Arheološka nalazišta u Golubiću
<s>Arheološka nalazišta u Golubiću, Crkvina i Dolovi, nalaze se u Bihaću, Bosna i Hercegovina.</s><s>Lokalitet  Crkvina  poznat  je  po  čitavom  nizu  praistorijskih  i antičkih  nalaza,  dok je u široj okolini naselja Golubić locirano  nekoliko  arheoloških  lokaliteta.</s>

<s>Crkvina 
Iskopavanja u nalazištu Crkvina vršena su 1954. godine pod vodstvom Irme Čremošnik, Borivoja Čovićaa 1956. i 1960. god. i Branke Raunig 1982. god.</s><s>Čitav prostor Crkvine nije istražen zbog recentnog groblja.</s><s>Crkvina je japodska nekropola od od 8. v. p.n.e do 4. vijeka n.e. Sva relevantna građa je objavljena.</s><s>Materijal se nalazi u Mmuzeju Unsko-sanskog kantona u Bihaću.</s>

<s>Arheološko nalazište je ovalno-kupasti brežuljak, (oko 100X60 m), u centru naselja, od krečnjačkog kamena sa "plaštom" humusa pri vrhu, debljine oko 1,5 m, koji se istanjuje prema padinama.</s><s>Na istočnoj i jugoistočnoj padini otkrivena su ukupno 73 japodska groba, 24 sa skeletom, 48 spaljenih sa zemljanom urnom, 1 spaljen bez urne.</s><s>Stariji grobovi su bliže vrhu brežuljka.</s><s>Uz zemljane urne, najzastupljeniji je japodski nakit (fibule, narukvice, ogrlice, grivne za noge, itd.) od bronze, željeza, jantara i stakla.</s><s>Na kamenom ulomku japodske antropomorfne stele od lapora urezane su predstave naočaraste fibule i lančastih privjesaka.</s>

<s>Dio temeljnog zida dimenzija 2X0,9 m. pripada zgradi Mitreja iz antičkog doba.</s><s>Sa Crkvine potiče i Mitrasov reljef s natpisom, možda i dvije posvete Mitrasu,</s>

<s>Od dijelova arhitekture je ulomak astragala, s neke antičke građevine,  brojni ulomci kamenih urni, s natpisima ili bez njih, nadgrobni spomenici s natpisimama, te sljemenasti poklopci s natpisima.</s>

<s>Sljemenasti poklopci 
Na Crkvini je pronađeno 13 sljemenastih poklopaca kojima su se pokrivale posude sa spaljenim ostacima pokojnika sa japodskog područja uz Unu (Sergejevski je identifikovao 8 primjeraka).</s><s>Pravougaonog su tlocrta formirani u obliku krova na dvije vode, sa zabatom na pročeljnoj, užoj strani.</s><s>Ono što iznenađuje arheologe jest činjenica da tamo gdje su nađeni poklopci nisu nađene urne i obrnuto.</s>

<s>Srednjovjekovna crkva 
Na vrhu Crkvine otkriveni su 1954. temelji crkve (dimenzije 13,5 X 8 m) s apsidom, datirane u 14. v.  U temeljima crkve na različitim mjestima pronađeno je nekoliko antičkih spolija i dva dijela iste urne sa epigrafskim natpisima.</s>

<s>Dolovi 
Drugo nalazište su Dolovi, kasnoantička nekropola.</s><s>Istraživanja su obavili Irma Čremošnik 1954. i Borivoj Čović 1960. god.</s><s>Dolovi su oranice u centru sela, jugoistočno od Crkvine.</s><s>Istražena je oko 300 m2, i otkriveno 29 inhumiranih i 1 incinerirani pokojnik.</s><s>Sahranjeni su bili u sanduku od kamenih ploča.</s><s>Nalazi su:
 U 5 grobova upotrijebljeno je i 10 pretesanih sljemenastih poklopaca, svi sa natpisom, s neke druge nekropole 2. vijeka n.e.   
 Desna strana kamene japodske urne s predstavom konjanika i 2 fantastična bića datirana u 6. ili 5. vijek p.n.e. Ploča je nacionalni spomenik BiH.</s><s>Očuvane dimenzije su: 0.98x0.42x0.10 m. Na slici su prikazani: konjanik na konju, ptica sa čovječijom glavom i životinjsko čudovište sa tijelom ribe i kozijim rogovima.</s><s>Interpretacija prikaza  je da ratnik predstavlja pokojnika, a da konj ovdje ima simbolično značenje inkarnacije smrti.</s><s>Ostali nalazi su: sidrasta fibula s početka 3. vijeka n.e, narukvice, bršljenak, češalj, kopče i drugo javljaju se u grobovima 4. vijeka ali i kasnije u 5. i 6. v.
 
Skromnost nalaza govori da je nekropola pripadala siromašnijem autohtonom stanovništvu.</s>

<s>Sojeničko naselje 
Uz pretpostavku da je i kod Golubića prepreka u vidu brojnih kolaca-soha, prisilila rijeku Unu na skretanje s prirodnog pravca, odnosno da se sojeničko naselje najvećim dijelom nalazilo na prostoru koji sada zauzima otoka i dio desne obale omeđen starim koritom, radilo bi se o razmjerno velikom sojeničkom naselju, dužine u pravcu JZ-SI.</s><s>Na dijelu desne obale nasuprot sadašnjoj otoci nalazi se i kulturni sloj.</s><s>Na  osnovu ove predpostavke, postojanja kulturnog arheološkog sloja i koncentracije  kultnih  objekata (nekropola Jezerine, nekropola Crkvina u Golubiću) i  drugih  nalaza  iz  veoma  dugog  perioda, pojedini autori smatraju  da  se  u  Golubiću  nalazilo  značajno  praistorijsko  naselje  (vjerovatno  sojeničkog  tipa), a  zatim  i  antičko  naselje Raetinium,  možda  urbani municipalni centar  bihaćke  kotline.</s>

<s>Literatura 
 Irma Čremošnik -  Arheološka istraživanja u okolici Bihaća.</s><s>Glasnik Zemaljskog muzeja (Arheologija), nova serija, sveska XIII, Zemaljski muzej, Sarajevo 1958, 117-136.</s><s>Irma Čremošnik -  Spomenik sa japodskim konjanicima iz Založja kod Bihaća.</s><s>Glasnik Zemaljskog muzeja (Arheologija), nova serija, sveska XIV, Zemaljski muzej, Sarajevo 1958, 103-111.</s>

<s>Izvori</s>

<s>Rimska arheološka nalazišta u BiH
Japodi
Arheološka nalazišta u Bihaću</s>

