Vešanje ustanika na Terazijama
<s>Vešanje ustanika na Terazijama je bio događaj sa početka ustanka protiv nemačke okupacije Jugoslavije kada su nemačke okupacione vlasti obesile tela streljanih ustanika o stubove ulične rasvete na Terazijama.</s><s>Ubijeni su učenik Milorad Pokrajac, krojač Jovan Janković, obućar Svetislav Milina, zemljoradnici Velimir Jovanović i Ratko Jević.</s><s>Njihova tela su ostavljena da danima vise na stubovima javne rasvete na Terazijama, a cilj okupatora je bio da zaplaši i od oslobodilačke borbe odvrati narod Srbije.</s><s>Posle Drugog svetskog rata originalna vešala-bandere, na kojim su bili obešeni rodoljubi, bile su sačuvane i prenete na Novo groblje prilikom formiranja Aleje streljanih rodoljuba 1941-1944. gde je bilo uređeno posebno obeležje.</s><s>Ukradeni su prilikom rekonstrukcije kompleksa 2003. godine.</s>

<s>Pozadina 
U Srbije je u julu 1941. počeo ustanak protiv nemačke okupacije koji podigla Komunistička partija Jugoslavije.</s><s>Ustanak se brzo širio kroz zapadnu Srbiju i Šumadiju sve do Beograda.</s><s>Odgovor okupatora su bile odmazde nad zarobljenim partizanima, od ranije zavorenim taocima u logor banjičkom logoru i kaznene eskpedicije i spaljivanje sela u kome je dolazilo do napada na nemačke vojnike.</s><s>Prvi masovniji slučaj desio se 15. avgusta kada je nemački komandant Srbije general Hajnrih Dankelman naredio da se spali selo Skela kod Obrenovca i strelja 15 uhvaćenih meštana i 42 logoraša dovedenih iz banjičkog logora zbog ubistva jednog nemačkog poručnika i trojice podoficira u borbi sa pripadnicima Posavskog partizanskog odreda.</s>

<s>Ova akcija nije imala efekta, pa su nemački komandanti sutradan razmotrili još jednu akciju zbog nepokornosti stanovnika Beograda.</s><s>Izvršenje ove akcije je povereno majoru Karlu Krausu, šefu SD za Beograd, i Dragom Jovanoviću, upravniku grada Beograda.</s><s>Oni su odlučili da javno obese petoricu zatvorenika koje su uhapsili SD i Specijalna policija.</s>

<s>Milorad Pokrajac je bio izbeglica iz Vinkovaca.</s><s>Ustaše su mu ubile oca aprila 1941.</s><s>U Beograd je došao 22. juna 1941. i pridružio se skojevskoj grupi.</s><s>Uhapšen je 15. avgusta jer je pokušao da ubije nemačkog narednika ispred svog stana u Dositejevoj ulici.</s><s>Jovan Janković je bio krojački radnik iz Beograda, poreklom iz sela Donja Morača u Crnoj Gori.</s><s>Uhapšen je 14. avgusta nakon neuspešnog atentata na agenta Specijalne policije na Bulevaru kralja Aleksandra.</s><s>Svetozar Milin je bio obućarski radnik iz Beograda, poreklom iz Maradika.</s><s>Uhasili su ga Nemci 30. jula nakon što je kod njega pronađen revolver, a nakon hapšenja je predat Specijalnoj policiji.</s><s>Ratko Jević je bio zemljoradnik iz sela Drlupa i borac Kosmajskog partizanskog odreda.</s><s>Uhapsila ga je žandarmerija 9. avgusta u trenutku kad je navratio u svoju kuću i prosledila Specijalnoj policiji.</s><s>Velimir Jovanović, zemljoradnik iz sela Parcana, je takođe bio pripadnik Kosmajskog odreda.</s><s>Zarobljen je u Stojniku 3. avgusta.</s>

<s>Određeno je da se njih petorica ubiju u zatvoru Gestapoa u zgradi na Bulevaru kralja Aleksandra 5. Pokrajac se već nalazio tu, Milin je doveden iz banjičkog loogra, a preostala trojica su dovedena iz Glavnjače 16. avgusta.</s><s>Zatvorenici su prvo prebijani, a posle su ubijeni u dvorištu zatvora.</s><s>Potom su njihova mrtva tela odnešena na Terazije i obešena o stubove javne rasvete.</s><s>Beograđani su nemo i dostojanstveno prolazili ispod obešenih tela.</s><s>Jedini poznati primer protesta bio je Savo Popović, slikar i deklarisani anarhista.</s><s>On je sproveden u zatvor policije i prebijan.</s><s>Umro je 10. avgusta 1943. od posledica prebijanja.</s><s>Istog dana kada su obešena tela petorice ustanaka, Terazijama su prema Vukovom spomeniku prodefilovali folksdojčeri iz Zemuna na skup nemačke manjine iz Zemuna, Beograda i Pančeva.</s>

<s>Reference</s>

<s>Literatura</s>

<s>Srbija u Drugom svetskom ratu</s>

