Toma Devald
<s>Toma Devald - Švaba (Zemun, 28. decembar 1921 — Beograd, 7. februar 1995), bio je jugoslovenski revolucionar i komunista nemačkog porekla.</s><s>Posle rata je kao Generalni direktor Direkcije za izgradnju Novog Beograda bio zadužen za urbanističko formiranje tog dela grada.</s>

<s>Biografija</s>

<s>Rani život</s>

<s>Thomas Dewald rođen je u Zemunu 28. decembra 1921. godine, u radničkoj porodici.</s><s>Njegov otac Toma Devald stariji (1889-1943) bio je krojač i, kao delegat zemunskih radnika na Kongresu ujedinjenja, jedan od osnivača Komunističke partije Jugoslavije.</s><s>Njegova majka Franciska Devald (1901-1943) bila je radnica i članica KPJ.</s><s>Oboje su ubijeni u Logoru Sajmište 1943. godine.</s><s>Njegov mlađi brat Aleksandar - Šamika bio je član SKOJ-a od 1939. i KPJ od 1941. godine.</s><s>Poginuo je novembra 1941. godine kao borac Posavskog partizanskog odreda u blizini Užica.</s><s>Mlađa sestra Tereza je takođe bila ilegalka.</s><s>Uhapšena je u Beogradu i odvedena u Logor Banjica, a potom do kraja rata bila u logoru Rabensbrik.</s><s>U mladosti je od svojih prijatelja Branka Pešića i Jaše Rajtera dobio nadimak "Švaba".</s>

<s>Drugi svetski rat 
Po početku okupacije Jugoslavije, bio je tesno povezan sa Jankom Lisjakom, koji je bio sekretar Sreskog komiteta KPJ za Zemun.</s><s>Po nalogu Pokrajinskog komiteta KPJ za Srbiju, postao je pripadnik organizacije Dojčemanšaft, koja je okupljala Nemce folksdojčere.</s><s>Bio je saradnik lista Donaucajtung, što mu je omogućilo da slobodno prelazi iz okupirani Beograd u Zemun, koji se nalazio u sastavu NDH.</s><s>Takođe, sa propusnicom ovog lista slobodno se kretao sremskim selima, uporedo raznoseći partijsku i drugu ilegalnu poštu.</s>

<s>Kasnije je bio mobilsan u SS diviziju u Berlinu i unapređen za podoficira Hitlerove telesne garde, SS Hitlers-Leibwache.</s><s>Gestapo je tamo otkrio da je on komunista i osudio ga na smrt, ali je pomilovan i poslat u Dahau.</s><s>Iz Dahaua je poslat na Istočni front, gde je bio pripadnik kažnjeničke Brigade smrti.</s><s>Sa grupom kažnjenika uspeva da prebegne na sovjetsku stranu i tek početkom 1946. godine se vraća u Jugoslaviju iz zarobljeništva.</s><s>Tokom poslednjih dana rata unapređen je u oficira Jugoslovenske armije.</s>

<s>Posleratna karijera</s>

<s>Posle rata radio je u Štampariji u Zemunu i u Ministarstvu građevine.</s><s>Nakon toga postao je direktor građevinskog preduzeća "Trudbenik" u Beogradu.</s><s>1961. je postao generalni direktor Direkcije za izgradnju Novog Beograda.</s><s>Od 1963. pa sve do smrti i sam je živeo na Novom Beogradu.</s><s>Više puta je prezentovao makete i nove objekte Novog Beograda predsedniku Titu i drugim državnicima iz sveta (Sava centar, most Gazela, Zgrada CK, Hotel Jugoslavija, zgrada Geneksa, zgrada SIV-a, Kej Oslobođenja, Park Prijateljstva, i početak velike stambene gradnje novobeogradskih blokova sa školama i vrtićima).</s>

<s>Imao je šestoro dece.</s><s>Umro je 7. februara 1995. na Novom Beogradu, posle kraće bolesti.</s><s>Jedna ulica u Zemunu nosi ime Ulica Devaldovih po Tomi Devaldu i njegovoj porodici.</s>

<s>Literatura 
 Dragana Devald: "TOMA DEVALD - graditelj i vizionar Novog Beograda"</s>

<s>Izvori</s>

<s>Jugoslavenski partizani
Jugoslavenski komunisti
Srpski komunisti
Biografije, Vojvodina
Biografije, Zemun
Ličnosti radničkog pokreta Jugoslavije
SKOJ
Jugoslavenski političari
Nijemci u Jugoslaviji
Istorija Vojvodine</s>

