Muzej AVNOJ-a u Jajcu
<s>Muzej AVNOJ-a u Jajcu osnovan je 1953. godine kao centralna, jugoslavenska, muzejska, memorijalna institucija.</s><s>Dom AVNOJ-a u Jajcu sa pokretnom imovinom koju sačinjavaju: portreti Tita, Staljina, Ruzvelta i Čerčila je nacionalni spomenik BiH.</s>

<s>Lokacija 
Muzej je smješten u nekadašnjoj zgradi Sokolskog društva, izgrađenog 1934. godine po projektu beogradskog arhitekte Momira Korunovića, na desnoj obali rijeke Plive, u neposrednoj blizini vodopada.</s>

<s>Historijski podaci 
Po započinjanju II svjetskog rata, okupatorske su vlasti u pomenutom objektu vršile skupljanje i teror nad stanovništvom.</s><s>Najčešće je to bilo srpsko stanovništvo iz područja Bosanske krajine.</s><s>Pri svom povlačenju iz Jajca 1942. godine, partizanske su jedinice zapalile objekat.</s><s>Tom prilikom izgorjela je kompletna unutrašnjost objekta i drvena konstrukcija krova.</s>

<s>Uoči historijskog zasjedanja AVNOJ-a objekat je obnovljen.</s><s>Na uređenju enterijera radio je poznati slikar Đorđe Andrejević Kun.</s><s>U ovom objektu se dana 29. i 30. novembra 1943. godine održalo II zasjedanje Antifašističkog vijeća narodnog oslobođenja Jugoslavije (AVNOJ) uz učešće 142 vijećnika.</s><s>Nakon završetka rata, objekat je ponovno obnovljen 1947. i 1953.</s><s>Godine.</s><s>Muzeju Drugog zasjedanja AVNOJ-a pridružena je i muzejska zbirka formirana 1930. godine koja je do tada bila smještena u Franjevačkom samostanu u Jajcu.</s><s>Prva stalna postavka Muzeja, otvorena je 18. februara 1959. godine, a kasnije je imala nekoliko dorada.</s>

<s>Tokom rata 1992-1995. depoi Muzeja opljačkani su od strane nepoznatih počinilaca.</s><s>Zgrada je obnovljena zahvaljujući udruženjima antifašista iz republika bivše Jugoslavije, prvenstveno Udruženju antifašista iz Slovenije, te Ministarstvu kulture i sporta Federacije BiH i Ministarstva civilnih poslova BiH.</s><s>Nakon toga osnovana je 2007. godine Javna Ustanova „Muzej II zasjedanja AVNOJ-a“.</s><s>Muzej je ponovo otvoren za posjetioce 29. novembra 2008. godine.</s><s>Jedan je od najposjećenijih muzeja u Bosni i Hercegovini, sa godišnjom posjetom oko 20.000 posjetilaca.</s>

<s>Opis spomenika 
Objekat je jednospratna zgrada sa salom veličine 18,00x14,40 m. Na pozornici su postavljena dva stola, sastavljena i prekrivena crvenim platnom.</s><s>Iza stola, u jednom redu postavljeno je osam drvenih stolica.</s><s>U pozadini je prvi grb FNRJ, (rad slikara Đorđa Andrejevića Kuna i kipara Augusta Augustinčića).</s><s>Pred pozornicom je postavljen podij i sto sa govorničkim stalkom, u čijoj pozadini je bista maršala Tita (Augustinčićev rad).</s><s>Poslije rata Augustinčić je ponovo napravio bistu maršala Tita na osnovi fotografija snimljenih na zasjedanju.</s><s>Podij je prekriven ćilimom.</s>

<s>U sali su postavljene stolice najrazličitijih oblika.</s><s>U prvom redu je nekoliko fotelja.</s><s>U sredini je duboka fotelja u kojoj je sjedio Tito.</s><s>Na balkonu su sjedili gosti zasjedanja.</s><s>U sali je nekoliko parola:
Smrt fašizmu-sloboda narodu, Živjelo Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije, Živjela Crvena armija, Živjela naša junačka narodnooslobodilačka vojska.</s><s>Preko balkona je prebačen jedan ćilim, a zidovi su ukrašeni zastavama i portretima koje je izradio Kun (Lenjin, Marks, Engels, Tito, Staljin, Ruzvelt).</s>

<s>Muzej u Jajcu posjedovao je sljedeće zbirke po popisu iz 1991. godine:
 Arheološke predmete (3672)
 Fotografije (4820)
 Trodimenzionalne predmete (245)
 Umjetničke radove (827)
 Fonoteku (124)
 Filmoteku (106)
 Biblioteku (6134)</s>

<s>Parna lokomotiva 
Dio stalne postavke Muzeja je i parna lokomotiva proizvedena je početkom XX vijeka u fabrici lokomotiva Krauss&Co u Lincu u Austriji i nosi serijski broj 1190/1920.</s><s>Oznaka osovina po njemačkoj notifikaciji je Bt-n2.</s><s>Korištena je za saobraćaj u okviru fabrike željeza Rössemann & Kühnemann u Beču.</s><s>U Bosni i Hercegovini, saobraćala je za potrebe Elektrohemijske industrije “Elektrobosna” u Jajcu, na standardizovanim uskotračnim prugama promjera 760 mm koje su izgrađene za vrijeme Austrougarske monarhije.</s>

<s>Kompozicija je saobraćala tokom 1942. godine na slobodnoj teritoriji Bihaćke republike, a od avgusta 1943. godine do januara 1944. godine na relaciji Jajce – Bugojno i Jajce – Šipovo, pa je lokomotiva dobila ime „Mala partizanka“.</s><s>Služila je za prevoz stanovništva, vojske i naoružanja, a u svojoj kompoziciji imala i Titov lični vagon.</s><s>Nakon Drugog svjetskog saobraćala je u sastavu Jugoslavenskih željeznica sve do sredine pedesetih godina kada je povučena iz upotrebe.</s><s>Takođe je nacionalni spomenik BiH.</s>

<s>Reference</s>

<s>Literatura 
 Šefik Bešlagić, Naše starine, Spomenici NOB-a u Jajcu i njihova zaštita, 1958.</s><s>Javna ustanova Muzej II zasjedanja AVNOJ-a
 Drugo zasjedanje AVNOJ-a, Sutjeska, 1944.</s><s>Muzeji, galerije i zbirke Bosne i Hercegovine, Sarajevo,1982.</s><s>Drugo zasjedanje AVNOJ-a 1943, Jajce, 1968.</s><s>Živojin B. Spasić, Muzej II zasjedanja AVNOJ-a, Jajce i «NIP» Zadrugar, Sarajevo</s>

<s>Vanjske veze</s>

<s>Gradnja Sokolskog doma 
 Muzej AVNOJ-a
 Kultura-Muzej u Jajcu 
 Obnova Muzeja AVNOJ-a</s>

<s>Muzeji u Bosni i Hercegovini
Spomenici Narodnooslobodilačke borbe u Bosni i Hercegovini
Građevine u Jajcu
Nacionalni spomenici u Jajcu</s>

