Abd el-Krim
<s>Abd el-Krim (Ajdir, 1882. - Kairo, 6. februar 1963.) bio je poznati vođa berberskih ustanika u Rifskom ratu (1921. - 26.) protiv 
španjolsko-francuske vladavine u Sjevernoj Africi i osnivač Rifske republike (1923. - 26.).</s><s>Kako se pokazao kao odličan organizator i vješt taktičar oslobodilačkog pokreta postao je heroj Magreba.</s>

<s>Biografija</s>

<s>Rođen je u utjecajnoj porodici najmoćnijeg berberskog plemena Beni Urriaguel.</s><s>Njegov otac koji je dugi niz godina bio kadija.od 1902. počeo je surađivati sa španjolskim kolonijalnim vlastima kao njihov informator (moro amigo = prijateljski Maur) za što je dobijao plaću.</s>

<s>Osnovno obrazovanje pružio mu je otac, koji ga je nakon tog - 1902. uputio u tradicionalnu medresu (al-Qariwīyīn) u Fesu gdje je dvije godine studirao šerijatsko pravo i klasičnu arapsku gramatiku i književnost.</s><s>Kako mu je otac imao odlične veze sa španjolskim kolonijalnim vlastima - 1906. dobio je posao kao učitelj u melillskoj osnovnoj školi
u kojoj je radio do 1913.</s><s>Pored toga 1907. počeo je surađivati kao novinar i urednik u arapskim dnevnim novinama El Telegrama del Rif iz Melille.</s><s>Tamo je branio prednosti evropske civilizacije (naročito španjolske) i njenog potencijala da podigne ekonomski i kulturni nivo marokanskog stanovništva.</s>

<s>Abd el-Krim je 1910. preuzeo dužnost sekretara i prevoditelja u Uredu unutrašnjih poslova (policija) u Melille.</s><s>Zahvaljujući tom poslu u kom se pokazao kao inteligentan, efikasan i diskretni suradnik, povezao se sa španjolskom birokracijom i gradskom elitom.</s>

<s>Raskid sa Španjolcima 
Nakon formiranja Španjolskog protektorata u novembru 1912.</s><s>Abd el-Krimovo materijalno stanje se jako popravilo.</s><s>Zahvaljujući ugledu koji je stekao u  Uredu unutrašnjih poslova, u julu 1913. je postavljen za kadiju (šerijatskog suca) a već sljedećeg oktobra unaprijeđen je u glavnog kadiju Melille.</s><s>Ta pozicija nije mu donijela samo ugled, već i veliku odgovornost, jer je morao biti lojalan svojim poslodavcima, odnosno morao se strogo pridržavati španjolske politike.</s>

<s>Nakon izbijanja Prvog svjetskog rata u kom je Španjolska ostala neutralna, upravo je pitanje njegove lojalnosti postalo upitno.</s><s>Njegov otac koji je radio za španjolsku policiju, potajno je pružao podršku i pomoć njemačkim i arapskim agentima koji su se razmilili po 
Rifu.</s><s>Španjolska policija je znala za to, ali bojala francuske reakcije i optužbe da to spada u kršenje neutralnosti.</s><s>U svjetlu tog je Abd el-Krim u augustu 1915. ispitan o očevom ponašanju ali i o vlastitim stavovima o Njemačkom Carstvu.</s><s>Na bazi tog ispitivanja sastavljen je izvještaj za vojne vlasti protektorata.</s><s>U njemu je Abd el-Krim ocrtan kao simpatizer Centralnih sila, mrzitelj Francuske i simpatizer autonomnog Rifa bez španjolske administracije.</s><s>Taj izvještaj rezultirao je hapšenjem i zatvaranjem Abd el-Krima od septembra 1915. do august]]a 1916.uz gubitak očevog posla.</s>

<s>Hapšenje je na Abd el-Krima ostavilo duboke posljedice.</s><s>Iako se u maju 1917. uspio vratiti na sud, bilo mu je jasno da su Španjolci pritisnuli njega i oca samo zato jer su preko njih htjeli pacifizirati Rif, ali bi to stavilo čitavu porodicu u nemoguću poziciju prema vlastitom narodu.</s><s>Zbog tog je u decembru 1918. napustio sud, pozvao brata Muhameda da se vrati sa studija u Madridu i otišao ocu u Ajdir.</s><s>Tu se zajedno sa njima bacio na organiziranje otpora u  Rifu.</s>

<s>Adb el-Krim u Rifskom ratu</s>

<s>Abd el-Krim se pokazao kao vrlo uspješni organizator gerilskog ratovanja po centralnom Rifu.</s><s>Zaprepastio je čitav svijet 22. jula 1921. kad je natjerao španjolsku 
vojsku u bijeg do Melille.</s><s>To je bila jedna od najgorih katastrofa kolonijalnih snaga usporediva sa talijanskim porazom kod Adve 1896.</s>

<s>Ta pobjeda donijela mu je svijetsku slavu, postao je heroj za islamski svijet, a za ljevičare hrabri borac protiv evropskog kolonijalizma.</s>

<s>Kod kuće je lošije prošao, jer su pojedina plemena i nadalje odbijala suradnju s njim.</s><s>Tek je februaru 1923. uspio uvjeriti i posljednje skeptike da i Berberi tebaju osnovati Rifsku republiku sa njim kao predsjednikom: 
Relativno zatišje na frontu vladalo je do kraja 1924.</s>

<s>Sljedeći korak Abd el-Krima bio je prenjeti borbu preko granice Francuskog protektorata u Maroku, jer je on bio važan za njegovu logistiku.</s><s>Kako je ulovio francuske vojnike nespremne, već u prvom naletu izbacio je iz stroja oko 6.000 francuskih vojnika i ugrozio važne urbane centre 
Fes i Tazu.</s><s>To ga je na kraju skupo stajalo jer su se Francuzi i Španjolci konačno dogovorili da će i vojno surađivati.</s>

<s>Nakon pažljivih priprema i koordinacije u septembru 1925, je pokrenuta zajednička ofenziva koja je počela desantontom preko 18.000 španjolskih vojnika kod Al Hoceima.</s><s>Udar puno nadmoćnijih i brojnih koalicionih snaga bio je toliko jak da to Abd el-Krimovi borci nisu mogli zadržati.</s><s>U proljeće 1926.</s><s>Abd el-Krimova vojska se raspala, pa se on zajedno sa rođacima 27. maj 1926. predao Francuzima.</s>

<s>Život u egzilu</s>

<s>Francuzi su sklonili Abd el-Krim njegova brata, ujaka i članove njihovih porodica prvo u Fes, zatim u Casablancu pa u Marseille u kom je 2. septembra 1926. ukrcan na brod za otok Reunion u Indijskom oceanu.</s><s>Tamo je zajedno sa porodicom proveo narednih 
dvadesetak godina.</s>

<s>Povratak u sjevernu hemisferu dozvoljen mu je 1947.</s><s>Abd el-Krim se skrasio u Egiptu gdje mu je kralj Faruk I. dao azil.<ref name=brit>
U Egiptu se pridružio Komitetu za oslobođenje Magreba sve do nije prekinuo suradnju sa njima početkom 1950-ih.</s><s>Nastavio je davati intervjue i pisati članke o arapskom pogledu na evropski kolonijalizam i putu za oslobođanje Sjeverne Afrike.</s><s>I pored molbi koje su mu je slao sam kralj Muhamed V. i brojni drugi političari da se vrati u Maroko, odkad je on postao nezavisan 1956. - Abd el-Krim je to odbio uz obrazloženje da se ne želi vratiti u zemlju u kojoj su još uvijek ima francuskih i španjolskih vojnika.</s>

<s>Povezano
 Rifski rat
 Rifska republika</s>

<s>Izvori</s>

<s>Vanjske veze 
Abd el-Krim
 Abd el-Krim</s>

<s>Historija Maroka
Vojskovođe
Biografije, Maroko</s>

