Gradine kod Trebinja
<s>Gradine u Trebinju su ostaci i svjedočanstvo života iz ilirskog perioda na prostoru općine Trebinje,  Bosna i Hercegovina.</s><s>U I. mileniju prije naše ere i u antičko doba na ovom području je živjelo ilirsko pleme Plereja.</s><s>Jedan dio gradina proglašen je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.</s>

<s>Gradine 
Gradina Brijeg u Mostaćima, nalazi se sjeverozapadno od zadnjih kuća u gradskog naselja Mostaći.</s><s>Na sredini brda je veliki tumul od nasutog kamenja (bastion), dug 30, a širok oko 20 m.</s>

<s>Gradina Varina gruda u Dživaru, nalazi se na brijegu u Dživarskom polju, južno od Trebinja, na udaljenosti od oko 4 km.</s><s>Gradina je eliptične osnove, veličine 70 x 50 m. Zapadna polovina je viša od istočne.</s><s>Skoro u sredini brda, na najisturenijem mjestu, nalazi se najviša kota na kojoj se nalazi gomila kamenja za koje se predpostavlja da je tumul, a možda i ostaci nekog antičkog svetilišta.</s><s>Oko uništene gomile pronađeno je i ulomaka keramike željeznog doba i nešto ostataka antičke cigle i keramike.</s><s>Na zapadnoj nižoj polovini brda su temeljni ostaci crkve, koja se u narodu pripisuje sv. Varvari, pa po njoj brijeg nosi ime.</s>

<s>Gradina  Kličanj u Krajkovićima zajedno sa ostacima crkve, nekropole sa osamdeset stećaka i pokretnim nasljeđem (koje se nalazi u muzeju Hercegovine u Trebinju), nalazi se u neposrednoj blizini sela Krajkovići, 20 km jugozapadno od Trebinja.</s><s>Arheološkim iskopavanjima pronađeno je malo fragmenata keramike, kućnog lijepa i kulturni sloj debljine 20 cm iz bronzanog ili željeznog doba.</s><s>Većina fragmenata na ovom lokalitetu pripada dobro pečenim velikim posudama grube fakture svjetlocrvene boje i lošije izrade.</s>

<s>Literatura 
 Đorđo Odavić,  Praistorijska nalazišta na području Trebinja (gomile i gradine), Tribunia 4, Trebinje 1978.</s><s>Ivo Bojanovski,  Rimska cesta Narona-Leusinium kao primjer saobraćajnog kontinuiteta.</s><s>Akademija nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine, Godišnjak, knjiga X, Centar za balkanološka ispitivanja, knjiga 8., Sarajevo, 1973., 165.</s>

<s>Reference</s>

<s>Vanjski linkovi</s>

<s>Nacionalni spomenici u Trebinju
T</s>

