Novinska agencija
<s>Novinska agencija je posrednička informativna ustanova koja vlastitim i iznajmljenim kadrom, sredstvima veze i saobraćaja, svakodnevno prikuplja informativni materijal iz matične zemlje i inostranstva i uz naplatu ga dostavlja na korištenje domaćim i inostranim sredstvima informacija (štampi, radiju, televiziji), drugim domaćim i inostranim korisnicima (državnim organima, privrednim, finansijskim, kulturnim i drugim organizacijama i ustanovama).</s><s>Postoje kraće i sažetije definicije: „Novinska agencija je organizacija za sakupljanje, obradu i distribuciju vijesti, čiji su proizvodi namijenjeni novinama, časopisima, radiju, televiziji i drugim medijima masovne komunikacije.</s>

<s>Nastanak i razvoj 
Šarl Luj Avas sin državnog činovnika i trgovac, 1835. godine u Parizu osniva agenciju za prevođenje najvažnijih članaka koji se pojavljuju u stranoj štampi, namjenjenim francuskim diplomatama.</s><s>Proširio je informativnu službu uz pomoć golubova pismonoša.</s><s>Svakodnevno je uspjevao da dobije podatke o stanju na londonskoj berzi i da ih proda pariskim novinama.</s><s>Agencija Avas će preko sto godina zadržati jake pozicije, ne samo u nacionalnom okviru, već i na svjetskoj sceni, a novembra 1846. njen vlasnik će biti odlikovan ordenom Legije časti.</s><s>Agencija se održala, ali nije dobila nasljednike sve do pojave telegrafa.</s><s>One će decenijama kolokvijalno biti nazivane „službe putem žice“.</s><s>Telegraf su prvi patentirali Kuk i Vinston u Engleskoj 1837. godine, međutim Semjuel Morze je nakon tri godine patentirao telegrafski metod „tačka-crta“ (Morzeova azbuka).</s><s>Maja 1844. godine dovršava telegrafsku liniju između Baltimora i Vašingtona.</s><s>Prva vijest prenesena tom linijom jeste ishod glasanja u parlamentu o pitanju granica Oregona, oko kojeg su se sporile Sjedinjene Američke Države i Velika Britanija.</s><s>Prva telegrafska linija koja je otvorena u Evropi 1845. godine, pokriva 125 kolometara između Pariza i Ruana, a šest godina kasnije uspostavljena je veza preko Lamaša, između Kalea i Dovera.</s><s>Bez telegrafa, svaka vijest je bila osuđena na duga putovanja.</s><s>Npr. Vijest o porazu Napoleona na Vaterlou 1815. godine, stigla je u London nakon četiri dana, dok vijest o Napoleonovoj smrti stigla je brodom do kontinenta tek poslije dva mjeseca.</s><s>Vijesti su stizale do novina a zatim i do čitalaca za nekoliko sati.</s><s>Prva vijest u Engleskoj putem „žice“ 6.avgusta 1844. godine, pratila je život slavnih i moćnih, naime telegramom iz dvora Vindzor javnost je obaviještena da je kraljica Viktorija dobila sina.</s><s>Pojava telegrafa i „provlačenje“ podvodnih kablova označili su i početak doba telekomunikacija, jer je prvi put informacija mogla da putuje brže, pouzdanije i sigurnije od ljudi.</s><s>Nagli rast značaja globalne trgovine uslovio je istovremeno i jačanje komercijalne vrijednosti snažno rastuće telegrafske razmjene svjetskih informacija.</s><s>Zato su velike međunarodne novinske agencije bile prva značajna forma globalnih medija, preteča multinacionalnih (transnacionalnih)kampanija.</s><s>Šest njujorških listova 1848. godine osniva agenciju Harbor njuz asosiješen (Harobour News Asociation), čiji će novinari u gradskoj luci Bostona dočekivati brodove iz Evrope sa vijestima iz tog dijela svijeta i slati ih telegrafom u Njujork.</s><s>Ta agencija je prerasla u poznatu američku agenciju Asošijeted Pres (Associated Press - AP).</s><s>U Berlinu 1848. godine direktor lokalnog telegrafskog društva Berhart Volf, osniva prvu njemačku novinsku agenciju (Wolff Sches Telegraphen Burean).</s><s>Za Volfa radi Paul Julius Rojter, bivši direktor jedne berlinske izdavačke kuće, koji je narednih godina boravio u Parizu kod Avasa, a zatim u Londonu, gdje 1851. dobija nadzor nad vodenim telegrafskim kablom između Kalea i Dovera.</s><s>Tako nastaje Reuter Telegraph Agency koja prenosi samo finansijske vijesti.</s><s>Avas, Volf i Rojter će vladati sistemom prikupljanja i prenošenja vijesti i postaće obavezni partneri čitave periodične štampe.</s>

<s>Agencije</s>

<s>Agencija Frans Pres / AFP 
Francuz Šarl Luj Avas vlasnik firme za prevod tekstova iz stranih novina 1835. godine svoje malo preduzeće pretvorio je u novinsku ageciju pojačanu dopisničkom mrežom.</s><s>Dopisnici su Avasu bili potrebni jer novine sebi nisu finansijski mogle da priušte razvoj široke dopisničke mreže.</s><s>Avasova ideja bila je prodati vijesti na tržištu.</s><s>Tako je nastala prva novinska agencija u svijetu - Agencija Avas.</s><s>Godine 1879. agencija postaje državno preduzeće, pored vijesti, Avas počinje da emituje i reklame.</s><s>Agencija Avas i kompanije za reklamiranje „Societe Generale des Annonces“ spajaju se 1920. godine.</s><s>U Londonu 1. avgusta 1940. pokrenuta je Francuska informativna agencija (Agenceferancaise d’ Information -AFI).</s><s>Agencijski posao koji sada pripada državi, postaje Francuska informativna služba (OFI - Office Francais d’ Information).</s><s>Pol Luj Bret u Alžiru, novembra 1942. pokreće Agenciju, a 5. marta 1944. godine prelazna vlada spaja OFI i Frans - Afriguwe i tako nastaje Agence Francaise de Presse, agencija Avas je preimenovana u Agenciju Frans Pres sa većinskim državnim vlasništvom.</s>

<s>Agencija Rojters (Reuters) 
Paul Julijus fon Rojter oktobra 1851. godine u londonskom Sitiju otvorio je kancelariju iz koje je emitovao berzanske kotacije izmežu Londona i Pariza.</s><s>Dvije godine ranije Rojters je koristio golubove koji su prenosili cijene sa berze između Ahena i Brisela.</s><s>Servis „golublja pošta“ trajao je godinu dana dok nije uspostavljena telegrafska mreža.</s><s>Agencija je za kratko vrijeme postala poznata pod imenom Rojters.</s><s>Postaje najveća na svijetu novinska i TV agencija sa 2498 urednika, novinara, fotografa i snimatelja u 198 biroa koji „opslužuju“ 150 zemalja.</s>

<s>Agencija Asošijeted Pres (Associated Press - AP) 
AP - osnovana je u Njujorku maja 1848. godine pod imenom Harbor News Association kao neprofitna kooperativna novinska služba, nastala spajanjem šest listova.</s><s>Novinari su čekali brodove u luci u Bostonu i od putnika saznavali aktuelne informacije.</s><s>Agencija je posjedovala jedrenjak kojim su putovale trgovačke informacije iz Evrope.</s><s>Ova svjetska novinska agencija snadbijeva više od milijardu ljudi svakog dana vijestima, fotografijama, grafikonima, audio i video snimcima.</s><s>AP emituje informacije na pet stranih jezika: engleskom, njemačkom, holandskom, španskom i francuskom.</s><s>AP je dobitnik 47 Pulicerovih nagrada dok je za fotografiju dobio 28 nagrada.</s>

<s>Novinska agencija Rusije 
Novinska agencija Rusije ubraja se među pet najvećih svjetskih novinskih agencija, nastala je u januaru 1992. godine nakon raspada Saveza Sovjetskih Socijalističkih Republika (SSSR).</s><s>Agencija je u drugom dijelu naziva zadržala ime telegrafske agencije Sovjetskog Saveza (TASS) kao prepoznatljivo ime u informativnom svijetu, a ispred dodala ITAR (Informativno telegrafska agencija Rusije).</s><s>Preteča TASS-a a potom ITAR TASS-a nastao je početkom 20. vijeka kada su tri ministarstva - finansija, unutrašnjih i spoljnih poslova pokrenula inicijativu za formiranje prve zvanične novinske agencije tadašnje Rusije.</s><s>U julu 1904. godine osnovana je Sanktpeterburška telegrafska agencija (SPTA) koja je počela da radi 1. septembra 1904. godine.</s><s>SPTA je 1914. godine „prekrštena“ u Petrogradsku telegrafsku agenciju (PTA).</s><s>PTA je centralni informativni organ Sovjeta narodnih komesara Ruske Socijalističke Federativne Sovjetske Republike.</s><s>Godinu dana kasnije 7. septembra 1918. godine od PTA i Biroa za štampu RSFSR formirana je ruska telegrafska agencija (POSTA).</s>

<s>Novinska agencija Sinhua (Kina) 
Kineska Novinska agencija Sinhua (Nova Kina) ubraja se među pet globalnih agencijskih multimedijalnh magnata.</s><s>Agencija djeluje od 1937. dok je njen prethodnik agencija [Crvena Kina], osnovana u novembru 1931. godine.</s><s>Centralna agencija nalazi se u Pekingu, broji više od 7000 zaposlenih i oko 1500 dopisništava u najvećim kineskim gradovima i 150 širom svijeta.</s><s>Ima dopisnike u više od 100 zemalja i pet regionalnih kancelarija koje emituju vijesti direktno, bez slanja u centralu.</s><s>Agencija ima unutrašnju, spoljašnju, redakciju za inostranstvo, sportsku, foto, dokumentacija, informativni i mrežni centar odakle dnevno šalju 400 000 karaktera.</s><s>Isto toliko šalju i u inostranstvo na sedam jezima.</s><s>Sinhua posjeduje Institut za istraživačko novinarstvo i novinarsku školu.</s>

<s>Agencija Avala 
Prvu Jugoslovensku novinsku agenciju Avala snovao je francuski novinar Alber Muse (Albrt Musset) septembra 1919. godine u Beogradu, uz odobrenje vlade Kraljevine SHS.</s><s>Prvi koordinator agencije bio je Rista Marjanović (1885-1969) naš prvi novinski foto-reporter, a prvi saradnici bili su francuzi De Kok i Gaston Kasteran a uz njih i naš novinar Manojlo Ozrenović.</s><s>Godine 1924.</s><s>Avala osnova sopstvenu redakciju a iste godine osniva i privrednu službu za bežični prijem i slanje finansijskih, berzanskih i trgovačkih informacija domaćim korisnicima.</s><s>Ugovorom između Ministarstva unutrašnjih poslova i agencije Avas, Rojters i ATC (Bern) obezbijeđeno je da Avala servise ovih agencija prima isključivo za zemlju i dostavlja domaćim pretplatnicima na srpskohrvatskom i slovenačkom jeziku.</s><s>Tako je ukinuta monopolska kontrola njemačke agencije Volf na Avalom.</s><s>Avala je nabavila manju radio-stanicu kojom je sebi pripojila male privatne agencije Jugoradio i Oko (Beograd) kao i Vojvodina (Novi Sad).</s><s>Početkom 1927. godine Avala prelazi u nadležnost Odseka za štampu Ministarstva inostranih poslova, a time i na državni budžet.</s><s>Godine 1929.</s><s>Avala je pretvorena u akcionarsko društvo i država je posjedovala 90%, a jugoslovenski listovi 10% akcija.</s><s>Agencija Avala 6. juna 1941. godine likvidirana je od strane njemačkog okupatora, a njene prostorije, tehničku i dio personala pripojio svojoj agenciji DNB.</s>

<s>Agencija Tanjug 
Tanjug je osnovan u novembru 1943. godine u Jajcu s ciljem da vijerno prezentuje svijetu šta se to kod nas zbiva i da upozna čitaoce šta se zbiva u svijetu.</s><s>Osnivač Tanjuga bio je Moša Pijade, koji mu je dao ime a prvi direktor bio je Vladislav Ribnikar.</s><s>Počeo je da radi uz pomoć malog trofejnog predajnika i geštentera (mašinom za umnožavanje) u lošem stanju i raštimovane pisaće mašine.</s><s>Tanjig je prva novinska agencija nastala u okupiranoj Evropi u Drugom svjetskom ratu.</s><s>Prva redakcija radila je uglavnom u šumi.</s><s>Prvi zadatak Tanjuga je bio da preko radio-telegrafskih emisija obavijesti vijet o svemu što se zbivalo na Drugom zasijedanju AVNOJA u Jajcu.</s><s>Agencija je od samog početka bila pod snažnim uticajem sovjetske agencije TASS.</s><s>Tanjug je preko Moskve emitovao u svijet šta se dešava u Jugoslaviji.</s><s>Prva radio stanica koja je objavila informaciju o osnivanju Tanjuga bio je BBC.</s><s>Prva agencija Tanjuga počela je da radi u Jajcu, da bi preko Drvara, Visa, Barija i Valjeva, septembra 1944. godine stigla u Aranđelovac.</s><s>Sredinom sedamdesetih Tanju je bio jedna od najpouzdanijih novinskih agencija u svijetu.</s><s>Tokom ratova na prostoru SFRJ Tanjug je prekršio osnovna pravila agencijskog izvještavanja.</s><s>Raspadom SFRJ raspao se i Tanjug, tako da su novinske agencije u novonastalim državama nastale iz Tanjuga.</s><s>U Republici Srpskoj osnovana je SRNA (Srpska novinska agencija), u Hrvatskoj HINA (Hrvatska izvještajna novinska agencija), u FBIH FENA (Federalna novinska agencija), u Crnoj Gori MINA, u Sloveniji STA (Slovenska tiskova agencija), u Makedoniji MIA (Makedonska informativna agencija).</s>

<s>Srpska novinska agencija - SRNA 
Novinska agencija Republike Srpske „SRNA“ a.d. Bijeljina osnovana je 7. aprila 1992. godine kao Srpska novinska agencija SRNA, a odlukom Vlade Republike Srpske 27. marta 2008.  godine dobila je svoj sadašnji naziv.</s><s>Agencija SRNA pruža korisnicima svojih servisa cjelovito i brzo izvještavanje.</s><s>SRNA ima 12 informativnih servisa kojima prati zbivanja u Republici Srpskoj, Federaciji BiH, Srbiji, Crnoj Gori i ostalim zemljama regiona, EU, Rusiji i svijetu.</s><s>Posjeduje poseban servis koji se bavi autorskim tekstovima, kao i servis na englesko jeziku.</s><s>Osim pisanog, SRNA ima i foto-servis i fono-servis.</s><s>Ova dva servisa zaokružuju i nadopunjuju novinarske forme Agencije, ali predstavljaju i specifične cjeline koje pružaju korisnicima posebnu informaciju.</s><s>Agencija ima najjaču dopisničku mrežu u Republici Srpskoj, Federaciji BiH, kao i dopisnike u Srbiji, Crnoj Gori i regionu, te u značajnim evropskim centrima.</s><s>Sjedište Agencije nalazi se u Bijeljini.</s><s>Članica je Asocijacije balkanskih agencija - ABNA.</s>

<s>Reference</s>

<s>Literatura 
 Leksikon novinarstva, Savremena administracija, 1979.</s><s>Čokorilo R.(2013): Agencijsko novinarstvo, hrestomatija, Banja Luka
 Jovanović N. i Lazarević D. (2008): Agencijsko novinarstvo, Fakultet političkih nauka u Beogradu</s>

<s>Spoljašnje veze 
 Reuters International</s>

<s>Associated Press
 
 www.beta.co.yu</s>

<s>Mediji</s>

