Nekropola stećaka Gorica (Stolac)
<s>Nekropola sa stećcima i nišanima na Gorici, na lokalitetu Stari harem, opština Stolac, sadrži nadgrobnike iz istorije Bosne i Hercegovine u srednjem vijeku.</s><s>Na sjednici komisije za očuvanje nacionalnih spomenika održanoj 4. februara 2008. godine, nekropola je proglašena za nacionalni spomenik BiH.</s><s>Ovu odluku Komisija je donijela u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Amra Hadžimuhamedović (predsjedavajuća), Dubravko Lovrenović, Ljiljana Ševo i Tina Wik.</s><s>Nacionalni spomenik čini nekropola sa 63 stećka i 3 preostala nišana, koji su vidljivi iznad zemlje.</s>

<s>Historija 
Imena Stolac i Vidoški se od pojavljivanja u istorijskim izvorima stalno isprepliću.</s><s>Oba su ostala u upotrebi skoro do kraja XIX vijeka.</s><s>U srednjem vijeku područje naselja Stoca pripadalo je župi Vidoši.</s><s>Vidovo polje javlja se 1417. godine u latinskom prevodu "Planum Sancti Viti“.</s><s>Prvi siguran podatak o Stocu u srednjem vijeku je iz XV vijeka, tj. iz 1420. godine "Loco dicto Stolac", a ponovo se javlja nekoliko godina kasnije 1436. godine.</s><s>Vidoški grad prvi put se pominje u povelji od 19. februara 1444. godine, te u seriji povelja koje slijede do 1454. godine, kao posjed Stjepana Vukčića Kosače.</s><s>Arheološkim radovima 1976. godine nisu otkriveni jasni ostaci srednjovjekovnog grada, ali se pretpostavlja da su prekriveni gradnjom utvrđenja iz doba austrougarske uprave.</s>

<s>U dubrovačkim izvorima iz 1463. godine pod nazivom Stolac pominje se i Vidoški grad, odnosno stolačka tvrđava i naselje ispod njega.</s>

<s>Opis 
Oko 2 km zapadno od Stoca, cestom prema Mostaru, s lijeve i desne strane ceste, nalazi se nekropola sa 69 stećka.</s><s>Većina stećaka izrađeni su od lokalnog kamena.</s><s>Dominirajući oblik na nekropoli predstavljaju sanduci (visoki ili niski), a ako imaju podnožje (manji broj), rađeni su iz jednog kamenog komada.</s><s>Drugi oblik po brojnosti predstavljaju ploče.</s><s>Konstatiran je samo jedan sljemenik.</s><s>Ukrašeno je 7(4) spomenika sljedećim motivima: polumjesec, križ, ornament stiliziran od trokutova, predstava jelena i scena lova.</s><s>Na vodoravnoj strani sanduka sa scenom lova nalazi se djelimično oštećen natpis u kojem se spominje županica Rudi.</s>

<s>Natpis je urezan u dva reda.</s><s>Transkripcija glasi:</s>

<s>A sa (sija) županica Rudi
Dan: kto da si znadaše (znađaše)!?</s>

<s>Slova natpisa urezana su plitko, a njihovi potezi nisu uvijek spojeni jedan s drugim, te se tekst nije mogao lako rekonstruirati.</s><s>Iz natpisa se da zaključiti da je županica pokopana pod nadgrobni spomenik i da je njen muž bio župan u svojstvu političkog ili sudskog predstavnika mjesta, općine ili kraja imenom Ruda o kojem nema spomena na terenu.</s><s>Treba naglasiti da u susjednom selu Ošanićima živi nekoliko obitelji Rudića, starosjedilaca ovog kraja.</s>

<s>Ne može se tačno odrediti vrijeme nastanka natpisa, ali scene turnira, figure luka sa strijelom, upućuju na vrijeme masovne upotrebe hladnog oružja i zabavljanja viteškim igrama, što je moglo biti od XIV do kraja XV vijeka, kada je i natpis mogao biti urezan.</s>

<s>Nišani</s>

<s>Uz nekropolu sa stećcima nalazi se novije groblje koje je od nekropole odvojeno zidom, a pored kojeg je u travi evidentiran stariji, oštećen nišan bez natpisa.</s><s>Dva starija nišana nalaze se s druge strane ceste Stolac-Mostar.</s><s>Nišanima se nazivaju uspravno stojeći kameni spomenici iznad grobova muslimana u Bosni i Hercegovini.</s>

<s>Na osnovu ilustrirane dvije osnovne varijante nišana; pravougaonog oblika sa piramidalnim završetkom i u formi stele, nišani se datiraju u period druge polovine XV i prve polovine XVI stoljeća, kojem pripadaju i najraniji primjeri nišana u Bosni i Hercegovini.</s><s>Ukrasi ilustrirani na nišanima su traka i polujabučica.</s>

<s>Literatura 
 Mihailo Dinić - Zemlje hercega sv. Save.</s><s>Beograd: Glas Srpske kraljevske akademije CLXXXII, drugi razred, 92, 1940.</s><s>Marko Vego - Naselja bosanske srednjovjekovne države.</s><s>Sarajevo: 1957.</s><s>Marko Vego -  „Novi i revidirani natpisi iz Hercegovine“, GZM, Arheologija N.S., SV. XVII.</s><s>Sarajevo: 1962.</s><s>Marko Vego - Zbornik srednjovjekovnih natpisa BiH.</s><s>Sarajevo: 1962.</s>

<s>Reference</s>

<s>Vanjski linkovi 
 Zvanični sajt komisije za očuvanje nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine</s>

<s>Nekropole stećaka
Nacionalni spomenici u Stocu
Hum
Stećci sa natpisom</s>

