Gradaščevića kula u Bijeloj (Brčko)
<s>Gradaščevića kula je stambeno-fortifikacijski objekat iz osmanlijskog perioda u naselju Bijela, Brčko, Bosna i Hercegovina.</s><s>Proglašena je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.</s>

<s>Lokacija 
Gradašćevića kula sa avlijom i avlijskim zidovima nalazi se u naselju Bijela u južnom dijelu Brčko Distrikta, na posljednjim obroncima planine Majevice.</s>

<s>Historija 
Podigao ju je Osman-paša Gradaščević krajem XVIII ili početkom XIX stoljeća.</s><s>Porijeklo Gradaščevića nije u potpunosti utvrđeno, ali se osnovano pretpostavlja da su došli iz Ugarske i da nisu srednjovjekovni bosanski feudalci, jer se u srednjovjekovnim izvorima o Bosni nigdje ne spominju.</s><s>Od 1730. godine, kada je formirana Gradačačka kapetanija, svi poznati kapetani potječu iz porodice Gradaščevića.</s><s>Do konačnog razlaza između Husein kapetana (Zmaja od Bosne) i brata mu Osman-paše 1831 došlo je upravo u Bijeloj.</s><s>Osman paša bio je za reforme, a Husein za pokret protiv reformi.</s>

<s>Kula  kasnije prešla je u posjed Fadilpašića i Džinića, sarajevskih begovskih porodica.</s><s>Mevhiba Džinić sa svojom porodicom živjela je u kuli u Bijeloj do 10. juna 1948. godine kada je izvršena nacionalizacija.</s>

<s>Nepažnjom novih korisnika došlo je 03. marta 1949. godine do požara u odžaku koji je u potpunosti izgorio.</s><s>Kula je napuštena prije rata 1992-1995. godine, a u toku samog rata nije korištena i nije pretrpjela nikakva ratna oštećenja.</s>

<s>Opis 
Kula sastoji se od glavnog stambeno-fortifikacionog objekta-kule, ljetne kuhinje, 2 bunara i zidova oko avlije.</s><s>Visina kule do donje strehe krova je cca 17,50 m, a do vrha krova cca 23,00 m. Krovni pokrivač je biber-crijep.</s><s>U sredini krova je jarbol-šiljak.</s><s>Obe strehe su sa ukrasnim rubnim daskama i opšavom streha sa donje strane.</s><s>Iz donjeg krova proveden je dimanjak kamina.</s><s>Soba u najgornjem katu ispod završnog svoda ili ćemera zove se ćemerodaja.</s><s>Kula u Bijeloj čini iznimku, jer u njoj sprat iznad ćemera nije čatma, nego su ovdje zidovi od kamena, debljine 70 cm, dok su u prizemlju 152 cm.</s>

<s>Oko prostrane avlije (dvorište) je zid.</s><s>Na južnom dijelu zida je ulazna kapija, kao jedini otvor u zidu.</s><s>Zid je visine sa unutrašnje strane oko 2,50 m, a sa vanjske promjenjive visine.</s><s>Izveden je od pritesanog lomljenog kamena i pokriven je dovodnim drvenim krovićem pokrivenim biber-crijepom.</s><s>Ogradni zid je zidan sa dva lica u krečnom malteru, debljine 130 cm, obostrano dersovan.</s><s>Ostali objekti koji su se nalazili u avliji danas ne postoje.</s>

<s>Literatura 
 Hamdija Kreševljaković, Naše starine godišnjak Zavoda za zaštitu spomenika kulture Bosne i Hercegovine, broj II, Sarajevo, 1954. godine -KULE I ODŽACI U BOSNI I HERCEGOVINI</s>

<s>Reference</s>

<s>Vanjski linkovi 
Nacionalni spomenici u Brčkom
Osmanske kule i odžaci u Bosni i Hercegovini</s>

