Školske zgrade u Gimnazijskoj ulici
<s>Školske zgrade iz Gimnazijske ulice u Sarajevu su najstarije i najočuvanije školskie zgrade iz austrougarskog perioda u Bosni i Hercegovini.</s><s>Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika, na sjednici održanoj 11. marta 2011. godine u Sarajevu, donijela je odluku da se zgrade proglase za nacionalni nacionalni spomenik BiH.</s><s>Ovu odluku Komisija je donijela u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Martin Cherry, Amra Hadžimuhamedović (predsjedavajuća), Dubravko Lovrenović, Ljiljana Ševo.</s><s>Graditeljsku cjelinu sačinjavaju 3 zgrade:
 Prva muška realna gimnazija (koja se kasnije naziva i Državna velika gimnazija; Državna klasična gimnazija; Prva klasična gimnazija; Prva gimnazija) – sagrađena je 1890/91. godine prema projektu Karla Paržika i Augusta Butscha;
 Učiteljska škola sa osnovnom školom i konviktom (koja je vremenom mijenjala naziv u Muška preparandija, Preparandija, Muška učiteljska škola, Trgovačka akademija, Osnovna škola ”Veselin Masleša”, Osnovna škola “Safvet-beg Bašagić“), sagrađena je 1890-1891 prema projektu Karla Paržika i Karla Paneka i
 Mala realka (kasnije korišćena kao Ženska učiteljska škola, Mješovita učiteljska škola, Umjetnička škola) sagrađena 1906. prema projektu Karla Paneka.</s>

<s>Iz školskih klupa Prve gimnazije izašla su jedina dva dobitnika Nobelove nagrade rođena u Bosni i Hercegovini – pisac Ivo Andrić i hemičar Vladimir Prelog.</s><s>Svi objekti pripadaju grupi namjenski građenih i projektovanih školskih objekata iz austrougarskog perioda i tokom postojanja nisu mijenjali namjenu.</s><s>Izgrađeni su u historicističkom, pretežno neorenesansnom maniru, a posjeduje veliku ambijentalnu vrijednost u sklopu centralnog gradskog jezgra.</s>

<s>Historija 
Austrougarska administracija izgradila je kompleks školskih zgrada u centralnom dijelu Sarajeva, kod Drvenije mosta.</s><s>Sve te zgrade su podignute tokom druge polovine XIX vijeka ili tokom prve decenije XX vijeka u neorenesansnom stilu, koji je bio rezervisan isključivo za najreprezentativnije objekte.</s>

<s>Prvi izgrađeni objekat predstavljala je zgrada današnje Prve gimnazije.</s><s>Naredbom Zemaljske vlade za Bosnu i Hercegovinu  iz 1879. godine osnovana je Realna gimnazija u Sarajevu, a počela je s radom 06.11.1879. godine.</s><s>Od tada je svake naredne godine otvaran po jedan novi razred.</s><s>Izložba đačkih radova na kraju prve školske godine 1879/1880, bila je kulturni događaj za grad i prva zvanična izložba koja je otvorena u Sarajevu.</s><s>Tri godine kasnije, 1883. godine, u Trstu, Gimnazija je osvojila drugu nagradu na izložbi škola u austrougarskoj monarhiji, ostavljajući iza sebe gimnazije iz Beča i Pešte.</s><s>Iste 1883. godine gimnazija je dobila status klasične (humanističke) gimnazije, pod imenom Državna velika gimnazija u Sarajevu.</s><s>Opremljenost škole bila je na visokom nivou.</s><s>Kabineti, učila, udžbenici - sve je bilo po najvišim didaktičkim mjerilima i dostignućima onoga vremena.</s>

<s>Školske godine 1891/1892.</s><s>Državna velika gimnazija je preselila u sadašnju zgradu.</s><s>Na dan svečanog preseljenja i obilježavanja dvanaeste godišnjice postojanja, 06. novembra 1891. godine, škola je imala ukupno 267. učenika.</s><s>U novoj školskoj zgradi je 1894. godine počeo predavati prvi bosanskohercegovački profesor dr Tugomir Alanpović.</s>

<s>Opis 
Graditeljska cjelina predstavlja jedinstvenu gradsku ambijentalnu cjelinu, sa zgradom Gimnazije u sredini, a sa sjeverne i južne strane se na jednakoj distanci nalaze gotovo identični objekti Osnovne i Umjetničke škole.</s><s>Glavni ulazi svih škola su usmjereni ka Gimnazijskoj ulici.</s><s>U pogledu spratnosti, Prva gimnazija i Umjetnička škola sadrže suteren, prizemlje, 3 sprata i tavan.</s>

<s>Fasade objekta su izvedene u izrazito historicističkom, odnosno neorenesansnom duhu.</s><s>Svi otvori na fasadi su pravougaono oblikovani, osim tri lučno završena ulaza na istočnoj fasadi i tavanskih prozora orijentisanih prema Gimnazijskoj ulici.</s><s>Prizemlje obrađeno kvadarskom rustikom sa dubokim fugama je sa sve četiri strane odvojeno linijskim vijencem od spratova.</s><s>Prvi sprat je odvojen od drugog širim vijencem sa sitnim zuborezom duž prozorskih klupica, dok se iznad drugog sprata nalazi široki vijenac.</s>

<s>Zgrade Osnovne škole i Umjetničke škole u oblikovnom smislu pokazuju veliku sličnost.</s><s>Projektant je na taj način želio potcrtati simetrični karakter cjeline kao simbola reda i discipline školskih ustanova austrougarskog perioda.</s>

<s>Literatura 
 Alija Bejtić - Ulice i trgovi Sarajeva.</s><s>Sarajevo:  Muzej grada Sarajeva, 1973.</s><s>Mitar Papić - Školstvo u Bosni i Hercegovini 1918-1941.</s><s>Sarajevo: Veselin Masleša, 1984.</s><s>Ibrahim Krzović - Arhitektura  Bosne i Hercegovine, 1878-1918.</s><s>Sarajevo: Umjetnička galerija BiH, 1987.</s><s>Borislav Spasojević - Arhitektura stambenih palata austrougarskog perioda u Sarajevu.</s><s>Sarajevo: Svjetlost, 1988.</s><s>Nedžad Kurto - Arhitektura secesije u Sarajevu, doktorska disertacija.</s><s>Zagreb: Sveučilište u Zagrebu, 1988.</s><s>Branka Dimitrijević - Arhitekt Karl Paržik, doktorska disertacija.</s><s>Sarajevo: Arhitektonski fakultet sveučilišta u Zagrebu, juli 1989.</s>

<s>Reference</s>

<s>Građevine u Sarajevu
S
Nacionalni spomenici u Sarajevu</s>

