Ali Şir Nevai
<s>Ali Şîr Nevaî (Herat, 1441 – 1501) bio je turkijski pjesnik, pisac, političar, jezikoslovac, mistik i slikar koji je bio najveći predstavnik čagatajske književnosti.</s>

<s>Život</s>

<s>Rođen je 1441. u gradu Heratu u porodici načitanih turskih kancelarijskih pisara.</s><s>U to vrijeme Heratom je vladalo Timuridsko carstvo i postao je jedno od vodećih kulturnih i intelektualnih središta u muslimanskom svijetu.</s><s>Nevaî je pripadao čagatajskoj klasi amira () u timuridskoj eliti.</s><s>Njegov otac je služio kao visoki časnik u palači Shāhrukha Mirze, vladara Horasana a njegova je majka služila kao prinčeva guvernanta u palači.</s><s>Otac mu je također bio namjesnik Sabzevara i umro je dok je Ali bio mlad, pa je novi vladar Horasana, Abul-Qasim Babur Mirza, preuzeo skrbništvo nad mladićem.</s><s>Mladi Nevaî je bio školski prijatelj Husayna Baykaraha, koji će kasnije postati sultan Horasana.</s><s>No, njegova porodica je bila prisiljena pobjeći iz Herata 1447. nakon što je Shāhrukhova smrt stvorila nestabilnu političku situaciju.</s><s>Porodica je se vratila u Horasan nakon što je 1450-ih uspostavljen red.</s><s>Godine 1456.</s><s>Nevaî i Baykarah otputovali su u Mašhad sa Ibn-Baysunkurom.</s><s>Sljedeće godine Ibn-Baysunkur je umro i Nevaî i Baykarah su se razišli.</s><s>Dok je Baykarah pokušavao uspostaviti svoju političku nadmoć, Nevaî je nastavio studije u Mašhadu, Heratu i Samarkandu.</s><s>Nakon smrti Ebu Saida Mirze 1469. godine, vlast u Heratu preuzima Husayn Baykarah.</s><s>Kao posljedica toga, Nevaî je napustio Samarkand da bi se pridružio njegovom dvoru.</s><s>Godine 1472.</s><s>Nevaî je imenovan emirom (zapovjednikom) dīvān-i aʿlā (vrhovnog vijeća), što ga je na kraju dovelo u sukob sa moćnim perzijskim birokratom Majd al-Din Muhammad Khvafijem, zbog potonjih centralizirajućih reformi koje su predstavljale opasnost za tradicionalne privilegije koje je turkijska vojna elita (kao što je bio Nevaî) uživala.</s><s>Nevaî je ostao u službi Baykaraha do svoje smrti u 1501.</s><s>Pokopan je u Heratu.</s><s>Sultan Baykarah je priredio veliku dženazu kojoj je prisustvovao cijeli grad.</s><s>Nevaîjev mauzolej nalazi se u Heratu, u blizini kompleksa Gevher Şad i mauzoleja njegovog mentora Džamīja.</s><s>Nevaî je vodio asketski način života, nikada se nije ženio niti je imao djece.</s><s>Bio je savjetnik sultana Huseina Bejkaraha, mecena i graditelj za koga se navodi da je osnovao, obnovio ili obdario oko 370 džamija, medresa, biblioteka, bolnica, karavansaraja i drugih obrazovnih, pobožnih i dobrotvornih ustanova u Horasanu.</s><s>U Heratu je bio odgovoran za 40 karavansaraja, 17 džamija, 10 rezidencija, devet kupaonica, devet mostova i 20 bazena.</s><s>Među Nevaîjevim najpoznatijim građevinama su mauzolej mističnog pjesnika Atara Nišapurskog u Nišapuru (severoistočni Iran) i Kalasijska medresa u Heratu.</s><s>Bio je jedan od glavnih doprinosioca arhitekturi Herata, tada jedan od najrazvijenijih gradova Timuridske renesanse.</s><s>Štoviše, bio je promotor i pokrovitelj učenja, umjetnosti i pisma, muzičar, kompozitor, kaligraf, slikar i vajar i vrlo slavan pisac.</s>

<s>Djela 
Među brojnim njegovim djelima, najpoznatije je možda Leylâ ile Mecnun.</s><s>Nevaî je smatrao da su čagatajski i drugi turkijski jezici bili superiorni u odnosu na persijski u pogledu književne primene, što je neuobičajeno gledište za to vrijeme.</s><s>Branio je takvo gledište u svom radu pod nazivom Muḥākemetü’l-Luġateyn (Upoređivanje dva jezika) i naglašavao svoje vjerovanje u bogatstvo, preciznost i kovnost turkijskog riječnika za razliku od perzijskog.</s><s>Glavna djela:
 Bedâiü'l-Bidâye
 Nevâdirü'n-Nihâye
 Muhakemetü'l-Lugateyn
 Leylâ ile Mecnun
 Ghara’ib al-Sighar
 Navadir al-Shabab
 Bada'i' al-Wasat
 Bedâîü'l-Vasat
 Târîh-i Mülûk-i ‘Acem
 Mecalis-ün-Nefais
 Divān-e Fānī
 Nazm-ül-Cevahir
 Tuhfet-ül-Müluk
 Münşeat
 Lisan-üt-Tayr
 Nesaim-ül-Mehabbe
 Hamse
 Hayret-ül-Ebrar
 Ferhat ü Şirin
 Seb’a-i Seyyare
 Sedd-i İskenderi</s>

<s>Zanimljivosti 
Ali Şîr Nevaî je prikazan na sovjetskoj poštanskoj marki iz 1942. godine kojom se komemoriše petstota godišnjica njegovog rođenja.</s><s>Veliko operno kazalište u Taškentu (Uzbekistan) nosi njegovo ime: .</s>

<s>Bilješke</s>

<s>Izvori</s>

<s>Bibliografija</s>

<s>Turski pisci</s>

