Realistički prikaz povreda
<s>Realistički prikaz povreda, oboljenja i stanja (u daljem tekstu – realistički prikaz) je delatnost koja se bavi oblikovanjem veštačkih povreda i imitacijom stanja povređenih ili obolelih.</s><s>Zadatak realističkog prikaza jeste da prikaže nastanak, izgled i posledice određene povrede ili stanja na što je moguće realističniji način.</s><s>Taj zadatak se ispunjava korišćenjem različitih materijala, pribora i rekvizita ali i kombinovanjem znanja iz oblasti anatomije, geneze bolesti i stanja i pružanja prve pomoći.</s>

<s>Primena raznih boja, masti i mirisnih tečnosti prilikom ritualnih igara i svečnosti, a u cilju ulepšavanja lica i tela šminkanjem, poznata je još od praistorijskih vremena.</s><s>Na taj način, čovek je želeo da što vernije izrazi i prikaže svoje duhovno stanje, iskaže svoje želje, radosti i zadovoljstva, a oslobodi se neugodnih osećanja i straha.</s>

<s>Danas se realistički prikaz koristi upravo za oslobađanje od straha i to kod budućih medicinskih radnika i lica koja se obučavaju za prvu pomoć.</s><s>Potreba za tim uočena je u Velikoj Britaniji, neposredno nakon Drugog svetskog rata, kada je primećeno da čak i najobučeniji i najstaloženiji pojedinci mogu da se ukoče u odlučujućim moentima kada su suočeni sa prizorima obilnih krvarenja, kostiju koje vire iz tkiva, velikih opekotina i sličnih povreda.</s><s>Kako bi se taj problem rešio, likovno obikovanje veštačkih povreda i imitacija stanja uvedeni su u svakodnevnu nastavu u medicinskim školama.</s><s>Time se postiglo razvijanje izvesne tolerancije na traumatične prizore kod mediciskih radnika.</s><s>Ova disciplina se vremenom usavršavala i razvijala, pa je vremenom postala neizostavan deo svake obuke prve pomoći, takmičenja, pokaznih vežbi i smotri hitnih službi.</s>

<s>Realistički prikaz je na našim prostorima prihvaćen i razvijan u organizaciji Crvenog krsta.</s><s>Začetnik ove discipline kod nas jeste Tomislav Ćuk, autor više izdanja knjiga o prvoj pomoći i realističkom prikazu povreda, oboljenja i stanja.</s><s>Njegov rad poznat je širokoj publici zahvaljujući tome što je šminkao povrede za mnoge filmove, uključujući i „Bitku na Neretvi“ i „Boj na Kosovu“.</s><s>Tomislav Ćuk bio je takođe jedan od organizatora takmičenja u prvoj pomoći i realističkom prikazu povreda, oboljenja i stanja na lokalnom, državnom i pokrajinskom nivou, na kom je do skoro bio i supervizor.</s><s>Ovom disciplinom se danas na raličitim nivoima bave volonteri Crvenog krsta u skoro svakoj lokalnoj organizaciji, studenti medicinskih fakulteta, učenici medicinskih škola, studenti primenjenih umetnosti i naravno, umetnici koji se bave scenskom šminkom pa čak i pojedinci koji ove veštine razvijaju iz zabave, kao hobi i razbibrigu.</s>

<s>U okviru Crvenog krsta, ove veštine se stiču na kursevima koji se organizuju na lokalnom,pokrajinskom ili državnom nivou, a povremeno i na kampovima posvećenim realističkom prikazu.</s><s>Van Crvenog krsta, realistički prikaz se može naučiti na različitim kursevima, a uz malo istraživanja, čak i samostalno.</s>

<s>Pimena realističkog prikaza</s>

<s>Ova kreativna aktivnost, često nazivana i morbidnom umetnošću, ima široku primenu.</s><s>Mnogo pre obuka prve pomoći, koristila se u pozorištu kao oblik scenske šminke, zatim i na filmu, a od skoro i u muzičkim spotovima.</s><s>Realistički prikaz se, češće na Zapadu ali i kod nas, primenjuje u zabavne svrhe.</s><s>Veštačke povrede su postale vrlo popularna maska za maskenbale i zabave.</s>

<s>Ipak, najvažnija primena ove delatnosti jeste ona koja spašava živote.</s><s>U modernim obukama prve pomoći, od obučenih lica se zahteva da:
 Prepoznaju najrazličitije vrste povreda
 Utvrde stanje u kom se nalazi povređena osoba
 Budu mentalno stabilni i spremni da reaguju smireno, ali brzo,tačno i racionalno.</s>

<s>Ove veštine se mogu steći učenjem prve pomoći u saradnji sa šminkerima i glumcima koji mogu da oblikuju povrede koje izgledaju kao prave i da ih odglume, zajedno sa najčešćim stanjima sa kojima se mogu susresti lica koja pružaju prvu pomoć.</s>

<s>Materijali i rekviziti</s>

<s>U koferu za realistički prikaz postoji mnogo interesantnih stvari.</s><s>Većina njih se koristi za oblikovanje i bojenje veštačkih povreda, manji deo njih služi za prikaz pogoršanog zdravstvenog stanja ili propratnih simptoma povrede, a deo opreme služi i kao rekvizit koji će scenu učiniti realističnijom ili poslužiti kao sredstvo povređivanja.</s><s>Svi oni zajedno omogućavaju da scena povređivanja ili pogoršanja stanja izgleda realistično i poluži svrsi.</s>

<s>Materijali 
Najosnovniji i najvažniji materijal u realističkom prikazu jeste masa koja imitira kožu i tkivo povređene osobe.</s><s>Masa se pravi od lepka za tapete, soli, vode i pudera u prahu u nijansi koja odgovara boji kože povređenog.</s><s>Pomoću mase možemo prikazati posekotine, razderotine,oguljotine, modrice, otekline, otvorene prelome i mnogo drugih rana sasvim bezbedno,a opet realistično.</s>

<s>Pošto je masa boje kože, potrebno nam je nešto što će je obojiti u crvenu za krv i tkivo, plavu za modrice i otekline, belu za bledilo i tome slično.</s><s>To nas dovodi do drugog najvažnijeg materijala – boje.</s><s>Boje za realistički prikaz prave se od vazelina, jestive boje u prahu i tempere.</s><s>Najčešće korišćene boje su svetlo crvena (krv i tkivo), tamno crvena (koagulisana krv) i plava (modrice, unutrašnje krvarenje).</s><s>Pored njih, koriste se i žuta i zelena boja (za stadijume modrica), kao i bela boja za bledilo i crna za opekotine.</s>

<s>U pripremi opekotina takođe se koriste i listići želatina koji nakon izlaganja plamenu sveće izgledaju kao koža oštećena trećim stepenom opekotine.</s><s>Ista povreda se dočarava i pomoću pepela, OHO lepka i gela za kosu (za plikove).</s><s>Graške znoja karakteristične za neka stanja mogu se dobiti mešanjem vode i eteričnog ulja i raspršivanjem mešavine na lice glumca.</s>

<s>Takođe, za pripremu povreda kao što su otvoreni prelomi koriste se iskuvane i izbeljene pileće kosti kao imitacija ljudskih kostiju.</s>

<s>Ekipe realističkog prikaza uglavnom drže u kutijama za alat zbog preglednosti i dostupnosti, budući da se u mnogim situacijama njihova brzina mnogo ceni.</s>

<s>Pored navedenih, u realističkom prikazu koriste se i mnogi drugi materijali koje možete naći u kuhinji, radionici, umetničkom studiju ili torbici za šminku.</s><s>Profesonalni kostimografi i scenski šminkeri koriste dosta drugačiji pribor kao što je silikon i lateks, kao i boje za plasiku.</s><s>To omogućava da njihove veštačke povrede traju mnogo duže ali u našoj zemlji, nažalost, takvi specijalizovani paketi za realistički prikaz nisu lako dostupni kao što je slučaj na zapadu gde već spadaju u obavezan deo pripreme za, na primer, Noć veštica.</s>

<s>Rekviziti 
Rekviziti u većem delu služe za nastanak povrede pa su to uglavnom noževi, satare, pištolji, motorne testere, veštačko staklo i tome slično.</s><s>Neke povrede se mogu zadobiti samo padom sa visine ili u saobraćajnoj nezgodi, pa su nam nekad potrebni i veći rekviziti poput merdevina, stolica i stolova, pa čak i automobila.</s>

<s>Važnu ulogu u realističkom prikazu čini i odeća i to udobna odeća koja može da se prlja, sa što više džepova za šminkera i odeća za markirante (glumce, simulante) koja može da se prlja,cepa, seče i koja odgovara situaciji koju glumac pokušava da prikaže.</s><s>Kada se situacija (supozcija) osmišljava, moraju se imati u vidu dostupni rekviziti kako bise prilagodio metod povređivanja.</s><s>Ostatak rekvizita koji se koriste u realističkom prikazu jesu objekti koji čine situaciju realističnijom.</s><s>Tako ćemo, na primer, ukoliko se povreda odigrala na kampovanju, pored roštilja koji je služio kao sredstvo nastajanja opekotine ili noža koji je izazvao posekotinu, dodati i kamperski ranac, termos, opremu za pecanje ili mali šator kako bismo zaokružili opšti utisak posmatrača.</s>

<s>Posebna pažnja se pridaje autentičnosti scene na takmičenju iz realističkog prikaza, kako bi se ekipe prve pomoći navikle na situacije što sličnije onim realnim.</s>

<s>Takmičenje</s>

<s>Pošto se većina opštinskih organizacija Crvenog krsta u Srbiji bavi realističkim prikazom, organizovano je takmičenje koje se zajedno sa takmičenjem iz prve pomoći, odvija svake godine.</s><s>Takmičenje je najbolja prilika da se volonteri motivišu, druže i razmenjuju iskustva uz malo prijateljske konkurencije.</s>

<s>Nivoi takmičenja 
Takmičenje se organizuje na opštinskom, regionalnom(pokrajinskom) i državnom nivou.</s><s>Na opštinskom takmičenju se takmiče najmanje tri ekipe od kojih jedna najbolja predstavlja opštinu na regionalnom takmičenju.</s><s>Najbolje tri ekipe sa regionalnog takmičenja se plasiraju na državno takmičenje.</s>

<s>Takođe, ekipe koje se takmiče na državnom nivou imaju obavezu da šminkaju i glume na poligonima takmičenja iz prve pomoći koje se, po tradiciji, održava dan kasnije.</s>

<s>Organizacija ekipa 
Ekipe za realistički prikaz povreda, oboljenja i stanja sastoje se od tri člana:
 Šminkera,
 Markiranta za stanje i
 Markiranta za povredu.</s>

<s>Ekipa ima zadatak da u zavisnosti od zadate povrede i stanja smisli scenario (supoziciju), da našminka povredu i poneke simptome stanja (bledilo,crvenilo, modro lice, orošenost znojem i slično).</s><s>Nakon šminkanja, ekipa postavlja rekvizite smisleno na ograničen prostor namenjen za odigravanje supozicije.</s><s>Taj prostor mora biti bezbedan i usklađen sa situacijom iz supozicije.</s><s>Obično se naziva poligon.</s>

<s>Vremenska ograničenja 
Šminker ima 30 minuta da našminka povredu i propratne simptome na oba markiranta i odredi im odeću u skladu sa supozicijom i da zajedno sa njima postavi rekvizite na poligon.</s><s>Nakon toga, markiranti imaju ukupno 15 minuta da odigraju scenu povređivanja i javljanja stanja.</s><s>Ukoliko je šminker sakrio povredu na markirantu (pokrio je odećom ili sakrio nekim rekvizitom) scena može imati dramski uvod.</s><s>Sa druge strane, ukoliko je povreda vidljiva, supozicija mora otpočeti momentom povređivanja.</s>

<s>Realistički prikaz na poligonima prve pomoći 
Poligoni za takmičenje iz prve pomoći se u mnogome razlikuju od poligona za realistički prikaz.</s><s>Poligoni za realistički prikaz su takmičarskog i revijalnog karaktera, dok se poligoni prve pomoći dele na takmičarske poligone i poligone koji služe za pripremanje spasilaca za realne situacije.</s>

<s>Pripremanje spasilaca za realne situacije jeste odgovoran posao i zahteva iskustvo i odmerenost.</s><s>Markiranti koji glume na ovim poligonima moraju biti odmereni i ne smeju odavati previše informacija.</s><s>Moraju verodostojno prikazati stanja šoka, uplašenosti i zbunjenosti koja se javljaju kod unesrećenih osoba.</s><s>Takođe moraju da se stvarno unesu u ulogu i isključe svoja predznanja iz prve pomoći kako ne bi pomagali spasiocima već se ponašali kao prava unesrećena osoba.</s>

<s>Ovakvi poligoni su često deo velikih pokaznih vežbi za službe delovanja u nesrećama koje se redovno organizuju kako bi ekipe ovih službi ostale u pripravnosti.</s><s>Pored pokaznih vežbi za treniranje ekipa za delovanje u nesrećama, Crveni krst organizuje i pokazne vežbe u cilju promocije prve pomoći i privlačenja novih volontera.</s>

<s>Na takmičenjima u prvoj pomoći, poligoni se sastoje od četiri ili pet povređenih osoba i opciono jedne osobe sa pogoršanim zdravstvenim stanjem.</s><s>To znači da poligon za prvu pomoć iziskuje pet ili šest markiranata.</s><s>Uz svakog markiranta ide i jedan pozicioni sudija koji ocenjuje člana ekipe prve pomoći koji radi na toj povredi ili stanju.</s><s>Na poligonu se, osim markiranata i pozicionih sudija nalaze i jedan glavni sudija, kao i glavni šminker i pomoćni šminkeri čiji broj nije određen.</s><s>Šminkeri pod vođstvom glavnog šminkera izrađuju povrede i popravljaju ih u pauzama između ekipa koje se takmiče.</s><s>Glavni šminker i glavni sudija dogovaraju dužine pauza, smene markiranata kao i njihov raspored.</s>

<s>Markiranti se na ovim poligonima trude da što plastičnije prikažu svoja stanja i povrede, budući da ih saniraju članovi ekipa podmlatka (deca od 4—8. razreda) i omladine (mladi od 1. Razreda srednje škole do 25 godina) sa različitim nivoima poznavanja prve pomoći i različitim iskustvom.</s><s>U zavisnosti od toga da li rade sa ekipom podmlatka ili omladine, šminkeri markirante upućuju na viši ili niži nivo saradnje i popustljivosti prema članovima ekipe jer se ekipe ocenjuju i u kategorijama ukazivanja na samopomoć i komunikacije sa povređenim.</s><s>Pored poligona za realistički prikaz i prvu pomoć postoje i zabavni,odmorni i edukativni poligoni.</s><s>Ovi poligoni se postavljaju između radnih poligona prve pomoći i služe da se, kako im sami nazivi govore, ekipe zabave, odmore ili nauče nešto.</s>

<s>Državna takmičenja uglavnom imaju neku temu poput sportskih povreda, saobraćajnih nezgoda ili kampovanja.</s><s>Teme su usklađene sa mestom održavanja pa su tako poslednjih nekoliko takmičenja održavana na Košutnjaku, Avali i terenima Nacionalne vozačke akademije – NAVAK.</s><s>Jedan od zabavnih poligona na NAVAK-u bio je simulator okretanja vozila što je najbolji pokazatelj usklađenosti teme takmičenja i poligona.</s>

<s>Realistički prikaz kao zabava i hobi 
Kao što je u prethodnom tekstu već pomenuto, na zapadu je realistički prikaz i njegova upotreba na dosta razvijenijem nivou i češće se primenjuje.</s><s>Moderni materijali i alati omogućavaju mnogo veću slobodu u izradi povreda ali sa druge strane, omasovljavanjem i olakšavanjem, kao i sve druge delatnosti, gubi na vrednosti.</s>

<s>Omasovljavanje realističkog prikaza u ovom delu sveta izazvali su brojni kursevi istog.</s><s>Polaznici ovih kurseva su u mogućnosti da za određenu sumu novca nauče da koriste osnovni paket dok se za malo napredniji nivo moraju potruditi sami i to uglavnom na godišnjim konvencijama ili pak na kursevima koje organizuju fakulteti koji se bave scenskom šminkom, maskom i specijalnim efektima.</s>

<s>Jedna od organizatorki kurseva koja se ističe kvalitetom rada i organizacije kurseva jeste Daniel Rut.</s><s>U njenoj ponudi se nalazi više kurseva budući da se ona pored realističkog prikaza, bavi i profesionalnim šminkanjem, scenskom prostetikom i slikarstvom.</s><s>Kursevi se odvijaju u grupama od po najmanje četiri, a najviše deset polaznika i razlikuju se u trajanju i nivou rada.</s>

<s>Literatura 
 Tomislav Ćuk, Crveni krst Srbije;Crveni krst Vojvodine, 2006.</s><s>Realističko prikazivanje povreda i imitacija stanja povređenih.</s><s>Zvanični sajt Crvenog krsta Srbije - http://www.redcross.org.rs/
 Zvanični sajt Daniele Rut (Danielle Ruth) – www.wowfx.com.au</s>

<s>Spoljašnje veze 
 Daniel Rut</s>

<s>Međunarodni pokret Crveni križ/krst i Crveni polumjesec
Zdravlje
Prva pomoć
Povrede</s>

