Američka invazija na Panamu
<s>Američka invazija na Panamu je naziv za oružani sukob između Paname i Sjedinjenih Američkih Država, zvaničan naziv koji je korišćen u SAD je „Operacija Pravedni cilj“ ().</s>

<s>Rat je započet napadom Amerike na Panamu 20. decembra 1989. godine, a završio se 31. januara 1990. godine, pobedom Amerike.</s>

<s>Politički sukobi između Amerike i Paname pre invazije 
Tokom socijalističke vlade Sandističkog fronta nacionalnog oslobođenja u Nikaragvi, SAD su zbog povezanosti Nikaragve sa drugim komunističkim zemljama pre svega Kubom i Sovjetskim Savezom, zauzele neprijateljski stav prema ovoj zemlji što je rezultovalo uvođenjem sankcija protiv Nikaragve 1. maja 1985. godine, međutim veliki deo američkih proizvoda je počeo da pristiže u Nikaragvu preko Paname.</s>

<s>U julu 1987. godine, Sjedinjene Američke Države su najavile kraj ekonomske i vojne pomoći Panami.</s>

<s>Početkom oktobra 1987. godine, Panamske odbrambene snage su privele 10 američkih građana (6 vojnika, 3 mornara i jednog državnog službenika), koji su učestvovali u antivladinom protestu opozicije.</s><s>Oslobođeni su odmah nakon saslušanja, a Sjedinjene Američke Države su osudile ovo hapšenje.</s>

<s>Amerika optužuje Manuela Norijega, tadašnjeg vojnog diktatora Paname za trgovinu narkoticima i saradnju sa narkokartelima.</s><s>U američkom izveštaju iz decembra 1988. navedeno je da je Norijega od 1983. godine organizovao šverc narkotika preko Paname u Sjedinjene Američke Države.</s>

<s>Manuel Norijega je bio saradik Cije još od 1967. godine, a na njenom platnom spisku se nalazio sve do februara 1989. godine, kada je prekunuta saradnja.</s>

<s>U aprilu 1989. godine, Sjedinjene Američke Države su uvele ekonomske sankcije protiv Paname.</s>

<s>Amerika uskoro počinje sa propagandim ratom protiv Manuela Norijega, zbog čega su vlasti uhapsile američkog državljanina koji je uz podršku Cije iz svog doma organizovao ativladinu radio stanicu.</s>

<s>U oktobru 1989. godine Panamske odbrambene snage su suzbile neuspeli državni udar, koji je bio organizovan od strane Cije.</s>

<s>Manuel Norijega je 15. decembra 1989. godine pred parlamentom izjavio da se može smatrati da se Panama nalazi u ratnom stanju sa Sjedinjenim Američkim Državama.</s>

<s>Sutradan 16. decembra 1989. godine, Panamska vojna policija je zaustavila jednog američkog oficira u vozilu, nakon toga oficir je otvorio vatru na policiju iz neslužbenog oružja i pritom ranio jednog policajca, američki oficir je ubijen pri pokušaju bekstva.</s>

<s>Invazija</s>

<s>17, decembra 1989. godine predsednik Džordž H. V. Buš je doneo odluku o invaziji na Panamu.</s>

<s>Invazija je započeta 20. decembra 1989. godine, napadom na stateške vojne ciljeve.</s><s>U invaziji je učestvovalo preko 24.000 američkih vojnika, dok je na strani Paname učestvovalo otprilike 12.500 vojnika, međutim samo je oko 4.000 njih bilo obučeno za borbu.</s><s>Usled velike vojne nadmoći Sjedinjenih Američkih Država, panamska vojska je ubrzo potisnuta, a poslednja borba je vođena 25. decembra u ranim jutarnjim časovima.</s>

<s>Tokom invazije na Panamu prvi put je u borbi korišćen avion sa stelt tehnologijom F-117 najthok i helikopter AH-64 Apač.</s>

<s>Amerikanci su raspisali nagradu od 1.000.000 dolara za informaciju koja bi dovela do hapšenja Norijege, međutim ubrzo je otkriveno da se Manuel Norijega nalazi u ambasadi Vatikana, gde je pokušao da dobije politički azil.</s><s>Amerikanci su tada danonoćno ispred ambasade pustali vrlo glasnu rok muziku, da bi tako izvršili psihološki pritisak na generala Norijegu, koji je bio poznati ljubitelj klasične muzike.</s><s>Norijega se predao Amerikancima 3. januara 1990. godine.</s>

<s>Sjedinjene Američke Države su izgubile ukupno 24 vojnika, dok je 325 ranjeno.</s><s>Prema nekim procenama Panama je izgubila otprilike 200-300 vojnika, dok je broj civilnih žrtava nije manji od 300.</s><s>Prema zvaničnim izveštajima Paname, poginulo je najmanje 400 građana ove zemlje.</s><s>Nezavisna komisija je procenila da broj civilnih žrtava u Panami dostiže 4000 ljudi.</s><s>Nedugo nakon invazije, predsednički kandidat Giljermo Endara koji je učestvovao na poništenim izborima, položio je predsedničku zakletvu u američkoj vojnoj bazi, i tako postao novi predsednik Paname.</s><s>Procenjuje se da je kao posledica invazije, oko 15 000 ljudi ostalo bez svojih domova.</s>

<s>Međunarodne reakcije na invaziju 
Američka invazija na Panamu je naišla na žestoke reakcije širom sveta, posebno u zemljama Latinske Amerike.</s>

<s>Generalna skupština Organizacije ujedinjenih nacija, donela je odluku kojom se najoštrije osuđuje napad Sjedinjenih Američkih Država na Panamu.</s>

<s>Ujedinjeno Kraljevstvo je dala podršku Americi, dok je Sovjetski Savez optužio Ameriku da nastavlja da koristi politiku sile.</s>

<s>Reference</s>

<s>Literatura</s>

<s>Historija Paname
Američka vojna historija
Historija SAD (1980–1991)
1989
1990</s>

