Stari grad Bijela Stijena
<s>Tvrđava Bijela Stijena, je fortifikacijski objekat iz srednjeg vijeka i osmanlijskog perioda u općini Cazin (Bosna i Hercegovina), proglašen za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.</s><s>Nacionalni spomenik čine: bedemi Starog grada iz srednjovjekovnog perioda sa džamijom i haremom i bedemi Novog grada iz osmanskog perioda.</s><s>Spomenik je arheološki neistražen.</s>

<s>Lokacija 
Tvrđava se nalazi u mjestu Stijena, lijevo od ceste Cazin-Bosanska Krupa, i udaljen je od Cazina oko 10 km.</s><s>Smješten je na platou, koji je sa sjeverne strane omeđen strmom padinom, a sa zapada koritom rječice Horljave.</s>

<s>Historija 
O ovom utvrđenju ima malo historijskih podataka.</s><s>U literaturi se često javlja pod imenom Stina.</s><s>Villa Stina se spominje u povelji kralja Karla Roberta izdanoj 9. XII 1330. godine.</s><s>Prema njoj se može zaključiti da grad Stina tada još nije postojao, a mjesto je bilo nenastanjeno i zvalo se Pusta Stina (impopulosa).</s>

<s>Vlasnici Stine od 1483. do 1553. godine su bili knezovi Babonići-Blagajski, a upravljali su kastelani.</s><s>Već 1514. godine u Stini je postojao franjevački samostan.</s><s>U gradu Stini 1563. godine bilo je osam, a 1572. dvanaest vojnika-stražara koji su primali kraljevsku plaću.</s><s>Nakon toga je porušen.</s>

<s>Godine 1575.</s><s>Osmanlije su zauzele Stinu, kao prvo utvrđenje u cazinskom kraju, a u naredne dvije godine pali su Bužim, Cazin i najposlije Ostrožac (tvrđava).</s><s>Od tada je u gradu Stini sjedio dizdar.</s>

<s>Opis 
Debljine zidova bedema i kule variraju od 1 do 1,4 m. Zidanje je uobičajeno srednjovjekovno sa pritesanim omanjim klesancima spolja i unutra i ispunom od lomljenika u bogatom malteru.</s>

<s>Cjelinu čine dva povezana grada: srednjovjekovni i osmanlijski, podignut 1771. godine.</s><s>O tome svjedoči kamena ploča znad ulaza, veličine 30 x 50 cm, sa uklesanim natpisom na turskom jeziku, pisanim jednostavnim neshom:</s>

<s>Neka je od srca i duše neograničena hvala čistom Stvoritelju, A potom donesi salavat na vjerovjesnika (Muhameda), ako ga voliš, pa ni on tebe neće zaboraviti na dan suđenja.</s><s>Uz pomoć Istinitog neka se stalno povećava ugled Mustafe padišaha• i neka mu je vladavina uvijek pomognuta.</s><s>Godine hiljadu stotina osamdeset i pete 1185. (1771).</s><s>Sastavio Mustafa.</s><s>Događa se ono što Alah hoće.</s>

<s>Cijelo utvrđenje zauzima površinu od oko 6.086 m2.</s><s>U jugozapadnom uglu uzidana je četvrtasta kula nepravilnog oblika.</s><s>Uz kulu je kapija sa lijepo obrađenim segmentnim visokim lukom od pravilnih klesanaca u dva reda, od kojih je donji uvučen u odnosu na ravan zid.</s><s>Ovaj detalj ujedno predstavlja i jedini arhitektonski bogatiji detalj.</s><s>Stina ima detalj na lijevom dovratniku kapije gdje je reljefno predstavljana ptica, vjerovatno golub, koji je možda bio zaštitnik grada, a možda simbol plemićke porodice.</s><s>Bešlagić smatra da su to ostaci stećaka.</s>

<s>U prvoj polovini XX stoljeća u utvrđenju su se još nalazili džamija, mekteb i škola otvorena 1929. godine.</s>

<s>Sadašnje stanje 
Tvrđava je u vrlo lošem stanju.</s><s>Na pojedinim mjestima bedemi se naziru samo pri dnu.</s><s>Južni bedem Starog grada ima donekle sačuvanu vanjsku oplatu u dužini od oko 30 m, mjereno od kule na jugozapadnom uglu.</s><s>Preostalih 15 metara do zidina Novog grada je ogoljeno.</s><s>Vidi se jezgro bedema, a na 10-ak metara je ostala samo njegova donja polovina.</s><s>Na pojedinim dijelovima tabija oplata zidova je otpala.</s><s>Napuštena džamija i kuća nisu održavane.</s>

<s>Reference</s>

<s>Literatura 
 Ćiro Truhelka, Naši gradovi, opis najljepših sredovječnih gradova Bosne i Hercegovine, Sarajevo, izdanje knjižare J. Studnička i drug., 1904.</s><s>Hamdija Kreševljaković, Cazin i okolina, Sarajevo, 1934.</s><s>Radoslav Lopašić, Bihać i bihaćka krajina, II izdanje, Zagreb, 1943.</s><s>Hamdija Kreševljaković, Prilozi povijesti bosanskih gradova pod turskom upravom, Prilozi za orijentalnu filologiju i istoriju jugoslovenskih naroda pod turskom vladavinom, II/1951, Orijentalni institut u Sarajevu, Sarajevo, 1952,119-184.</s><s>Hamdija Kreševljaković, Stari bosanski gradovi, Naše starine I, Sarajevo, 1953, 7-45.</s><s>Marko Vego, Naselja srednjovjekovne bosanske države, 1957.</s><s>Šefik Bešlagić, Stećci, kataloško-topografski pregled, IRO "Veselin Masleša", Sarajevo, 1971.</s>

<s>Vanjske veze 
 Cazinska Krajina 
 Stari grad Bijela stijena</s>

<s>Bijela Stijena
Nacionalni spomenici u Cazinu</s>

