Crkva Uspenja presvete Bogorodice u Travniku
<s>Crkva Uspenja presvete Bogorodice u Travniku je crkva Srpske pravoslavne crkve (Mitropolija dabrobosanska), smještena na području opštine Travnik u Bosni i Hercegovini.</s>

<s>Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika na sjednici održanoj od 9. do 12. februara 2010. godine donijela je odluku da se crkva proglasi za nacionalni spomenik BiH.</s><s>Ovu odluku Komisija donijelo je u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Martin Cherry, Amra Hadžimuhamedović, Dubravko Lovrenović, Ljiljana Ševo (predsjedavajuća).</s><s>Nacionalni spomenik se sastoji od crkve sa zidnim slikama i pokretnom imovinom koju čine ikonostas sa 38 ikona i 13 samostalnih ikona, zidom porte, te objekat nekadašnje Prve srpske škole u Travniku.</s>

<s>Historija 
Podignuta je 1854. godine, uz odobrenje osmanske uprave, na zemljištu poklonjenom od strane veleposjednika Šemsibega Ibrahimpašića – Kukavčića, neposredno nakon prebacivanja sjedišta bosanskih namjesnika iz Travnika u Sarajevo, koje se odigralo 1850. godine.</s><s>Nije poznato ko je bio njen projektant ili graditelj, a nisu sačuvani ni podaci o detaljima gradnje.</s>

<s>Pored crkve podignuta je osnovna škola pod mazivom Prva srpska škola.</s><s>Njena gradnja je završena oko 1870. godine.</s><s>Izgrađena je uz odobrenje Safet-paše, koji je i sam dao materijalni doprinos gradnji.</s><s>Nova srpska škola je 1903. godine preselila u tek završeni objekat „Fufićeve zaklade,“ odnosno u današnju Muzička škola u TravnikuMuzičku školu, a stara škola je dobila namjenu parohijalnog doma.</s>

<s>Godine 1911. izvršena je nadogradnja crkve, a 1923. godine izliveno je crkveno zvono u Splitu i postavljeno je u zvonik.</s>

<s>Tokom Prvog i Drugog svjetskog rata crkva i škola nisu značajnije oštećeni.</s><s>Tokom posljednjeg rata u BiH (period 1992-95) u crkvi nisu vršene vjerske aktivnosti, a crkva je oštećena.</s><s>Godine 2000. izvršeni su radovi redovnog održavanja i manje popravke, neposredno prije ponovnog stavljanja crkve u službu.</s><s>Godine 2007. izvršena je izmjena crijepa limenim pokrivačem.</s>

<s>Prva srpska škola ponovo je stavljena u službu vjernika, a nekadašnja škola postaje nužni smještaj za socijalno ugrožene stanovnike Travnika.</s>

<s>Opis 
Pripada tipu jednobrodnih crkvi sa zvonikom, zidanih kamenim blokovima.</s><s>Ima pravougaonu osnovu dimenzija, 18,00m x 11,20m. U osovini crkve, koja je orijentisana u pravcu istok- zapad, sa zapadne strane, nalazi se zvonik dimenzija 2,60m x 2,60m, tako da ukupna dužina crkve, računajući i zvonik, iznosi 20,60m. Sa sjeverne i južne strane zvonika nalazi se po jedna sporedna prostorija identične širine zvonika i dužine od 4,30 m gdje su smješteni crkvena kancelarija i predulaz zvonika i galerije, s kojima je prostorija povezana drvenim stepenicama.</s><s>Obje sporedne prostorije imaju zasebne ulaze, sa zapada, odnosno juga, i odvojene su zidom od prizemnog dijela zvonika.</s>

<s>Ukupna visina crkve do sljemena iznosi 10,60m, a visina zvonika iznosi 19,90m.</s>

<s>U crkvi se čuvaju vrijedne ikone i rukopisne knjige iz 17. i 18.</s><s>Vijeka.</s><s>Ikonografski program na zidovima naosa crkve oslikao je Roman Petrović u periodu između 1927. do 1940. godine.</s><s>Roman Petrović je jedan od najznačajnijih predstavnika avangardnih tendencija (s posebnim naglaskom na ekspresionizam) u Bosni i Hercegovini i istaknuti član grupe Četvorica.</s><s>Njegova sakralna umjetnost je spoj vizantijske tradicije i likovnih inovacija prvih decenija XX vijeka.</s><s>Zidne slike su u izuzetno lošem stanju.</s><s>One uz ikonostas su, zbog masovnog otpadanja boje, gotovo nepovratno izgubljene.</s>

<s>Osim zidnih slika koje su dio živopisa zidovi su u cjelosti ukrašeni geometrijskim i floralnim ornamentom.</s><s>Boje, plava kojom je oslikana pozadina, zlatno-žuta kojom su naslikane zvijezde i crveno-smeđa kojom su oslikani ornamenti, zbog nanosa čađi i prašine izgubile su živost.</s><s>Postoji mogućnost da su ornamentisani zidovi dio prvobitne zidne dekoracije.</s>

<s>Reference</s>

<s>Literatura</s>

<s>Ljiljana Ševo, Pravoslavne crkve i manastiri u Bosni i Hercegovini do 1878. godine, Glas srpski, Grad Banja Luka, Banja Luka, 2002.</s>

<s>T‎
Građevine u Travniku
Mitropolija dabrobosanska
Nacionalni spomenici u Travniku</s>

