Bitka za Faludžu
<s>Bitka za Faludžu, pod američkim kodnim nazivom Operacija Fantomski bes () bila je zajednička američko-iračka ofanziva protiv pobunjenika u Faludži.</s><s>Američka vojska nazvala je bitku kao „jednu od najtežih urbanih borbi u kojima su američki marinci sudelovali još od Hju Sitija u Vijetnamu 1968".</s>

<s>To je bila najveća borbena operacija okupacionih snaga u Iraku nakon invazije 2003.</s><s>Ubijeno je preko hiljadu civila i pobunjenika, a u napadu je korišćeno hemijsko oružje, beli fosfor.</s>

<s>Pozadina 
Faludža je bila miran grad nakon pada Sadama Huseina.</s><s>Bilo je vrlo malo pljačkanja i novi gradonačelnik odnosio se proamerički.</s><s>Ulaskom Amerikanaca u grad aprila 2003. došlo je do otuđenja lokalnog stanovništva, pogotovo zbog nade da će snage ostati van grada.</s>

<s>28. aprila 2003., uveče, mnoštvo od 200 ljudi se uprkos policijskom času okupilo se ispred jedne lokalne škole kako bi protestovali protiv prisustva američke vojske u gradu.</s><s>Događaj se razvio u konfrontaciju u kojoj su vojnici otvorili vatru i ubili 15 iračkih civila.</s>

<s>Višestruki napadi na američke snage, među kojima i ubistvo četiri američka plaćenika (Ministarstvo odbrane Sjedinjenih Država ih naziva: privatni vojni službenik), doveli su do opsade i "Operacije Vigilant Resolve" - neuspeli pokušaj zauzimanja grada u aprilu 2004.</s><s>Jedan od izvora  koji nabraja žrtve poimenično, tvrdi da je od 800 iračkih žrtava bilo između 572 i 616 civilnih, od kojih ne manje od 308 žena i dece.</s><s>Iračko ministarstvo zdravlja je dalo izveštaj po kome je bilo ukupno oko 280 mrtvih.</s>

<s>Drugi pokušaj osvajanja planiran je, ali odgođen zbog predstojećih predsedničkih izbora u SAD.</s>

<s>Hronologija 
Tokom priprema za osvajanje Faludže, američke i iračke kontrolne tačke okružile su grad s ciljem da se spreči ulazak u grad bilo kome i radi lakšeg otkrivanja pobunjenika koji bi mogli pokušati beg.</s><s>Kad je izdata zapovest za napad, većina civila je bila napustila grad.</s>

<s>Kopnene operacije započinju u noći 7. novembra, 2004. kada 36. bataljon komandosa nove iračke vojske, napadajući sa zapada i juga, zauzima glavnu bolnicu Faludže bez ispaljenog metka.</s><s>Bolnica je proglašena ciljem pod opravdanjem da je „u rukama pobunjenika“ i izvor propagande i „preuveličanog broja žrtava“.</s><s>Ta ista jedinica, pod zapovedništvom američkih U.S. III Corps osigurava most Juf Kas Sukr na zapadu.</s><s>Izgleda da su ovi napadi bili diverzija.</s>

<s>Američke jedinice od dva bataljona američke vojske i četiri bataljona marinaca otpočeli su napad uzduž širokog fronta, prelazeći železničku prugu koja se prostire severnim krajem grada.</s><s>Potpomognute iz vazduha teškim bombardovanjem, američke snage su napredovale i malo pre svitanja, glavna železnička stanica je pala u njihove ruke.</s><s>Istog poslepodneva, vojnici su ušli u četvrti Haj Naib el Dubat i el Naziza.</s><s>Malo pre noći 9. novembra, američki vojnici kretali su se uz auto-put 10 centrom grada.</s><s>Pre svitanja sledećeg dana većina grada bila je u rukama Amerikanaca i nove iračke vojske.</s>

<s>13. novembra, nakon 6 dana borbi, Amerikanci karakterišu akciju kao čišćenje džepova otpora.</s><s>16. novembra, vesti američke televizijske kuće NBC su objavile snimak koji izgleda da prikazuje američkog marinca koji ubija ranjenog Iračanina.</s><s>Navedeno je kako je marinac izjavio kako se Iračanin „pravio mrtvim“.</s><s>Kasnije su odbačene optužbe za koje se vojnik okrivljuje.</s><s>Krajem januara 2005., američke snage napuštaju grad.</s>

<s>Posledice bitke</s>

<s>Grad je pretrpio teške štete.</s><s>Pre rata, u gradu je postojalo oko 200 džamija.</s><s>Neki tvrde 60 od njih uništeno je u sukobima.</s><s>Moguće je da je polovina kuća oštećeno ili uništeno (od 7 do 10 od oko 50 hiljada kuća uništeno je).</s>

<s>Objavljeno je kako je u napadu 71 američki vojnik izgubio život.</s><s>Broj iračkih žrtava je nepouzdan zbog nepoznatog broja stanovnika koji je napustio grad pre napada.</s><s>Neki izveštaji stavljaju broj ubijenih pobunjenika na 1,200 i 1.000 zarobljenika.</s><s>Iračka vojska izgubila je 8 ljudi.</s>

<s>Broj stanovnika pre ofanzive je bio oko 200-350.000.</s><s>Danas, preko 150.000 živi u izbeglištvu širom Iraka.</s><s>Nekim stanovnicima dozvoljen je povratak krajem decembra 2004.</s>

<s>Od kraja američke ofanzive, broj pobunjeničkih gerilskih napada rastao je u području i oko grada.</s><s>I, makar su vesti najčešće nedostupne, raste i broj napada na iračke vojnike.</s><s>Najpoznatiji od takvih napada bio je samoubilački napad auto-bombom na vojni konvoj u kojem je ubijeno 6 američkih marinaca.</s>

<s>Upotreba hemijskog oružja 
9. novembra 2005. godine italijanska državna televizija RAI iznela je u javnost nove fotografske dokaze i svedočenja učesnika u američkom napadu na Faludžu u novembru 2004. godine kojom prilikom su američke trupe upotrebile beli fosfor što je za posledicu imalo veliki broj poginulih i ranjenih, ne samo među pobunjenicima već i među civilnim stanovništvom.</s><s>Bivši pripadnik američki snaga u Iraku, koji je učestvovao u borbama za Faludžu izjavio je:</s>

<s>„Čuo sam naređenje da se pripazimo zato što će u Faludži biti upotrebljen beli fosfor.</s><s>U vojnom žargonu zovemo ga Vili Pit.</s><s>Fosfor sagoreva ljudska tela, tačnije topi meso sve do kosti...</s><s>Video sam izgorela tela žena i dece.</s><s>Fosfor eksplodira i obrazuje oblak.</s><s>Svako ko se nađe u radijusu od 150 m od eksplozije, gotov je."</s>

<s>U zvaničnom glasilu artiljerije američke armije „Artiljerijski žurnal“, američki artiljerijski oficir izjavio je da je američka artiljerija upotrebljavala beli fosfor u borbama za Faludžu u sklopu taktike „Šejk end Bejk“ (shake-and-bake - promućkaj i ispeci).</s><s>Granate sa belim fosforom ispaljivane su na pozicije iračkih pobunjenika kako bi ih isterale iz skloništa na brisani prostor gde su uništavani dejstvom artiljerije.</s><s>Ipak, američka vlada i dalje zvanično demantuje njegovu upotrebu.</s>

<s>"... neki novinski izveštaji[4] su izneli tvrdnje da je američka vojska koristila zabranjene fosforne granate u Faludži. fosforne granate nisu zabranjene.</s><s>Američke snage su ih veoma retko koristile u Faludži za osvetljavanje terena.</s><s>Ispaljivane su noću u vazduh, kako bi osvetlile neprijateljske položaje, a ne na neprijateljske borce."[5]</s>

<s>Međutim, fotografski dokazi i izjave vojnika od 9. novembra 2004. godine potvrđuju postojanje barem jednog incidenta „prijateljske vatre“ u kojoj je granata sa belim fosforom eksplodirala u blizini grupe američkih vojnika nanevši nekolicini njih lake opekotine.</s><s>Indirektni dokazi iz snimaka borbi (kao što je gusti beli dim koji izbija iz zgrada u plamenu) sugerišu na masovniju i drugačiju upotrebu granata sa belim fosforom od one koja je navedena u zvaničnoj verziji (vatra u zatvorenom prostoru, kao što su to stambene zgrade i kuće, proizvodi crni čađavi dim zbog delimičnog sagorevanja koje je prouzrokovano nedostatkom kiseonika).</s>

<s>U martu 2005. godine Artiljerijski žurnal Američke vojske objavio je članak o američkim vojnicima koji su učestvovali u bici.</s><s>Oni su izjavili:</s>

<s>Granate sa belim fosforom su se pokazale kao veoma efikasna i svestrana municija.</s><s>Koristili smo ih za stvaranje dimne zavese, u dva proboja i kasnije tokom borbe kao snažno psihološko oružje protiv pobunjenika u rovovima i drugim zaklonima protiv kojih dejstvo klasičnim visoko-eksplozivnim granatama nije bilo efikasno.</s><s>Tokom „šejk end bejk“ zadataka koristili smo granate sa belim fosforom da isteramo pobunjenike iz njihovih skloništa, a zatim bi ih uništavali dejstvom klasičnim visoko-eksplozivnim granatama.</s><s>Koristili smo poboljšane granate od belog fosfora za stvaranje dimne zavese, ali smo se trudili da ih, kad god je to bilo moguće, sačuvamo za dejstvo po neprijatelju.</s>

<s>Eksplozija granate sa belim fosforom ima efekat koji se može uporediti sa upotrebnom plućnih bojnih otrova.</s><s>Smrt može nastupiti kao posledica edema pluća, trovanja fosfornom kiselinom, šoka i opekotina, dok odeća i drugi čvrsti materijali ostaju netaknuti.</s><s>Mnoge žrtve umreće od drugog od nabrojanih uzroka zato što je u zatvorenom prostoru teško izbeći udisanje velike količine dima koji se u plućima i disajnim putevima odmah pretvara u fosfornu kiselinu prouzrokojući simptome slične trovanju fozgenom, ali (zbog visoke koncentracije fosfornog oksida u dimu) sa mnogo bržim dejstvom.</s><s>U ovom slučaju smrt nastupa ubrzo nakon udisanja zbog edema pluća ili šoka.</s>

<s>Spoljašnje veze</s>

<s>Operation Phantom Fury, October 5, 2004 - ?</s><s>U.S. Commander in Iraq: Attack on Schedule - MyWay News, November 8, 2004
 U.S. ground forces hit Fallujah - Jim Krane, Associated Press
 U.S. Forces Hold 70 Percent of Fallujah - Edward Harris, MyWay News, November 10, 2004
 The real fury of Fallujah  - Criticism of the operation from Asia Times Online, Nov 10, 2004
 Operacija al-fadžr (svitanje) - GlobalSecurity.Org
 Snage SAD koristile hemijsko oružje tokom napada na grad Faludža  - The Independent, 8. novembar 2005
 Kratak izveštaj o američkim zločinima u periodu od 7. novembra do 25. decembra 2004. - Studije Centra za ljudska prava i demokratiju iz Faludža 
 The Phantom Fury Gallery  - Galerija slika skupljenih iz raznih izveštaja u vreme operacije</s>

<s>Slobodni italijanski dokumentarac:
 http://www.rainews24.rai.it/ran24/inchiesta/video/fallujah_ING.wmv</s>

<s>Nezavisni sajtovi:
 Brojanje iračkih leševa - Nezavisni sajt o civilnim žrtvama okupacije Iraka</s>

<s>2004
Rat u Iraku
Faludža</s>

