Liburnska nalazišta u Zadru
<s>Liburnska nalazišta u Zadru su skupina nekoliko arheoloških lokaliteta na teritoriji grada Zadra, Hrvatska.</s><s>Zadar je, poput svih antičkih gradova na istočnoj obali Jadrana – Pule, Poreča, Salone ili Narone, postojao i u predrimsko vrijeme</s>

<s>Svakodnevni život Liburna odvijao se u okvirima autohtonih navika, a putem trgovine bili su izloženi i prihvatali uticaje s područja Grčke ili Apeninskog poluostrva.</s><s>U završnim fazama njihovog razvoja, prisutne su promjene u društvenim odnosima, duhovnoj kulturi i uvođenju savremenijih tehnika u gradnji i oblikovanju naselja.</s>

<s>Arheologija 
Najstarije naselje na zadarskom poluotoku potvrđuju arheološki nalazi koji osnivanje naselja smještaju na početak željeznoga doba, u 9.stoljeće p.n.e. Osnovali su ga Liburni koje mnogi autori smatraju dijelom Ilira, dok u novije vrijeme autori ga smatraju samostalnom narodnosnom grupom.</s>

<s>Na nekoliko nalazišta u okviru sjeverozapadne polovine poluotoka otkriveni su dijelovi željeznodobnih objekata – suhozidi, pretežno glineni podovi kuća i malo ostataka kućnoga lijepa, kao i poravnati živac hodnih površina.</s><s>Ovakvih nalaza nema dovoljno da bi se mogao ustanoviti raspored i gustoća kuća i ulica te govoriti o materijalnim ostatima javnih ili stambenih zona unutar naselja.</s>

<s>Ostatci najstarijega bedema, koji su Liburni uvijek gradili u suhozidu, još nisu ustanovljeni.</s><s>Dosadašnjim istraživanjima potvrđeno je 20 željeznodobnih grobova: ustanovljeni su u zoni današnjih gradskih bedema, na području Foruma i na dvjema pozicijama na Relji.</s><s>Najveći dio liburnske nekropole preslojili su kasniji rimski ukopi.</s><s>Zadar je, poput ostalih liburnskih gradina imao takozvano „groblje na ravnom“.</s><s>Svi pronađeni grobovi pripadaju početnoj fazi liburnske kulture od 9. do 7. stoljeća p.n.e. Datirani su zahvaljujući grobnim prilozima – nakitu i dijelovima nošnje.</s>

<s>Otkriveni su arhitektonski ostaci liburnske luke: nizovi paralelnih suhozidova, najvjerojatnije zidovi skladišta ili istezališta za brodove s velikom količinom pretežno uvozne keramičke građe te drvena ograda jednoga predrimskog izvora.</s>

<s>Površina prvog naselja zauzimala je prostor dužine oko 600 m (od samostana sv. Nikole do današnjega Trga Petra Zoranića) i širine oko 250 m (otprilike od linije bedema uz luku do sjevernoga ruba Poljane pape Ivana Pavla II), čime Zadar spada među velike liburnske gradine.</s><s>Iz rimskih izvora zna se da je liburnski teritorij bio ustrojen u opštine sastavljene od većega broja gradinskih naselja te da je svaka opština imala razvijeno naselje – centar.</s><s>Zadar je bio ekonomsko središte jedne takve teritorijalne opštine u čemu je glavnu ulogu imala trgovina.</s><s>Da su stanovnici Zadra imali vlastitu ﬂotu brodova, svjedoče dva važna natpisa na grčkome jeziku koji spominju Jadasine ili  Jadastine.</s><s>Jedan je iz Staroga Grada na Hvaru s početka 4. stoljeća p.n.e, a drugi iz Salone iz polovine 1. stoljeća p. n. e.</s>

<s>Izvrstan geografski položaj i značenje koje je u završnim stoljećima stare ere imao kao razvijeni opštinski protourbani centar su razlozi zbog kojih su Rimljani u Zadru i osnovali koloniju, rimsko naselje najvišega statusa.</s>

<s>Izvori</s>

<s>Liburni</s>

