Kneževina-biskupija Basel
<s>Kneževina-biskupija Basel (njemački: Hochstift Basel, Fürstbistum Basel, Bistum Basel) bila je kneževina-biskupija koja je egzistirala od 1032 do 1803.</s>

<s>Historija i karakteristike</s>

<s>Historija te kneževine seže do Zapadnog Rimskog Carstva i vrijeme kad se biskup u 5. vijeku preselio iz Auguste Raurice u Basel zbog invazije germanskog plemeskog saveza Alamana na puno sigurnije brdo iznad Basela gdje je već postojalo nekoliko bedema.</s>

<s>Biskupija je životarila sve do Carstva Karla Velikog.</s><s>Biskupi Wado i Haito (762.-836.) bili su savjetnici Karla Velikog i pokretači presudnih promjena.</s>

<s>Posljednji burgundski kralj Rudolf III, poklonio je biskupiji 999. benediktinsku Opatiju Moutier-Grandval sa svim domenama između Jezera Bienne i Alzasa.</s>

<s>Nakon smrti Rudolfa III - 1032., Basel i Jura postali su dio Svetog Rimskog Carstva, a biskup svetorimski princ i vazal.</s><s>Više od jednog vijeka baselski biskupi imali su koristi od velikodušnosti careva, koji su poklanjali velike i geografski raštrkane feude.</s>

<s>Svetorimski car Heinrich II (953-1024) financirao je obnovu katedrale u Baselu.</s><s>Car Heinrich III darovao je 1041. golemu grofoviju Augstgau, na vratima Basela, a car Heinrich IV poklonio je 1080. grofoviju Härkingen.</s>

<s>Nakon stjecanja opatije sv. Ursanne 1146. i vojnih kampanja u 13. vijeku Kneževina-biskupija Basel je postala dominantna sila u gornjem toku Rajne.</s>

<s>Na svom se vrhuncu prostirala po Masivu Jura, južnom Alzasu i krajevima južne Njemačke.</s><s>Stara Švicarska Konfederacija je nakon Burgundskih ratova okupirala južni dio Jure i gradove Biel (1476.) i Moutier (1477).</s><s>Za razliku od tog sjever Jure sa gradovima Delémont, Porrentruy i Saint-Ursanne ostali su pod vlašću kneževa-biskupa.</s>

<s>Kad se grad Basel 1513. pridružio Staroj Švicarskoj Konfederaciji, pogoršali su se odnosi između biskupa i grada.</s><s>Pored tog sve jači utjecaj reformacije prisilio je biskupe da 1527. presele svoju rezidenciju u Porrentruy.</s>

<s>Spomenici Porrentruya svjedoče o moći kneževa biskupa i njihova dvora.</s><s>Westfalski mir (1648.) prouzročio je daljnje (političko) razdvajanje sjevernog i južnog dijela Jure.</s>

<s>Ipak je najveći dio sjeverneJure ostao katolički i pod vlašću kneževa biskupa i Svetog Rimskog Carstva, ali je pretežno protestanski Kanton Bern zadržao svoje domene u južnoj Juri.</s>

<s>Francuska revolucija donjela je tektonske promjene toj kneževini i njezin kraj.</s>

<s>Sjeverni dio Jure postao je francuska marionetska Raurakijska Republika 1792.</s><s>Ta se republika spojila sa departmanom Mont-Terrible 1793.</s><s>Prva Francuska Republika je anektirala jug Jure 1798. i pripojila ga tom departmanu.</s>

<s>Nakon tog je 1800. čitav teritorij kneževine-biskupije dan Depertmanu Haut-Rhin.</s>

<s>Takvo stanje potrajalo je do Napoleonovog poraza, kad su savezničke trupe okupirale taj kraj 1813. godine.</s>

<s>Na Bečkom kongresu (1814.-1815.) četiri tadašnje velesile odlučile su podijeliti teritorij kneževine biskupije između Kantona Bern i Kantona Basel.</s><s>Bern je dobio gotovo čitav teritorij, osim Birsecka koji je dat Baselu kao kompenzacija za gubitak teritorija po Vaudu i Aargau.</s>

<s>Ta podjela bila je glavni uzrok razdvajanja Grada Basela od Kantona Bern i stvaranja novog Kantona Jura sa pretežitim katoličko-frankofonim stanovništvom, koji se odvojio od Kantona Bern 1979.</s>

<s>Izvori</s>

<s>Vanjske veze
 
 Bâle (évêché)</s>

<s>Historija Švicarske
Sveto Rimsko Carstvo
Historija Francuske</s>

