Río Abiseo
<s>Nacionalni park Río Abiseo (španjolski: Parque Nacional del Río Abiseo) u Peruu, nalazi se u Departmanu San Martín, on je 1990. uvršten na UNESCO-vu Listu svjetske baštine.</s>

<s>Karakteristike</s>

<s>Park se prostire na površini od 2,745 km²  između rijeka Marañón i Huallage, po istočnim padinama tropskih Anda na sjeveru zemlje.</s><s>On je jedan od rijetkih dobara svjetske baštine uvršten na tu listu zbog kulturnih i prirodnih vrijednosti.</s>

<s>Park štiti izvore triju rijeka porječja Rijeke Huallage, najveće peruanske pritoke Amazone.</s><s>Park pokriva 70% porječja riječice Abiseo.</s><s>Nadmorska visina varira od 350 do 4,200 metara, od tropskih vlažnih šuma do adskih pašnjaka.</s><s>Većinu parka parka pokriva tropska prašuma na velikoj nadmorskoj visini s niskim drvećem, mahovinom i lišajevima.</s><s>Taj ekosistem prostire se iznad nadmorske visine od od 2,300 m.</s>

<s>Park je osnovan 1983. godine kako bi se zaštitila fauna i flora prašuma koje su karakteristične za ovo područje Anda.</s><s>Među posebno značajnim vrstama je kritično ugrožen žutorepi vunasti majmun, jedna od najvećih vrsta majmuna u Južnoj Americi, za kog se dugo vjerovalo da je izumro.</s><s>Istraživanja koja se provode od 1985. već su otkrila 36 dosad nepoznatih arheoloških nalazišta na nadmorskim visinama između 2,500-4,000 metara, koja daju dobru sliku društva prije Civilizacije Inka.</s>

<s>Naučnici smatraju da su šume parka bile pleistocenski egzil, za brojne vrste flore i faune koje su tu preživjele i razvile za prošle glacijacije.</s><s>To objašnjava fascinantnu raznolikost flore i faune i visok stupanj endemizma koji se nalazi u parku.</s>

<s>Broj i raznovrsnost pronađenih arheoloških nalazišta ukazuju na visok stupanj ljudske prisutnosti, koja datira od pretkolumbovskih vremena (6. milenijum pne.)  sve do španjolske kolonizacije.</s><s>Nalazišta se protežu na više od 150,000 ha unutar i oko parka.</s><s>Od 1985. zabilježeno je 36 arheoloških nalazišta, 29 na visokim travnjacima i 7 unutar planinskih šuma unutar parka.</s><s>Otkrivene ruine uključuju kamena skloništa, ceste, kuće, skladišta, ograde, 
oranice, terase i nekropole.</s><s>Trgovina se odvijala sa naseljima duž pacifičke obale sve do naselja u Andama u današnjem Ekvadoru.</s><s>Od tih arheoloških nalazišta vrijedi istaknuti La Playu, Las Papayas, Los Pinchudos, Gran Pajatén, Cerro Central i pećinu Manachaqui.</s>

<s>Najpoznatije arheološko nalazište u parku Río Abiseo i jedno od najpoznatijih u Peruu je Gran Pajatén koji se nalazi na šumovitom grebenu iznad kanjona rijeke Montecristo.</s>

<s>Nalazište Gran Pajatén</s>

<s>Arheološko nalazište Gran Pajatén (Veliki Pajaten) nalazi se na vrhu brda iznad doline rijeke Montecristo.</s><s>Sastoji se od 26 kružnih kamenih građevina, nanizanih po terasama i povezanih stepenicama.</s><s>Lokalitet se prostire na površini od oko 20.000 m².</s><s>Glavne zgrade dekorirane su mozaicima od škriljavca sa geometrijskim, ljudskim i ptičjim motivima.</s>

<s>Radiokarbonsko datiranje i analiza keramike ukazuju da je taj kraj bio naseljen još od 2. vijeka pne.2, ali su ostatci današnjih zgrada izgrađeni u vrijeme Inka pa se pripisuje Kulturi Chachapoya.</s>

<s>Otkriće nalazišta se pogrešno pripisuje američkom istraživaču Genu Savoyu koji ga je navodno otkrio 1965. godine.</s><s>Ali izgleda da ga je otkrio negdje oko 1940.</s><s>Juanjuio Eduardo Peña Meza dok istraživao taj kraj za gradnju ceste.</s><s>Kako nema dokaza dali je otkrio baš ruševine Gran Pajaténa ili neke druge, danas se to otkriće pripisujemještanima sela Pataz 1963., koji su odveli Gena Savoya do nalazišta.</s>

<s>Službena ekspedicija peruanske vlade uputila se na lokalitet i započela s čišćenjem vegetacije krajem 1965.</s><s>Do 1966. vlada je izgradila helikoptersku platformu i očistila veći dio vegetacije oko lokaliteta.</s><s>Danas se to smatra pogrešnim, zbog delikatne prirode arheološkog nalazišta, jer su kamene ruine počele brzo propadati bez zaštite guste vegetacije.</s>

<s>Izvori</s>

<s>Vanjske veze</s>

<s>Parque Nacional del Río Abiseo (službene stranice)</s>

<s>Svjetska baština u Peruu
Nacionalni parkovi u Peruu
Arheološka nalazišta u Peruu
Arheološka nalazišta američkih kultura</s>

