Pravoslavna Crkva svetog Vaznesenja Hristovog u Nevesinju
<s>Crkva Svetog vaznesenja Hristovog u Nevesinju nalazi se u opštini  Nevesinje, Bosna i Hercegovina.</s><s>Pripada Srpskoj pravoslavnoj crkvi, i  Eparhiji zahumsko-hercegovačkoj i primorskoj.</s><s>Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika, na sjednici održanoj od 27. juna do 2. jula 2005. godine, donijela je odluku da se crkva proglasi za  nacionalni spomenik BiH.</s><s>Ovu odluku Komisija je donijela u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Amra Hadžimuhamedović, Dubravko Lovrenović, Ljiljana Ševo (predsjedavajuća) i Tina Wik.</s>

<s>Istorija 
Sagrađena je u periodu od 1879. do 1886. godine, kada je, 15. avgusta, i osvećena.</s><s>Pisanih istorijskih podataka o objektu nema.</s><s>Do 1936. godine crkva je bila pokrivena kamenim pločama.</s><s>U toku II svjetskog rata crkva je zapaljena.</s><s>Nakon rata pretvorena je u skladište vune.</s><s>Tokom 1951. godine obavljena je restauracija crkve, nakon kojih je crkva ponovo osvećena.</s><s>Radovi na restauraciji, vršeni su,  i u periodu od 1987. do 1988. godine.</s><s>U periodu nakon 1991. godine u okviru dvorišnog zida crkve, u jugozapadnom dijelu parcele, sagrađen je objekat parohijskog doma.</s>

<s>Opis 
U arhitektonskom oblikovanju crkve prisutni su elementi neoromanike vidljivi u pravougaonoj osnovi, masivnim zidovima bez mnogo otvora, jednostavnim izduženim i lučno završenim prozorima i kamenom pravougaonom portalu.</s><s>Crkve ima pravougaonu osnovu 9,20 x 20,0 m i pripada jednobrodnim bazilikama sa pripratom, naosom i oltarskim prostorom.</s><s>Zasvedena apsida, na istočnoj strani, u osnovi je izvedena kao polukružna.</s><s>Visina crkve, mjerena od nivoa terena do krovnog vijenca, iznosi oko 7,30 m, a apside oko 6,0 m.
 
U osovini spoljnog zida zapadne fasade izveden je zvonik približno kvadratne tlocrtne osnove 2,80 x 2,90 metara.</s><s>Visina zvonika iznosi oko 15 m. Građen je od pravilno tesanog kamena sa cementnim fugama.</s><s>Konstrukcija zvonika je oslonjena na četiri masivna stuba od kojih su dva «utopljena» u debljinu zida.</s><s>Stubovi, dimenzija 85 x 80 cm, međusobno su povezani čeličnim zategama, postavljenim u visini kapitela.</s><s>Stubovi nose konstrukciju bačvastog svoda.</s>

<s>Ikonostas crkve postavljen je 1951. godine na mjesto starijeg kamenog.</s><s>Ram ikonostasa je izrađen od drveta na koji su pričvršćene ikone, slikane na platnu.</s><s>Ikone međusobno razdvaja tordirani stub.</s><s>U kompozicionom pogledu raspored ikona na ikonostasnoj pregradi može da se podijeli na četiri horizontalne cjeline.</s>

<s>Godine 1987/88. tokom renoviranja u unutrašnjosti, na svodu crkve, načinjeno je tzv. nebo.</s>

<s>U sklupu parohijske kuće u Nevesinju postoji biblioteka sa čitaonicom Srpske pravoslavne opštine Nevesinje.</s><s>Među knjigama se izdvaja Časoslov iz 1761. godine, više oktoiha, cvjetnih trioda, malih i velikih trebnika, tipika, crkvenih kalendara, psaltira, služebnika i dr. U aprilu 2002. godine urađena je  restauracija i novo koričenje 87 knjiga u Narodnoj biblioteci u Beogradu.</s>

<s>Literatura 
 Ljiljana Ševo,  Pravoslavne crkve i manastiri u Bosni i Hercegovini do 1878. godine, Glas srpski, Grad Banja Luka, Banja Luka, 2002.</s>

<s>Reference</s>

<s>Nacionalni spomenici u Nevesinju
N
Eparhija zahumsko-hercegovačka i primorska</s>

