Pruga Brčko–Banovići
<s>Pruga Brčko – Banovići je pruga u sjevernoj Bosni i Hercegovini dužine 92 kilometra.</s><s>Pruga je nastala kao rezultat prve omladinske radne akcije (ORA) u socijalističkoj Jugoslaviji.</s><s>Na njenoj izgradnji radilo je 62.268 omladinaca iz cijele Jugoslavije i 2.200 dobrovoljaca iz drugih zemalja (Poljska, Bugarska, Grčka, Albanija, Francuska, Austrija, Švicarska, Mađarska, Engleska i Belgija).</s><s>Samo iz Narodne Republike Hrvatske na pruzi je radilo 14.700 omladinaca i omladinki.</s><s>Radovi su završeni u rekordnom roku od 6 mjeseci i 6 dana, a prvi voz ovom prugom prošao je 7. novembra 1946. godine.</s><s>I danas se koristi u tu svrhu, ali u mnogo manjoj mjeri nego prije sedamdesetpet godina.</s>

<s>Historija 
Ideja o izgradnji željezničke pruge koja bi spajala bogata nalazišta uglja banovićkog bazena sa glavnim prometnicama, a preko njih i sa udaljenim potrošačkim centrima postojala je još i prije Drugog svjetskog rata.</s><s>Austro-Ugarska je prva imala namjeru izgraditi prugu.</s><s>Kraljevina Jugoslavija je u dva navrata određivala trasu.</s><s>Nezavisna Država Hrvatska je bila i počela izvoditi radove.</s>

<s>Na dočeku Nove 1946. godine Josip Broz Tito, predsjednik Jugoslavije, obratio se i omladini sa porukom da su se 1941.godine prvi odazvali i stupili u redove narodnooslobodilačke borbe u odbrani zemlje od fašističkog okupatora i da očekuje od njih da budu i u prvim redovima u obnovi zemlje.</s>

<s>Za prvi petogodišnji plan u novoj Jugoslaviji bilo je prijeko potrebno osigurati solidnu sirovinsku bazu.</s><s>Bogati rudarski bazen Banovići-Seona je jedan od najbogatijih bazena sa veoma velikim naslagama uglja.</s><s>Bazen je tada imao vrlo lošu željezničku vezu i time mu je bio onemogućen razvitak.</s><s>Izgradnjom pruge povezali bi se industrijski centri u Osijeku, Vojvodini i Beogradu sa nalazištima po kvalitetu vrlo dobrog mrkog uglja.</s><s>Početkom 1946. godine donesena je odluka o izgradnji pruge.</s><s>Država nije raspolagala investicionim sredstvima i jedini način da se pruga izgradi bio je dobrovoljni rad.</s><s>Sredinom marta 1946. godine, građevinsko odjeljenje tadašnjeg ministarstva saobraćaja dobilo je nalog za izvođenje pripremnih radova.</s><s>Elaborat o izgradnji bio je gotov za nepunih mjesec dana.</s>

<s>Izgradnja 
Prvog aprila počele su pripreme i taj datum se kasnije slavio kao dan omladinskih radnih akcija.</s><s>Već 12. aprila, prvi inžinjeri izašli su na teren.</s><s>Za 18 dana obilježili su trasu buduće pruge na njenim glavnim dijelovima kako bi se uposlile prve radne brigade.</s>

<s>Odbor za izgradnju prvobitno je predvidio da na izgradnji pruge radi 24 hiljade mladih koji bi bili svrstani u tri smjene sa po osam hiljada brigadira.</s><s>Prijavilo se preko 120 hiljada omladinki i omladinaca.</s><s>Zbog toga je odbor odlučio da na pruzi radi 62 hiljade mladih, računajući i preko 2 hiljade omladine iz 20 zemalja svijeta.</s>

<s>Radovi su počeli Prvog maja 1946. god. velikom smotrom brigadira u Poljani u Brčkom, uz prisustvo ličnosti iz državnog vrha.</s><s>Andrija Hebrang, ministar privrede pozdravio je brigadire, a Todor Vujasinović, tadašnji ministar prometa, udario je prvi kramp kod Tvornice špirita.</s><s>Gradnja pruge, čija dužina je 92 kilometra i koja ima tri tunela i 177 drugih objekata, bila je podijeljena na 234 dionice na kojima je radilo 220 omladinskih brigada.</s><s>Tokom izgradnje bez mehanizacije, iskopano je 1.361.680 km² zemlje i 134.460 km² kamena.</s><s>Izgrađena su tri tunela u ukupnoj dužini 667 m i 22 mosta ukupne dužine 455 m.</s>

<s>Osim 92 km. pruge urađeno je i: 
 11,5 kilometara tračnica staničnog kolosijeka.</s><s>2.100 telefonskih stubova sa 14 hiljada kilograma telefonske žice.</s><s>13 staničnih zgrada, 
 13 magacina, 
 31 stambena zgrada sa 64 stana, 
 96 ekonomskih zgrada, 
 29 skretničarskih kućica,
 34 bunara,
 4 zgrade sa radionicama ložionice i 
 10 pomoćnih ložionica sa 4 vodostanice.</s>

<s>Izgradnja Pruge završena je 7.novembra 1946.godine.</s><s>Prugom je krenuo prvi voz kojeg je vozio brčanski mašinovođa Murat Ćerimagić, natovaren ugljem iz Banovića.</s><s>U vozu je bilo i 600 brigadira (udarnika i predstavnika svih brigada) Cijelom trasom građani Banovića, Srebrenika Brčkog,... su pozdravljali prvu kompoziciju.</s><s>Svečani doček je priređen i u Vinkovcima, Šidu, Rumi, Zemunu i Beogradu.</s><s>Na prvom vagonu je pisalo:</s>

<s>Iskopali smo i ugradili 1.361,650 kubnih metara zemlje i kamena.</s>

<s>Tokom izgradnje nastala je popularna pjesma i oda radnim akcijama:
Brčko-Banovići
to je naša meta
izgraditi prugu
još ovoga ljeta</s>

<s>Zapisnik o primopredaji pruge napravljen je 21. januara 1947 i pruga je predata Željezničkoj upravi Zagreb.</s><s>Zbog velike žurbe neke dionice su izgrađene nekvaliteno, što je Jugoslavenska državna željeznica kasnije sanirala.</s><s>Ložionica u Vinkovcima onovala je ispostavu u Brčkom i brinula se o njenom radu.</s><s>Od 16. januara 1952 pruga je prešla u nadležnost Direkcije željeznica Sarajevo.</s>

<s>Reference</s>

<s>Željezničke pruge u Bosni i Hercegovini
Brčko
Banovići
Omladinske radne akcije</s>

