Njemačka renesansa
<s>Njemačka renesansa, dio sjeverne renesanse, bila je kulturološki i umjetnički pokret koji se proširio među njemačkim misliocima u 15. i 16. vijeku i koji se razvio iz talijanske renesanse.</s><s>Mnoga područja umjetnosti i nauka bila su pod utjecajem, prije svega širenjem renesansnog humanizma u razne njemačke države i kneževine.</s><s>Napravljeni su mnogi koraci naprijed u područjima arhitekture, umjetnosti i nauka.</s><s>Njemačka je dovela do dvije pojave koje su dominirale 16. vijekom u čitavoj Evropi: štamparstvo i protestantsku reformaciju.</s>

<s>Jedan od najvažnijih njemačkih humanista bio je Konrad Celtis (1459–1508).</s><s>Celtis je studirao u Kelnu i Heidelbergu, a kasnije je putovao čitavom Italijom prikupljajući latinske i grčke rukopise.</s><s>Pod velikim utjecajem Tacita, koristio je knjigu Germania kako bi uveo njemačku historiju i geografiju.</s><s>Na kraju je posvetio svoje vrijeme poeziji, gdje je hvalio Njemačku na latinskom jeziku.</s><s>Još jedna važna ličnost bio je Johann Reuchlin (1455–1522) koji je studirao na različitim mjestima u Italiji i kasnije podučavao grčki jezik.</s><s>Studirao je hebrejski jezik, sa ciljem da pročisti kršćanstvo, ali je naišao na protivljenje crkve.</s>

<s>Najvažniji umjetnik njemačke renesanse je Albrecht Dürer, naročito poznat po svojoj štampi u drvorezu i gravuri, koja se proširila čitavom Evropom, crtežima i slikanim portretima.</s><s>U važnu arhitekturu iz ovog perioda spadaju rezidencija Landshut, zamak Heidelberg, Augsburška gradska vijećnica kao i Antiquarium od rezidencije Munich, najveća renesansna dvorana sjeverno od Alpa.</s>

<s>Pozadina 
Renesansa je većinom vođena obnovljenim interesom za klasično učenje i također je bila rezultat brzog ekonomskog razvoja.</s><s>Na početku 16. vijeka, Njemačka (što se odnosi na zemlje sadržane unutar Svetog Rimskog Carstva) je bila jedno od najprosperitetnijih područja u Evropi unatoč relativno niskom nivou urbanizacije u usporedbi sa Italijom i Nizozemskom.</s><s>Imala je koristi od bogatstva određenih sektora poput metalurgije, rudarstva, bankarstva i tekstila.</s><s>Još važnije, štampanje knjiga razvilo se u Njemačkoj i njemački štampači dominirali su novom trgovinom knjigama u većini drugih država do duboko u 16. vijeku.</s>

<s>Umjetnost</s>

<s>Koncept sjeverne renesanse ili njemačke renesanse donekle je pomućen nastavljanjem upotrebe složenih gotičkih ukrasa sve do kasno u 16. vijeku, čak i u djelima koja su bez sumnje renesansna u načinu na koji tretiraju ljudsku figuru i u drugim pogledima.</s><s>Klasični ukras imao je malo odjeka u većini Njemačke, ali u drugim pogledima Njemačka je vrlo brzo slijedila pojave, naročito u usvajanju štampanja sa pokretnim matricama slova, što je bio njemački izum koji je ostao u njemačkom monopolu nekoliko decenija i bio je prvi uveden u većini Evrope, uključujući Francusku i Italiju, od strane Nijemaca.</s>

<s>Gravura drvorezom i graviranjem već je bilo više razvijeno u Njemačkoj i Nizozemskim nego drugdje u Evropi, a Nijemci su vodili u razvijanju književnih ilustracija, obično relativno niskog umjetničkog standarda, ali prisutnih u čitavoj Evropi, sa drvenim pločama koje su se često izdavale štamparima izdanja u drugim gradovima ili jezicima.</s><s>Najveći umjetnik njemačke renesanse, Albrecht Dürer, počeo je svoju karijeru kao šegrt u vodećoj radionici u Nurembergu, koja je pripadala Michaelu Wolgemutu, koji je većinom odustao od slikarstva kako bi iskoristio novi medij.</s><s>Dürer je radio na najsloženije ilustriranoj knjizi tog perioda, Nirnberškom ljetopisu, objavljenoj od strane njegovog kuma Antona Kobergera, najvećeg štampara-izdavača Evrope u to doba.</s>

<s>Završivši svoje šegrtovanje 1490. godine, Dürer je putovao u Njemačkoj četiri godine, te u Italiji nekoliko mjeseci, prije osnivanja vlastite radionice u Nurembergu.</s><s>Brzo je postao poznat u čitavoj Evropi po svojim energičnim i uravnoteženim drvorezima i gravurama, dok je uz to bio i slikar.</s><s>Iako je zadržao prepoznatljivo njemački stil, njegov rad pokazuje snažan talijanski utjecaj i često se uzima da predstavlja početak njemačke renesanse u vizuelnim umjetnostima, koja je tokom sljedećih četrdeset godina zamijenila Nizozemsku i Francusku kao područje stvaranja najvećih inovacija u sjevernoevropskoj umjetnosti.</s><s>Dürer je podržavao Martina Luthera, ali je nastavio stvarati Madone i ostale katoličke slike, te slikati portrete vođa obije strane nastajućeg razdora protestantske reformacije.</s>

<s>Dürer je preminuo 1528. godine, prije nego što je postalo očito da je podjela usljed reformacije postala trajna, ali njegovi učenici sljedećih generacija nisu bili u prilici ne birati strane.</s><s>Većina vodećih njemačkih umjetnika postali su protestanti, ali ih je to lišilo slikanja većine religijskih djela, koja su prethodno bila glavnina prihoda umjetnika.</s><s>Martin Luther se protivio većini katoličkog slikarskog izlaganja, ali ne i samom slikarskom izlaganju, a Lucas Cranach Stariji, Lutherov blizak prijatelj, naslikao je niz "luteranskih oltarnih djela", koja su većinom prikazivala Posljednju večeru, neka sa portretima vodećih protestantskih duhovnih lica kao Dvanaest apostola.</s><s>Ta faza luteranske umjetnosti završila je prije 1550. godine, vjerojatno pod snažnije anikonskim utjecajem kalvinizma, te su se religijska djela za javno izlaganje maltene prestala stvarati u protestantskim područjima.</s><s>Pretpostavljajući većinom zbog toga, razvoj njemačke umjetnosti maltene je prekinut do oko 1550. godine, ali u prethodnim decenijama njemački umjetnici su bili vrlo plodni u razvijanju alternativnih predmeta za zamjenu praznine u svojim knjigama narudžbe.</s><s>Cranach je, pored portreta, razvio format tankih vertikalnih portreta provokativnih obnaženih tijela, sa klasičnim ili biblijskim nazivima.</s>

<s>Malo izvan tih razvoja ležao je Matthias Grünewald, koji je ostavio vrlo malo djela iza sebe, ali čije se remek-djelo, Isenheimski oltar (završen 1515. godine), smatra najvećom njemačkom renesansnom slikom, kada se vratila u pažnju kritičara u 19. vijeku.</s><s>To je intenzivno emocionalno djelo koje nastavlja njemačku gotičku tradiciju neograničenih gesta i izražaja, koristeći renesansne principe kompozicije, ali sve u najviše gotičkoj od svih formi, višekrilnom triptihu.</s>

<s>Dunavska škola je naziv kruga umjetnika prve trećine 16. vijeka u Bavariji i Austriji, među koje spadaju Albrecht Altdorfer, Wolf Huber i Augustin Hirschvogel.</s><s>Sa Altdorferom kao vođom, ta škola je stvorila prve primjere neovisne pejzaž (likovni) na Zapadu (gotovo 1000 godina poslije Kine), i u slikarstvu i u štampi.</s><s>Njihove religijske slike imale su ekspresionistički stil donekle sličan Grünewaldovom.</s><s>Dürerovi učenici Hans Burgkmair i Hans Baldung Grien radili su većinom u štampi, dok je Baldung razvio tematički predmet vještica u nekoliko enigmatičnih otisaka.</s>

<s>Hans Holbein Stariji i njegov brat Sigismund Holbein slikali su religijska djela u kasnom gotičkom stilu.</s><s>Hans Stariji bio je pionir i vođa u transformaciji njemačke umjetnosti iz gotičkog u renesansni stil.</s><s>Njegov sin, Hans Holbein Mlađi, bio je važan slikar portreta i nekolicine religijskih djela, koji je većinom radio u Engleskoj i Švicarskoj.</s><s>Holbeinov poznati niz malih drvoreza o temi Plesa smrti odnose se na djela Malih majstora, grupe štampara koji su se specijalizirali za vrlo malene i izrazito detaljne gravure za buržoaske skupljače, sa čestim erotičnim temama.</s>

<s>Nakon izuzetnog postignuća u prvoj polovini 16. vijeka uslijedilo je nekoliko decenija izvanrednog odsustva pažnje vrijedne njemačke umjetnosti, mimo dobrih portreta koji se nikada nisu mogli takmičiti sa postignućem Holbeina ili Dürera.</s><s>Idući važni njemački umjetnici radili su u prilično umjetnom stilu sjevernog manirizma, kojeg su morali naučiti u Italiji ili Flandriji.</s><s>Hans von Aachen i nizozemski Bartholomeus Spranger bili su vodeći slikari na carskim dvorovima u Beču i Pragu, a produktivna graverska nizozemska porodica Sadeler proširila se Njemačkom, među drugim okruzima.</s>

<s>U katoličkim dijelovima južne Njemačke gotička tradicija drvoreza nastavila je cvjetati do kraja 18. vijeka, prilagodivši se promjenama u stilu kroz vijekove.</s><s>Veit Stoss (preminuo 1533. godine), Tilman Riemenschneider (preminuo 1531. godine) i Peter Vischer Stariji (preminuo 1529. godine) bili su Dürerovi savremenici i njihove duge karijere obuhvatile su prelaz sa gotičkog u renesansni period, iako su njihovi ukrasi često ostajali gotički čak i nakon što su im kompozicije počele odražavati renesansne principe.</s>

<s>Arhitektura</s>

<s>Renesansna arhitektura u Njemačkoj bila je nadahnuta prvim njemačkim filozofima i umjetnicima poput Albrechta Dürera i Johannesa Reuchlina koji su posjetili Italiju.</s><s>Važni rani primjeri tog perioda su posebno rezidencija Landshut, zamak u Heidelbergu, palača Johannisburg u Aschaffenburgu, zamak Weilburg, gradska vijećnica i kuće Fuggera u Augsburgu, te sv. Mihajlo u Münchenu, najveća renesansna crkva sjeverno od Alpa.</s>

<s>Specifičan oblik renesansne arhitekture u Njemačkoj je Weserska renesansa, sa istaknutim primjerima kao što su gradska vijećnica u Bremenu i Juleum u Helmstedtu.</s>

<s>U julu 1567. gradsko vijeće Kelna podržalo je dizajn u renesansnom stilu Wilhelma Vernukkena za dvospratne loggia za gradsku vijećnicu u Kelnu.</s><s>Sv. Mihajlo u Münchenu je najveća renesansna crkva sjeverno od Alpa.</s><s>Izgrađena je od strane vojvode Williama V od Bavarije između 1583. i 1597. godine kao duhovni centar za kontrareformaciju i nadahnuta je crkvom il Gesù u Rimu.</s><s>Arhitekt je nepoznat.</s><s>Mnogi primjeri renesansnih građevina od cigle mogu se pronaći u starim gradovima Hanze, kao što su Stralsund, Wismar, Lübeck, Lüneburg, Friedrichstadt i Stade.</s><s>U spomena vrijedne njemačke renesansne arhitekte spadaju Friedrich Sustris, Benedikt Rejt, Abraham van den Blocke, Elias Holl i Hans Krumpper.</s>

<s>Utjecajni ljudi</s>

<s>Johannes Gutenberg (c. 1398–1468) 
Rođen kao Johannes Gensfleisch zur Laden, Johannes Gutenberg se naširoko smatra najutjecajnijom osobom u njemačkoj renesansi.</s><s>Kao slobodni mislilac, humanista i izumitelj, Gutenberg je također odrastao u renesansi, ali je i snažno utjecao na nju.</s><s>Njegov najpoznatiji izum je štamparska mašina iz 1440. godine.</s><s>Gutenbergova mašina omogućila je humanistima, reformistima i ostalima da šire svoje ideje.</s><s>Također je poznat i kao stvoritelj Gutenbergova Biblija, ključnog djela koje je označilo početak "Gutenbergove revolucije" i doba štampane knjige u zapadnom svijetu.</s>

<s>Johann Reuchlin (1455–1522) 
Johann Reuchlin bio je svojedobno najvažniji aspekt podučavanja o svjetskoj kulturi u Njemačkoj.</s><s>Bio je poznavalac i njemačkog i hebrejskog jezika.</s><s>Poslije diplomiranja podučavao je u Baselu, te je smatran izuzetno inteligentnim.</s><s>Ipak, nakon što je napustio Basel, morao je početi kopirati rukopise i naukovati unutar pojedinih područja prava.</s><s>Međutim, najpoznatiji je po svom radu unutar istraživanja hebrejskog jezika.</s><s>Za razliku od nekih drugih "mislilaca" svog vremena, Reuchlin se udubio u tu materiju i čak stvorio vodič za propovijedanje unutar hebrejske vjere.</s><s>Ta knjiga, zvana De Arte Predicandi (1503), moguće je jedno od njegovih najpoznatijih djela iz tog perioda.</s>

<s>Albrecht Dürer (1471–1528) 
Albrecht Dürer bio je u to doba, te je i ostao, najpoznatiji umjetnik njemačke renesanse.</s><s>Bio je poznat širom Evrope, te veoma cijenjen u Italiji, gdje je njegov rad bio poznat uglavnom kroz njegovu štampu.</s><s>Uspješno je integrirao složen sjevernjački stil sa renesansnom harmonijom i monunmentalnošću.</s><s>Među njegovim najpoznatijim djelima su Melanholija I, Četiri jahača iz njegovog drvorezne serije Apokalipsa, te Vitez, Smrt i Vrag.</s><s>Drugi značajni umjetnici bili su Lucas Cranach Stariji, Dunavska škola i Mali majstori.</s>

<s>Martin Luther (1483–1546) 
Martin Luther je bio protestantski reformator koji je kritizirao crkvene prakse poput prodavanja indulgencija, protiv kojih je pisao u svojih Devedeset pet teza 1517. godine.</s><s>Luther je također preveo Bibliju na njemački jezik, učinivši kršćanske spise dostupnijima općoj populaciji i nadahnuvši standardizaciju njemačkog jezika.</s>

<s>Povezano 
 Renesansni humanizam u Sjevernoj Evropi</s>

<s>Reference</s>

<s>Izvori 
 
 Bartrum, Giulia (1995); German Renaissance Prints, 1490–1550; British Museum Press, 1995, 
 Bartrum, Giulia (2002), Albrecht Dürer and his legacy: the graphic work of a Renaissance artist, British Museum Press, 2002, 
 Michael Levey, Painting at Court, Weidenfeld & Nicolson, London, 1971
 Snyder, James; Northern Renaissance Art, 1985, Harry N. Abrams, 
 Trevor-Roper, Hugh; Princes and Artists, Patronage and Ideology at Four Habsburg Courts 1517–1633, Thames & Hudson, London, 1976, 
 Wood, Christopher S. Albrecht Altdorfer and the Origins of Landscape, 1993, Reaktion Books, London,</s>

<s>Dalje čitanje</s>

<s>Vanjske poveznice</s>

<s>Historija Njemačke
Njemačka kultura
Renesansa</s>

