Alergen
<s>Alergen je materija koja unete u organizam izaziva alergijsku reakciju.</s><s>Teško ih je pri uobičajenom načinu života izbeći jer su svuda u životnoj sredini; hrani, sredstvima za održavanje higijene, lekovima, odeći, nakitu, prirodi, na radnom mestu u okolini u kojoj živimo.</s><s>Najčešći alergeni su; proteini u hrani, grinje, perje i hemikalije u kući, polen i insekti u prirodi, hemijska i druga isparenja na radnom mestu itd.</s>

<s>Osnovne postavke 
Osnovna uloga ljudskog i životinjskog organizma je da štiti i odbrani telo od mnogih čestica sa kojima je on došao u kontakt, i koje se u njemu ponašaju kao strano i potencijalno štetna supstanca, bilo da su poreklom iz unutrašnje ili spoljašnje sredine.</s>

<s>Tako alergen može kod zdravih osoba da pokrene, alergijsku reakciju ili promenjeno, preosetljivo stanje imunog sistema pojedinih osoba na materije iz našeg okruženja, a na koje većina ne reaguje, jer suštinski ne pretstavljaju pretnju.</s>

<s>U skopu opšte imunološke reakcije, materije koje predstavljaju „okidače” reakcije nazivaju se antigeni.</s><s>Antigenom se danas smatra bilo koja supstanca koja u kontaktu sa odgovarajućim tkivom indukuje stanje preosetljivosti i/ili rezistencije na infekciju.</s><s>Nakon što je Pirket uveo termin „alergen”, došlo se do sledeće definicije:</s>

<s>Iako se alergen danas definiše kao antigen koji pokazuje svojstvo imunogenosti, jer indukuje stvaranje ali i ulazi u interakciju sa IgE antitelima, razlika između antigena i alergena još uvek nije potpuno jasna, jer nisu uvek prisutna gore navedena dva svojstva.</s><s>Najbolji primer za to su hapten-materije male molekularne težine, koje nisu imunogeni, ali reaguju specifično sa antitelima i tako stvaraju hapten-proteinske komplekse.</s>

<s>Na osnovu usvojene podele antigena u dve grupe: T-limfocit zavisne i T limfocit nezavisne antigene, alergeni se svrstavaju u prvu grupu T-limfocit zavisnih.</s>

<s>Epidemiologija 
Sklonost ka alergiji izazvanoj alergenima je nasledna i u oko 30% populacije je prisutna u vidu poremećaja, a kod oko 20% osoba ona se i ispolji.</s><s>Broj obolelih sklonih na štetno dejstvo alergena je u stalnom porastu u svetu.</s>

<s>Etiologija 
Alergeni se najčešće dele u nekoliko velikih grupa na osnovu način na koji organizam čoveka dolazi u kontakt sa njima na:
Kontaktni alergeni 
U kontakne alergene spadaju: hemikalije, kozmetika, nakit ..</s><s>Nutritivni ili alergeni hrane
Ova vrsta alergena potiče iz hrana (orasi, kikiriki, čokolada, jaja, riba, mleko, konzervansi i aditivi u hrani i dr.)
Respiratorni ili aeroalergeni 
U aeroalergene spadaju; polen, spore gljiva i plesni, dlake, epitel i izlučevine sisara, komadiće tela i izlučevine člankonožaca (najčešće grinje i bubašvabe), komadiće biljnog tkiva i sl.</s><s>Aeroalergenske čestice koje prevladavaju u ambijentalnom vazduhu su polen i spore gljiva i plesni, dok u vazduh u zatvorenim prostorima prevladavaju grinje i bubašvabe sa svojim izlučevinama, dlake, epitel i izlučevine sisara, a u vlažnim prostorima i spore plesni.</s>

<s>Izlaganje aeroalergenima uzrokuje kod određenog dela populacije alergijske bolesti disajnog sistema, načešće kijavicu, zapaljenje vežnjače oka i astmu.</s><s>Dubina ulaska čestica aeroalergena u disajni sistem zavisi od njihove veličine i dubine udaha vazduha.</s><s>Čestice veće od 10 μm uglavnom se deponuju u ekstratorakalnoj regiji (nos, usta, ždrelo).</s><s>Manje čestice u rasponu veličina između 5 i 8 μm dopiru do traheobronhijalnog dela disajnog sistema, dok se male čestice (1-3 μm) deponuju u plućnim alveolama.</s>

<s>U zavisnosti od veličine čestica postoje tri mehanizma koji omogućavaju odlaganje čestica u disajnom sistemu.</s><s>To su impakcija, sedimentacija i difuzija.</s><s>Alergeni iz životinjskih otrova
Alergeni iz životinjskih otrova najčešće u organizam dospevaju nakon uboda insekata.</s><s>Alergeni iz lekova i lekovitih supstanci
Profesionalni alergeni
Neki od najčešćih alergena</s>

<s>Hemijski sastav alergena 
Po hemijskom sastavu alergeni su molekuli proteina velike molekularne težine (uključujući konjugovane proteine kao što su glikoproteini, lipoproteini i nukleoproteine) i polisaharidi (uključujući lipopolisaharide).</s>

<s>Na površini alergena nalaze se fragmenti - epitopi, koji se vežu na receptore T i B-limfocita i na slobodne molekule antitela.</s><s>Veličina epitop ekvivalentna je 5-15 aminokiselina ili 3-4 ugljikohidratnih rezidua.</s><s>Polisaharidni antigeni imaju velik broj epitop koji svi imaju istu specifičnost, dok proteinski antigeni imaju manji broj epitopa različite specifičnosti.</s>

<s>Određivanje alergena</s>

<s>Određivanje alergena kožnim testom
Za određivanje alergena primenjuju se testovi na koži da bi se uočile reakcije na različite, danas poznate alergene.</s><s>Reakcije u toku testa javlja se nakon nekoliko minuta do jednog dana od početka testa.</s><s>Određivanje nutritivnih alergena
Kod sumnje na nutritivne alergene, pacijent se ispitivanjima podvrgava na tačno određenoj išrani kako bi se uočile namirnice sa alergenima.</s><s>Mnogo složeniji pristup je eliminacijska dijeta, koja neko vreme išranom stabilizuje stanje organizma, a nakon toga uvodi u išranu novu vrstu namirnice.</s><s>Ako pacijent reaguje na novu hranu, to znači da se potencijalni alergen nalazi u njoj.</s>

<s>Nedostatak ove dijete je njena cena i trajanje, kao i poremećaj u unosu potrebnih nutritienata.</s>

<s>Vidi još
Alergene biljke</s>

<s>Izvori</s>

<s>Spoljašnje veze</s>

<s>Dermatologija
Imunologija</s>

