Nacionalni spomenik-Proizvodnja soli u Tuzli
<s>Proizvodnja soli u Tuzli kao industrijsko naslijeđe, proglašeno je za nacionalni  spomenik Bosne i Hercegovine.</s>

<s>Nacionalni spomenik čine tri cjeline:</s>

<s>Stara solana Kreka u Tuzli u centru grada, sa dimnjakom, radionicama i Zgradom sa skladištem rijetkih materijala i Muzej soli sa pokretnim naslijeđem u krugu Fabrike soli Tuzla.</s><s>Pumpna stanica i slani bunari na brdu Borić
 Solni bunar iz osmanskog perioda u centru grada na Solnom trgu.</s>

<s>Historija 
Arheološki materijal, sa lokaliteta Gornja Tuzla  svjedoči o postojanju neolitskog naselja.</s><s>Riječ je o posudi, kod koje je obod uvučen prema unutrašnjosti, a dno je šiljasto.</s><s>Danas se arheolozi slažu da su tuzlanski izvori soli bili glavni razlog velikog naseljavanja područja centralnog Balkana u doba Starčevačke i Vinčanske kulture.</s><s>Nema dokaza da su Rimljani eksploatisali so, mada je nazivaju imenom To Salines.</s><s>Prvi pisani pomen imena ovog grada veže se za bilješku Konstantina Porfirogeneta koji u djelu De administrando imperio Tuzlu  naslovljava imenom Salenes.</s><s>Tek su u periodu srednjeg vijeka zabilježeni prvi podaci o proizvodnji soli u Tuzli.</s><s>Današnje područje Tuzle u to vrijeme je pripadalo staroj bosanskoj Župi Soli.</s><s>Prvi pisani podatak o soli u ovom kraju potiče iz 1189. godine i potpisan je između bana Kulina i Dubrovčana.</s>

<s>Osmanlije su po svom dolasku, 1474. godine, izgradili prve solne bunare duboke 60 metara.</s><s>Iz njega se crpila slana voda, koja se poslije iskuhavala u željeznim tavama ispod kojih je gorjela vatra.</s>

<s>Maksimalna količina proizvedene soli bazirana na tehnologiji vakuum-uparavanja je 201.890 tona soli 1974. godine.</s><s>Zatvaranjem solnih bunara u maju 2007. godine na reviru Hukalo – Bukovčić, iz kojih je crpljena slana voda, otklonjeni su uzroci slijeganja tla u gradu Tuzli koji su iznosili u prosjeku 10 metara.</s>

<s>Uređen je Solni trg kao savremeni izložbeni prostor – stilizirana sojenica  sa muzejskom postavkom koja prikazuje način proizvodnje soli u neolitskom i osmanskom periodu.</s>

<s>Tehnološki postupak iz XX vijeka 
Slana voda sa izvorišta je sonovodom doticala u kazane do visine od 45 cm, grijanim na ugalj.</s><s>Ispod svakog kazana, zidane su od vatrostalne opeke po tri peći sa ložištima.</s><s>Tu se vršilo ukuvavanje slane vode do kristalizacije soli u obliku kaše.</s><s>Uz pomoć čaklji so se izvlačila u korito i na cjedilište, gdje se obavljalo grubo odstranjivanje vlage.</s><s>Slijedio je transport do centrifuge gdje se količina vlage u soli smanjivala na nivo od 7 do 2 %.</s><s>Centrifugirana sol se dalje prenosila gumenim kašikastim elevatorima u rotacionu sušaru.</s><s>Sušara je radila na principu ubacivanja vazduha i soli u komoru gdje bi se sol dodatno osušila.</s><s>Nakon ovog tretmana sol se pakovala.</s>

<s>Literatura 
 Nenad N. Tasić Beograd, ANUBiH, Godišnjak 2007 - NEOLIT U SJENCI - JOŠ JEDAN OSVRT NA STARČEVAČKA NASELJA U BOSNI</s>

<s>Reference</s>

<s>Vanjski linkovi 
 Solana Tuzla
 Historija</s>

<s>Nacionalni spomenici u Tuzli</s>

