Christian Doppler
<s>Christian Doppler, punim imenom Christian Johann Doppler (Salzburg, 29. 11. 1803. - Venecija, 17. 3. 1853.), austrijski fizičar i matematičar.</s><s>Profesor fizike u Chemnitzu i Beču.</s><s>Objavio radove iz astronomije, analitičke geometrije, akustike, elektriciteta i optike.</s><s>Godine 1842. objavio je raspravu O obojenoj svetlosti dvostrukih zvezda (nem.</s><s>Über das farbige Licht der Doppelsterne), u kojoj je obradio pojavu koja nosi njegovo ime.</s>

<s>Dopplerov učinak</s>

<s>Dopplerov učinak ili Dopplerov efekt je promena frekvencije valova pri relativnom gibanju njihova izvora ili promatrača.</s><s>Opaža se kod svakoga valnoga gibanja kao povećanje, odnosno smanjenje frekvencije kada se izvor valova i promatrač međusobno približavaju, odnosno udaljavaju.</s><s>Umesto frekvencije izvora f0, opaža se frekvencija f:</s>

<s>gde je:
 - brzina valova u sredstvu (na primer u zraku);
 -relativna brzina promatrača; pozitivna ako se promatrač približava prema izvoru (negativna za udaljavanje);
 - relativna brzina izvora; pozitivna ako se izvor približava prema promatraču (negativna za udaljavanje).</s>

<s>Kod zvučnih valova Dopplerov učinak opaža se kao povišenje ili sniženje tona: na primer ton raznih vozila čini se viši za vreme približavanja a niži prilikom udaljavanja.</s><s>Kod svetlosnih valova spektralne linije pomaknute su prema ljubičastomu delu spektra ako se izvor približava (plavi pomak), a prema crvenome (crveni pomak) ako se udaljava.</s><s>Prema teoriji relativnosti u tom slučaju vredi:</s>

<s>gde je: c - brzina svetlosti, a α - kut izvora prema promatraču: α = 90° kod transverzalnoga gibanja, pa se to naziva transverzalni (poprečni) Dopplerov učinak.</s><s>U astronomiji se primenom Dopplerova učinka meri brzina radijalnoga gibanja nebeskih tela (na primer male promene brzine zvezda pod uticajem planeta, brzine gibanja galaktika) ili njihovih delova (brzina rotacije, brzina pulsiranja).</s><s>U prometu se s pomoću Dopplerova učinka i radara može odrediti brzina kretanja vozila; u medicini, brzina protoka krvi (ehosonografija).</s>

<s>Crveni pomak</s>

<s>Crveni pomak je pomak spektralnih linija svetlosti (povećanje valnih duljina) prema crvenom delu spektra.</s><s>Općenitije, pomak spektralnih linija elektromagnetskih valova prema većim valnim duljinama u spektru.</s><s>Nastaje kad se izvor elektromagnetskih valova udaljava, što je brže udaljavanje izvor veći je crveni pomak (Dopplerov učinak) ili kad se izvor elektromagnetskih valova nalazi u snažnom gravitacijskom polju, a emitirani se valovi šire prema slabijem gravitacijskom polju.</s><s>Kozmički crveni pomak odražava opće širenje svemira (Hubbleov zakon).</s><s>Gravitacijski crveni pomak nastaje gubitkom energije fotona u gravitacijskome polju.</s><s>Dokazan je Mössbauerovim učinkom i zapažen je u spektrima zvezda s jakim gravitacijskim poljem.</s>

<s>Izvori</s>

<s>Austrijski fizičari</s>

