Prenatalni razvoj čovjeka
<s>Prenatalni razvoj čovjeka je razvoj čovjeka od začeća do rođenja.</s><s>Tijekom 9 mjeseci (ako se ne dogodi privremeni porod) od stanice jedva vidljive mikroskopom postepeno se događa razvoj sve do novorođenčeta težine oko 3 kg i dužine oko 50 cm.</s><s>Sve do modernog doba, ljudski razvoj u prvih 9 mjeseci bio je nepoznanica.</s><s>Tek napretkom znanosti i tehnologije došlo se do saznanja o razvoju, izgledu i ponašanju ljudskih bića u prvim mjesecima života.</s>

<s>Germinalna faza</s>

<s>Do začeća dolazi spajanjem spermija i jajne stanice.</s><s>Nastaje oplođeno jajašce koje ima 46 kromosoma, 23 od oca i 23 od majke.</s><s>Ta stanica sadrži složen genetski nacrt svake pojedinosti poput spola, visine, boje kože itd.</s><s>Na DNK zapisane su sve potrebne genetske informacije.</s><s>Njih ima jako puno, toliko koliko bi stalo u pet setova Enciklopedije Britannice.</s><s>Jako mnogo podataka zapisano je u jako minijaturnom obliku.</s><s>Kada bi se na jedno mjesto skupili svi genetski podaci s DNA 5 milijardi ljudi na Zemlji, oni bili veličine dvije tablete.</s>

<s>Germinalnu fazu (zametka) karakteriše ubrzani rast broja ćelija i neprimjetan porast ukupne mase.</s>

<s>Začeće</s>

<s>Efektivno začeće je spajanje spermatozoidaa i jajne ćelije.</s><s>Svaki od ovih gameta unosi po jedan komplet haploidne hromosomske garniture (n), tj. zametak dobija po 23 hromosoma oca i majke.</s><s>Tako, normalna hromosomska garnitura sadrži diploidni komplement od 2n=46.</s>

<s>Zigot je muški ako je jaje oplođeno  spermatozoidom koji nosi  Y hromosomg, a ženski- ako je oplođeno spermom sa X hromosomom .</s><s>Y hromosom sadrži   SRY  gen  koji, u kasnijim stadijima, uključuje produkciju  androgena i usmjerava razvoj tijela muškog tipa.</s><s>Mitohondrije, naprotiv, dobijaju  genetičku informaciju majke putem jajne ćelije.</s>

<s>Tokom prvih sati nakon oplodnje završi se prva dioba zigota na dvije (gotovo) identične ćelije; njihovo spontano ili provocirano razdvajanje rezultira razvojem jednojajnih blizanaca.</s><s>Slijedeća (druga) ćelijska dioba završava se tek krajem drugog dana, a četvrtog dana nakon oplodnje novi organizam ima ukupno oko 60 do 70 ćelija.</s><s>Ćelijske diobe i dalje teku, ne “čekajući” jedna drugu.</s><s>Do kraja prve sedmice završava se grupisanje zametnih ćelija po budućim funkcionalnim cjelinama i plod (na stupnju blastule) se ugnježđuje u zid materice (nidacija).</s><s>Narednih sedam nedjelja obuhvata embrionalnu fazu razvoja i rasta, koja traje do pojave uočljivih znakova regionalizacije i organogeneze, tj. do onog stupnja kada proces diferencijacije i morfogeneze dospije do jasne prepoznatljivosti glavnih tjelesnih regiona i organa.</s><s>Ova razvojna faza obično završava krajem osme postmenstrualne sedmice.</s><s>Zato se početak trećeg mjeseca trudnoće u praksi uzima i kao početak fetalne faze prenatalnog života, koja traje od rođenja.</s>

<s>U proučavanju rasta, oplodnju (fertilizaciju) ne možemo posmatrati kao jednostavno fizičko spajanje (koncepciju) jajne ćelije i spermatozoida, već kao posljedicu i početak složenog biohemijsko–fiziološkog međudjelovanja spojenih spolnih ćelija.</s><s>Spajanjem njihovih genetičkih i metaboličkih potencijala u citoplazmi jajne stanice nastaje pronukleus zigota, što označava na-stanak novog života i početni čin razvoja jedinke.</s><s>Ubrzo nakon oplodnje počinje intenzivno umnožavanje (replikacija, tj. autoreprodukcija) molekula DNK i biosinteza gradivnih bjelančevina, a zatim i ubrzano uvišestručavanje broja ćelija i intenzivno prenatalno rastenje.</s><s>Ovaj period ontogeneze ispoljava sve bitne crte konstantnog eksponencijalnog rasta (D):</s>

<s>D =107,3 / Σ (208,2 / t);   t = dani   ◦   P = 0.2808 D x 2,278   ◦    M = 0,26 D x 3,108 + 4,6</s>

<s>Razvoj ljudskog embrija</s>

<s>Prvi mjesec 
Prva stanica se već prvog dana dijeli na više stanica.</s><s>Od 3.- 4. dana embrij putuje jajovodima do maternice, gdje se usađuje u unutrašnjoj stijenki oko 7. do 10. dana nakon začeća i počinje se hraniti.</s><s>Od 10. do 14. dana embrij svojim hranjenjem i izlučivanjem hormona spriječava mjesečnicu.</s><s>Živčani sustav, mozak i leđna moždina oblikuju se 20. dan.</s><s>Dan kasnije srce počinje kucati.</s><s>Nakon četiri tjedana mogu se raspoznati noge, ruke, oči i uši.</s><s>Mišići i kralježnica su oblikovani.</s><s>Nakon navršenih mjesec dana srce pumpa sve veće količine krvi.</s><s>Dolazi do odvajanja majčine krvi od krvi embrija u posteljici, istovremeno se propuštaju kisik i hrana.</s><s>U usporedbi s prvom stanicom, embrij je 10 000 puta veći i dalje raste.</s>

<s>Drugi mjesec</s>

<s>Počinje proizvodnja pigmenta očiju 35 dan.</s><s>Na ruci se mogu vidjeti svi prsti.</s><s>Oko 40. dana pojavlju se moždani valovi.</s><s>U šestom tjednu obično majka saznaje za trudnoću.</s><s>Mozak nadzire rad organa i mišića, a jetra proizvodi krvne stanice.</s><s>Embrij je veličine 10-12 mm.</s><s>Pupčanom vrpcom dolazi krv s kiskom i hranjivim tvarima do embrija, a odlazi upotrebljena krv.</s><s>Srce ima 140-150 otkucaja u minuti  U 7. tjednu zatvaraju se očni kapci, da zaštite nježne oči.</s><s>Otvorit će se tek u 7. mjesecu.</s><s>Oblikuju se preteče zubi.</s><s>U 8. tjednu embrij je postao plod (lat. fetus).</s><s>Bubrezi i želudac obavljaju funkcije.</s><s>Usklađuje se rad živčanog i mišićnog sustava.</s><s>Dužina ploda je oko 3 cm.</s><s>Beztežinski lebdi u plodnoj vodi.</s><s>Zaštićen je u njoj od udara i pritisaka.</s>

<s>Razvoj ljudskog ploda</s>

<s>Treći mjesec</s>

<s>U 9. tjednu trudnoće pojavljuju se jedinstveni otisci prstiju, koji ostaju nepromijenjeni do smrti.</s><s>Plod je u stanju vježbati mišiće pomičući glavu.</s><s>Može sisati prst, otvarati i zatvarati usta.</s><s>Razvija se dišni sustav.</s><s>Naizmjenično spava i budi se.</s><s>U sljedećem tjednu, plod može mrštiti se, gutati i micati očnim kapcima.</s><s>U 11. tjednu dolazi do mokrenja.</s>

<s>Četvrti mjesec</s>

<s>Trudnoća se pozna na majci.</s><s>Plod može čuti majčin glas, zvukove i otkucaje majčinog srca.</s><s>Kosti su meke i savitljive.</s><s>Preko pupčane vrpce odvija se kruženje tekućine po 280 litara na dan.</s><s>Dužina ploda je oko 25 cm.</s><s>Međusobni omjer tjelesnih proporcija  sličan je kao kod odraslih ljudima, samo je glava proporcionalno veća.</s><s>Majka počinje osjećati pokrete ploda.</s>

<s>Peti mjesec</s>

<s>Ako se porodi u ovoj dobi ima šanse za preživljavanje, zbog napretka znanosti.</s><s>Može reagirati na zvukove izvana, tako što će se pomicati.</s>

<s>Šesti mjesec</s>

<s>Koža je zaštićena posebnom mašću.</s><s>Proradile su uljne i znojne žlijezde.</s>

<s>Sedmi mjesec</s>

<s>Plod može koristiti sva četiri osjetila: sluh, vid, opip i okus.</s><s>Može prepoznati glas majke.</s>

<s>Osmi mjesec</s>

<s>Beba može štucati.</s><s>Koža je sve deblja, radi bolje zaštite.</s><s>Razvijaju se antitijela u tijelu bebe.</s>

<s>Deveti mjesec</s>

<s>Beba je spremna za rođenje.</s><s>Preživjela bi i da se porod dogodio ranije, ali sada je najspremnija.</s><s>Prosječna beba rađa se između 266. i 294. dana od začeća.</s><s>Organi se i dalje nastavljaju razvijati.</s>

<s>Izvori</s>

<s>Embriologija</s>

