Prikaz konja u japodskoj umjetnosti
<s>Figura konja u japodskoj umjetnosti je najbrojniji prikaz neke od životinja.</s><s>Pojavljuju se na svim dijelovima japodske teritorije u željeznom dobu od perioda Ha C.</s>

<s>U bronzi 
Pronađeni su privjesci u obliku cijele figure konja na slijedećim nalazištima.</s>

<s>Prozor (8 primjeraka), 
 Kompolje (5 primjeraka),
 Jezerine u Pritoci (1 oštećeni), 
 Vinica (1 primjerak).</s>

<s>Sve figure su u potpunosti izlivene sa omčom za kačenje na leđima.</s><s>U većini slučajeva prikazuje se samo
po jedna prednja i jedna zadnja noga, ponekad su ucrtani oko i griva.</s>

<s>Posebno čest motiv japodske umjetnosti su dvije figure konja, na kopčama pojaseva i na jednoj određenoj vrsti nakita — velikim kombinovanim privjescima koji se sastoje od jako izlivene ili "ažurirane" ploče i dugih lančića koji se opet završavaju raznim malim privjescima.</s><s>Na gornjim uglovima pločice postavljene su konjske glave, u vrlo finoj stilizaciji.</s><s>Kod Liburna, za razliku od japodskih primjeraka, umjesto konja prikazane su ptice.</s>

<s>Kasnije preovladavaju konjske protome (prikaz glave ili prednjeg dijela tijela) na različitim objektima (fibule, pektorali, pojasni okovi i dr.) i traju do kraja stare ere.</s><s>Najveći broj je pronađen u Vinici, na 33 ili 37 pektorala.</s><s>Ovako veliki broj nastao je u nekoj radionici (ili radionicama) na širem prostoru Vinice, odakle su kao gotovi proizvodi, dospjeli na cijelo japodsko područje, Kvarner i sjevernu Italiju.</s><s>Konjske glave su livene, uvijek u paru, okrenute antitetski, većinom s poluotvorenom gubicom i načuljenim ušima.</s><s>Kod nekih primjeraka udubljenjem ili tačkom označeno je oko, a na većini protoma na povijenom vratu urezima je obilježena griva.</s><s>Glave su postavljene na gornjim uglovima trapezoidnih pločica s nizom sitnih otvora za privjeske duž donje ivice.</s>

<s>Na jantaru 
Figuralne predstave od jantara na japodskom prostoru su relativno malobrojne, ali raznovrsne.</s><s>One su većinom izrađene izrezivanjem ukupnog oblika u komadu jantara, dopunjene urezanim ili udubljenim detaljima, rjeđe je figuralna predstava izvedena urezivanjem na jantarnom zrnu ili pločici.</s>

<s>Glava konja iz Kompolja izrađena je na jednoj strani (duž.</s><s>2,7, šir. l,8 cm) u slabo izraženom reljefu, pri čemu je nešto plastičnije obrađeno uho, a udubljenim linijama naznačena je donja vilica i nabori kože na vratu, dok su ostali detalji nejasni.</s>

<s>Vertikalno probušeno zrno iz Kompolja (vis. l,7, duž..</s><s>2,4 cm) oblikovano je u figuru četveronožne životinje.</s><s>Figura je veoma oštećena, tako da nedostaju glava i rep, a i noge su većim dijelom odlomljene, pa je utvrđivanje životinjske vrste vrlo nesigurno.</s><s>Ipak, s obzirom na snažan, povijen vrat i fino oblikovane sapi, moglo bi se raditi o figuri konja.</s><s>Figura konja iz tumula na nalazištu "Orlov kamenu u Vrepcu isječena je zajedno s izduženo-ovalnim postoljem, od jednog većeg komada jantara, visine 7, dužine 9,5 cm.</s><s>Figura je izrađena u punoj, okrugloj plastici, dosta stilizovana, ali potpuno prepoznatljiva.</s><s>Glava je bez detalja, griva kratka, uspravna i podsječena, trup nešto izdužen, prednje i zadnje noge sastavljene u okrugle, stubaste nastavke koji se spajaju sa postoljem, rep je dugačak i opušten.</s><s>Po dvije paralelne, tanko urezane linije na vratu i trbuhu, možda, predstavljaju dijelove konjske opreme.</s><s>Postolje je uzdužno probušeno, pa se pretpostavlja da je ova figura ukrašavala luk tropetljaste fibule.</s><s>Datirana je u 5. stoljeće p.n.e., kada se u većoj mjeri na japodskom prostoru pojavljuju figuralni objekti izrezani od jantara.</s>

<s>Objašnjenja 
Tragova kulta konja kod Japoda, Histra i plemena u istočno-alpskom prostoru su brojni, za razliku od Liburni|Liburna i Dalmata kod kojih su takve predstave veoma rijetke.</s><s>Brojnija pojava predstava konja oobjašnjava se na više načina.</s><s>Aleksandar Stipčević ovu pojavu povezuje sa kretanjima nomadskih konjaničkih naroda i s njihovim uticajima.</s>

<s>Nastanak figura konja na prostoru Slovenije, Istre, sjevernog Jadrana i Like, Rastko Vasić povezuje s etrurskim utjecajima koji su dolazili preko sjeverne Italije.</s>

<s>Borivoj Čović smatra da su Japodi posvećivali posebnu pažnju gajenju konja i kultno-religijskom značenju koje je ova životinja imala za Japode.</s><s>Konj imao određenu važnost u religiji Japoda.</s><s>U staroj indoevropskoj mitologiji i religiji konj je izrazito htonski simbol, inkarnacija smrti ili inkarnacija pokojnika, biće s naglašenom demonskom prirodom.</s><s>Nije isključeno da je ovaj element bio posebno izražen i u vjeri i kultu Japoda.</s><s>Kao inkarnacija ili nosilac smrti, konj sa tri noge pojavljuje se u legendama iz Njemačke, Danske, Švajcarske i kod Slovena pa se nebi smjela zanemariti pojava figure konja sa tri noge iz Prozora koja je mogla imati slično značenje.</s>

<s>Branka Raunig predstave konja dovodi u vezu sa grčkom religijom i mitologijom, posebno sa Posejdonom koji je prastaro božanstvo podzemlja i plodnosti, koje tek kasnije postaje gospodar mora.</s><s>Prema legendama, Posejedon je stvorio konja.</s><s>Često se i sam pojavljuje u liku konja, a jedan od njegovih naziva je Hippios.</s>

<s>Izvori</s>

<s>Japodi</s>

