Deževice
<s>Deževice (u istorijskim izvorima - Десевицъ, Deseuiza, Desseuiçe, Dexeuiçe, Desuize) su naseljeno mjesto u Bosni i Hercegovini u opštini Kreševo koja pripada entitetu Federacija Bosne i Hercegovine.</s><s>Na popisu stanovništva 2013. u njemu je živjelo 72 stanovnika.</s>

<s>Geografija 
Deževice su smještene na 911 m nv, na udaljenosti od 6,74 km od Kreševa vazdušne linije u pravcu zapada, u šumama sjevernih obronaka planine Bitovnje.</s>

<s>Historija 
U srednjem vijeku Deževice su važan rudnik srebra i olova u sastavu župe Lepenica.</s><s>Prvi put se spominju 7. maja 1403. u vezi sa prijevozom olova i soli u Dubrovnik.</s>

<s>Godine 1408. u Deževicama se spominje sud i carina, a 1412. godine i knez (komes) kao starješina trga Deževice („Conte de mercado de Desaviza“).</s><s>U samim Deževicama Dubrovčani su osnovali svoju koloniju i u njoj su se osjećali kao kod svoje kuće (che stavamo como in caxa nostra).</s><s>U literaturi se spominje i postojanje franjevačkog samostana ili rezidencije u Deževicama.</s>

<s>Stećci 
Iz tog vremena su stećci na lokalitetu Brdo, na raskršću puteva iz pravca Deževica ka selu Kamenik i puta prema brdu nazvanom Križ.</s><s>Pripadaju vrsti položenih i uspravnih kamenih monolita, javljaju se u tri forme; sanduk, sljemenjak i stub.</s><s>Od ukupno 52 spomenika ukrašeno je 6 primjeraka.</s><s>Motivi zastupljeni na spomenicima su; krst, rozeta, polumjesec, jabuka i srp.</s><s>Nekropola sa stećcima na lokalitetu Brdo (Križ) proglašena je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.</s>

<s>Svetište</s>

<s>U naselju se nalazi Svetište Voda svetog Jakova, kulturni krajolik povezan s historijskim, vjerskim, kulturnim i simboličkim vezama područja.</s><s>Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika, na sjednici održanoj od 13. januara 2021. godine, donijela je odluku da se svetište proglasi za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.</s>

<s>Stanovništvo</s>

<s>Reference</s>

<s>Literatura 
 Ljubomir Stojanović, Stare srpske povelje i pisma, I/1, Beograd - Sremski Karlovci 1929, 442.</s><s>Desanka Kovačević-Kojić, Trgovina u srednjovjekovnoj Bosni, Sarajevo 1961, 75, 141-145.</s><s>Desanka Kovačević-Kojić, Gradska naselja srednjovjekovne bosanske države, Sarajevo 1978, 67-71.</s><s>Desanka Kovačević-Kojić, Franjevci u gradskim naseljima srednjovjekovne Bosne, Radovi HDZU 3, Sarajevo 1995, 42.</s><s>Đuro Tošić, O ponašanju dubrovačkih carinika u rudniku Deževice, Godišnjak Društva istoričara Bosne i Hercegovine 34, Sarajevo 1983, 148-150.</s><s>Milo Jukić, Deževice – pregled povijesnih događanja, toponomastika, sastav i podrijetlo stanovništva, Kiseljak 2001.</s><s>M. Jukić, Rudarstvo i rudarski toponimi u Deževicama kod Kreševa, Bosna franciscana 27, Sarajevo 2007, 131-176.</s>

<s>Vanjski linkovi 
 Zvanični sajt općine Kreševo</s>

<s>Kreševo</s>

