Hipogeum u Hal Saflieni
<s>Hipogeum u Ħal Saflieni (Neolitske katakombe na Malti) otkrivene su 1902. godine na brežuljku iznad luke u Valeti, predgrađe Paola, Malta.</s><s>Pripadaju megalitskom hramu u Hal Saflieni.</s><s>Riječ je o jedinstvenom prahistorijskom spomeniku, u čija tri nivoa su pronađeni posmrtni ostaci 6.000 - 7.000 osoba, sa ličnim ukrasima i keramičkim sudovima.</s><s>Groblje je bilo korišćeno kroz Żebbuġ, Ġgantija i Tarxien faze malteške neolitske prahistorije, u vremenu od oko 4000 do 2500 godina p.n.e. Smatra se da je hipogeum bio svetilište i nekropola.</s>

<s>Svjetska baština  
Podzemno groblje je 1980. godine uvršteno na UNESCO-ovu listu svetske baštine.</s><s>To je jedini poznati evropski primjer podzemnog "labirinta" iz oko 4.000 do 2.500 godina p.n.e. Kvalitet njegove arhitekture i izvanredno stanje očuvanosti čine ga bitnim prahistorijskim spomenikom.</s><s>Hipogeum u Ħal Saflieni je jedno od najbolje očuvanih arheoloških lokaliteta iz doba neolita.</s><s>Izuzev pojedinih dijelova nadzemnog ulaza, svi ostali nalazi, uključujući arhitektonske detalje i oslikane zidne dekoracije, ostali su netaknuti.</s>

<s>Hipogeum je otkriven slučajno 1902. godine kada su radnici probili njezin krov pri radovima na izgradnji cisterne za stambeno naselje.</s><s>Od 1992. do 1996. godine ulaz u hipogeum je bio zatvoren zbog restauratorskih radova, a od ponovnog otvaranja, ulaz je dozvoljen za samo 80 posjetilaca dnevno.</s><s>Na ulaznice se čeka i po nekoliko nedjelja.</s>

<s>Opis 
Podzemno groblje je niz od tri nivoa komora, isklesanih u mekom krečnjaku, koristeći samo oruđe od kremena i opsidijana i rogova životinja.</s><s>Gornji nivo je i najstariji, i u njega se ulazi sa vanjskog puta.</s><s>Na njegovim bočnim stranama urezano je više otvora i komora za sahranjivanje mrtvih.</s><s>Dva niža nivoa takođe su u potpunosti isklesana u prirodnoj stijeni.</s><s>Nešto prirodnog dnevnog svjetla je dopiralo do srednjeg nivoa kroz mali otvor sa gornjeg nivoa, ali je vještačko osvjetljenje sigurno korišteno za kretanje kroz prostorija srednjeg i najnižeg nivoa, koji je 10,60 m ispod današnjeg nivoa tla.</s>

<s>Jedna od najupečatljivijih karakteristika hipogeuma Ħal Saflieni je u imitaciji arhitekture nadzemnih megalitskih hramova.</s><s>Karakteristike uključuju lažne uvale, inspirisane trilitonskim vratima i prozorima.</s><s>Što je najvažnije, neke od prostorija imaju tavanice sa jednim prstenom od klesanog kamena koji se nadvija nad onim ispod i imitira krov od klesanog zida.</s>

<s>Na lokalitetu su pronađene keramičke posude ukrašene zamršenim dizajnom, dugmad od školjki, kamene i glinene perle i amajlije, kao i male uklesane životinje i ptice koje su se izvorno mogle nositi kao privjesci.</s><s>Najupečatljiviji nalazi su kamene i glinene figurice koje prikazuju ljudske figure, od kojih je najpoznatija ona koja prikazuje ženu koja leži na krevetu, popularno poznata kao "Dama koja spava".</s><s>Ova figura je sama po sebi umjetničko djelo.</s>

<s>Reference</s>

<s>Svjetska baština na Malti
Neolitska nalazišta</s>

