Prašuma Јanj
<s>Prašuma Janj se nalazi na zapadnim padinama masiva Stolovaš, na teritoriji opštine Šipovo, u zapadnom dijelu Republike Srpske, Bosna i Hercegovina.</s><s>Dijapazon variranja nadomrske visine je između 1.180 i 1.510 metara.</s><s>Prašuma je prirodno dobro od svjetskog značaja nakon odluke Komiteta za svjetsku baštinu UNESCO-a od 28. jula 2021.</s>

<s>Veći deo flore prašume Janj čine stabla bukve i jele kao i javora, brijesta, jasena i smrče.</s><s>Pod prašumama se smatraju šume koje su sačinjene od stabala različite veličine i starosti, a koje su nastale i razvijale se prirodnim putem, bez ljudskog uticaja.</s><s>U njima se odvijaju prirodni procesi  počevši od klijanja pa sve do prirodnog odumiranja stabala i procesa koji slijede poslije.</s>

<s>Strogi rezervat prirode 
Prašumski rezervat Janj je stavljen pod zaštitu 1954. godine kao objekat za naučna istraživanja, ali i kao prirodna rijetkost privlačna za posjetioce.</s><s>Prašumsko jezgro od 58 ha je od 1960-ih godina zaštićeno od bilo kakvih eksploatacija.</s>

<s>Prema odluci Vlade Republike Srpske od 18. decembra 2012. god, prašuma je i zaštićeni strogi rezervat prirode Tom odlukom a i prema klasifikaciji Međunarodne unije za zaštitu prirode, što je najviša kategorija zaštite - Ia</s>

<s>Zauzima površinu od 295 ha, a jezgro (strogi dio rezervata) prašume čini površina od 57,2 ha.</s><s>Prašumom upravlja preduzeće Šume Republike Srpske, odnosno šumsko gazdinstvo Gorica iz Šipova - gospodarska jedinica Gornji Janj.</s>

<s>Svjetska baština 
U okviru svog 44. zasjedanja, Komitet za svjetsku baštinu UNESCO-a donio je 28. jula 2021. godine odluku kojom je Prašuma Јanj proglašena prirodnim dobrom od svjetskog značaja u okviru proširenja lokaliteta svjetske baštine UNESCO-a Iskonske bukove šume Karpata i drugih regiona Evrope.</s>

<s>Godine 2007. godine, pod nazivom „Praiskonske bukove šumae Karpata“, deset područja u Slovačkoj i Ukrajini proglašeno je svjetskom baštinom.</s><s>Upisom Drevnih bukovih šuma Njemačke na Listu svjetske baštine 2011. godine ukupno područje prošireno je za pet sastavnih dijelova.</s><s>Godine 2017. dodate su 63 oblasti iz deset zemalja.</s><s>Odlukom iz 2021. god. na listi se našlo još 15 lokaliteta iz 6 zemalja: Češke, Francuske, Sjeverne Makedonije, Poljske,  Švicarske i Bosne i Hercegovine.</s>

<s>Lokalitet svjetske baštine UNESCO-a Iskonske bukove šume Karpata i drugih regija Evrope, trenutno je najveće serijsko dobro Svjetske baštine.</s><s>Sa 94 lokaliteta u 18 zemalja, jedino je mjesto svjetske baštine u svijetu koje povezuje toliko komponenata.</s><s>Obuhvata područja u slijedećim državama: Albanija, Austrija, Belgija, Bosni i Hercegovini, Bugarska, Francuska, Njemačka, Italija, Hrvatska, Češka, Sjeverna Makedonija, Poljska, Rumunija, Slovačka, Slovenija, Španija, Švicarska i Ukrajina.</s><s>To zahtijeva prekograničnu saradnju i oslikava bliski odnos bukove šume s evropskom kulturom.</s>

<s>Upis prašume Janj, kao dodatnog elementa već postojećeg serijskog dobra svjetske baštine, od izuzetnog je značaja za Bosnu i Hercegovinu, jer je to prvi lokalitet prirodne baštine koji je upisan na Listu svjetske baštine UNESCO-a.</s><s>U nominaciji su učestvovali Ministarstvo za prostorno uređenje, građevinarstvo i ekologije Srpske, Šumsko gazdinstvo Gorica iz Šipova, Republički zavod za zaštitu kulturno-istorijskog i prirodno-istorijskog naslijeđa, Lovačko udruđenje Tetrijeb, Ornitološko društvo Naše ptice, Državna komisija za
saradnju sa UNESCO-m i kancelarija UNESCO-a u Sarajevu.</s>

<s>Prašuma Јanj je strogi prirodni rezervat, površine od 295 hektara, od kojih je izdvojeno 58 hektara u kojima je zabranjeno iskorištavanje šume i bilo kakva ljudska djelatnost.</s><s>Prašumu čine stabla bukve, jele, javora, brijesta, jasena i smreke.</s>

<s>Bukove šume su sjenovite i ljeti izgledaju mračno, a mogu se čak činiti i siromašnima vrstama u poređenju sa nekim mješovitim listopadnim šumama.</s><s>To se ne odnosi na bukovu šumu u njenom prirodnom stanju.</s><s>Bukove šume sa visokim udjelom starog rasta i stajaćeg i ležećeg mrtvog drveta pružaju idealno stanište mnogim vrstama flore i faune.</s><s>Procjenjuje se da u bukovim šumama ima do 10 000 vrsta životinja.</s>

<s>Literatura 
 Mala enciklopedija Prosveta (3 izd.).</s><s>Beograd: Prosveta.</s><s>1985.</s><s>Marković, Jovan Đ. (1990).</s><s>Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije.</s><s>Sarajevo: Svjetlost.</s>

<s>Reference</s>

<s>Vanjski linkovi 
 Odluka UNESCO-a: Prašuma Janj dio svjetske baštine - Youtube</s>

<s>Bukva
Strogi rezervati prirode u Bosni i Hercegovini
Svjetska baština u Bosni i Hercegovini
Šipovo</s>

