Vukan
<s>Vukan  je bio raški veliki župan i osnivač dinastije Vukanovića, koji je vladao od 1083. do oko 1112. godine.</s>

<s>Dukljanski kralj Bodin je uzeo Rašku, Bosnu i Hum i napravio ih običnim pokrajinama.</s><s>Za namjesnike u Raškoj postavio je dva svoja dvorska župana Vukana i Marka.</s><s>Tokom 1090. god.</s><s>Bodin je pao u privremeno vizantijsko ropstvo pa je Bodinov ugled i značaj Duklje počeo da pada.</s><s>Sve aktivniji postaje raški župan Vukan, koji krajem XI veka vodi glavne borbe s Vizantijom.</s><s>Poprište borbe je u glavnom zapadni dio Kosova, gde se Zvečan nalazio u srpskim, a Lipljan u vizantijskim rukama.</s><s>Vukanovi upadi bili su ozbiljni i zadavali su brige prijestonici.</s><s>Sam je car obilazio pogranična utvrđenja.</s><s>Za Vukana se piše, da je strašan i o njegovim se napadama piše s grozom.</s><s>Godine 1093. on je zauzeo i popalio važni Lipljan.</s><s>To nagna cara da sam krene na granicu.</s><s>Doznavši za carev dolazak, Vukan mu posla u Skoplje pismo s porukom, da je do sukoba došlo zbog izazivanja grčkih graničnih vlasti, a on da je lično spreman na lojalne susjedske odnose.</s><s>Da to pokaže ponudio je caru taoce između svojih rođaka.</s><s>Car se, čudnovato, zadovoljio tom izjavom i vratio se u Carigrad ne preduzevši nikakve druge mere.</s>

<s>Vukan je, prošavši neočekivano dobro, nastavio svoje akcije.</s><s>Te godine kod Zvečana razbio je i vojsku dračkog zapovjednika, a careva sinovca Jovana Komnina, koja je krenula da ga smiri.</s><s>Posle te pobjede, Vukanove su čete dolazile do Tetova, Skoplja i čak do Vranja, ne radi osvajanja, nego radi pljačke i iz ratničke obijesti.</s><s>To izazva cara da iduće godine ponovo krene na Srbiju.</s><s>Kad je stigao u Lipljan posla mu Vukan svoje poslanike nudeći ponovo mir i taoce.</s><s>Car, zauzet dinastičkim spletkama u Carigradu i rđavim vestima s Dunava, pristade ponovo.</s><s>Vukan ovog puta pođe lično kod cara sa svojom pratnjom rođaka i župana, kao pravi vladar.</s><s>Tom prilikom predao je caru i tražene taoce, 20 ljudi, i svoja dva sinovca Uroša i Stevana Vukana.</s>

<s>U proljeće 1096. godine Balkanskim poluostrvom prošle su prve krstaške vojske.</s><s>Stradale su sve balkanske zemlje sem Raške i Bosne.</s><s>Raška je, sklonjena, ne bivši nikom na putu, ostala potpuno pošteđena.</s><s>To je nesumnjivo pomoglo još više jačanju Vukanovu.</s>

<s>Godine 1105.</s><s>Godine umro je kralj Bodin.</s><s>Nakon toga dukljanska istorija je ispunjena krvavim smutnjama oko prijestola, u kojima se radi vlasti žrtvovalo sve.</s><s>To koristi Vukan i definitivno diže Rašku iznad Duklje.</s>

<s>Vukan je s proljeća 1106. god. napao dračkog namjesnika i potukao ga je.</s><s>Ali kad mu stiže vijest, da se car lično, po četvrti put, kreće prema Raškoj i da je na putu došao u Strumicu, on pribeže opet svom oprobanom sredstvu: požuri da pošalje poslanstvo i da ponovo ponudi taoce, sve kao znak svoje dobre volje.</s><s>Car i ovog puta, ne želeći zapleta i da bi presjekao sve osnove za kakve veze Srba s opasnijim protivnicima, primi izvinjenje.</s><s>Odnosi Raške i Vizantije postali su prijateljski.</s><s>Nakon smrti župana Vukana,  u Raškoj ga je naslijedio sinovac Uroš Vukanović.</s>

<s>Literatura 
 Georgije Ostrogorski, Prosveta Beograd, 1996 -Istorija Vizantije
 Vladimir Ćorović, Beograd, novembar 2001 - Istorija srpskog naroda
 Stanoje Stanojević, „Istorija srpskoga naroda“ (treće izdanje, reprint izdanja iz 1926), Beograd, 1989.</s><s>Božidar Ferjančić, „Vizantijski izvori za istoriju naroda Jugoslavije II“ (fototipsko izdanje originala iz 1959), Beograd, 2007.</s><s>Andrija Veselinović Radoš Ljušić, „Srpske dinastije“ , Novi Sad, 2001.</s><s>Tibor Živković, „Portreti srpskih vladara (IX-XII)“ , Beograd, 2006.</s>

<s>Reference</s>

<s>Istorija Srbije u srednjem veku
Srpski vladari
Vukanovići</s>

