Carlisle, Cumbria
<s>Carlisle (čita se Karlajl) je grad od 75,306 (107,527) stanovnika na sjeverozapadu Engleske.</s>

<s>On je i administrativni centar (county town) Grofovije Cumbria.</s>

<s>Geografske karakteristike</s>

<s>Carlisle leži nedaleko od škotske granice na rijeci Eden, udaljen dvadesetak km jugoistočno od zaljeva Solway Firth.</s>

<s>Pored centra grada Carlisle obuhvaća i širok pojas ruralne okolice, u kojoj su i gradići Brampton, Longtown i sela Dalston i Wetheral i velika prostranstva netaknute prirode, sa planinom Cold Fell visokom 622 metara. .</s>

<s>Historija</s>

<s>Za rimskih vremena je na južnoj obali rijeke Eden, nasuprot kastrumu Petriana, dijelu Hadrijanova zida (današnji kvart Stanwix), izraslo naselje, Luguvallium, kao nukleus današnjeg Carlisla.</s>

<s>Luguvallium je kao dominantno naselje u okolici - 685 postao dio parohije Lindisfarne.</s><s>Oko 875. su ga razorili nordijski Vikinzi, a obnovio 1092. normansko - engleski kralj - William II, nakon učestalih škotskih aspiracija na taj kraj.</s><s>On je i potaknuo gradnju zamka sa bedemima.</s>

<s>Uloga Carlisla kao grada utvrde datira iz doba kad je vladao Henry I (1100. - 1135).</s><s>Na to je utjecao njegov strateški položaj jer on dominira uskim ulazom sa sjeverozapada u englesku ravnicu.</s><s>Augustinski redovnici podigli su crkvu iza zamka, a njihov opat postao je 1133. prvi biskup.</s>

<s>Prvu povelju o statusu grada dobio je 1158. a taj status mu je proširen 1353. pravom da samostalno organizira svoje cehove i bira gradonačelnika i suce.</s><s>Za engleskog građanskog rata Carlisle je bio opsjedan od oktobra 1644. do juna 1645, kad su se njegovi rojalistički branitelji konačno predali snagama parlamenta.</s>

<s>Krajem 18. i tokom 19. vijeka iznikla je tekstilna industrija (predionice pamuka) pa je Carlisle postao najveći centar te industrije na sjeveru Engleske izvan Lancashira, specijaliziran za štampu na tkanini.</s><s>Novi rast grada potaknuo je dolazak željeznice nakon 1830-ih, kad je Carlisle postao veliki željeznički centar.</s>

<s>Znamenitosti i obrazovanje</s>

<s>Najveća znamenitost grada je katedrala orginalno podignuta kao crkva augustinskog samostana (osnovanog 1093).</s><s>Dobar dio te građevine je uništen u požarima 1292. i 1392. tako da je jedini preostali dio normanske arhitekture crkveni brod.</s><s>Vitraj na istočnom prozoru je iz sredine 14. vijeka, a zvonik je dograđen u 1401.</s>

<s>Ostale značajne građevine su Gradska vijećnica iz 1717. i Sjedište ceha (Guildhall) iz 14. vijeka.</s>

<s>Od nekadašnjeg normanskog zamka peostale su ruine donžona, toranj kraljice Mary i glavna gradska vrata dograđena u 14. vijeku.</s>

<s>Carlisle ima muzej i galeriju smještenu u kući Tullie iz 1689.</s>

<s>Grad ima koledže za umjetnost i tehnologiju i  jedan od najstarijih hipodroma u Engleskoj.</s>

<s>Privreda</s>

<s>Privreda današnjeg Carlisla bazira se na mašinogradnji, konditorskoj i prehrambenoj industriji.</s>

<s>Pobratimski gradovi</s>

<s>, Flensburg
, Słupsk</s>

<s>Izvori</s>

<s>Vanjske veze</s>

<s>Carlisle Town Council</s>

<s>Gradovi u Engleskoj
Cumbria</s>

