Zaštićena područja u Srbiji
<s>Zaštićena područja prirode u Srbije su područja koja imaju izraženu geološku, biološku, ekosistemsku i/ili pajzažnu  raznovrsnost i koja su značajna kao staništa vrsta ptica i drugih migratornih vrsta značajnih u skladu sa međunarodnim propisima.</s><s>Vrednovanje, odnosno utvrđivanje vrijednosti i značaja zaštićenog područja, vrši se u odnosu na izraženost glavnih prirodnih obilježja, pojava i procesa od interesa za zaštitu područja, kao i funkcije i namjene područja.</s>

<s>Prvo područje koje je zaštićeno na teritoriji današnje Srbije bila je Obedska bara, stavljena pod zaštitu još 1874. godine.</s><s>Prva zaštićena prirodna dobra u Srbiji bili su šumski rezervati Oštrozub, Strogi rezervat prirode Mustafa i Felješana u okolini Majdanpeka i Vodopad Velika i mala Ripaljka u okolini Sokobanje, zaštićen 1949. godine.</s><s>Nacionalni park Fruška gora, proglašen 1960. godine, prvi je nacionalni park u Srbiji.</s>

<s>Na osnovu primjenjenih mjera institucionalne zaštite prirode tokom sedam decenija, u Srbiji je oktobru 2021 god. bilo 471 zaštićenih područja, ukupne površine  678.237 ha, odnosno 7,66% teritorije Srbije.</s>

<s>Zaštićena područja
Zaštićeno područje je geografski jasno određen prostor koji je namijenjen zaštiti prirode i kojim se upravlja radi dugoročnog očuvanja prirode i pratećih usluga ekološkog sistema.</s><s>Ono je definirano Zakonom o zaštiti prirode ("Sl. glasnik RS", br. 36/2009, 88/2010, 91/2010 - ispr., 14/2016, 95/2018 - dr. zakon i 71/2021) koji je ujedno temeljni pravni akt kojim se propisuju odredbe za zaštitu prirodnih vrijednosti Srbije.</s>

<s>Katagorije 
Zaštićena područja, u zavisnosti od vrijednosti i značaja, svrstavaju se u kategorije:
 I kategorija - zaštićeno područje međunarodnog, nacionalnog, odnosno izuzetnog značaja.</s><s>Proglašava Vlada na prijedlog Ministarstva
 II kategorija - zaštićeno područje pokrajinskog/regionalnog, odnosno velikog značaja.</s><s>Proglašava Vlada, odnosno nadležni organ autonomne pokrajine, kada se zaštićeno područje nalazi na teritoriji autonomne pokrajine.</s><s>III kategorija - zaštićeno područje lokalnog značaja.</s><s>Proglašava nadležni organ jedinice lokalne samouprave</s>

<s>Vrste zaštićenih područja 
U zavisnosti od namjene (ciljeva) zakonom je definisano sedam (7) vrsta zaštićenih područja: strogi rezervat prirode, specijalni rezervat prirode, nacionalni park, spomenik prirode, zaštićeno stanište, predio izuzetnih odlika, park prirode.</s><s>Postoji razlika između navedenih vrsta zaštićenih područja Srbije i IUCN-ovih kategorija zaštićenih područja u nazivu sedme kategorije - park prirde, koju IUCN ne poznaje.</s>

<s>Režimi zaštite 
Na zaštićenom području uspostavljaju se slijedeći režimi zaštite:
 I stepena,
 II stepena i/ili
 III stepena.</s>

<s>Režim zaštitne zone zaštićenog područja zabranjuje i ograničava radove i aktivnosti za koje se (u postupku utvrđenim zakonom i drugim propisima) utvrdi da mogu imati značajan nepovoljan uticaj na biološku raznovrsnost, vrijednosti geonaslijeđa i predjela tog zaštićenog područja.</s>

<s>Pregled vrsta zaštićenih područja u Srbiji</s>

<s>Spisak 
Statistika koju vodi WDPA se razlikuje od onih koje su zvanično objavljene u Srbiji zbog razlika u metodologijama i skupovima podataka koji se koriste za procjenu pokrivenosti zaštićenih područja.</s>

<s>Prema podacima WDPA do 1.10.2021. god zaštićeno je ukupno 385 područja na ukupno 6,766km2 što čini 7,64 % ukupnog teritorija Srbije (88,509km2).</s>

<s>Strogi rezervati</s>

<s>Specijalni rezervati prirode 
Zasavica, Titelski breg, Ritovi donjeg Potisja, Pašnjaci velike droplje, Okanj bara, Kraljevac, Koviljsko-petrovaradinski rit, Karađorđevo, Gornje Podunavlje, Carska bara, Bagremara, Deliblatska peščara, Obedska bara, Ludoško jezero, Slana Kopovo, Venerina padina, Uvac, Jelašnička klisura, Paljevine, Jerma, Klisura rijeke Mileševke, Mala jasenova glava, Suva planina, Goč-Gvozdac, Rtanj</s>

<s>Nacionalni parkovi 
U Srbiji postoji pet (5) nacionalnih parkova i njihov status je definisan zakonom (ciljevi, vrijednosti, površina, granice, režimi zaštite, upravljanje i održivo korišćenje).</s><s>Prema Zakonu o nacionalnim parkovima u Srbiji i evidenciji Zavoda za zaštitu prirode Srbije to su:</s>

<s>U evidenciji WDPA stoji primjedba:
 Nacionalni park Šar-planina je smješten na teritoriji Autonomna pokrajina Kosovo i Metohija koju Republika Srbija smatra za dio Srbije.</s>

<s>Spomenici prirode 
Miljakovačka šuma, Lazarev kanjon, Rogot, Ostrovica, Stablo crnog bora u klisuri reke Ibar, Cerovi kod Đušinog groba, Stablo domaćeg oraha, Pećinski sistem Jezava, Crni bor-Lira, Klokočevac, Stablo hrasta cera, Hrast-lužnjak-Ljutice, Hrast lužnjak-Bele vode, Bojčinska šuma, Lipovička šuma-Dugi rt, Šuma Košutnjak, Prerasti u kanjonu Vratne, Promuklica, Crni bor u Crnoštici, Crni bor u Petkovskoj mahali, Borački krš, Dolina potoka Bigar, Tupižnička ledenica, Pećinski sistem Samar Đavolja varoš, Karađorđev dud, Prskalo, Vodopadi Sopotnice Park Blandas, Futoški park, Županijski park, Akademski park, Pionirski park, Stari park kod Sonte, Park u Bačkoj Topoli, Park Na PD Krivaja, Stari park Sokolac, Park u Novom Kneževcu, Vršački park</s>

<s>Zaštićena staništa 
Zavod za zaštitu prirode Srbije navodi šest (6) zaštićenih staništa:</s>

<s>Na evidenciji WDPA je tridesetdevet (39) zaštićenih staništa sa kategorijom - IV:</s>

<s>Predjeli izuzetnih odlika 
Republika Srbija je potpisala i ratifikovala Evropsku konvenciju o predelu (EКP) 2011. i na taj način se pridružila velikom broju zemalja (39) članica Savjeta Evrope koji je temu predjela odredio kao važno polje evropske politike.</s><s>Predio je identifikovan kao dio kulturne baštine, kao kulturno i prirodno dobro od direktnog značaja za kvalitet života.</s>

<s>Četvrti međunarodni dan predjela u Srbiji 12. oktobra obilježen je 2020. u Upravnoj zgradi JP NP Đerdap.</s><s>U sistemu zaštićenih područja Srbije, u kategoriji Predio izuzetnih odlika, trenutno sa oktobrom 2020. god. je 21 područje koje zauzima prostor od oko 10% ukupne teritorije zaštićenih područja.</s>

<s>Sliv Resave, Park šume Ivlje, Rajac, Ozrenske livade, Prugovo, Dolina Pčinje, Miruša, Ovčarsko-kablarska klisura, Klisura rijeke Gradac, Lepterija-Sokograd, Subotička peščara, Veliko ratno ostrvo, Kosmaj, Vršačke planine, Avala, Kamena Gora, Ozren-Jadovnik, Karaš-Nera, Tatkova zemunica, Vlasina, Tršić (Loznica), Zaovine, Radan, Klisura reke Đetinje, Ade i otsjeci kod Slankamena, Maljen,</s>

<s>Parkovi prirode 
Prema evidenciji Zavoda za zaštitu prirode Srbije parkovi prirode su osamnaest (18) zaštićenih područja:U WDPA evidenciji svrstani su u kategoriju-V</s>

<s>Ramsarska područja 
U Srbiji se nalazi 11 lokaliteta na Ramsarskoj listi zaštićenih vodenih površina.</s><s>Predhodno su u Srbiji proglašena za zaštićena područja, najčešće kao specijalni rezervati prirode.</s>

<s>Reference</s>

<s>Zaštićena područja u Srbiji</s>

