Stećci u Loparama
<s>Stećci u Loparama nalaze se na 40 lokacija, na području Majevice, Lopare, Bosna i Hercegovina.</s><s>Na ovom području uobičajen je naziv mramorovi ili mramorje.</s><s>Obilježavanje grobnih mjesta trajalo je u periodu 12. - 16. vijeka.</s><s>Njihovo brojno stanje govori da su naselja na Majevici u srednjem vijeku bila brojna, ali mala.</s>

<s>Članovi Udruženja za očuvanje baštine “Dijak” iz Priboja kod Lopara uređuju lokacije na kojima se nalaze najznačajnije nekropole stećaka u ovom dijelu Majevice.</s>

<s>Natpisi 
Prema broju epitafa, Majevica pripada područjima sa brojnim natpisima.</s><s>Nije zabilježen ni jedan natpis sa istorijskom ličnošću ili događajem, što otežava tačnu dataciju spomenika.</s><s>Epitafi ovdje uvijek ističu vezu pokojnika i "plemenite zemlje" (Ovdje leži na svojoj zemlji), zatim svjedoče o vezama sa ljudima i o vezi ljudi sa bogom (...s bogom i rodom).</s><s>Spomenike ne dižu samo potomci već su u tome učestvovali rodbina, prijatelji ili bratija (...a postaviše ovaj biljeg sinovi... i s rodom)</s>

<s>Stećci u Tobutu</s>

<s>Lokalitet Bijelića groblje 
Nekropola stećaka u selu Tobut nalazi se na granici sa Peljavama pored današnjeg Bijelića groblja.</s><s>Iako je po broju stećaka ova nekropola vrlo mala ona sadrži dva dosta dobro sačuvana natpisa.</s><s>Na nekropoli se ukupno nalaze četri stećka od kojih su u grupi tri sanduka i dvadesetak metara dalje jedan stub.</s>

<s>Stećci osim natpisa nemaju nikakvih ukrasa.</s><s>Prvi natpis se nalazi na stećku tipa sanduk i pisan je na tri strane.</s><s>Ovaj natpis glasi:</s>

<s>Drugi natpis se nalazi na stećku tipa stuba, sa dvije strane, i on glasi :</s>

<s>Lokalitet Pravoslavno groblje 
Nekropola sa stećcima je i na lokalitetu Pravoslavnog groblja, zaseok Trnačko.</s><s>Čine je tri spomenika — stupa, od kojih su dva polegnuta i premještena sa svog prvobitnog položaja i danas se nalaze uz samu ogradu groblja, dok treći nije pomjeren.</s><s>Svi spomenici su ukrašeni krstom, od toga su dva ukrašena i sabljom, a jedan sa dvije  polujabuke koje su isklesane (ispupčene) sa strana spomenika.</s>

<s>Postoji jedan stećak sa veoma zanimljivim i vrijednim ćiriličnim natpisom koji se vjerovatno nalazio u blizini ovih spomenika, a njegov opis i transkript objavio je Ćiro Truhelka 1895. godine u Glasniku Zemaljskog muzeja u Sarajevu pod naslovom "Natpisi iz sjeverne i istočne Bosne".</s><s>Tekst glasi:</s>

<s>Stećak je dužine 190 centimetara, širine 80 centimetara i visok je 50 centimetara.</s>

<s>Stećci u Piperima 
Stećci u Piperima su skupina od 21. stećka podijeljenih u tri grupe, smeštenih na lokalitetu Mramorje.</s><s>U blizini stećaka nalazi se i jedna zemljana gomila koju narod naziva Crkvinom ili Crkvištem, i predpostavlja se da se u srednjem vijeku tu nalazila crkva.</s>

<s>Opis 
Ukupno se na ovim, djelimično uređenim lokacijama nalazi 21 stećak.</s><s>Spomenici posjeduju 11 epitafa pisanih ćirilicom koji govore o pokojnicima sahranjenim ispod kamenih gromada.</s><s>Jedino veći broj epitafa od ove nekropole, ukupno 19, ima nekropola stećaka Boljuni kod Stoca, a po pet epitafa imaju nekropole Radimlja i u Premilovom polju.</s>

<s>Najbolje očuvan natpis jeste na stećku ispod koga je sahranjen Miloš Bratosalić, jedan od lokalnih srednjovekovnih velikaša.</s><s>Na još jednom stećku nalazi se natpis u kojem se spominje još jedan Bratosalić, a nije isključeno da se i neki od natpisa koje je danas teško rekonstruisati odnosi takođe na neke druge pripadnika roda Bratosalića.</s><s>Na osnovu ovih natpisa moguće je rekonstruisati rodoslovno stablo vlastelinske porodice Bratosalića.</s><s>U natpisu se pominje župa Visori, a selo Visori još uvijek postoji.</s><s>Natpis Miloša Bratosalića preveden na bosanski jezik glasi:</s>

<s>Natpis K...</s><s>Bratosalića na stećku u obliku sanduka:</s>

<s>Natpis Miladina na stećku u obliku sljemenaka:</s>

<s>Natpis na spomeniku u obliku sanduka sa monolitnim postoljem, koji leži u njivi između ostalih stićeka u Piperima, bez pročitanog imena pokojnika:</s>

<s>Natpis na stećku Pribisava Miloševića govori o dramatičnim dogažajima, o ubistvu i osveti, a saznaje se i ime ubice iz susjednog sela Priboja.</s>

<s>Nekropole u Priboju</s>

<s>Nekropola Petkovića groblje 
Srednjevjekovna nekropola koja se nalazi na Petkovića groblju na granici Priboja sa Tobutom (pored puta Priboj- Lopare), nije istraživana, tako da nema monog pisanih podatke o njenom ranijem izgledu.</s><s>Na njoj je prisutno devet srednjevjekovnih spomenika.</s><s>Na tom lokalitetu ranije je bilo oko petnaest nadgrobnih spomenika ali ih je narod iskoristio za građenje objekata.</s>

<s>Oblici spomenika su različiti, prepoznati su obični sljemenjaci, zatim sljemenjaci sa postoljem, spomenici u obliku sanduka i u obliku stuba.</s><s>Tri stećka su ukrašena.</s><s>Sačuvani su prikazi spirale, mača i polumjeseca.</s><s>Na spomeniku u obliku stuba ranije je bio prepoznatljiv znak krsta i početak nerazumljivog natpisa.</s>

<s>Nekropola Ðurino Guvno - Bogdanovići 
Srednjevjekovna nekropola na Ðurinom Guvnu nedaleko od Bogdanovića groblja, nekada je brojala više od trideset stećaka.</s><s>Zub vremena i nepoznavanje vlastite istorije uništili su dio spomenika.</s><s>Na lokalitetu danas postoji još oko dvadesetak loše sačuvanih stećaka, od kojih se nekolicina ističu svojom ljepotom.</s><s>Takav je spomenik u obliku stuba sa motivima štapa, sa bočne strane, i motivom stilizovanog kukastog krsta i dvostruke spirale, sa čeone strane.</s><s>Na stećku u obliku sanduka se nalaze motivi zmije, jabuke i dvostruke spirale.</s><s>Ornamenti u obliku spirale su prepoznatljivi na jednom sljemenjaku.</s>

<s>Prava rijetkost kod srednjovjekovnih spomenika su: stećak u obliku pobjedničkog postolja i dvostruki sljemenjak.</s>

<s>Nekropola na brdu Rust 
O srednjevjekovnoj nekropoli na brdu Rust u Priboju se nema mnogo govoriti , nadgrobni spomenici su mahom uništeni gradnjom puteva i kuća i od sačuvanih spomenika na nekropoli danas postoji pet loše sačuvanih bez natpisa i ukrasa obraslih mahovinom i šibljem .</s><s>Tri izolovana stećka koja su unutar ograde pravoslavnog groblja su načinjena od vrlo lijepog kamena i malo bolje očuvana a preostala dva se nalaze neki dvadesetak metara dalje u šikari.</s><s>Spomenici su oblika stele i sanduka.</s>

<s>Nekropola u Lipovicama 
Nekropola Jezero u selu Lipovice se nalazi uz lokalni put koji vodi prema Busiji i ima sačuvana 24 stećka od kojih tri imaju sačuvane ukrase u vidu spirale i polumjeseca a jedan sljemenjak ima relativno dobro sačuvan natpis, koji transkriptovan glasi:</s>

<s>Spomenici su uglavnom u oblicima sanduka i stela, zapažen je samo jedan sljemenjak i dvije ploče.</s>

<s>Nekropola u Vukosavcima 
Srednjevjekovna nekropola na mjestu Svjetiljka u selu Vukosavci nedaleko od Priboja , broji oko 25 stećaka, prilično loše očuvanih ali dobro pristupačnih sa regionalnog puta Lopare -Vukosavci.</s><s>Stećci su različitih oblika i dimenzija među kojima je najviše sljemenjaka i ploča.</s>

<s>Na nekropoli osim djelimično sačuvanog natpisa koji se može vidjeti na fotografijama nisu zapaženi nikakvi ukrasi.</s><s>Prema knjizi Milenka S Filipovića "Majevica", natpis je bio djelimično čitljiv sredinom prošlog vijeka i njegova transkripcija govori da je to spomen što ga je Ivaniš postavio na grobu svoga oca.</s>

<s>Nekropola u Brijestu 
U Brijestu iznad Tomića kuća pokraj malenog pravoslavnog groblja nalazi se nekropola Mramorje, u veoma lošem stanju.</s><s>Od nekadašnjih petnaestak spomenika danas je sačuvano tek sedam dok su ostali odveženi sa lokacije i iskorišteni kao građevinski materijal.</s><s>Posebnu pažnju privlači veliki obelisk visok 1.8m , širine 0.85m oboren na zemlju od strane huligana, na čijoj prednjoj strani su nekad bili vidljivi prikazi osmokrake zvijezde i zmije.</s><s>Ostali spomenici su oblika ploča i sanduka.</s>

<s>Reference</s>

<s>Nekropole stećaka
L,</s>

