Dalmacija (tema)
<s>Tema Dalmacija () bila je jedna od tema Bizantskog carstva na istočnoj obali Jadranskog mora koja je egzistirala od oko 870. do 1060-ih.</s>

<s>Administrativni centar teme bila je Jadera (današnji Zadar).</s>

<s>Historija</s>

<s>Po svemu sudeći Tema Dalmacija osnovana je za vladavine cara Vasilija I, 870-ih iako ima i mišljenja da je to bilo nešto ranije.</s><s>U njoj su bili ondašnji gradovi (sa okolicom) Aspalaton (Split), Tetrangurin Trogir, Diadora (Zadar), Opsara (Osor), Vekla (Krk), Arbe Rab i Ragusa (Dubrovnik), dok su po unutrašnjosti vladali ondašnji slavenski kneževi; hrvatski po Dalmaciji, Liburniji i Primorju, a srpski po Zahumlju i Travuniji.</s>

<s>O prilikama u Dalmaciji za ranog srednjeg vijeka ima vrlo malo pisanih dokumenata i to od tri autora; Einharda, Pavla Đakona i Konstantina Porfirogeneta.</s><s>Prva dva autora uglavnom pišu o sukobima Franaka i Venecijanaca sa Bizantom i tek uzgred pišu o Dalmaciji.</s>

<s>Oni navode da je tokom borbi Ljudevita Posavskog 819.-822. sa Francima i njihovim vazalima, dalmatinskim Hrvatima, Johanes, dalmatinski arhont iz Zadra, primio episkopa Fortunata, koji je pomagao Ljudevita u borbi protiv Franaka.</s>

<s>O Temi Dalmacija najviše je pisao bizantski car Konstantin Porfirogenet u svom djelu De administrando imperio i to u 30. poglavlju: Rasprava o tematu Dalmacija.</s><s>On navodi da je cijela Dalmacija i narodi oko nje bila pod vlašću Bizanta sve do vremena Mihajla Amorskog Mucavca, kada su stvari krenule loše.</s><s>Tad su od bizantske vlasti otpali dalmatinski gradovi, ali i okolna slavenska plemena.</s><s>Takve prilike su, prema Porfirogenetu, potrajale sve do vladavine njegovog djeda Vasilija I, koji je ponovo uspostavio bizantsku vlast.</s>

<s>On navodi da su Saraceni nakon zauzimanja Barija 841., krenuli na Ragusu (Dubrovnik) kog su opsjedali 866.</s><s>Zbog tog je Vasilije I krenuo sa vojskom na zapad da spasi Dubrovnik, ali i da povrati uzdrmanu vlast na istočnoj obali Jadrana i Južnoj Italiji 
Dubrovnik je spasio, ali mu pohod na zapad nije donio očekivane rezultate, pa je izgleda morao priznati realnost - da nemože osigurati vlast po zaleđu Jadrana, već je za formalno priznanje svoje carske vlasti, pristao na kompromis i podjelu vlasti.</s>

<s>Porfirogenet uvijeno piše da je Vasilije I nakon što je pokrstio Slavene i osnovao - Temu Dalmacija, dao da si sami izaberu vlastite vladare, a uz to i privilegiju da ubiru porez od gradova Dalmatinske teme (umjesto statega).</s><s>Pa tako navodi da je Split morao slavenskom arhontu (knezu) plaćati porez od 200 nomismata, Trogir 100, Zadar 110, Osor 100, Rab 100, Krk 100 (ukupno 710 nomismata), pored vina i drugih stvari, dok je Raguza između Zahumlja i Travunije plaćala je 21 nomismata zahumskom arhontu i 36 travunjskom.</s>

<s>Dužnost statega u Temi Dalmacija vršio je arhont, Zadra, a od 11. vijeka statega je zamijenio drugi funkicionar - katepan.</s>

<s>Tema Dalmacija raspala se krajem  11. vijeka kad su Mlečani i Nemanjići zauzeli većinu gradova.</s>

<s>Izvori</s>

<s>Vanjske veze 
 Konstantin Porfirogenet: O upravljanju carstvom 
 Tema</s>

<s>Istočnorimske teme</s>

