Erik XIV od Švedske
<s>Erik XIV (Stockholm, 13. decembar 1533. - Örbyhus, 26. februar 1577.), bio je 
Švedski kralj  od 1560. do 1568.</s>

<s>Erik je za svoje vladavine uspio teritorijalno povećati monarhiju, ali je svojom agresivnom vanjskom politikom uzrokovao 
Sedmogodišnji rat (1563. - 1570.) usmjeren protiv Kraljevine Danske.</s>

<s>Biografija</s>

<s>Erik je 1560. naslijedio svog oca - Gustava Vasu na tronu  Već 1561. uspio je uvjeriti parlament da mu odobri 
paket zakona (Akti iz Arboge) kojim je uspio ograničiti moć svoje polubraće, kojima je Gustav Vasa dodjelio velika 
vojvodstva.</s><s>Svoju vlast je konsolidirao formiranjem specijalnog kraljevskog žalbenog suda i proglašenjem novog ustava - 1562. 
koji je jasnije odredio vojne obaveze plemstva.</s>

<s>Erikov glavni vanjskopolitički cilj bio je da oslobodi švedski dio Baltika od danske kontrole, i tako 
pomogne svojim trgovcima.</s><s>Zbog tog je najprije potražio saveznike po Zapadnoj Evropi, između 
ostalog (neuspješno) i kod engleske kraljice Elizabete I. Na kraju je shvatio da to može postići i ako stekne 
kontrolu nad lukama istočnog Baltika, pa je zbog tog 1561. zauzeo Reval (današnji Tallinn) i susjedne teritorije.</s>

<s>U međuvremenu je i njegov polubrat Johan, tadašnji Veliki vojvoda Finske, otkrio važnost istočnobaltičkih luka, 
pa se i on htio neke dočepati.</s><s>S tom namjerom sklopio je savez sa poljskim kraljem Sigismundom II Augustom.</s><s>U tom je išao tako daleko, da se odlučio i oženiti Sigismundovom kćerkom i to protiv Erikove izričite zabrane.</s><s>Zbog tog ga je Erik sljedeće godine 
dao zatvoriti zajedno sa nevjestom.</s>

<s>Erikovo teritorijalno širenje po Estoniji uznemirilo je dansko - norveškog monarha Frederika II, 
, koji se udružio sa Lübeckim i Poljskom i navjestio Švedskoj rat 1563.</s><s>Taj sukob rasplamsao se
do Sedmogodišnjeg rata.</s><s>Erik je svoje snage vodio relativno efikasno, i uspio barem na početku zaustaviti napredovanje
Danaca.</s><s>Pokopao ga je njegov paranoični strah od izdaje, pa je u nastupu bijesa i straha - 1567. naredio da se pobiju svi lideri moćne porodice 
Sture.</s><s>Na kraju je zbog tog čina uhapšen i zatvoren njegov savjetnik Jöran Persson.</s>

<s>Nakon što se pribrao, Erik je oslobodio i vratio na položaj kao da ništa nije bilo omrženog Perssona.</s><s>Još više se zamjerio visokom plemstvu 
kad se oženio Karin Månsdotter, koja je istovremeno bila i Perssonova ljubavnica.</s>

<s>Sve to dovelo je do komplota, u kom su se udružila njegova polubraća Vojvoda Johan (kasniji kralj Johan III) koji je 
oslobođen 1567. i Karl, oni su 1568. svrgnuli Erika i zatvorili, pa je i umro kao zatvorenik.</s>

<s>Izvori</s>

<s>Vanjske veze</s>

<s>Erik XIV na portalu Encyclopædia Britannica</s>

<s>Švedski vladari</s>

