Stari grad Tešanj
<s>Stari grad Tešanj je srednjovjekovna i osmanska tvrđava na području opštine Tešanj, Bosna i Hercegovina.</s>

<s>Lokacija  
Sagrađen je u središtu Tešnja, na jednom strmom i stjenovitom brijegu, uz rijeku Tešanjku.</s>

<s>Historija 
Na ovom mjestu Iliri imali su svoju gradinu, koju su porušili Rimljani i izgradili svoj refugijum.</s><s>Dolaskom Slavena na prostor Balkana, i ova tvrđava je ponovo razrušena, i tek u kasnom srednjem vijeku sagrađen je oblasni dvor vlastelinske porodice Zlatonosovići.</s><s>Nije poznato ko je osnovao grad.</s>

<s>Prvi put spominje se 23. marta 1461. godine u jednom pismu rimskog papa Pije II, koje se nalazi u Vatikanskom arhivu.</s><s>Iste godine u povelji kralj Stjepan Tomašević poklanja Tešanj, kao krunsko dobro, svome stricu Radivoju.</s><s>Mađarska vojska, nakon upada Osmanlija u Srebrenik 1520. godine, u bijegu zapalila je i porušila grad.</s><s>Krajem 17. vijeka imao je veoma važnu ulogu pa je tada renoviran i savremeno utvrđen.</s><s>Početkom 18. vijeka, izgrađen je novi, donji dio grada.</s><s>Tvrđava napuštena je 1840. godine.</s><s>U Drugom svjetskom ratu Nijemci koristili su tvrđavu kao bunker.</s>

<s>Opis 
Ukupna površina iznosi 5600 m2, a obim 390 m. Dužina je 120 m, a najveća širina 80 m. 
Prilikom zidanja koristila se kamena oplata u koju se sipala kaša od lomljenog kamena i krečnog maltera.</s><s>Zid je debeo 2.40 m, od toga prsobran je 1.50 m, a 0.90 m je korišteno za saobraćaj.</s><s>Visina obimnih zidova je od 2 do 10 m. Bilo je nekoliko kula, građenih u različitim periodima.</s><s>Ispred kula prokopan je jarak, koji je pred kapijom bio premošten drvenim mostom.</s>

<s>Osmanlije su 1520. godine zatekle spaljen i porušen grad i takvog su ga držale sve do 17.vijeka.</s><s>Tada je tvrđava renovisana i prilagođena za savremeniji način borbe, a novi, dograđeni dio, dao je gradu sasvim novu fizionomiju.</s><s>Osmanlije su prvo izgradile iz temelja Krnju kulu na mjestu nekadašnje donžon kule, zatim cisternu za  70.000 l vode.</s><s>Iznad cisterne bio je prostor za djelovanje manjih topova kroz pet otvora u zidu kule.</s><s>Pristup je omogućen preko debelog zida i male četvrtaste kule  na koju se penjalo kamenim stepeništem iz dvorišta.</s><s>Izgrađena su po dva bunkera pokrivena bačvastim svodom.</s>

<s>Kasnije je izgrađena Dizdareva kula, zaštitni zid dug 90 metara, sagrađena je tabija, u osnovi nepravilni krug, prečnika 23 m. Kroz sredinu tabije je bio prokopan tunel, a desno i lijevo od njega kazamati.</s>

<s>Ispod tvrđave, krajem 17. ili početkom 18. stoljeća sagrađena je sahat-kula.</s>

<s>Tvrđava leži na nadmorskoj visini od 305 m. Proglašena je za nacionalni spomenik BiH.</s>

<s>Literatura 
Hamdija Kreševljaković,  Izabrana djela, II, Sarajevo 1991 -GRADOVI U BOSNI I HERCEGOVINI</s>

<s>Reference</s>

<s>Vanjski linkovi 
 Stari grad Tešanj</s>

<s>Nacionalni spomenici u Tešnju
T
Usora i Soli</s>

