Selimija džamija u Knežini
<s>Selimija džamija u Knežini  (Sultan Selima džamija) se nalazi u naselju Knežina, opština Sokolac, Bosna i Hercegovina.</s><s>Na sjednici komisije za očuvanje nacionalnih spomenika održanoj 04. do 10. maja 2004. godine, džamija je proglašena za nacionalni spomenik BiH.</s><s>Ovu odluku Komisija je donijela u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Amra Hadžimuhamedović, Dubravko Lovrenović (predsjedavajući), Ljiljana Ševo i Tina Wik.</s>

<s>Historija 
Proučavajući monumentalnu islamsku umjetnost 16. vijeka u bivšoj Jugoslaviji, Andrej Andrejević je ustanovio da se tip jednoprostorne potkupolne džamije, stvoren još u Bejliškom periodu (12.-14. vijek), s obzirom na broj sagrađenih objekata ovog tipa, može da smatra standardnim i uobičajnim rješenjem za jednoprostorne potkupolne džamije na tlu Jugoslavije.</s><s>Na tlu Bosne i Hercegovine Andrejević navodi 8 džamija ovog tipa, među kojima je i džamija Sultana Selima II u Knežini kod Sokoca.</s>

<s>Sve ove džamije nose osobine osmanlijske arhitekture, koja je najmlađi izdanak islamske arhitekture, ali su prostorno znatno manje od monumentalnih džamija u Istanbulu, Jedrenu i drugim centrima osmanskog carstva.</s><s>To što su ove građevine po svojim dimenzijama manje od onih u Istanbulu ne umanjuje njihovu vrijednost, već je to znak materijalnih mogućnosti sredine u kojoj su nastale.</s><s>U vrijeme kada su Osmanlije zauzeli Bosnu oni su već imali izgrađen stil džamija koje su podizali u novoosvojenim krajevima.</s><s>To su bile džamije tzv. brusanske škole koja se razvijala pod uticajem Seseldžučke džamije i vizantijske potkupolne građevine.</s><s>Kod svih džamija ovog tipa osnovnu karakteristiku predstavlja potpuna jasnoća i stroga pravilnost arhitektonskog rješenja, kao i skladan proporcijski odnos pojedinih elemenata.</s><s>Spoljna kontura ovu geometrijsku jasnoću ističe kontrastima masivnog kubusa molitvenog prostora, poluloptaste kupole i kopljaste munare.</s>

<s>Džamija je srušena u ljeto 1992. god.</s><s>Nakon prvih aktivnosti u aprilu 2004. godine, pronađeni su svi uklonjeni fragmenti srušene džamije, pa je u potpunosti obnovljena od istog materijala i svečano otvorena 4. septembra 2011. godine.</s>

<s>Opis 
Selimija džamija građena je u doba Selima II (1566.-1574.) ili za vladavine Selima I (1512.-1520.).</s><s>Unutrašnji zatvoreni prostor ima kvadratnu osnovu dimenzija oko 8.25 x 8.25 m, a spoljne dimenzije bez trijema su 10.30 x 10.30 m. Centralni prostor je presvođen kupolom sa tjemenom na visini od 16 m od kote poda džamije.</s><s>Velika kupola prečnika 8,20 m oslanja se na osmougaoni tambur.</s><s>Prelaz iz kvadratne osnove centralnog dijela u osmougaoni tambur je ostvaren preko trompi u uglovima zidova.</s>

<s>Munara se nalazi uz desni, spoljni zid džamije.</s><s>Visina kamene munare do šerefe iznosi  20 m i svojom visinom predstavljala jednu od viših munara u Bosni i Hercegovini.</s><s>Zidana je klesanim kamenom.</s><s>Osnova munare je kvadratna, cca 2.05 m, koja kasnije prelazi u poligonalnu.</s><s>U munaru se ulazi iz desnog ugla molitvenog prostora sa galerije visine dva metra, što je jedinstven izuzetak kod džamija, i malim polukružnim stepenicama se penjalo do vrha.</s><s>Dekorativna kamena plastika, koja se nalazi ispod šerefe, je u obliku stalaktita, tako da čitavom objektu daje jedan poseban umjetnički izraz.</s>

<s>Literatura 
 Alija Bejtić, Prilozi za orijentalnu filologiju i istoriju jugoslovenskih naroda pod turskom vladavinom, III-IV, 1952-53., Veselin Masleša, 
 Ibrahim Krzović, Arhitektura Bosne i Hercegovine 1878-1918., Umjetnička galerija  Bosne i Hercegovine, Sarajevo, 1987.</s>

<s>Reference</s>

<s>Džamije u Sokocu
Nacionalni spomenici u Sokocu</s>

