Stara pravoslavna crkva u Mostaru
<s>Stara pravoslavna crkva ili crkva rođenja presvete Bogorodice u opštini Mostar, Bosna i Hercegovina, pripada Srpskoj pravoslavnoj crkvi i Eparhiji zahumsko-hercegovačkoj i primorskoj.</s><s>Crkva je nacionalni spomenik BiH.</s><s>Odluku je donijela komisija na sastanku u Sarajevu od 7. do 11. oktobra 2003.god.</s>

<s>Lokacija 
Smještena je na istočnim padinama grada, na lokalitetu Bjelušine i u kraju koji se zove Perkovina, odmah do Saborne crkve u Mostaru.</s>

<s>Historija 
Starija crkva na istom mjestu potiče iz prve polovine 15. vijeka.</s><s>Ona se zbog malih dimenzija zvala Ćelija.</s><s>U potpunosti je obnovljena za vrijeme mitropolita Josifa 1833. godine.</s><s>Ferman za obnovu crkve Srbi su dobili Srbi kao nagradu za njihovo učešće na strani sultanove vojske u borbi koju je vodila protiv bosanskog begovata sa Husein kapetanom Gradaščevićem na čelu.</s>

<s>Gradnji crkve protivili su se mostarski muslimani, ali je završena zalaganjem Hasan-bega Resulbegovića, trebinjskog zapovjednika.</s><s>Pravoslavna općina je za dopuštenje dala 17500 groša i obavezala se, bar formalno, da crkva ne smije biti veća cijelim obimom od pređašnje.</s>

<s>Sadašnji igled crkve je iz 1863. godine što svjedoči i natpis iznad ulaznih vrata na kojima piše da je crkva te godine obnovljena.</s><s>U ratu devedesetih godina 20. vijeka je zapaljena i izgorila.</s><s>Donacijom njemačke Vlade je obnovljena i posvećena 17. oktobra 2004. godine.</s><s>Crkva je imala ikonu Bogorodice, drveni ikonostas sa 16 raznih ruskih, venecijanskih i lokalnih ikonama, koje su datirale iz perioda od 15. do 18. vijeka.</s>

<s>Opis 
U arhitektonskom smislu, crkva je tipično hercegovačko sakralno zdanje jednostavne pravougaone osnove, srazmjerno malih dimenzija, sa unutrašnjom polukružnom oltarskom apsidom.</s><s>Ova skupina vjerskih objekata, nastala je na osnovu saradnje dubrovačkih graditelja i naručilaca iz Hercegovine, u osmanskom periodu.</s>

<s>Ulaz u crkvu nalazi se na zapadnoj, a apsida na istočnoj strani objekta.</s><s>Vanjske dimenzije crkve su: dužina 13,20 m i širina 9,30 m. Pod crkve je za 1,5 m niži od kote okolnog terena, pa se iz prostora ulaznih vrata u glavni prostor crkve silazi niz osam polukružnih stepenika.</s><s>U unutrašnjosti crkve se nalaze četiri stupa, tako da naos crkve izgleda kao da je podijeljen u jedan srednji i dva bočna broda.</s>

<s>Iznad zapadnog zida crkve urađen je zvonik na preslicu sa tri zvona.</s><s>Zvonik ovog oblika jedna je od glavnih karakteristika crkava u ovim krajevima.</s><s>Desno od ulaza u objekat nalazio se manji trijem.</s><s>Krov crkve je dvovodni i pokriven je kamenom pločom.</s><s>Crkveno dvorište je prostrano i ograđeno visokim kamenim zidom.</s>

<s>Literatura  
 Vladimir Ćorović - Mostar i njegova srpska pravoslavna opština, Beograd, 1933.</s><s>Radomir Stanić - Spomenici monaha i monahinja iz XVII i XVIII vijeka na pravoslavnim grobljima u Mostaru, Glasnik, Službeni list SPC, broj 3, Beograd, mart 1967, str. 35 – 46.</s><s>Svetlana Rakić - Ikone Bosne i Hercegovine (XVI do XIX vijek), Republički zavod za zaštitu spomenika kulture Beograd, Beograd, 1998.</s><s>Ljiljana Ševo - Pravoslavne crkve i manastiri u Bosni i Hercegovini do 1878, Biblioteka Baština, Banja Luka, 2002.</s>

<s>Reference</s>

<s>Nacionalni spomenici u Mostaru
M
Eparhija zahumsko-hercegovačka i primorska</s>

