C. Ris (Rogatica)
<s>C. Ris -C.(olonia) Ris naziv je rimskog grada na mjestu današnje Rogatice, Bosna i Hercegovina.</s><s>Areal rimskog naselja u Rogatici zauzimao je prostor današnjeg naselja između Toplika na jugu i industrijskog dijela na sjeveru.</s>

<s>Arheološki nalazi  
Sve što se zna o rimskom naselju u Rogatici  nastalo je na osnovu arheoloških i epigrafskih nalaza iz Rogatice i njene okoline.</s><s>Iako zbog izgrađenosti današnjeg naselja nije bilo sistematskih istraživanja u samom naselju Rogatica, slučajni nalazi i manji sondažni zahvati pokazali su da se rimske supstrakcije nalaze već na dubini od 20 cm.</s>

<s>Na parcelama Mazlulovine, na dubini od 50 cm otkopan je betonski pod, a u blizini bila je grčka crkva.</s><s>Rimskog građevinskog materijala (opeka, cigla, priklesanog kamena)  nađeno je po cijelom gradu, od Toplika do bolnice.</s>

<s>Nađeno je i desetak epigrafskih i anepigrafskih nadgrobnih i votivnih spomenika koji su omogućili da se dođe do saznanja o društvenim prilikama rimskog naselja.</s>

<s>Posebno značajan epitaf je T.Cl(audio) Maximus nađen 1866. kao prvi od rogatičkih lapida.</s><s>Po ovom natpisu T. Klaudio Maksim bio je vjećnik (decurio) u gradu zvanom C(olonia) Ris….</s><s>Ima mišljenja da bi taj rimski grad mogao biti i Risan u Boki Kotorskoj, ili Rudo.</s><s>Karl Pač i Ivo Bojanovski su mišljenja da se radi o Rogatici.</s>

<s>Rimsko naselje 
Epigrafski nalazi govore da je grad sa statusom autonomne uprave osnovan za vrijeme cara Hadrijana (117-138), u vrijeme kada su osnovani gradovi Salvium i Delminijum.</s><s>Hadrijan je poznat kao car koji je unapređivao romanizaciju, dajući gradovima autonomiju, a građanima status rimskog građanina.</s>

<s>Na natpisima se nalaze i imena gradskih predsjednika ili načelnika (duumvir qiuinquenalis) i dekuriona koji su bili izabrani na pet godina, sa zadatkom da naprave popis svih građana i izvrše izbor gradskog vijeća ili senata (ordo decurionum) među zemljoposjednicima cijelog agera Rogatice.</s>

<s>Prikazi na sepkularni spomenicima i drugi elementi romanske kulturne govore o dubokom prodoru rimske i grčke kulturne nadgradnje u unutrašnjost.</s><s>Domaća ilirska ornametika ne dolazi do izražaja.</s><s>Sve su imenske formule po rimskom sistemu trio nomina (praenomon, nomen, cognomen).</s><s>Jedino po gentilnim imenima (Claudii, Ulpii, i Aelii) prepoznaju se domaći ljudi, nekadašnji peregrini, tako nazvani po carevima koji su im dali status rimskog građanina.</s>

<s>U prilog kolonijalnog ranga rimske Rogatice govori i pravilan urbani raster koji se i danas nazire u rasporedu mahala iz turskog perioda.</s><s>Naseobinski elementi koji potječu od vila na većim posjedima (villae rusticae) a koji su zabilježeni u okolnim selima (Plješevica, Potpeć, Drijenke) mogu se objasniti naseljavanjem veterana i drugih kolonista sa strane.</s>

<s>Reference</s>

<s>Rogatica
Rimska arheološka nalazišta u BiH
Rimski gradovi u BiH</s>

