Tvrđava Podzvizd
<s>Tvrđava Podzvizd nastala je u periodu srednjeg vijeka na području općine Velika Kladuša, Bosna i Hercegovina.</s><s>Tvrđava je proglašena za nacionalni spomenik BiH Odluku je donijela komisija za očuvanje nacionalnih spomenika na sjednici održanoj 26. oktobra 2010. godine u slijedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Martin Cherry, Amra Hadžimuhamedović (predsjedavajuća), Dubravko Lovrenović i Ljiljana Ševo.</s><s>Nacionalni spomenik čine: branič-kula, kapi-kula sa džamijom, stražarnica, kuća, Pašića kula i bedemi utvrđenog grada.</s>

<s>Lokacija  
Naselje Podzvizd se nalazi na pola puta između Vrnograča i Velike Kladuše, a tvrđava se nalazi na vrhu kupastog brda, u neposrednoj blizini naselja.</s><s>Od Velike Kladuše Podzvizd je udaljen 1,7 km i zahvata istočni dio opštine.</s>

<s>Historija  
Utvrđeni gradovi srednjovjekovne Bosne nastali su u vrijeme njene državne samostalnosti u periodu od XII. do XV. stoljeća.</s><s>Gradovi zapadne Bosne, Pounja i Cazinske krajine u to vrijeme pripadali su Ugarskoj kraljevini.</s><s>Tvrđave su prvenstveno imale vojno-obrambeni karakter.</s><s>Osim utvrđenih gradova nastaju i gradovi kao upravni centri pojedinih oblasti a od tvrđava su se razlikuju po tome što su u okviru zidina imali stambene i druge objekte.</s><s>Najznačajniji gradovi zapadne Bosne, Pounja i Cazinske krajine bili su Bužim, Bihać, Cazin, Podzvizd, Todorovo, Ostrožac, Velika Kladuša i Vrnograč.</s><s>Podzvizd je jedna od najstarijih srednjovjekovnih tvrđava u Bosni.</s>

<s>Lokalitet Podzvizd se u pisanim dokumentima prvi put pominje sredinom XIII. stoljeća, kao vlasništvo plemena Kreščića.</s><s>Poveljom od 4. oktobra 1264. godine, Ugarski kralj Bela IV u znak zahvalnosti darovao je braći Kreši, Kupiši i Raki Kreščić zemljište kao feudalne posjede u Topuskom, Podzvizdu i Vrnograču.</s><s>Kralj Bela IV je nagradio ove feudalce za njihovu hrabrost u bitkama protiv Mongola, posebno u onoj koja se desila kraj Trogira.</s><s>Ugarski kralj Ladislav je 1456. godine dozvolio potomcima plemena Kreščić da sagrade dva utvrđena grada Podzvizd i Vrnograč.</s><s>Oba grada su podignuta na ostacima starijih manjih gradina.</s><s>Dok je Podzvizd bio izgrađen kao fortifikacija, Vrnograč je sagrađen kao utvrđeni srednjovjekovni dvor.</s>

<s>Godine 1553. i 1558.</s><s>Podzvizd i Vrnograč je napadala osmanska vojska predvođena Malkoč-begom.</s><s>Od 1563. godine Vrnogračom je upravljao hrvatski ban Nikola Zrinski a Podzvizdom knez Mikulić i u njemu se nalazila straža od osam kraljevih vojnika.</s><s>Odlukom austrijskog ratnog vijeća u Gracu odlučeno je da se oba grada i Podzvizd i Vrnograč razore, što je i učinjeno 1580. godine.</s><s>Godine 1670.</s><s>Podzvizd trajno postaje dio bosanskog pašaluka u sastavu Ostrožačke kapetanije.</s><s>U njemu je bila smještena vojna posada od 90 graničara kojom je komandovao dizdar.</s>

<s>Opis   
Utvrđeni grad je imao tri faze izgradnje.</s><s>Prva, najstarija faza nastala je u XIII. stoljeću.</s><s>Tvrđava je tada imala okruglu branič-kulu i mali obor oko nje koji je štitio prilaz kuli.</s><s>U drugoj fazi, nakon što je ugarski kralj Ladislav 1456. godine dozvolio potomcima plemena Kreščić da sagrade dva utvrđena grada Podzvizd i Vrnograč, ojačani su zidovi kulama sa dodatnim kamenim zidom koji je prvobitni kružni tlocrt kule pretvorio u šesnaestougaoni.</s><s>Dispozicija grada u prvoj i drugoj graditeljskoj fazi odgovarala je romaničkom utvrđenju sa snažnom branič-kulom i malim oborom.</s>

<s>Treća faza predstavlja utvrđeni grad Podzvizd sa izgrađenim velikim oborom koji je opasao srednjovjekovni grad u obliku nepravilne elipse.</s><s>Prilikom izgradnje velikog obora porušen je najstariji mali obor.</s><s>Ova faza nastala je u osmanskom periodu, za vrijeme vladavine Mahmuda I (1730-1754. godine).</s><s>Na južnoj strani tom prilikom izgrađena je kapi-kula koja je na spratu imala malu drvenu džamiju.</s><s>Do nje je izgrađen objekat stražarnice, a na istočnoj strani izgrađena je Pašića kula koja je imala četiri etaže.</s><s>Na kamenoj ploči koja se nalazi iznad ulaza kapi-kule a ispod drvene džamije, uklesan je natpis koji glasi:</s>

<s>Božjom pomoći sagrađena je ova džamija.</s><s>Došao je muhafiz Bosne ... njegovo ime je Ahmed.</s>

<s>Drugi dio teksta je nečitak.</s><s>Natpis je evidentiran 1968. godine.</s>

<s>Nakon uvida na licu mjesta koje je izvršeno u oktobru 2009. godine, konstatovano je da je utvrđeni grad Podzvizd građevinski u lošem stanju.</s><s>Ostaci zidova i bedema većim dijelom su urušeni ili su utonuli u zemlju.</s><s>Drvena džamija kao i ostali objekti i dijelovi utvrđenog grada koji su bili izrađeni od drveta su u potpunosti nestali.</s>

<s>Literatura 
 Madžida Bećirbegović, Publishing, Sarajevo, 1999.</s><s>-Džamije sa drvenom munarom u Bosni i Hercegovini</s>

<s>Reference</s>

<s>Vanjski linkovi 
 Općina Velika Kladuša</s>

<s>Nacionalni spomenici u Velikoj Kladuši
P</s>

