Autarijati i Kelti
<s>Autarijati i Kelti dolaze u dodir u IV vijeku p.n.e, nakon naseljavanja Kelta u Donju Panoniju, oko rijeke Sava i njenog ušća u Dunav.</s><s>Tu su Kelti potčinili Sinde, Sigine, Graukene i Agatirse, te panonske (sjevernoilirske) narode, posebno one u istočnoj Slavoniji i Sremu.</s>

<s>Autarijati</s>

<s>U jednom kulturnom razvoju koji je počeo od bronzanog doba Autarijati su, na vrhuncu svog društveno ekonomskog razvoja zauzimali prostor u centralnom Balkanu.</s><s>Na zapadu su držali prostor  gornjih tokova Neretve i Drine, na jugu su bili u sjeveroistočnoj Crnoj Gori do Skadarskog jezera.</s><s>Istočna granica je bila Morava i na sjeveru Zapadna Morava.</s><s>Centralni dio obuhvatao je glasinački prostor i tokovi rijeka Tare i Lima.</s><s>Njihove istočne granice su posljedica širenja na račun Tribala.</s><s>Na jugu su im susjedi bili Dardanci.</s>

<s>Od sredine V. st. p. n. e. (faza V a Glasinačke kulture) do oko 335. god. p. n. e. Autarijati završavaju teritorijalnu ekspanziju i daljnji društveno-politički, ekonomski i kulturni razvitak.</s><s>Njihova arheološka nalazišta su malobrojnija i siromašnija, sa mnogo manje autohtonih proizvoda, a primat preuzimaju strani proizvodi.</s><s>I na kraju nastupa i sam nestanak autarijatske narodnosne i kulturne zajednice koji se čini kao nagli, nenadani prekid bez presedana u istoriji.</s>

<s>Trenutak koji se može uzeti kao početak samog kraja Autarijatske narodnosne zajednice je pohod na Balkan 336/5. god. p. n. e. mladog makedonskog kralja Aleksandra III  Argeada.</s><s>Makedonski kralj uputio se na sjever sa znatnom  vojskom kako bi konačno prije svoga planiranog prelaska u Aziju umirio pobune i pacifizirao sjeverne oblasti svoga kraljevstva.</s><s>Nakon što je porazio tzv. autonomne Tračane, Tribale i  Gete, izbio i prešao na drugu stranu  Dunava, Aleksandar je primio poslanstva drugih naroda, među kojima su bili i Kelti.</s>

<s>Na povratku, dok se kretao prema zemlji Agrijana i Peonaca, Aleksandar je obaviješten o  pobuni ilirskog kralja Klita i taulantskog kralj Glaukija, te da se i Autarijati spremaju da napadnu makedonsku vojsku.</s><s>Langar, kralj naroda Agrijana, koji se nalazio u pratnji makedonskog kralja, provalio je u autarijatsku zemlju u porječju Južne Morave, opustošio je i opljačkao.</s>

<s>Autarijatska zemlja je 335. god. p. n. e. samo opustošena, ali ne i pripojena Makedoniji.</s><s>Oni se nigdje ne spominju kao jedan od pokorenih naroda.</s><s>Nezavisnost Autarijata u odnosu na Aleksandra Makedonskog se vidi i po tome što se oni ne spominju među vojskom koju je Aleksandar predvodio u pohodu na istok, kao što su to bili obavezni učiniti drugi zavisni balkanski narodi.</s>

<s>Čitav Aleksandrov pohod na Balkan opisao je njegovov vojskovođa Ptolomej Lag, kasnije egipatski kralj i osnivač dinastije Ptolomejidi.</s><s>Za Kelte je napisao da su sa Jadranskog mora, što su prihvatili i grčki pisci (Arijan).</s><s>Današnji istoričari su podijeljeni.</s><s>Zaninović smatra da Kelti nisu prešli preko Jadrana i Balkana, već kroz Ljubljanska vrata, zatim u Panoniju, odakle su otišli na Dunav i iskazali lojalnost Aleksandru.</s>

<s>Kelti</s>

<s>Kelti, doseljeni na obale Dunava i Save, u sklopu svoje ekspanzije, okreću se prema onim teritorijima koje su se nalazile van makedonske uprave, ne želeći uznemirivati makedonske granice i njihovu sferu uticaja za vrijeme Aleksandrovog života.</s><s>Oni su poslali i drugo miroljubivo poslanstvo Aleksandru u Babilon.</s>

<s>Sjeverne granice Autarijata su bile okrenute prema Savi i Dunavu, što znači da su oni predstavljali prvu ozbiljniju autohtonu prepreku u budućem keltskom pohodu na Balkan.</s>

<s>Pravci nadiranja Kelta vodili su uz rijeke Moravu i Drinu.</s><s>Keltska najezda na Autarijate nije bila brza i učinkovita.</s><s>Autarijati su ipak posjedovali dovoljno unutarnje snage da se suprotstave Keltima i pružaju višegodišnji otpor.</s>

<s>Osnovna prednost Kelta ležala je u njihovom konjaništvu i ubojitim širokim i dugačkim dvosjeklim mačevima (koji su dostizali i 1 m dužine) sa zaobljenim vrhom.</s><s>To je Keltima uvijek omogućavalo da imaju bolju početnu stratešku prednost u svakom sukobu sa narodima Balkana, koji su bili pretežno pješaci naoružani za borbu izbliza kratkim mačevima ili bodežima.</s>

<s>Poraz Autarijata 
Kelti su počeli napadati autarijatsku teritoriju krajem trećeg i početkom druge decenije IV. st. p. n. e. (oko 320. godine).</s><s>Dešavanja na sjevernoj granici više nisu zanimali ni jednog od makedonskih generala-dijadosia (Aleksandrovi nasljednici).</s>

<s>Nivo razaranja, pustošenja, nasilja i svireposti koje su izazvali keltski napadi tokom narednih deset godina bio je nezamisliv za Autarijate.</s><s>Kelti su poznati kao surovi osvajači koji su kod svih onih naroda koji su na sebi osjetili njihove napade izazivali strah velikih razmjera.</s>

<s>Legende o porazu 
Kada govori o keltsko-autarijatskom ratu Polijen jasno naglašava njegovu dugotrajnost i da bi došli do pobjede Kelti su na kraju morali da pribjegnu lukavstvu, po kojem su Kelti zatrovali i hranu i piće, i tako porazili Autarijate.</s><s>Najezda "žaba", a neki pisci navode i miševe i ribe, koja se dogodila negdje na periferiji grčko-makedonskog svijeta, spominje se u sedam antičkih izvještaja.</s><s>Ovoliki broj je dovoljan argument da se prihvati i teza o prirodnoj katastrofi koja je mogla doprinijeti porazu i seobi  Autarijata.</s>

<s>Selidba 
Pisani izvori potvrđuju da su se negdje oko 311/310. god. p. n. e. Autarijati nalazili u masovnoj seobi.</s><s>Justin i Orozije  govoreći o dijadohu Kasanderu i njegovim ratovima na Balkanu, spominju  Autarijate koji se nalaze u pokretu iz pravca Južne Morave prema Peoniji.</s><s>Na osnovu ugovora koji je postigao sa njima, Kasander ih je primip kao saveznike i, po Diodoru, naselio kraj planine Orbel (Belasica), a po Justinu i Oroziju na granicama Makedonije.</s>

<s>Jedan dio, poslije napornog marša i iznuren bolestima stigao je do područja ušča Dunava, na područje plemena Geti.</s><s>Tu se jedan dio kao najamnička vojska,  priključio dijadosu Lizimahu koji je vladao Trakijom.</s><s>Ratovali su u Maloj Aziji.</s><s>Nemajući u njih povjerenje i bojeći se pobune jedne noći Lizimah je pobio oko 5 000 Autarijata.</s>

<s>Na matičnoj teritoriji je ostao jedan broj koji se vremenom nazvao drugim imenima (Naresi, Glindicioni, Melkumani...), a autarijatsko ime je zauvijek nestalo i prestao je postojati jedinstveni autarijatski politički entitet.</s>

<s>Literatura</s>

<s>Reference</s>

<s>Autarijati
Kelti
Historija Balkana
Ilirski ratovi
Glasinačka kultura</s>

