Baton Breučki
<s>Baton Breučki je bio jedan od vođa velikog ilirskog ustanka protiv rimljana od 6. - 9. god. pne.</s><s>Pripadao je panonskom plemenu Breucima koji su naseljavali područja današnje sjeveroistočne Bosne i Hercegovine i dijelove istočne Slavonije u Hrvatskoj.</s><s>Od 12. godine pne.</s><s>Breuci su bili pod rimskom vlašću u okviru rimske provincije Ilirik, sa statusom civitas peregrini (naziv za slobodno stanovništvo koje je imalo određenu administrativnu i teritorijalnu autonomiju ali bez statusa građana Rima).</s>

<s>Ime Baton (Bato, o Βαvτων) bilo je rašireno među Ilirima, a od historijskih ličnosti nosili su ga dardanski kralj Bato, i vođe ustanka Baton Breučki i Baton Dezitijaski.</s><s>Baton se  spominje kod antičkih pisaca koji su pisali o borbama rimljana sa ustanicima: Strabon, Ovidije, Velej Paterkul, Svetonije i Kasije Dion.</s>

<s>Baton Breučki je bio iskusni vojni i politički prvak koji je već jednom za vrijeme Tiberijeve panonske kampanje 12 - 9. god. p. n. e. predvodio breučki otpor Rimljanima.</s><s>Drugi breučki vođa, Pines, u unutrašnjem uređenju, političkim  odnosima  i hijerarhiji  Breuka imao je i veću ulogu od one  koju  je  imao  Baton  Breučki.</s><s>Batonovo vojno iskustvo utjecalo je da se on postavi za vrhovnog vojvodu i za predvodnika panonskog segmenta ustanka.</s>

<s>Pripreme za ustanak Panona 
Ustanak je počeo iz nekoliko razloga:
 postojanje velikog nezadovoljstva ilirskih i panonskih plemena položajem i stanjem u rimskoj državi
 glavnina rimskih legija bila je početkom 6. god. koncentrirana na Dunavu, i prodirala je na teritoriju germanskog plemena Markomana, 
 Iliri sa centralnog dinarskog područja, pod vodstvom Batona Desidijatskog prvi su se digli na ustanak i krenuli prema Saloni</s>

<s>Podstaknuti ustankom u Dalmaciji, Breuci u Panoniji su krenuli u ustanak, pod vodstvom svojih prvaka Pinesa i Batona Breučkog.</s>

<s>Ustanak</s>

<s>Prvi pokret Breuka i drugih panonskih zajednica koje su im se pridružile, nakon što su se podigli na oružje, bio je usmjeren na Sirmium sa ciljem da se brzo dočepaju ovog bitnog urbanog i strateškog središta na Savi.</s><s>Sirmijum je predstavljao isto ono što Salona za  dinarske Ilire.</s><s>Rimljani stacionirani u gradu su uspjeli da odbiju napad i Breuci nisu uspjeli zauzeti Sirmijum i ostvariti svoju osnovnu stratešku zamisao.</s><s>I pored naglog širenja ustanka koje je poprimalo masovan karakter i eliminiranja čitavog niza rimskih pozicija u unutrašnjosti što su bili nesumnjivi uspjesi, ustanici već u samom početku oružanog nastupa nisu ostvarili svoj najvažniji strateški cilj, zauzimanje gradova i najvažnijih uporišta kao što su Salona, Sirmijum i Siscija.</s><s>Nakon toga ustanici počinju da primjenjuju  gerilsko-partizanski  način  ratovanja, koji se zasnivao na poznavanju terena, lakoći svoje opreme,  podrške  lokalnog  stanovništva  i  upornosti.</s><s>U brojna nekadašnja gradinska naselja sklonjeno je stanovništvo.</s>

<s>Savez 
Sam ustanak je izbio spontano, bez dogovora.</s><s>Kasnije će doći do formiranja zajedničkog savez.</s><s>Dezitijati i Breuci su bili pokretači pobune i njen najbolje ustrojeni i najspremniji element, pa su ustaničke vrhovne vojvode došle iz njihovih redova.</s><s>Baton Dezitijatski je morao i da poštuje i starost i iskustvo Batona Breučkog i to je sigurno moglo da utiče na odluku o podjeli vrhovnog zapovjedništva među dvojicom vojvoda (excelsissimos duces).</s>

<s>Razlaz među vođama 
Vremenom su rimljani preuzimali inicijativu, a pozicije ustanika lošije.</s><s>Baton Breučki je odlučio prekinuti borbu.</s><s>Pines se nije mogao nagovoriti da pređe na stranu Rimljana niti da s njima sklopi separatni sporazum i Baton ga je izručio Rimljanima.</s><s>Nakon toga je sklopio mir 
i unutar breučke zajednice preuzeo sve funkcije koje su pripadale Pinesu i postao suveren i vrhovni vojvoda.</s>

<s>Da bi očuvao jedinstvo ustanka, Baton Desidijatski je uhvatio Batona Breučkog zbog kršenja sporazuma i sklapanja separtnog mira sa Rimljanima.</s><s>Predao ga je na vojni sud, gdje je osuđen na smrt.</s>

<s>U septembru 6. god, okružen rimskim trupama, predao se i Baton Desidijatski, čime je ustanak ugušen.</s>

<s>Reference</s>

<s>Panoni
Ilirski vladari
Breuci</s>

