Crkva Presvete Bogorodice u Jajcu
<s>Crkva Presvete Bogorodice u Jajcu je crkva Srpske pravoslavne crkve (Eparhija banjalučka‎).</s><s>Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika na sjednici održanoj 20. do 26.</s><s>Januara 2004. godine donijela je odluku da se crkva, proglasi za nacionalni spomenik BiH.</s><s>Ovu odluku Komisija donijelo je u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Amra Hadžimuhamedović, Dubravko Lovrenović, Ljiljana Ševo (predsjedavajući) i Tina Wik.</s>

<s>Historija 
Izgradnja crkva završena je krajem 1935. godine.</s><s>Troškovi izgradnje iznosili su 500000 dinara.</s><s>Godine 1939. nabavljena su četiri nova zvona u Zemunu, težine 1600 kg.</s><s>Jedno od ovih zvona bilo je poklon od strane pripadnika rimokatoličke vjeroispovijesti u Jajcu.</s><s>U toku II svjetskog rata, 1941. godine, u crkvi je od strane ustaša pobijeno više stotina Srba.</s><s>Crkva je u potpunosti srušena miniranjem u toku rata 1992 – 1995. godine miniranjem.</s><s>Ostao je sačuvan samo zvonik i dio podne konstrukcije.</s><s>Dio građevinskog materijala od koga je crkva bila sagrađena još uvijek se nalazi u crkvenom dvorištu.</s><s>Tokom 2018. godine, na temeljima srušene, počela je izgradnja nove crkve.</s>

<s>Opis srušene crkve 
Projekt crkve je uradio arhitekta Miloš Miloradović iz Sarajeva.</s><s>U arhitektonskom smislu predstavlja tipičan sakralni objekt urađen u duhu ‎istoricizma, Prostorni sklop i dekorativni elementi ukazuju da se graditelj opredijelio za tzv. «srpskobizantijski» stil, omiljen kod jednog broja srpskih arhitekata u trećoj i četvrtoj deceniji 20. stoljeća.</s><s>Tako u osnovi objekt pokazuje ugledanje na svedeni tip raške građevine, dok u realizaciji fasada slijedi tokove moravske škole graditeljstva.</s>

<s>U arhitektonskoj plastici pojavljuju se raznorodne forme – raškog, moravskog, ali i ukrasa koji proizilazi iz eklektičkog akademizma, što predstavlja raspon od proizvoljnog oponašanja, djelomičnog ili potpunog podražavanja starih spomenika, preko akademskih kompilacija, do stvaralačkih, imaginacijom nadgrađenih rješenja.</s>

<s>Crkva je bila jednobrodna crkva, sa oltarom, pripratapripratom i peterostranom oltarskom apsidaapsidom, koja je sa unutrašnje strane bila poluokružna.</s><s>Crkva je bila bez kupole.</s><s>Osnova crkve je imala dimenzije 20,50 x 12,00 m.</s>

<s>Najveće bogatstvo ove crkve predstavljao je ručno rađeni ikonostas urađen od strane majstora Hajrudina Kršlaka, stolara iz Jajca.</s><s>Ikonostas, sav u duborezu, bio je bogato ukrašen motivima narodne umjetnosti Janja.</s><s>Slike koje su bile urađene na ikonostasu su djelo makedonskog slikara Lazara Ličinskog iz Skoplja i nastale su 1935. godine.</s>

<s>Reference</s>

<s>Literatura 
 Svetlana Rakić, Ikone Bosne i Hercegovine (16-19 vijek), Beograd 1989.</s><s>M. Šuput - Srpska arhitektura u doba turske vlasti, Beograd, 1984.</s><s>Hazim Eminefendić - Jajce 1878 – 1941, Sarajevo, 1989.</s><s>Aleksandar Kadijević - Jedan vijek traženja nacionalnog stila u srpskoj arhitekturi (sredina XIX – sredina XX veka), Građevinska knjiga Beograd, 1997.</s>

<s>Vanjske veze</s>

<s>Crkva Presvete Bogorodice 
 U toku obnova crkve
 Obnova crkve</s>

<s>J
Građevine u Jajcu
Eparhija banjalučka
Nacionalni spomenici u Jajcu</s>

