Čaršijska džamija u Prijedoru
<s>Čaršijska džamija nalazi se u centru grada, u Prijedoru, Bosna i Hercegovina.</s><s>Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika, na sjednici održanoj od 4. do 8. marta 2003. godine je donijela odluku da se džamija i groblje uz džamiju proglase za nacionalni spomenik BiH.</s><s>Ovu odluku Komisija je donijela u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Amra Hadžimuhamedović (predsjedavajuća), Dubravko Lovrenović (predsjedavajući), Ljiljana Ševo i Tina Wik.</s>

<s>Historija 
Grad Prijedor je osnovan u vrijeme Bečkog rata (1683-1699), a nastao je doseljavanjem muslimanskog stanovništva iz Like.</s><s>Jezgro grada je bilo izgrađeno na jednom ostrvu kojeg su opasavale rijeka Sana i Jendek (Berek-Žabljak).</s><s>Na ostrvcetu je, za vrijeme vladavine sultana Mahmuda I (1730-1754), sagrađena tvrđava.</s><s>Oko nje se formiralo podgrađe, Pridor, iz dva dijela: Turska varoš i Srpska varoš.</s><s>Pridor je vremenom postao Prijedor sa mahalama Grad, Zagrad, Ograde, Čaršija, Majkovaca, Urije i Puharska.</s>

<s>Ne zna se kada je džamija podignuta.</s><s>Na hronogramu iznad ulaznih vrata pominju se 1840. i 1904. godina kao godine u kojima je džamija obnavljana.</s><s>Najstariji sačuvani nišan datuje iz 1832. godine.</s>

<s>Čarsijska džamija zapaljena je 30. maja 1992. godine, potom je srušena, a materijal je odvezen na različita mjesta izvan grada, a na njenom mjestu napravljen je park.</s>

<s>Ponovo je izgrađena 2008. godine u prvobitnom obliku i položaju.</s><s>Obnova je trajala 4-5 godina sredstvima prijedorčana, i Rijaset Islamske zajednice u BiH.</s>

<s>Opis 
Džamija je jednoprostorna, vanjskih gabaritnih dimenzija 11,25 x 16,73 m, ima je dva pojasa prozorskih otvora,  zidana je od kamena.</s><s>Središnji dio ulazne fasade je istaknut plitkim rizalitom, a u nivou etaže mahvila izveden je dekorativni vijenac u vidu niza lukova koji svojom plastikom odstupaju od pozadine.</s><s>Način na koji je naglašena ulazna partija, kao i prisustvo potkovičastih lukova na prozorima, ukazuju da je fasada, a i sam objekat, doživio određene transformacije i izmjene u austrougarskom periodu.</s><s>Ulazni portal vrata zasveden je polukružnim lukom.</s>

<s>Ukupna visina munare je 20 metara (mjerena od nivoa drvene plafonske konstrukcije do alema munare).</s><s>Munara, u osnovi jednakostraničnog četrnaestougaonika, je širine 1,60 m u dnu, na galeriji širine 1,30 m, a pri vrhu, ispod kupe je široka 1,10 m. Srednji drveni jarbol je postavljen u osovini prednjeg desnog drvenog stuba koji nosi mahfil.</s><s>Munara je izvedena od 14 drvenih rubnih stubova koji su zakošeni sa spoljne strane, a poprečni presjek ovih drvenih stubova se postepeno sužavao idući od baze munare prema njenom vrhu.</s><s>U enterijeru  se nalazi mihrab, member, ćurs i mahfil.</s>

<s>Mahvil se oslanja na dva reda drvenih stubova sa sedlima, a ispod dubokog mahfila, na koti centralnog prostora, nisu izvedene sofe sa ogradom, jer se željelo da ostvari jedinstvo unutarnjeg prostora.</s><s>Sa mahfila se drvenim merdevinama penjalo na munaru.</s><s>Mihrab, gabaritnih dimenzija 100x270 cm, je izveden u formi niše, eleptičnog udubljenja, nadsvedene prelomljenim lukom, a ukrašena sa dva horizontalna pojasa trouglastih ukrasa postavljenih u podnožju prelomljenog luka.</s>

<s>Reference</s>

<s>Džamije u Prijedoru
Nacionalni spomenici u Prijedoru</s>

