Tvornica automobila Sarajevo
<s>Tvornica Automobila Sarajevo ili skraćeno TAS bila je autoindustrija koja je proizvodila razna Volkswagenova vozila (Volkswagen Buba, Volkswagen Golf I, Volkswagen Golf II, Volkswagen Golf III, Jetta 1, Jetta 2 i drugi).</s><s>Fabrika je nastala  1969. godine sklapanjem partnerstva sa Volkswagenom, a saradnja je započela montažom Bube, nekadašnjeg najpoznatijeg Volkswagenovog modela.</s><s>Tvornica se nalazila u Vogošći, a bila je 51% u vlasništvu UNIS-a, a 49% u vlasništvu VW-a.</s>

<s>Historija</s>

<s>Procvat je doživjela sredinom 1970-ih, kada se u njoj počeo sklapati Golf.</s><s>U početku Golf se sklapao od dijelova koje je Volkswagen dopremao u TAS, a sa porastom proizvodnje u izradu "jugoslavenskog" Golfa uključile su se i tvornice iz bivše Jugoslavije.</s><s>Svi dijelovi za Golfa koji su proizvedeni u Jugoslaviji ispunjavali su najstrožije standarde kvaliteta, pa se Golf iz Vogošće po kvalitetu nije razlikovao od Golfa proizvedenog u Njemačkoj.</s><s>Proizvodnja Golfa I je 1977. godine dostigla brojku od 5.000 automobila, a svake naredne godine proizvodnja je rasla,
da bi dostigla brojku i do 15.000 vozila godišnje.</s>

<s>Golf I u TAS-u proizvodio se do 1985. godine, dvije godine duže nego u Njemačkoj, a rast ove tvornice doveo je do procvata i drugih fabrika.</s><s>Među njima značajne su bile tvornica auto stakala u Bosanskom Šamcu („Uniglas"), čija je godišnja proizvodnja za 100.000 automobila dostigla vrijednost od 30 miliona maraka, i „Tesla“ koji je isporučivao akumulatore u vrijednosti od 15 miliona maraka.</s><s>Nakon osam godina proizvodnje prve generacije „Golfa“, krajem 1985. godine počela je proizvodnja "Golfa 2".</s><s>Proizvodnja se ustalila na oko 25.000 vozila godišnje, a izvoz na osnovu kooperacije TAS-a pred rat je iznosio od 250-300 miliona maraka, uz plan da se popne na pola milijarde.</s><s>1988. godine bilo je zaposleno 3.109 radnika koji su proizveli 28.341 automobil, od kojih je 15.184 direktno bilo isporučeno Volkswagenu.</s><s>Zasnovana na uspješnoj sedmogodišnjoj masovnoj proizvodnji, Volkswagen se pripremao za proizvodnju od 40.000 vozila Golf I. 
To je u narednoj 1989. godini skoro i ostvareno, gdje je do kraju godine proizvedeno 37.411 automobila.</s><s>To je bila rekordna godina u proizvodnji Volkswagen Golfa u TAS-u, kada je u njegovoj proizvodnji bilo uključeno 3.500 radnika.</s><s>Primjerci Golfa koji su silazili sa proizvodnih traka TAS-a, u odnosu na one iz Njemačke, imali su posebne oznake po kojima se znalo da su bili proizvedeni u Jugoslaviji.</s><s>Tako je Golf proizveden u TAS-u imao oznake: J, JL, JX, JD, JLD i JGL i na prednjoj strani bio je montiran grb Sarajeva.</s><s>Ipak, u posljednjoj godini proizvodnje Golfa, pred samo izbijanje rata BiH, slovo J iz oznake je izbačeno koje je označavalo Jugoslaviju.</s>

<s>Pored Golfa u TAS-u je bila proizvodnja i modela automobila Jetta i Golf Caddy.</s><s>TAS je bio jedina evropska tvornica u kojoj se proizvodila teretna izvedba Golfa I s oznakom Caddy, a koji je bio namijenjen za evropsko tržište.</s><s>Prvi Golf I Caddy sa TAS-ove proizvodne trake sišao je 1982. godine i do rata 1992. godine proizvedeno je oko 200.000 primjeraka.</s><s>Golf Caddy osim u Sarajevu proizvodio se i u američkoj fabrici u Pensilvaniji (Pennsylvania).</s><s>Polovina ukupne proizvodnje Golfa odlazila je na slovenačko tržište, po 20% u Bosnu i Hercegovinu i Hrvatsku, a 10% proizvedenih Golfova prodavalo se u Srbiji, Crnoj Gori i Makedoniji.</s><s>Automobil Golf II proizvodio se u TAS-u sve do 1992. godine kada u Bosni i Hercegovini počinju ratna dejstva, a fabrika biva prvo opljačkana, a zatim potpuno uništena.</s><s>Prije izbijanja ratnih dejstava u TAS-u je bilo napravljeno nekoliko probnih primjeraka Golfa III koji nikad nije ušao u serijsku proizvodnju u sarajevskoj fabrici, upravo zbog početka rata.</s>

<s>Tada je počeo raspad Jugoslavije i rat u BiH.</s><s>U periodu od 1992. do proljeća 1996., tvornica i naselje Vogošća su se nalazile pod kontrolom snaga VRS.</s><s>Nakon rata u pogonima nekadašnjeg TAS-a, uz pomoć Volkswagena i Škode, obavljala se najjednostavnija montaža automobila, tzv. SKD montaža.</s><s>Tu su automobili u BiH stizali gotovo kompletirani u matičnim tvornicama u Njemačkoj i Češkoj.</s><s>Nakon što je potpisan Sporazum o stabilizaciji i pristupanju Bosne i Hercegovine Evropskoj uniji početkom 2009. godine, potpuno je ukinuta carina na uvoz novih automobila, te su tako vozila koja izlaze iz vogošćanskih pogona prestala biti jeftinija od uvoznih, a samim tim i manje konkurentna na tržištu Bosne i Hercegovine.</s>

<s>Vanjske veze</s>

<s>Prije 40 godina počela proizvodnja Golfa u Sarajevu, na carlander.ba</s>

<s>Nastanci 1969.</s><s>Prestanci 1992.</s><s>Bosanskohercegovačke kompanije
Jugoslavenske kompanije
Proizvođači automobila
Sarajevo</s>

