Drugi japansko-kineski rat
<s>Pod pojmom Drugi japansko-kineski rat podrazumijeva se vojna invazija Japana na Kinu, kao i vojne operacije širih razmjera japanske vojske na teritoriju Kine.</s><s>Invazija je počela 7. jula 1937. i trajala do 9. septembra 1945. godine.</s><s>Često se povezuje sa Ratom na Pacifiku, te nakon ulaska SAD u rat protiv Japana 7. decembra 1941. godine kao dio Drugog svjetskog rata.</s>

<s>U Narodnoj republici Kini i Tajvanu sukob se naziva Rat protiv Japana (kin. 抗日戰爭-抗日战争-kàngrì zhànzhēng), ali također i Rat otpora (kin. 抗戰-抗战-kàngzhàn).</s><s>U Japanu rat se naziva Japansko-kineski rat (jap. 日中戦争 - Nicchū Sensō), ali i HEI, Operacija C ili Invazija na Kinu.</s>

<s>Istorijski uzroci</s>

<s>Nakon Prvog japansko-kineskog rata 1894-95. godine Japan je pripojio Koreju, dok je Tajvan postao japanska kolonija.</s><s>Težnja Japana za proširenjem na Mandžuriju, regiju bogatu sirovinama, dovela je do sukoba sa Rusijom 1904. godine u Rusko-japanskom ratu, koji je Japan dobio, te se time Rusija morala povući iz Mandžurije.</s><s>Japan gradi željeznicu, štiteći je sa Guandong armijom stacioniranom u Kini, te željeznicom transportuje sirovine u pravcu Koreje.</s>

<s>Svjetskom privrednom krizom 1929. godine japanska je privreda teško pogođena, te izlaz iz krize japanski političari i vojni stručnjaci vide u jačanju kolonijalne politike Japana u pravcu Mandžurije.</s><s>Kao razlog za okupaciju Mandžurije, Japan nalazi navodno dizanje u zrak dijela južnomandžurske pruge kod grada Mukden.</s><s>Pruga je minirana od strane tajnih agenata Armije Guandong Doihara Kenjia i Amakasu Masahikoa, i trebala je poslužiti kao opravdani razlog za okupaciju.</s><s>Organiziranog otpora prema japanskoj vojsci od strane kineske armije nije bilo, jer su se u to vrijeme vodile borbe u kineskom građanskom ratu između Kuomintanga i Komunističke partije Kine.</s><s>Osim pojedinačnog otpora lokalnog stanovništva, japanske su trupe brzo zauzele Mandžuriju, te formirale marionetsku državu Mandžukuo.</s><s>Time se japanska vojska potpuno komandno i politički odvojila od japanske skupštine i samovoljno preuzimala vlast u Mandžukuou, a time i jačala svoju ulogu u unutrašnjoj politici Japana.</s>

<s>Odluka Kine o podizanju trgovinskog bojkota prema Japanu dovodi do smanjenja japanskog izvoza na jednu šestinu i zaoštravanja službenih odnosa dviju država.</s><s>Također incident u kojem su 1932. godine u Šangaju pet japanskih monaha ozlijeđeni, od kojih je, zbog posljedica, jedan monah umro, dovodi do medijskih propagandnih akcija japanske vlade, što kulminira napadom i bombardovanjem Šangaja 28. januara, u kojem je po procjenama poginulo 18.000 Kineza, a 240.000 ih je ostalo bez krova nad glavom.</s><s>Time Japan primorava Kinu na ukidanje trgovinskog bojkota, a u Šangaju se formira demilitarizirana zona.</s><s>U maju 1933. godine obje strane potpisuju primirje, koje Japanci ne poštuju i zauzimaju provincije Rehe i Chahar.</s><s>1935. godine Kina je prinuđena na stvaranje zone razdvajanja između Kine i Mandžukuoa, u kojoj Japanci formiraju kolaboracionističku armiju Istočnog Hopeia, a 1936. godine Japan zauzima Unutrašnju Mongoliju.</s>

<s>Protestom Lige naroda zbog japanskih akcija dolazi do shvatanja država članica Lige o nemogućnosti sprečavanja vojnih sukoba i istupanja Japana iz organizacije, te time dolazi samo do daljeg širenja japanskih vojnih akcija na području Kine.</s>

<s>1936. godine Japan potpisuje sa njemačkim Trećim Rajhom Pakt protiv Kominterne, koji je bio usmjeren protiv komunističke internacionale.</s><s>Paktu pristupa 1937. godine Italija, a za vrijeme Drugog svjetskog rata i još neke zemlje i vlade.</s><s>Pakt je imao više simboličko značenje, te će kasnije prerasti u Trojni pakt, političku i vojnu saradnju ovih triju država.</s>

<s>Zbog sve učestalijih napada na kinesko civilno stanovništvo, očekivalo se od kineskog generalisimusa Čang Kaj-šeka, tada najuticajnije osobe u Kini, organizovanje otpora prema Japanu.</s><s>No, Čang Kaj-šek se odlučuje na borbu protiv komunista, za koje je smatrao da su veća opasnost za Kinu nego japanci, mada mu se i pripisuje pasivnost i saradnja sa japanskim trupama.</s><s>Tek otmicom od strane oficira Zhang Xueliang i Yang Hucheng, Čang Kaj-šek potpisuje primirje sa jedinicama Komunističke partije, te zajedno stvaraju front i otpor prema japanskoj vojsci.</s>

<s>Hronologija rata</s>

<s>1937.</s>

<s>7. jula 1937. godine dolazi do incidenta na Mostu Marca Pola, izravnog oružanog sukoba kineske i japanske vojske, koji je označio početak Drugog japansko-kineskog rata.</s><s>Incident se dogodio 15 km jugozapadno od gradskog jezgra Pekinga, na mostu preko rijeke Yongding.</s><s>Nije dokazano da su japanske trupe isprovocirale napad.</s><s>Nakon pokušaja stvaranja primirja dva dana nakon izbijanja sukoba, japanske snage zahtijevaju od kineske armije ispunjavanje uslova koji bi time spriječili dalje prodiranje japanaca prema Pekingu.</s><s>Pregovori ne uspijevaju i već 25. jula japanske jedinice napadaju Peking i u bici za Peking, koja traje do 31. jula 1937. godine, japanska vojska zauzima glavni kineski grad.</s><s>Japanska vojska vjeruje u brzu pobjedu u ratu, mada kineska vojska već u bici za Šangaj pruža jak otpor.</s><s>Oko 200.000 japanskih vojnika i nepoznat broj kineskih vojnika vodili su bitku sa velikim gubicima.</s><s>Gubici na strani Kuomintanga su bili gotovo trećina od svih borbeno sposobnih vojnika.</s><s>Tek iskrcavanjem japanske 10-te armije u zalivu Hangzhou polovinom novembra kineska se vojska povlači iz Šangaja, te japanska vojska time dobija bitku.</s>

<s>5. novembra 1937. godine japanska vlada predlaže primirje pod uslovom da Kina prihvati principe iz 1934. godine, predložene od japanskog ministra vanjskih poslova Hirota Kōkija:
 Obustavljanje svih protivjapanskih akcija,
 Priznavanje Mandžukuoa od strane Kine, kao i održavanje prijateljskih odnosa između Mandžukuoa, Kine i Japana,
 Zajednička borba protiv komunizma.</s><s>Kuomintang u početku odbija ponuđene zahtjeve, mada kasnije mijenja mišljenje, ali tek 2. decembra.</s><s>Japanske su trupe u to vrijeme već zauzele Šangaj i kineska se vojska povlači, tako da je japanska vlada pored navedenih zahtjeva navela još zahtjev za demilitarizacijom sjeverne Kine i Unutrašnje Mongolije, plaćanje odštete i izgradnju političkih struktura za zajednički život i saradnju između Mandžukuoa, Kine i Japana.</s><s>Ovi su zahtjevi odbijeni od kineske vlade.</s>

<s>Komunistička partija Kine povukla se je pod vodstvom Mao Zedonga u tzv. Dugom maršu 1935. godine prema Yan'an, te je tamo izgradila vojnu bazu za obuku vojnika, kao i tzv. protivjapanski univerzitet za ideološko školovanje pod uticajem Mao-Zedongove strategije.</s><s>Za razliku od klasične komunističke strategije, Mao se zalaže za saradnju sa zemljoposjednicima i srednjom klasom.</s><s>Blagim reformama pridobija i siromašni dio stanovništva, te time popunjava i proširuje jedinice vojske.</s><s>Mao se odlučuje za gerilski rat protiv Japana, na koji japanska vojska odgovara razarenjem sela i masovnim ubijanjem pripadnika Komunističke partije.</s><s>Za razliku od jedinica Komunističke partije, u jedinicama Kuomintanga vladala je korupcija na svim nivoima.</s><s>Nestajalo je oružje i hrana, što je dovodilo do pada borbenog morala i slabe borbene gotovosti.</s>

<s>Japanska vojska 8. decembra dolazi do Nanjinga, tada glavnog grada Kuomintanga.</s><s>Lecima opkoljenim vojnicima i stanovnicima Nanjinga, japanska vojska poziva na predaju.</s><s>Grad bombardiraju danima gotovo bez prekida.</s><s>12. decembra u 17 sati zapovjednik odbrane grada izdaje naređenje o povlačenju vojnika iz opkoljenog grada.</s><s>Vojnici u panici odbacuju oružje i uniforme, sukobeći se sa civilima od kojih otimaju civilna odijela da bi izbjegli odmazdu.</s><s>Zajedno sa vojnicima civili pokušavaju pobjeći iz grada, te jedini izlaz vide u prijelazu rijeke Jangtsekiang.</s><s>U malim pretrpanim čamcima prelazeći rijeku utopilo se nekoliko hiljada ljudi u hladnoj rijeci.</s><s>13. decembra japanska vojska zauzima Nanjing.</s><s>U naredne tri sedmice japanska vojska u tzv. masakru u Nanjingu masakrira 300.000 kineskih civila i vojnika presvučenih u civilna odijela.</s><s>Čang-Kaj-šek prebacuje upravu u grad Chongqing.</s><s>Grad je pod kontrolom naoružanih bandi, tako da Kuomintang teško uspostavlja vlast i odbranu grada.</s><s>Nakon višednevnog bombardovanja grada od strane japanske avijacije, kineska vojska uz pomoć sovjetskih vojnika uspostavlja uspješnu zračnu odbranu.</s><s>Nedugo nakon toga kineska avijacija povremeno bombardira japanske trupe i Tajvan.</s>

<s>1938.</s>

<s>Zbog slabosti kineske privrede i nerazvijenosti kineske vojske oslabljene u građanskom ratu, kineski se zapovjednici odlučuju na strateško povlačenje većih vojnih jedinica duboko u pozadinu.</s><s>Istovremeno vrši se demontaža i transport industrijskih pogona u pozadinu.</s><s>Vojne se akcije svode na oružane sukobe manjih razmjera, čekajući na reorganizaciju vojnih trupa u pozadinu, kao i vojnu pomoć SAD.</s><s>1938. godine dolazi do organiziranja tzv. taktike magnetnog rata, kojom kineske trupe ostvaruju manje pobjede.</s><s>Taktika se svodi na privlačenje japanskih jedinica u područja koja su pogodnija za napad i imaju prednost za bržim povlačenjem u slučaju neuspjeha.</s>

<s>U januaru 1938. godine japanska vlada, nakon neuspjeha u pregovorima, donosi odluku o potpunom uništenju kineske nacionalne vlade.</s><s>Japan poduzima ofanzivu u pravcu grada Wuhan.</s><s>U prvoj fazi bilo je potrebno zauzeti važnije željezničke čvorove na sjeveru.</s><s>Napadom na grad Xuzhou, važno željezničko čvorište, japanske trupe pokušavaju zauzeti garnizon Tai'erzhuang.</s><s>U borbi za Tai'erzhuang gine, po kineskim izvorima, 30.000 japanskih vojnika.</s><s>Ova se bitka smatra prvim većim porazom Japana u ratu.</s><s>Već u drugom napadu japanska vojska 19. maja zauzima grad, ali mit o nepobjedivosti Japana je time uništen.</s><s>Nedugo nakon toga Japanci osvajaju Xuzhou u bici za Xuzhou.</s><s>Poraz je naveo japansku vladu u aprilu 1938. godine do odluke o mobilizaciji i još većem angažovanju vojske u Kini.</s>

<s>9. juna 1938. godine generalisimus Čang-Kaj-šek naređuje rušenje brana na Žutoj rijeci, čime bi se poplavile velike površine, smatrajući da će time zaustaviti japansko prodiranje.</s><s>Zbog neinformisanja kineskog civilnog stanovništva gine oko 890.000 Kineza, 4.000 sela i 11 gradova su uništeni, a beskućnici postaju 12 miliona Kineza.</s><s>Time se mijenja i prirodni tok rijeka, a japanska se ofanziva odgađa samo za nekoliko mjeseci.</s>

<s>Sa velikim gubicima Japanci zauzimaju 25. oktobra Wuhan.</s><s>Nedugo nakon toga zauzimaju Guangzhou bez većeg otpora.</s><s>Time se japanski generalštab, uslijed slabe procjene kineske vojne taktike, nada skoroj pobjedi nad kineskom armijom.</s>

<s>1939.</s>

<s>Vojne operacije japanske vojske u 1939. godini svode se na pokušaje da se zauzimanjem priobalnog dijela Kine i većih otoka Kina odvoji od Francuske Indokine i Burme, te se time onemogući doprema vojnog materijala i oružja (Operacija Hainan u martu 1939. godine).</s><s>Polovinom marta do maja vodile su se borbe za Nánchāng, i to je ujedno bila prva veća bitka između japanske vojske i Nacionalne revolucionarne armije Kine, nakon poraza u bici kod Wuhana.</s><s>Cilj je bio osvojiti područja koja su bila pod kontrolom Kuomintanga i time obezbijediti neometano transportovanje materijala i vojne opreme prema jugoistočnim provincijama.</s><s>Zauzimanjem Nánchānga Japanci su isključili kinesku avijaciju koja je u tom dijelu imala značajnu vojnu bazu.</s><s>U borbama je učestvovalo preko 200.000 japanskih vojnika, podržanih avijacijom, artiljerijom i tenkovima.</s><s>Kineska se vojska sa oko 120.000 vojnika povukla preko rijeke Xiushui, te je nakon prvog poraza, ponovo u aprilu, pokušala bez uspjeha zauzeti Nánchāng.</s><s>Time je put prema Indokini Japanu bio otvoren.</s><s>Daljom ofanzivom japanska vojska zauzima gradove Suizhou i Shantou.</s><s>U septembru Japanci prodiru prema središtu južnokineske provincije Hunan, napadajući grad Changsha.</s><s>Bitke za Changsha su trajale do oktobra i kineska se vojska morala povući sjeverno od grada.</s><s>Reorganizacijom trupa Kinezi se uspijevaju vratiti i grad gotovo zauzeti, ali upotrebom bojnih otrova japanska vojska nanosi im velike žrtve, međutim grad ne uspijevaju zauzeti.</s><s>Usljed velikih gubitaka japanska se vojska povlači prema sjeveru.</s>

<s>1940.</s>

<s>Japanska vlada uviđa nemogućnost upravljanja Kinom, te u martu 1940. godine proglašava marionetsku vladu sa Wang Jingwei, prebjeglim generalom vojske Kuomintanga, koji je dezertirao iz Chongqinga 18. decembra 1938. godine.</s><s>Vlada je zbog zločina japanske vojske među kineskim stanovništvom bila prilično neomiljena.</s><s>Borbe su se 1940. godine vodile na svim ratištima, bez većih uspjeha za obje strane.</s><s>Istočni dio Kine nalazio se pod vlašću Japana, a ostatak Kine je bio podijeljen između Kuomintanga i Komunističke partije Kine.</s><s>Japanska ofanziva na provinciju Guangxi trajala je od novembra 1939. do novembra 1940. godine i imala za cilj zauzimanje pravca prema Burmi i Vijetnamu.</s><s>Vojne operacije su se vodile i u sjevernoj provinciji Suiyuan, u bici za Wuyuan, središnjoj provinciji Hubei bitkom za Zaoyang-Yichang, ofanzivnom akcijom Crvene Armije Kine nazvanom bitka 100-te regimente na području sjeverne Kine, u kojoj su, između ostalog, kineske trupe zauzele strateški važne rudnike uglja.</s><s>Invazija japanske vojske u sjevernom Vijetnamu u septembru 1940. godine imala je za cilj presijecanje puteva kojima je kineska vojska dobijala pomoć iz Francuske Indokine.</s><s>Japanska se vojska sukobila sa jednicama francuske vojske.</s>

<s>1941.</s>

<s>Zajednički front između Kuomintanga i komunista raspada se 1941. godine, a Japanci ne uspijevaju odsjeći Chongqing osvajanjem Burme, te pomoć Kini dolazi iz pravca Indije preko Assama.</s><s>SAD su na početku rata bile neutralne, ali nakon izvještaja o ratnim zločinima u Nankingu i potapanja američkog broda topovnjače Panay, američka vlada uvodi embargo na izvoz željeza i nafte u Japan, a vojsku Kuomintanga potpomaže sa Flying Tigers, dobrovoljačkom eskadrilom američke avijacije.</s><s>Mjere su za SAD bile veoma važne, jer je prijetila opasnost potpunog preuzimanja vlasti Japana u Aziji, slabljenje pozicija evropskih kolonijalnih sila Velike Britanije, Francuske i Holandije, te ugrožavanje američkih interesa na Filipinima, koji su tada bili pod vlašću SAD.</s><s>Embargo je gotovo onemogućio dalje napredovanje Japana u Kini, ali je japansku vladu usmjerio u pravcu otvorenog rata sa SAD-om i napada na Pearl Harbor 7. decembra 1941. godine.</s><s>Nakon napada, Kina službeno objavljuje rat Japanu, a rat se širi na čitavo područje Tihog okeana, zbog potreba Japana za sirovinama.</s>

<s>Borbe manjeg intenziteta vode se uglavnom u središnjoj Kini u provincijama Henan, Hubei, Jiangxi i Shanxi.</s><s>Veća ofanziva bila je u septembru i oktobru u bici za Changsha, pokušaja japanske vojske da ponovo zauzme grad Changsha u provinciji Hunan.</s><s>Japanci nisu uspjeli zauzeti grad, te su izgubili oko 10.000 vojnika.</s><s>Zbog poraza japanska se vojska povukla sa svih obližnjih položaja.</s>

<s>1942.</s>

<s>Krajem decembra 1941. godine japanska vojska počinje novu ofanzivu na Changsha, koja je bila treći pokušaj japanske vojske da zauzmu Changsha.</s><s>U ofanzivi je učestvovalo 120.000 vojnika japanske vojske, potpomognutih avijacijom i mornaricom, protiv 300.000 kineskih vojnika Kuomintanga.</s><s>Japanske su snage pretrpjele velike gubitke i povukle su se 15. januara 1942. godine izbjegavši jos veće žrtve, zbog mogućeg opkoljavanja.</s><s>Iste su se godine vodile bitke prema Burmi, koje su bile potpomognute britanskim trupama.</s><s>Borbe su trajale do juna 1942. godine.</s><s>Američki general Joseph Stilwell imenovan je 1942. godine za člana generalštaba vojske Kuomintanga.</s><s>Zbog znanja kineskog i japanskog jezika, premješten je na ratišta Burme i Kine.</s><s>Njegov cilj je bio pomoći u reorganizaciji kineske vojske, koja bi se sa obnovljenim trupama ravnopravno mogla suprostaviti japanskoj vojsci.</s><s>Bitke su vođene i u provincijama Jiangxi i Chongqing.</s>

<s>1945.</s>

<s>8. augusta Sovjetski Savez, na osnovu dogovora na Jalti, objavljuje rat Japanu i ulazi u Mandžukuo sa preko milion vojnika.</s><s>Operacijom Augustovska oluja sovjetska Crvena Armija preko Mongolije napada nepripremljene japanske vojnike, koji su sovjetsku invaziju očekivali u oktobru.</s><s>Istovremeno Crvena Armija osigurava pozadinski opskrbne punktove za zračnu podršku trupa, te nezadrživo napada na relativno ogromnom prostranstvu.</s><s>Nakon kapitulacije Japana 15. augusta japanski car proglašava primirje, ali sovjetske trupe prodiru sve do središta Mandžukoa i zauzimaju gradove Mukden, Hsinking i Qiqihar.</s><s>U isto vrijeme jedinice mongolske vojske zauzimaju Mengjiang i Guihua.</s><s>18. augusta sovjetske trupe se iskrcavaju na sjever Koreje, na poluotok Sahalin i na Kurilske otoke.</s><s>Prisustvo na sjeveru Koreje dovodi kasnije do sukoba i korejskog rata, a Sahalin i Kurilski otoci prelaze u suverenitet Sovjetskog Saveza.</s>

<s>Vidite još 
 Kineska historija</s>

<s>Reference</s>

<s>Literatura</s>

<s>Bayly, C. A., and T. N. Harper.</s><s>Forgotten Armies: The Fall of British Asia, 1941–1945.</s><s>Cambridge, MA: Belknap Press of Harvard University Press,  2005. xxxiii, 555p. .</s><s>Bayly, C. A., T. N. Harper.</s><s>Forgotten Wars: Freedom and Revolution in Southeast Asian.</s><s>Cambridge, MA: Belknap Press of Harvard University Press,  2007. xxx, 674p. .</s><s>Gordon, David M. "The China–Japan War, 1931–1945" Journal of Military History (Jan. 2006). v. 70#1, pp, 137–82.</s><s>Historiographical overview of major books from the 1970s through 2006
 Guo Rugui, editor-in-chief Huang Yuzhang,中国抗日战争正面战场作战记 China's Anti-Japanese War Combat Operations (Jiangsu People's Publishing House, 2005) .</s><s>On line in Chinese: 中国抗战正向战场作战记 
 Hsiung, James Chieh, and Steven I. Levine, eds., China's Bitter Victory: The War with Japan, 1937–1945.</s><s>Armonk, NY: M.E. Sharpe,  1992. xxv, 333p. .</s><s>Chapters on military, economic, diplomatic aspects of the war.</s><s>Annalee Jacoby and Theodore H. White, Thunder out of China, New York: William Sloane Associates, 1946.</s><s>Critical account of Chiang's government by Time magazine reporters.
 - Book about the Chinese and Mongolians who fought for the Japanese during the war.</s>

<s>Lary Diana, and Stephen R. Mackinnon, eds.</s><s>The Scars of War: The Impact of Warfare on Modern China.</s><s>Vancouver: UBC Press, Contemporary Chinese Studies,  2001. xii, 210p. .</s><s>MacKinnon, Stephen R., Diana Lary and Ezra F. Vogel, eds.</s><s>China at War: Regions of China, 1937–1945.</s><s>Stanford, CA: Stanford University Press,  2007. xviii, 380p. .</s><s>Peattie, Mark.</s><s>Edward Drea, and Hans van de Ven, eds.</s><s>The Battle for China: Essays on the Military History of the Sino-Japanese War of 1937–1945 (Stanford University Press, 2011); 614 pages
 
 
 de Ven, Hans van, Diana Lary, Stephen MacKinnon, eds.</s><s>Negotiating China's Destiny in World War II (Stanford University Press, 2014) 336 pp. online review
 
 
 Issue 40 of [China, a collection of pamphlets Original from Pennsylvania State University Digitized Sep 15, 2009</s>

<s>Vanjski veze</s>

<s>"CBI Theater of Operations" – IBIBLIO World War II: China Burma India Links to selected documents, photos, maps, and books.</s><s>Addresses to the House of Representatives and to the Senate by Soong Mai Ling</s>

<s>Annals of the Flying Tigers
KangZhan.org – Gallery and history of the Sino-Japanese war  /
Japanese soldiers in the Sino-Japanese war, 1937–1938 
History and Commercial Atlas of China, Harvard University Press 1935, by Albert Herrmann, Ph.</s><s>D. See bottom of the list for 1930s maps.</s><s>Perry-Castañeda Library Map Collection, China 1:250,000, Series L500, U.S. Army Map Service, 1954– .</s><s>Topographic Maps of China during the Second World War.</s><s>Perry-Castañeda Library Map Collection Manchuria 1:250,000, Series L542, U.S. Army Map Service, 1950– .</s><s>Topographic Maps of Manchuria during the Second World War.
.</s><s>Multi-year project seeks to expand research by promoting cooperation among scholars and institutions in China, Japan, the United States, and other nations.</s><s>Includes extensive bibliographies
Photographs of the war from a Presbyterian mission near Canton.</s><s>"The Route South"</s>

<s>Video snimci</s>

<s>Drugi svjetski rat
Vojne operacije</s>

