Cetinjski oktoih
<s>Oktoih (na crnogor. ćiril.</s><s>Октоих) je prva crnogorska tiskana knjiga, također i prva tiskana ćirilična knjiga među Južnim Slavenima, objavljena 4. januara 1494. u Štampariji Crnojevića na Cetinju.</s>

<s>Arheografski opis</s>

<s>Tiskan u dva dijela, njegov prvi svezak sadrži pjesme koje se pjevaju na prva četiri tona oktoiške ljestvice, a pjesme za preostala četiri tona uključene su u drugi svezak.</s><s>Dva sveska se zovu Oktoih prvog glasa (Oktoih prvoglasnik) i Oktoih petog glasa (Oktoih petoglasnik).</s><s>Stoga knjiga se naziva po književno-liturgijskoj vrsti Oktoih ili Osmoglasnik (grč.</s><s>Ὀκτώηχος), što je bogoslužbena knjiga u pravoslavnoj tradiciji, odnosno zbornik pjesama posvećenih Kristovom vaskrsenju, te sadrži promljenjljive dijelove bogosluženja tijekom nedjeljnoga ciklusa za niz od osam nedjelja.</s><s>Najstariji u povijesti tiskani Oktoih je onaj iz Crnojevića tiskare koji je uknjižen koncem 1493. na Cetinju (Obod) za doba crnogorskog vladara Đurađa Crnojevića.</s>

<s>Riječ je o oktoihu prvoglasniku (I-IV glas), dimenzija 254 x 186 mm i obima 269 listova (538 strana).</s><s>Tiskan je na papiru u dijve boje (crna i crvena), u stilu renesanse.</s><s>Ukrašen je inicijalima i zastavicama, na naslovnoj strani zastavica sa ukomponovanim grbom Crnojevića i inicijalom P. Tekst je ilustriran i ima ornamente u tehnici ksenografije.</s><s>Štampanje i ukrašavanje Oktoiha prvoglasnika izvelo je sedam monaha pod budnim okom jeromonaha Makarija u Obodskoj štampariji.</s><s>Štamparija je poznata kao Štamparija Crnojevića, prva srpska i južnoslovenska ćirilična štamparija i prva državna štamparija u svijetu.</s><s>Oktoih je štampan u relativno velikom broju, od čega je do danas sačuvano 105 primjeraka.</s><s>To ukazuje želju izdavača da knjiga bude distribuirana i u okolne krajeve.</s><s>Inicijator štampanja Oktoiha – što se vidi iz kolofona – je Ivanov sin Đurađ koji se na čelu Zete našao posle smrti svog oca.</s><s>U predgovoru Oktoiha prvoglasnika stoji:</s>

<s>U predgovoru i kolofonu Oktoiha prvoglasnika Đurađ govori ustima svog štampara i rukodjelnika Makarija, da ga i na štampanje te knjige nagoni ljubav prema crkvi i tuga zbog velike pustoši koju su Turci naneli, pored ostalog, upravo manastirskim, crkvenim bibliotekama.</s>

<s>Crna Gora je ostala bez knjiga i Đurađ Crnojević koristi pronalazak štampe da taj nedostatak u posljednjem času državne samostalnosti bar donekle otkloni.</s><s>Pored Cetinjskog oktoiha prvoglasnika na Cetinju je u isto vreme štampan i Cetinjski oktoih petoglasnik (V-VIII glas), koji je sačuvan u svega nekoliko nepotpunih primjeraka.</s><s>Štamparija Crnojevića je također tiskala i druge crkvene knjige: Molitvenik (Trebnik ili Euhologij) i Četvorojevanđelje.</s>

<s>Povezano  
 Crnogorska književnost
 Historija štamparstva</s>

<s>Bilješke</s>

<s>Izvori</s>

<s>Bibliografija</s>

<s>Vanjske poveznice
 
 
 
 
  iz knjige: Кратка историја Митрополије Црногорско-приморске, 1219-1999.</s>

<s>Crnogorska književnost
Pravoslavlje u Crnoj Gori
Istorija Crne Gore u srednjem vijeku</s>

