Tonija
<s>Tonija ili toničnost mjera je efektivnog gradijenta osmotskog pritiska, koji je definiran vodenim potencijalom dva rastvora koji su odvojeni polupropusnom membranom.</s><s>Drugim riječima, tonija je relativna koncentracija rastvorene supstance u otopini koja određuje pravac i obim difuzije.</s><s>To se obično koristi kada se opisuje odgovor ćelije koja je uronjena u vanjski rastvor.</s>

<s>Za razliku od osmotskog pritiska, na toniju utiču samo rastvorene supstance koje ne mogu proći kroz membrane, jer samo one omogućuju efikasan osmotski pritisak.</s><s>Rastvorene supstance mogu da slobodno prelaze membrane ne utičući na toniju, jer će uvijek biti u jednakim koncentracijama na obje strane membrane.</s><s>To je također jedan od faktora koji utiče na imbibiciju.</s><s>Postoje tri kategorije tonije koje rastvori mogu imati u međusobnim odnosima:
 hipertonija,
 hipotonija, i
 izotonija.</s>

<s>Hipertonija</s>

<s>Hipertonični rastvor ima veću koncentraciju rastvorenih materija od drugog.</s><s>U biologiji, tonija rastvora obično odnosi se na koncentraciju određenog raztvora u odnosu na neki drugi na suprotnoj strani ćelijske membrane; rastvor izvan ćelije zove se hipertončnii ako ima veću koncentraciju rastvorenih materija od citosola unutar ćelije.</s><s>Kada je ćelija uronjena u hipertonični rastvor, osmotski pritisak ima tendenciju da prisili vodu da ističe iz ćelije, kako bi se uravnotežila koncentracije rastvorenih materija na obje strane ćelijske membrane.</s><s>Tonija citosola je obrnuta, tj. on je hipotoničan, suprotno od vanjskog rastvora.</s>

<s>Kada se biljne ćelije nađu u hipertoničniom rastvoru, fleksibilne ćelijske membrane udaljavaju se od čvrstih ćelijskih zidova, ali ostaju uz na zid na mjestima pod nazivom plazmodezme.</s><s>Ćelije često imaju ulogu jastučeta za igle, a plazmodezme skoro prestaju funkcionirati, jer postaju sužene, u stanju poznatom kao plazmoliza.</s><s>Kod biljnih ćelija, pojmovi izotoničnosti, hipotoničnosti i hipertonije ne mogu se precizno koristiti, jer je pritisak ćelijskog zida značajno utiče na tačku osmotske ravnoteže.</s>

<s>Neki organizmi razvili su složene načine izbjegavanja hipertonije.</s><s>Naprimjer, slana voda je hipertonična za ribe koje u njoj žive.</s><s>Budući da je ribama potrebno veliko područje škržne površine u kontaktu s morskom vodom za razmjenu plinova, osmozom gube vodu iz škrnih ćelija.</s><s>Na taj gubitak, reaguju pijenjem velike količine slane vode i aktivnim izlučivanjem viška soli.</s><s>Ovaj proces se naziva osmoregulacija.</s>

<s>Hipotonija</s>

<s>Hipotonični rastvor ima manju koncentraciju rastvorenih materija od drugog poređenog rastvora.</s><s>U biologiji, rastvor izvan ćelije se zove hipotoničnim ako ima manju koncentraciju rastvorenih materija u odnosu na citosol.</s><s>Zbog osmotskog pritiska, voda se raspršuje u ćeliji, a u njoj se često pojavljuju turgidnost ili bubrenje.</s>

<s>Kod ćelija bez ćelijskih zidova, kao što su životinjske ćelije, ako je gradijent dovoljno velik, uzimanje viška vode može proizvesti dovoljno pritiska da izazove citolizu ili rasprsnuće ćelije.</s>

<s>Kada su biljne ćelije u hipotoničnom rastvoru, centralna vakuola preuzima dodatnu vodu i gura ćelijsku membranu uz ćelijski zid.</s><s>Čvrstina ćelijskog zida, gura je natrag, sprečavajući ćelije od pucanja.</s><s>To se zove turgorski pritisak.</s>

<s>Izotonija</s>

<s>Za dva rastvora se kaže da su izotonični kada je efikasna osmolska koncentracija međusobno izjednačena.</s><s>U biologiji, rastvori na obje strane ćelijske membrane su izotonični ako je jednaka koncentracija rastvorenih materija unutar ćelija sa koncentracijom rastvorenih materija izvan ćelije.</s><s>U ovom slučaju ćeliji niti bubri, niti se smanjuje, jer ne postoji gradijent koncentracije da podstakne širenje velike količine vode kroz ćelijske membrane.</s><s>Molekule vode slobodno difundiraju kroz plazma membranu u oba smjera, a ako je stopa difuzije vode ista u oba smjera, ćelije neće ni dobijati ni gubiti vodu.</s>

<s>Izoosmotski rastvor može biti hipotoničan ako je u stanju probiti ćelijske membrane.</s><s>Naprimjer, izosmotski rastvor ureje hipotoničan je za crvena krvna zrnca, uzrokujući njihovu razgradnju.</s><s>To je zbog ulaska ureje u ćeliju, što smanjuje njegov gradijent koncentracije, a zatim i vodu.</s><s>Osmolarnost medicinskog fiziološkog rastvora je 9 grama NaCl rastvorenog u vodi na ukupni volumen od jednog litra, blisko je približna osmolarnosti NaCl u krvi (oko 290 mOsm/L).</s><s>Stoga, fiziološka otopina gotovo je izotonična krvnoj plazmi.</s><s>Ni natrijevi niti hlorni ioni ne mogu slobodno proći kroz plazma membranu, za razliku od ureje.</s>

<s>Povezano 
 Osmoza
 Osmotski pritisak</s>

<s>Reference</s>

<s>Celularna biologija</s>

