjigama o Hasaniju.</s><s>Ostadijeve opaske ranih 2010-ih dodatno je razradio iranski historičar Rasul Džafarijan, došavši do istih zaključaka.</s><s>Suvremeni stručnjaci svejedno ističu da se sa sigurnošću može utvrditi da je Hasani rođen prije 815. (200 AH), odnosno najvjerojatnije između 787. i 791. godine (170–175 AH).</s>

<s>Abdulazimovo rodno mjesto također nije pouzdano poznato, no najizglednije je da se radi o arabijskoj Medini.</s><s>Otac mu je bio Abdulah ibn Ali Kafa, a majka Haifa, kćerka Ismaila ibn Ibrahima.</s><s>Njegovo puno ime je Abdulazim ibn Abdulah ibn Ali ibn Hasan ibn Zejd ibn Hasan ibn Ali ibn Abu Talib, a temelji se na genealogiji koju je zabilježio šijitski učenjak Nadžaši:</s>

<s>Osim Nadžašija, identičnu genealogiju daju još Buharija i ibn Inaba.</s><s>Učenjak Mir Damad iz 17. vijeka također navodi da je Abdulazim "čistog i uglednog porijekla".</s><s>Hasanijeva supruga bila je Hatidža, kćer njegovog strica Kasima ibn Hasana Amira, poznatog i kao Abu Muhamed.</s><s>Par je imao dvoje djece, sina Muhameda i kćer Umsalemu.</s><s>Opisujući Hasanijevog sina Muhameda, šejh Abas Komi piše: "On je bio častan čovjek, poznat po asketizmu i ibadetu".</s>

<s>Druženje s imamima 
Detalji Abdulazimovog života slabo su poznati s obzirom da postoji malo sačuvanih biografskih podataka, međutim, poznato je da je prijateljevao s više šijitskih imama.</s><s>Ajatolah Tehrani navodi da su njegovi suvremenici bili imam Reza i Džavad, odnosno da je vjeru učio od imama Hadija za čijeg je života i umro.</s><s>S druge strane, ajatolah Hoji tvrdi da nije bio suvremenik imama Reze.</s><s>Šejh Tusi u svom djelu spominje ga kao ashaba imama Askarija.</s><s>Na temelju vlastitog proučavanja hadisa, Atarodi Kučani pak zaključuje da je Abdulazim Hasani živio u vrijeme imama Kazima, Reze, Džavada i Hadija.</s><s>Neovisno o različitim procjenama, evidentno je da je od 818. do 835. (203–220 AH) bio pratilac Džavada, a nakon toga i Hadija.</s><s>Prema predaji, kada bi Abdulazim išao na njihova okupljanja, s potpunim poštovanjem, poniznošću, skrušenošću i stidom izvadio bi ruke iz haljine i upućivao selam imamima, a oni bi ga nakon uzvraćanja pozdrava pozivali da im priđe i sjedne kod njih, koljena uz koljena, i raspitivali bi se za njegovo zdravlje.</s><s>Ovakvo ophođenje prema njemu izazivalo je zavist kod drugih.</s>

<s>Progonstvo 
Za vrijeme Abdulazimovog života šijiti su bili ugnjetavani od strane vladajućih Abasida, a sam on je (kao i njegov otac i djedovi) godinama bio protjerivan naredbama kalifa al-Mutavakila i al-Mutaza.</s><s>Nakon što se imam Hadi 848. (233.</s><s>AH) pod prisilom al-Mutavakila preselio iz Medine u Samaru, Abdulazim Hasani je pošao za njim.</s><s>Kratko vrijeme boravio je i u Bagdadu, konstantno krijući uvjerenja od vlasti, a kasnije je po Hadijevoj naredbi (vjerojatno u doba vladavine al-Mutaza 866–869) otišao u egzil u iranski Tabaristan.</s>

<s>Preseljenje u Rej 
Ubrzo nakon dolaska u Iran, Abdulazim Hasani se preselio u grad Rej i prema pisanju njegovog suvremenika Barkija iz Koma (u. 274. ili 280.</s><s>AH), živio je u Sekat al-Mavaliju u kvartu Sarbananu, skrivajući se u kući jednog šijita.</s><s>Pojedini primarni izvori navode da je Abdulazim imao namjeru posjetiti svetište imama Reze u Mašhadu i preseliti se u Horasan, a usputno je otišao u Rej da posjeti svetište Hamze ibn Muse (sin imama Kazima), gdje je i ostao da bi se sakrio.</s>

<s>Prenoseći predaju Barkija, Nadžaši opisuje navedene događaje:</s>

<s>Njemu nepoznati potomak imama Kazima poslije će biti identificiran kao Hamza, a u neposrednoj blizini njegovog mezara kasnije će biti pokopan i sam Abdulazim Hasani.</s>

<s>Smrt 
Tradicionalno navođen datum smrti Abdulazima Hasanija je 15. ševala 252.</s><s>AH (28. oktobra 866.</s><s>AD), prema čemu je umro za vrijeme života desetog imama Hadija.</s><s>Međutim, ukoliko se kao točan uzme Murtazin i Tusijev podatak da je bio ashab jedanaestog imama Askarija, ispada da je Abdulazim bio živ između 868. i 874. godine (254–260.</s><s>AH).</s><s>O uzrocima njegove smrti postoje dvije predaje, prva je da je umro prirodnom smrću, a druga da je ubijen.</s><s>Nadžaši tako piše da se Abdulazim "razbolio i umro", što potvrđuje i šejh Tusi navodeći samo da je "umro i pokopan u gradu Reju".</s><s>S druge strane, postoji i predaja koja veli da je živ zakopan i tako postao šehid.</s><s>Turajhi piše: "Od potomaka Abu Taliba, onaj tko je zakopan živ u Reju bio je Abdulazim Hasani".</s><s>Ipak, Vaiz Kodžuri osporava takav scenario jer istraživajući njegov život nije pronašao niti jedan vjerodostojan i točan podatak koji bi mu išao u prilog.</s>

<s>Ostavština</s>

<s>Mauzolej</s>

<s>Abdulazim Hasani sahranjen je u mauzoleju u Reju, danas na jugu Teherana.</s><s>Kako prenosi muhadis Nuri, jedan je šijitski vjernik u snu posjetio Muhameda, i on mu je rekao: "Sutra će jednom od mojih potomaka u vrtu jabuka u kući Abduldžebara ibn Abdulvehaba Razija klanjati dženazu".</s><s>On je potom kupio taj vrt i uvakufio ga za Abdulazima i druge šijite koji su tu pokopani.</s><s>Upravo na temelju ove priče, groblje je poznato pod imenom "Masdžid-e šedžere" ili Mezar kraj drveta.</s><s>Šejh Saduk u poglavlju "Kamel al-Zijarat" spominje predaju da je neki čovjek iz Reja došao kod imama Hadija i rekao mu da je bio u posjeti mezaru Abdulazima Hasanija, na što mu je Hadi odgovorio: "Nagrada za posjetu Abdulazimovom mezaru je kao da si posjetio mezar imama Huseina".</s><s>Iz ovih razloga Hasanijev mauzolej predstavlja jedno od najpopularnijih šijitskih svetišta i dnevno ga posjećuju hiljade ljudi, a hodočašća su počela neposredno nakon Abdulazimove smrti.</s><s>Sama centralna građevina podignuta je krajem 10. vijeka za vrijeme vladavine vezira ibn Abada i nadograđivana je tokom seldžučkog, safavidskog i kadžarskog perioda.</s><s>Tokom 19. i politički turbulentnog 20. vijeka, mauzolej je bio utočište raznim disidentima.</s>

<s>Vrline i reputacija 
Abdulazim Hasani je još za života uživao ugled kao potomak Muhameda odnosno sejed, pratilac imama Hadija i prenosilac hadisa, zbog čega je evidentno imao položaj autoriteta među malom imamitskom šijitskom zajednicom u Reju.</s><s>Alame Hili u svojoj knjizi (ridžalu) Abdulazima predstavlja kao vrlog učenjaka.</s><s>Muhadis Nuri, prenoseći tekstove ibn Abada, piše: "Bio je bogobojazan i pobožan, poznat po povjerljivosti, iskrenosti u govoru, učenjak u vjerskim pitanjima, vjerovao je u tevhid (monoteizam) i pravdu, i imao je mnogo predaja".</s><s>Zbog ovih vrlina, Hasani je bio cijenjen i kod Ahl al-bajta.</s><s>Primjerce, u predajama imama navodi se da mu se imam Hadi, prilikom Abdulazimovog dolaska u Samaru, obratio riječima: "O Abul Kasime!</s><s>Ti si na istini jer nas priznaješ kao nasljednike...</s><s>Ti si one vjere koju Bog voli, koju si od nas uzeo...</s><s>Tebe je Uzvišeni Bog s ispravnim govorom učvrstio na dunjaluku i ahiretu".</s><s>Ovaj razgovor između imama i Abdulazima poznat je kao "hadis obrazlaganja vjere" (Hadis-e arz-e din).</s><s>Također, zabilježeno je i da je imam Hadi jednom prilikom posjetitelja iz Reja posavjetovao da se o bilo kakvim težim vjerskim pitanjima konzultira upravo s Abdulazimom Hasanijem.</s>

<s>Opus 
U knjizi hadisa i predaja, više od stotinu hadisa prenosi se od Abdulazima Hasanija.</s><s>Ibn Abad navodi da je intenzivno prenosio predaje od imama Džavada i Hadija.</s><s>Napisao je i najmanje tri knjige:
 "Dan i noć" (; Jeum va lejl), sastoji od praktičnih djela na osnovu predaja Ahl al-bajta i opisa dnevnih i noćnih rituala, prema kojima svaka osoba može obavljati mustehabe i vadžibe.</s><s>"Hutbe zapovjednika pravovjernih" (; Hotab amir al-mo'menin), knjiga o govorima imama Alija.</s><s>"Predaje Abdulazima Hasanija" (; Revajat-e Abdulazim Hasani), zbirka njegovih ličnih predaja.</s><s>Nijedno od tri navedena djela nije u potpunosti sačuvano, međutim, odlomke i sažetke istih do 11. vijeka prenosili su al-Kolajni, ibn Abad, ibn Babavajh (Saduk) i brojni drugi učenjaci.</s><s>Njegove stavove o konceptima adla i tevhida posebno je hvalio ibn Abad, bujidski veliki vezir stacioniran u Reju.</s><s>Abdulazimove napore kasnije je nastavio ibn Babavajh koji mu je posvetio (danas izgubljenu) biografiju "Zbirka Abdulazimovih predaja" (; Džame-je ahbar-e Abdulazim).</s><s>Broj predaja koje su prenesene preko Abdulazima Hasanija od imama su: dvije predaje od imama Reze, 26 predaja od imama Džavada, devet predaja od imama Hadija, te 65 hadisa koje je sam prenio.</s>

<s>Izvori</s>

<s>Reference</s>

<s>Literatura 
Monografije</s>

<s></s>

<s>Enciklopedije</s>

<s>Vanjske veze 
  Službene stranice Abdulazimovog mauzoleja
Ostali projekti</s>

<s>Muslimanski učenjaci
Sakupljači hadisa
Muhamedova porodica
Iranski pisci
Iranski Arapi
Asketi
Šijitizam
Biografije, Abasidski Kalifat
Biografije, Medina
Biografije, Samarra
Biografije, Bagdad
Biografije, Teheran</s>

