Polifosfat
<s>Polifosfati su soli ili estri polimernih oksianiona koji su formirani od tetraedarskog PO4 fosfata,  strukturne jedinice koja je skupa vezana za zajednički atom kisika.</s><s>Polifosfati mogu imati linearnu ili prstenastu strukturu.</s><s>U biološkim procesima i supstancama,  polifosfatni estri adenozin-difosfat (ADP) i ATP uključeni su u skladišzrnje energije.</s><s>Mnoštvo polifosfata ima  primjenu u mineralnim sekvestracijama komunalnih voda, uglavnom u količinama 1 do 5 ppm.</s><s>GTP, CTP i UTP su također važni nukleotidi u sintezi proteina, i lipida, kao i metabolizmu ugljikohidrata.</s>

<s>Struktura</s>

<s>Struktura tripolifosforne kiseline ilustrira načela koja definiraju strukture polifosfata.</s><s>Sastoji se od tri tetraedne PO4 jedinice povezane zajedno dijeleći kisikov centar.</s><s>Za linearne lance, fosforna grupa kraja ima jedan zajednički  oksid, a ostali fosfori u  centrima dijele dva oksidna centra.</s><s>Odgovarajući fosfati se pretvaraju u kiseline gubitkom kiselih protona.</s><s>U slučaju cikličnih trimera,  svaki tetraedar dijeli  dva čvora sa susjednim tetraedrom.</s>

<s>Postoje tri zajednička moguča ugla.</s><s>Ovaj motiv predstavlja umrežavanje linearnog polimera.</s><s>Umreženi polifosfati imaju listnatu strukture filosilikata, ali takve strukture javljaju se samo u ekstremnim uvjetima.</s>

<s>Formiranje i sinteza
Polifosfati nastaju polimerizacijom izvedenica fosforne kiseline.</s><s>Proces počinje sa dvije fosfatne jedinice denzacijsku reakcijukoje ulaze u zajedničku kondenzacijsku reakciju: 
2 HPO42−   P2O74− + H2O
Kondenzacija prikazana je kao  ravnotežna zato što je također moguća povratna  reakcija, hidroliza.</s><s>Proces može se nastaviti postepeno: u svakom  koraku, na lanac  dodaje se naredna jedinica PO3, kao što je označeno u zagradama u ilustraciji  polifosforne kiseline.</s><s>P4O10vidi se  kao krajnji proizvod kondenzacijskih reakcija, gdje svaki  tetraedar ima tri zajednička ugla sa ostalima.</s><s>Nasuprot tome, složena mješavina polimera nastaje kada  se fosfor-pentoksidu dodaje mala količina vode.</s>

<s>Kiselinsko-bazna i kompleksacijska svojstva
Polifosfati su slabe baze.</s><s>Usamljeni par elektrona na atomu kisika može biti doniran u ion vodika (proton) ili metalni ion u tipskim interakcijama Lewisovim kiseline - Lewisove baze.</s><s>To ima duboko značenje u biologiji.</s><s>Naprimjer, oko 25% adenozin-trifosfata je protonirano u vodenoj otopini pri pH 7. 
ATP4− + H+   ATPH3−, pKa  6.6
Dalje protonacije javljaju se na nižim pH vrijednostima.</s>

<s>"Visokoenegetska" fosfatna veza
ATP formira helatni komplekse sa metalnim ionima.  konstanta stabilnosti za ravnotežu 
ATP4− + Mg2+  MgATP2−, log β  4
posebno je velika.</s><s>Formiranje kompleksa magnezija je ključni element u procesu hidrolize ATP, jer slabi vezu između terminalne  fosfatne grupe i ostatka molekule.</s><s>Po biološkim standardima, otpuštena energija u hidrolizi ATP,
ATP4− + H2O → ADP3− + Pi−
na  ΔG  –36,8 kJ mol−1 je velika.</s><s>Pi je lanac neorganskih fosfata, koji je protoniziran pri biološkom pH.</s><s>Međutim,  po neorganskim standardima, velik je.</s><s>Termin "visokoenergetski" odnosi se na činjenicu da su  relativno visoki za iznose  energije koja se oslobađa u  reakcijama organske hrmija  koje se dešavaju u živim sistemima.</s>

<s>Visokopolimerni neorganski  polifosfati
Dobro su poznati polifosfati sa visokom  molekulskom masom.</s><s>Među  takvim  derivatima su  jstaklasti, tj.  amorfna Grahamov so.</s><s>Kristalni polifosfati  visoke molekularne težine uključuju Kurrolovu i Maddrellovu so.</s>

<s>Takve vrste imaju formulu [NaPO3]n[NaPO3(OH)]2, gdje  n može biti veći od 2000.</s><s>U smislu njihove strukture, ovi polimeri sastoje se od PO3– "monomera", sa lancima koji se završavaju protoniziranim fosfatima.</s>

<s>Prirodni polifosfati
L. Liberman,  1890., visoko polimerne anorganske polifosfate nije pronašao u živim organizmima.</s><s>Ovi spojevi su linearni polimeri koji sadrže nekoliko do nekoliko stotina ortofosfornih ostataka povezanih energetski bogatim fosfoanhidridnim vezama.</s><s>Ranije, ovi spojevi smatrali su se  ili  "molekularnim fosilima" ili kao samo fosfor i izvor energije za preživljavanje mikroorganizama pod ekstremnim uvjetima.</s><s>Za njih se sada zna da imaju i regulatorne uloge i da se nalaze u predstavnicima svih carstava živih organizama, gdje učestvuju u metaboličkim korekcijama i kontroli i genetičkih  i enzimskih razina.</s><s>Polifosfati su  direktno uključeni u prebacivanje preko genetičkog programa karakteristika eksponencijalne faze rasta bakterija u programu opstanka ćelije pod stacionarnim uvjetima, "života u sporoj liniji".</s><s>Oni učestvuju u mnogim regulatornim mehanizama bakterija:
Učestvuju u indukciji rpoS, RNK-polimerazne podjedinice koja je odgovorna za ispoljavanje velike grupe gena uključenih u korekcije stacionarne faze rasta i mnogih stresnih agenasa.</s><s>Važni  su za mobilnu pokretljivost, formiranje biofilma i virulencije.</s><s>Polifosfati i eksopolifosfataza učestvuju u regulaciji nivoa faktora snažnih odgovora, gvanozin 5'-difosfat 3'-difosfat (ppGpp), koji je drugi glasnik u bakterijskim ćelijama.</s><s>Polifosfati učestvuju u formiranju kanala preko žive ćelijske membrane.</s><s>Navedeni kanali koji formiraju polifosfat i poli-B-hidroksibutirat sa Ca2+ uključeni su  u procese transporta u različitim organizmima.</s><s>Važna funkcija polifosfata u mikroorganizmima i prokariotskim — i nižim skim organizmima— je pogodnoa za upravljanje promjenama u okolišnim uvjetima pružajući fosfate i energetske rezerve.</s><s>Polifosfata su prisutni u životinjskim ćelijama, a tu su i mnogi podaci o njihovom učešću u regulatornim procesima tokom razvoja i mobilnih proliferacija i diferencijacija —posebno u koštanim tkivima i mozgu.</s>

<s>Kod ljudi, pokazalo se da polifosfati imaju ključnu ulogu u koagulacije krvi, a u produkciji  trombocita oni aktiviraju faktor XII koji je neophodna za formiranje krvnih ugrušaka.</s><s>Osim toga, polifosfati izvedeni iz  trombocita aktiviraju faktora XII (Hageman faktor) zgrušavanja krvi koji inicira formiranje fibrin i stvaranje jednog od proinflamatornih posrednika, bradikinina koji doprinosi curenju iz krvnih sudova i tromboza.</s>

<s>Neorganski polifosfati imaju ključnu ulogu u toleranciji ćelija kvasca za toksičnost teških metalnih kationa.</s>

<s>Povezano 
Fosforna kiselina
Natrij-trimetafosfat
Natrij-heksametafosfat</s>

<s>Reference</s>

<s>Vanjski linkovi</s>

<s>Fosfati
Polimeri</s>

