Basilica di Santa Croce in Gerusalemme
<s>Basilica di Santa Croce in Gerusalemme (prevedeno sa talijanskog Bazilika sv. Križa Jeruzalemskog) zvana Heleniana i  Sessoriana  je jedna od sedam rimskih hodočasničkih crkava.</s>

<s>Historija i karakteristike</s>

<s>Ona se uzdiže na prostoru na kom je od prve polovice 3. vijeka bio Sessorium, carski rezidencijalni kompleks unutar Aurelijanovih zidina.</s><s>Unutar njega bila je prava palača, cirkus i amfiteatar (on se danas zove Anfiteatro Castrense).</s><s>Kasnije je palača postala rezidencija Konstantinove majke Helene Carigradske.</s>

<s>Negdje oko prve polovice 4. vijeka, Konstantin je izvan atrija palače podigao baziliku da u njoj čuva relikviju Svetog križa, koju je u Rim, donijela Helena nakon hodočašća u Palestinu.</s><s>Orginalna bazilika bila je jednostavna pravokutna dvorana.</s>

<s>Papa Lucije II. je oko 1144. preuredio baziliku, tako da ju je podijelio na tri uzdužna broda, dogradio portik (narteks), zvonik od cigle (koji još služi svrsi) i klaustar u samostanu, koji je izrastao uz crkvu krajem 10. vijeka.</s>

<s>Važne intervencije na stropovima brodova i zidnim dekoracijama inicirao je krajem 15. vijeka španjolski kardinal Carlvajal, koji ih je naručio od raznih umjetnika, među kojima se ističu Melozzo da Forlì i Antoniazzo Romano.</s>

<s>Svoj današnji izgled bazilika je dobila tokom 18. vijeka, kad je papa Benedikt XIV. (1740.-1758.) naručio gradnju nove fasade i kompletnu obnovu enterijera, zbog tod je angažirao arhitekte Domenica Gregorinia i Pietra Passalacqua.</s><s>Travertinska fasada koju su izveli, jedno je od remek djela rimskog baroka, sa vidljivim utjecajem Borrominija u dinamičnom poravnanju konkavnih i konveksnih površina.</s><s>Podijeljena pilastrima na tri dijela, nadkrivena krivudavim timpanom sa balustradom i skulpturama evangelista, Helene i Konstantina.</s>

<s>Na desnoj strani ističe se romanički zvonik od cigle, s parom bifora isklesanih u vrijemepape Lucija II (12. vijek).</s><s>Centralni portal vodi do eliptičnog atrija, natkriveg malom kupolom, koju nose granitni stupovi.</s>

<s>Trobrodni enterijer dijeli dvanaest antiknih masivnih [[granitnih stupova.</s><s>Od njih su četvoro bila u tako lošem stanju, da su tokom restauracije u 18. vijeku ojačani pilastrima, oni su dograđeni i duž zidova, dok je na stropu u skladu sa baroknom modom izvedana štuko dekoracija, kao okvir za veliko platno koje je 1744. oslikao Corrado Gianquinto.</s><s>Podni mozaik rad porodice Cosmati, restauriran je 1933.</s>

<s>Ciborij iz 18. vijeka u prezbiteriju kog nose stupovi podignut je 1148.</s><s>Ispod visokog oltara nalazi se bazalna urna sa relikvijama svetih Cezarija i Anastasija.</s><s>U centru apside ukrašene freskama Corrada Gianquinta (1744), a u kaloti freskama pripisanim Antoniazzu Romanu, nalazi se grobnica kardinala Francesca Quiñonesa, djelo Jacopa Sansovina iz 1536., a iznad, mramorno-brončani tabernakul Carla Maderna.</s><s>Stepenište s desne strane ciborija vodi do kapele sv. Helene koja je podignuta u Konstantinovo doba, sa stropom ukrašenim veličanstvenim mozaikom koji potječe iz vremena Valentinijana III..</s><s>On je zapravo potpuno obnovljen, pretpostavlja se ili oko 1484. (Melozzoda Forlì) ili oko 1510 (Baldassarre Peruzzi).</s>

<s>Skulptura na oltaru je rimska pronađena je u Ostiji i pretvorena u sv. Helenu Carigradsku, tako što joj je promjenjena glava i dodan križ.</s>

<s>Prezbiterij vodi do kapele iz 1930. sa relikvijom Svetog križa.</s>

<s>Izvori</s>

<s>Vanjske veze 
 
 Basilica di Santa Croce in Gerusalemme</s>

<s>Croce
Croce
Croce</s>

