Erlangenski rukopis
<s>Erlangenski rukopis je najstarija sačuvana zbirka srpskohrvatske usmene književnosti i u njemu je sačuvano 217 dragocenih narodnih pesama.</s><s>Zbornik je pronađen među rukopisima Univerzitetske biblioteke u Erlangenu u Nemačkoj 1913. godine.</s><s>Prva osoba koja se bavila karakteristikama i sadržajem ovog zbornika bio je nemački slavista Gerhard Gezeman koji je napisao i predgovor prvom štampanom izdanju 1925.</s><s>Napisan je u prvim decenijama 18. veka.</s><s>Gezeman je utvrdio da rukopis potiče iz oblasti Vojne krajine, ali se, u omeđavanju geografskog prostora koji otkriva zbornik samom analizom jezika pesama ne može isključiti ni šira okolina.</s><s>Sakupljač i pisar rukopisa su po Gezemanu jedna ista osoba, nemačke nacionalnosti, ali ime i život autora do danas ostaje nepoznat.</s><s>Jedna od osnovnih odlika rukopisa je njegova heterogenost i po žanrovskoj strukturi, i po nacionalnom osećanju i po umetničkoj vrednosti.</s><s>Najveći broj zauzamaju epske pesme u kojima se između ostalih pojavljuju Marko Kraljević, Brankovići, volvoda Janko, Jakšići i veliki broj hajduka i uskoka.</s>

<s>Pronalazak rukopisa 
Ovaj zbornik srpskohrvatske narodne poezije pronađen je u fioci Univerzitetske biblioteke u Erlangenu od strane poznatog nemačkog slaviste Stajnmajera.</s><s>Rukopis je biblioteci poklonio nepoznat autor i pogrešno je zaveden kao rukopis pisan glagoljicom.</s><s>Prva vest o rukopisu bio je govor Eriha Bernekera, profesora slovenske filologije u Minhenu, sačuvan u izveštaju Bavarske akademije nauka 7. februara 1914.</s><s>Ali budući da sam Berneker nije imao vremena da se pozabavi sadržajem rukopisa, on je taj posao prepustio Gerhardu Gezemanu.</s><s>Gezeman je već 1920. godine filozofskom fakultetu u Minhenu predao opsežnu studiju o Erlangenskom rukopisu na nemačkom jeziku, dok je već sledeće godine, maja 1921. podneo Srpskoj akademiji Nauka u Beogradu prerađenu studiju o rukopisu, zajedno sa redakcijom pesama celokupne zbirke.</s><s>Tako je 1925. u Sremskim Karlovcima rukopis prvi put objavljen pod nazivom „Erlangenski rukopis starih srpskohrvatskih pesama“ zajedno sa Gazemanovom studijom kao predgovorom zbirke.</s>

<s>Spoljašnje karakteristike rukopisa 
Sam rukopis obuhvata 217 kraćih i dužih pesama heterogene po žanrovskoj strukturi, ukupno oko 11 000 stihova.</s><s>Najčešći stih je desterac.</s><s>Rukopis je pisan takozvanom diplomatskom (brzopisnom) ćirilicom i gotovo na početku svake pesme nalaze se inicijali crvene boje, bogato ukrašeni, baroknog stila koji odgovaraju grafičkim ornamentima nemačko-austrijskih kaligrafa baroka krajem 17. veka.</s><s>Pesme ne poseduju naslove već su obeležene brojevima.</s><s>Hartija je jaka i jednaka i broji 533 ispisanih strana, kojima treba dodati par strana koje su ostale neispisane.</s><s>Gezeman ističe da su se ove pesme morale izvoditi jer sadrže završne formule, odnosno apostofiraju se slušaoci.</s><s>Najverovatnije, Erlangenski rukopis bio je narudžbina plemića ili vojne starešine mada se ne isključuje ni mogućnost da je on bio naručen kao poklon, ali ko je bio naručivalac kao i pisar samog rukopisa ostaje do danas nepoznato.</s>

<s>Za razliku od Vukovih zbirki narodne književnosti Erlangenski rukopis ne možemo shvatiti kao antologiju narodnih pesama.</s><s>Naime u njoj ne postoje ni estetske ni žanrovske ni jezičke zajedničke osobine koje bi ih vezale.</s><s>Čak ne postoji ni zajedničko nacionalno osećanje već se u njoj nalaze i srpske i hrvatske i muslimanske pesme.</s><s>Erlangenski rukopis predstavlja opšti presek pevanja na Vojnoj Granici koji je izložen u rukopisu bez reda.</s>

<s>Spoljašnje veze 
 Kompletna knjiga "Erlagenski rukopis" na savremenom srpskom jeziku</s>

<s>Zbirke pjesama
Narodna književnost
Historija Južnih Slavena
Srpskohrvatski jezik</s>

