Francesca da Rimini
<s>Frančeska da Rimini (; 1255—1285) bila je ćerka Gvida I da Polente, lorda Ravene.</s><s>Bila je savremenica Dantea Aligijerija, čije je Božanstvene komedije lik.</s><s>U njoj se Frančeska nalazi u drugom krugu pakla, u kojem su ljudi obuzeti pohotom.</s><s>U istoriji, pak, poznata je i pod devojačkim imenom Frančeska da Polenta ().</s>

<s>Život i smrt 
Tačni datum rođenja Frančeske od Riminija nije poznat, ali se zna da je to bilo 1255. godine.</s><s>Ćerka je Gvida I da Polente, lorda italijanskog grada Ravene iz plemićke porodice Polenta.</s><s>Godine 1275, kada je imala dvadeset godina, udala se za hrabrog, ali fizički ograničenog Đovanija Malatestu (takođe poznatog kao Đančoto; Jovan Hromi), sina Malateste da Verukija, lorda Riminija.</s><s>Brak je bio dinastički (sklopljen iz političkog interesa).</s><s>Gvido je dugo godina bio u ratu sa porodicom Malatesta, a brak njegove ćerke i sina protivnika značio je utvrđenje nagodbe sklopljene nešto ranije između dve porodice.</s><s>Međutim, tokom svog boravka u Riminiju, Frančeska se zaljubila u Đovanijevog mlađeg brata Paola.</s><s>Mada je Paolo takođe bio u braku, njihova afera trajala je približno deset godina, dok ih Đovani nije otkrio između 1283. i 1286. godine (približno se uzima za 1285) i ubio ih na licu mesta.</s>

<s>U početku, priča o Frančeski bila je zasnovana na Danteovoj predstavi njene sudbine u Paklu.</s><s>Međutim, kako se još humanista odlučilo da opiše njenu sudbinu, u priču su ubrzo ubačeni intrigantni elementi.</s><s>Vodeći među zainteresovanima za razradnju fabule date u Božanstvenoj komediji Dantea Aligijerija bio je Đovani Bokačo, što je i učinio u svojoj kritici ovog dela nazvanoj Izlaganje o Danteovoj „Komediji“ ().</s><s>U njoj, Bokačo tvrdi da je Frančeska u brak sa Đovanijem uvedena na prevaru i da je za to poslužio Paolo.</s><s>Njen otac Gvido, znajući da Frančeska neće želeti da se uda za fizički onesposobljenog Đovanija, rekao joj je da je šalje u Rimini da bi se udala za umnogome zgodnijeg Paola.</s><s>Navodno je tek ujutro nakon venčanja saznala da je prevarena.</s><s>Međutim, ovaj tok događaja je najverovatnije izmišljen, jer je mala mogućnost da Frančeska nije znala ko su Đovani i Paolo, kao i da je Paolo već oženjen, uzimajući u obzir to da su dve porodice nešto ranije sklopile mirovni sporazum.</s><s>Sem toga, Bokačo je rođen 1313, oko 27 godina posle smrti ljubavnika.</s><s>Dok su mnogi posle Bokača ponovili ovu verziju događaja, niko pre njega nije pomenuo ništa slično.</s>

<s>Danteov Pakao 
U prvom delu Božanstvene komedije, duša rimskog pesnika Vergilija provodi Dantea kroz pakao, podeljen na predvorje i devet krugova, dok se na dnu nalazi Lucifer.</s><s>Ljubavnike Frančesku i Paola njih dvojica sreću u drugom krugu, namenjenom ljudima obuzetim pohotom, sladostrasnicima, ljubavnicima (peto pevanje).</s><s>Ironično, oni se nalaze u večnom vrtlogu, koji ih nepresnano zahvata i drži na isti način na koji ih je zahvatila strast.</s>

<s>Nakon što prođe pored Semiramide, Didone, Kleopatre, Ahila, Jelene, Parisa, Tristana i Izolde, Aligijeriju posebno za oko zapadaju Frančeska i Paolo, oni u zagrljaju, koje, kako se čini, vetar nosi lako.</s><s>On ih doziva, a vihor ih postavlja ispred njega.</s><s>U razogovru sa Frančeskom, Dante saznaje detalje njenog života, koje očigledno već zna (isprva joj se obraća imenom).</s><s>Pita je za razlog koji ih je doveo do ovog prokletstva.</s><s>Kao glavni razlog ona navodi ljubavnu knjigu o vitezu Lanselotu (svodnik je knjiga i njen pisac bio: već ne čitasmo dalje toga dana).</s><s>Njena priča veoma pogađa Dantea, koji se iz sažaljenja onesvestio.</s>

<s>Poznati italijanski književni kritičar Frančesko de Sanktis u svojoj knjizi -{Storia della letteratura italiana}- iz 1870. navodi epizodu o Paolu i Frančeski kao jednu od najpoznatijih iz Pakla.</s><s>Ona pokazuje novo, humanističko poimanje čoveka i ljudske sudbine.</s><s>Paklena oluja recipročna je kazna grešnoj ljubavi.</s><s>Za razliku od ličnosti iz daleke istorije, tada savremeni ljubavnici jedini su individualizovani, dakle, nemaju ulogu alegorijskog otelovljenja strasti.</s><s>Njihova ljubav predstavljena je kao tragična i sa saučešćem, ne kao grešna, prema verskoj dogmi.</s><s>Otvoreni način otkrivanja svog ličnog doživljaja vlastite sudbine, prema De Sanktisu, Frančesku čini prvom ženom modernog sveta.</s><s>Njena priča oslobođena je hrišćanskog moralizma, a ova epizoda se u međunarodnoj književnosti smatra jednom od najpoetičnijih.</s>

<s>Inspiracija 
Od devetnaestog veka, priča o Frančeski i Paolo stvorila je mnoge pozorišne, operske i simfonijske adaptacije.</s>

<s>Književnost 
 Dante Aligijeri, La Divina Commedia. (Inferno, pevanje peto), (1308–1321)
 Džejms Henri Li Hant, The Story of Rimini (1816).</s>

<s>Pozorište 
 Silvio Peliko, Francesca da Rimini. (1818).</s><s>Tragedija.</s><s>Feličano Streponi, Francesca da Rimini.</s><s>Opera; Padova, (1823).</s><s>Paolo Karlini, Francesca da Rimini.</s><s>Opera; Napulj,(1825).</s>

<s>Saverio Merkadante, Francesca da Rimini.</s><s>Opera; Madrid, (1828).</s><s>Gaetano Kiliči, Francesca da Rimini.</s><s>Opera; Luka, (1829).</s><s>Pjetro Đenerali, Francesca da Rimini.</s><s>Opera; Venecija, (1829).</s><s>Đuzepe Strafa, Francesca da Rimini.</s><s>Opera; Napulj, (1831).</s><s>Furnije-Gore, Francesca da Rimini.</s><s>Opera; Livorno, (1832).</s><s>Frančesko Morlaki, Francesca da Rimini.</s><s>Opera (1836).</s><s>Antonio Tamburini, Francesca da Rimini.</s><s>Opera; Rimini, (1836).</s><s>Emanuele Borgata, Francesca da Rimini.</s><s>Opera; Ženeva, (1837).</s><s>Đoakino Maljoni, Francesca da Rimini.</s><s>Opera; Ženeva, (1840).</s><s>Eugene Nordal, Francesca da Rimini.</s><s>Opera; Linc, (1840)
 Salvatore Paparlado, Francesca da Rimini.</s><s>Opera; Ženeva, (1840).</s><s>Džordž Henri Boker, Francesca da Rimini.</s><s>Predstava. (1853).</s><s>Jan Neruda, Francesca di Rimini.</s><s>Predstava. (1860).</s><s>Gabrijele D'Anuncio, Francesca da Rimini.</s><s>Tragedija (1901).</s><s>Stiven Filips, Paolo and Francesca.</s><s>Predstava (1902).</s><s>Fransis Mario Kroford, Francesca da Rimini.</s><s>Predstava. (1902).</s><s>Marsel Švob, Francesca da Rimini.</s><s>Predstava (1903).</s><s>Sergej Rahmanjinov, Francesca da Rimini.</s><s>Opera (1906).</s><s>Luiđi Mančineli, Francesca da Rimini.</s><s>Opera u jednom činu, (1907).</s><s>Emil Abranji, Paolo és Francesca.</s><s>Opera (1912).</s><s>Franko Leoni, Francesca da Rimini.</s><s>Opera (1914).</s><s>Primo Ričiteli, Francesca da Rimini.</s><s>Opera (1914).</s><s>Rikardo Zandonai, Francesca da Rimini.</s><s>Opera (1914).</s><s>Nino Berini, Francesca da Rimini.</s><s>Predstava (1924).</s>

<s>Muzika 
 Đoakino Rosini, Francesca da Rimini (1848).</s><s>Petar Iljič Čajkovski, Francesca da Rimini.</s><s>Simfonijska poema. (1876).</s><s>Artur Fut, Francesca da Rimini, Simfonijski prolog. (1890).</s><s>Antonio Bacini, Francesca da Rimini.</s><s>Simfonijska poema. (1889/90).</s><s>Paul fon Klenau, Francesca da Rimini.</s><s>Simfonijska poema. (1913).</s><s>Olga Goreli, Paolo e Francesca sa albuma 20th Century Chamber Music for the Home (2000).</s><s>Medival bejbs, The Circle Of The Lustful sa albuma The Rose (2002).</s>

<s>Umetnost 
 Jozef Anton Koh, Paolo and Francesca Surprised by Gianciotto (1805–10).</s><s>Akvarel, Kopenhagen.</s><s>Mari-Filip Kupin de la Kuperi, The Tragic Love of Francesca da Rimini (1812).</s><s>Ulje na platnu, Arenberg.</s><s>Žan-Ogist-Dominik Ingres, Paolo and Francesca (1819).</s><s>Ulje na platnu, Anger.</s><s>Ari Šefer, Francesca da Rimini and Paolo Malatesta appraised by Dante and Virgil (1835).</s><s>Ulje na platnu, London.</s><s>Ari Šefer, Francesca da Rimini and Paolo Malatesta appraised by Dante and Virgil (1855).</s><s>Ulje na platnu, Pariz.</s><s>Gistav Dore, Francesca da Rimini (ilustracija Danteovog Pakla, 1857).</s><s>Aleksandar Kabanel, The Death of Francesca da Rimini and Paolo Malatesta (1870).</s><s>Ulje na platnu, Pariz.</s><s>Džordž Frederik Vots, Paolo and Francesca. (1872—1884).</s><s>Ulje na platnu.</s><s>Ogist Rodin, The Kiss. (1888).</s><s>Mermerna statua, Pariz.</s>

<s>Izvori</s>

<s>Spoljašnje veze</s>

<s>Literatura</s>

<s>Italijanska književnost
Biografije, Italija</s>

