Francusko-kineski rat
<s>Francusko-kineski rat (kineski: 中法战争, francuski: Guerre franco-chinoise) ili Tonkin rat vođen je u periodu od 1884. do 1885. godine.</s><s>Završen je francuskom pobedom.</s>

<s>Rat 
U kolonijalnoj ekspanziji u Indokini, Francuska ulazi u sukob sa Kinom kada je Anamu nametnula 1883. godine svoj protektorat.</s><s>Time je dovedeno u pitanje sizerenstvo Kine nad Anamom.</s><s>Francuzi su za tri nedelje osvojili Tonkin, najseverniju pokrajinu Anama.</s><s>Nakon sklapanja dogovora sa Kinom, Francuzi se povlače.</s><s>Ugovorom im je obezbeđena slobodna plovidba Crvenom rekom.</s>

<s>Međutim, Francuzi ubrzo ponovo pokreću intervenciju.</s><s>Godine 1883. francuska ekspedicija pod Anrijem Rivjerom se pojavila pred Hanojem.</s><s>Rivjer, međutim, gine u borbi sa Crnim barjacima nakon čega se njegova mala vojska povlači.</s><s>Dana 2. septembra, Crni barjaci odbijaju još jedan francuski napad.</s><s>Do kraja godine, francuske snage pojačane su na 10.000 ljudi od čega je bilo 1550 Anamita.</s><s>Francuzi relativno lako osvajaju Šen Tej.</s><s>Kinezi, čiji garnizoni čuvaju gradove Tonkina od Crnih barjaka, prikupljaju vojsku od 22.000 ljudi nedaleko od Hanoja i izjavljuju da će dalje nastupanje Francuza smatra ratom.</s>

<s>U proleće 1884. godine Francuzi otpočinju opercije a 12. marta odbacuju Kineze iz utvrđenog položaja Bak Ninja.</s><s>Uskoro ovladavaju celim donjim tokom Crvene reke.</s><s>Francuska eskadra, sastavljena od četiri oklopnih krstaša, sedam krstarica, tri čatopovnjače i dva torpedna čamca, pod komandom admirala Amadea Kurbea preduzima blokadu kineske obale od ušća reke Min Džajng do ušća Jancekjanga.</s><s>Izvršila je i napad na luke Dži-Lung i Dan-Šuj na Tajvanu radi zauzimanja tamošnjih bogatih nalazišza uglja.</s><s>Preliminarnim mirovnim ugovorom u Tjen-Džingu, 11. maja Kina se odrekla sizerenstva nad Anamom i Tonkinom im obećal je da će da povuče svoje trupe.</s><s>Međutim, borbe su nastavljene i na kopnu i na moru.</s><s>Admiral Sebastijan-Nikolas Lespes preduzeo je napad sa eskadrom iz Šang-Hajana na Dži-Lung 5. i 6. avgusta ali je odbijen.</s><s>Kurbe je između 23. i 25. avgusta uništio kinesku eskadru i oštetio utvrđenje i arsenal u Fu-Džouu.</s><s>Ponovo je 1. oktobra napao Dži-Lung, 2. oktobra osvojio utvrđenja i skladišta uglja, ali nije uspeo da zauzme rudnike.</s><s>Istog dana uništio je admiral Lespes utvrđenja Dži-lunga, ali 8. oktobra Kinezi su uspeli da mu razbiju desant.</s><s>Septembra 1884. godine Kinezi su otpočeli ofanzivu iz provincije Kuang-Šija ka jugu u kojoj su Francuzima naneli teške gubitke.</s>

<s>13. februara 1885. godine, Francuzi osvajaju Lang Šen i preduzimaju napad na kineski logor Bang Boa koji je završen neuspehom te su bili primorani da se pouku ua Lang Šen.</s><s>Iz Lang Šena su bili isterani sledećeg meseca.</s><s>Francuzi su marta 1885. godine proglasili pirinač ratnom kontrabandom i blokirali ušće Jankcekjanga.</s><s>Između 29. i 31. marta zauzeli su i Peskadorska ostrva i pretvorili ih u operacijsku bazu.</s><s>Time su ratna dejstva bila završena.</s>

<s>Mirovnim ugovorom iz 4. aprila, Francuzi su se obavezali da napuste Tajvan i Peskadorska ostrva, ali su zadržali Anam i Tonkin.</s><s>U ratu je bilo angažovano 59.910 ljudi i 75 ratnih brodova.</s><s>Od bolesti je umrlo 5223, a u sukobima poginulo 3889 Francuza.</s><s>Kineski gubici nisu poznati.</s>

<s>Literatura</s>

<s>Vojna enciklopedija, tom 3 (102)</s>

<s>1884
1885
Kineski ratovi
Kina
Novovjekovni ratovi
Ratovi u Aziji</s>

