Ärkamisaeg
<s>Ärkamisaeg, odnosno Estonski narodni preporod ili Estonsko narodno buđenje, označava period estonske historije u kojem se kod Estonaca probudila nacionalna svijest i želja za nacionalnim samoodređenjem.</s><s>Smatra se kako je Ärkamisaeg počeo oko 1850. godine, kada su pučani u Estoniji dobili veća građanska prava, a završio je uspostavom Republike Estonije 1918. godine.</s><s>Termin se ponekad koristi i za nacionalno buđenje tokom sovjetskog perioda (1987. i 1988. godine).</s>

<s>Iako je estonski narodni preporod fenomen XIX. vijeka, etnička se svijest među pismenim pripadnicima srednje klase počela razvijati još i ranije.</s><s>Već u XVIII. vijeku, među populacijom se počeo širiti novonastali izraz eestlane (srpskohrvatski: "estonski"), zajedno s već postojećim maarahvas (srpskohrvatski: "seoski puk"), posebice u tadašnjim gubernijama Estoniji i Livoniji u Ruskom Carstvu.</s><s>Sredinom tog stoljeća dolazi i do povećanog tiskanja knjiga na estonskom jeziku: brojka je s 18, koliko ih je bilo 1750-ih, skočila na 54, koliko ih je bilo 1790-ih; Biblija na estonskom tiskana je već 1739. godine.</s><s>Do kraja vijeka, više od polovice odraslih seljaka bilo je pismeno.</s><s>Prvi univerzitetski obrazovani intelektualci koji su sebe nazivali Estoncima, među koje spadaju Friedrich Robert Faehlmann, Kristjan Jaak Peterson i Friedrich Reinhold Kreutzwald, pojavili su se tokom 1820-ih godina.</s><s>Ipak, vladajuća se elita u tom razdoblju još uvijek predominantno koristila njemačkim jezikom.</s>

<s>Garlieb Merkel, Baltički Nijemac i estofil, bio je prvi autor koji je Estonce tretirao kao ravnopravni narod.</s><s>On je ubrzo postao ispiracija Estonskom narodnom preporodu, koji je bio modeliran prema kulturi Baltičkih Nijemaca prije XIX. vijeka.</s><s>Međutim, sredinom XIX. vijeka, Estonci, među čijim su predvodnicima bili Carl Robert Jakobson, Jakob Hurt i Johann Voldemar Jannsen, postali su ambiciozniji u svojim planovima i težnjama, preorijentirajući se na Fince i njihov uspješni model narodnog preporoda, a djelomično i na narodni pokret Mladih Latvijaca u susjednoj zemlji.</s><s>Značajni uspjesi iz tog perioda uključuju tiskanje nacionalnog epa, Kalevipoega, godine 1862. te organizaciju prvog festivala pjesama 1869. godine.</s><s>Do kraja 1860-ih godina, Estonci više nisu bili voljni miriti svoje nacionalne interese s onima Baltičkih Nijemaca i njihove političko-kulturne hegemonije.</s><s>S druge strane, preporoditelji su tada još uvijek imali povoljan odnos s Rusijom, međutim to se promijenilo tokom 1880-ih i 1890-ih godina s pokušajima prisilne rusifikacije estonskog puka.</s>

<s>Godine 1881., osamnaest udruženja iz Estonije, inspiriranih memorandumom Carla Roberta Jakobsona, tražili su od ruskog cara Aleksandra III. uvođenje zemstava (koja su već postojala u većini Carstva), s jednakim pravom reprezentacije Estonaca i Baltičkih Nijemaca, te administrativnu unifikaciju estonskih teritorija.</s><s>Deset godina kasnije, točnije 1891. godine, počeo je izlaziti i prvi estonski dnevni list, Postimees (sam list je postojao od 1857., ali je tek 1891. počeo izlaziti na dnevnoj bazi).</s><s>Prema popisu stanovništva iz 1897. godine, prvom i jedinom provedenom na teritoriju Carstva, Estonci su imali drugu najvišu stopu pismenosti u Ruskom Carstvu nakon Finaca u Velikom Vojvodstvu Finskoj; radilo se o 96.1% populacije baltičkih provincija starije od 10 godina koja je govorila estonskim jezikom.</s><s>Gradovi su se vrlo brzo "estonizirali", a do 1897. godine, Estonci su sačinjavali dvije trećine urbane populacije u zemlji.</s>

<s>Kao odgovor na pokušaje rusifikacije koji su se pokrenuli 1880-ih godina, estonski nacionalizam dobio je još izraženiji politički kontekst, a javni su intelektualci tražili sve veću autonomiju.</s><s>Nakon Ruske revolucije iz 1905. godine, Estonci su zahtijevali slobodu tiska i udruživanja, univerzalno pravo glasa, ali i nacionalnu autonomiju.</s><s>Iako je nova vlast u Moskvi dala Estoncima minimalna prava, politička nestabilnost u periodu od 1905. do 1917. godine omogućila je Estoncima da pojačaju svoje aspiracije prema potpunoj nezavisnosti.</s><s>Nakon Februarske revolucije 1917. godine, estonske su zemlje po prvi puta ujedinjene u sklopu autonomne gubernije Estonije, a nakon Oktobarske revolucije i boljševičkog preuzimanja vlasti u Rusiji, Estonija je 24. veljače 1918. godine proglasila nezavisnost.</s>

<s>Reference</s>

<s>Literatura 
 Petersoo, Pille (2007).</s><s>Reconsidering otherness: Constructing Estonian identity.</s><s>Nations and Nationalism 13.1, 117–133.</s><s>Raun, Toivo U. (2003).</s><s>Nineteenth- and early twentieth-century Estonian nationalism revisited.</s><s>Nations and Nationalism 9.1, 129–147.</s><s>Raun, Toivo U. (1986).</s><s>The Latvian and Estonian national movements, 1860–1914.</s><s>The Slavonic and East European Review 64.1, 66–80.</s><s>Piirimäe, Helmut.</s><s>Historical heritage: the relations between Estonia and her Nordic neighbors.</s><s>In M. Lauristin et al. (eds.), Return to the Western world: Cultural and political perspectives on the Estonian post-communist transition.</s><s>Tartu: Tartu University Press, 1997.</s><s>Nodel, Emanuel.</s><s>Estonia: Nation on the Anvil.</s><s>N.Y.: Bookman Associates, 1963.</s><s>Raun, Toivo U. Estonia and the Estonians.</s><s>2nd ed.</s><s>Stanford, CA: Hoover Institution Press, 1991.</s>

<s>Vanjske veze 
 The History of the Baltic States – The Estonian Awakening
 1850–1918.</s><s>National awakening</s>

<s>Historija Estonije
Estonska kultura
Rusko Carstvo</s>

