Valerija Pap
<s>Valerija Pap (rođena: Valerija Kario) (Leskovac, 27. 9. 1912 - Bari, Italija, 1945), jugoslavenska komunistkinja, učesnica Narodnooslobodilačke borbe (NOB), vernica narodnog heroja Jugoslavije Pavle Pap Šilje.</s>

<s>Biografija 
Valerija Pap je rođena 27. 9. 1912 godine u Leskovcu za vrijeme Kraljevine Srbije.</s><s>Potječe iz jevrejske porodice Hajima i Bukice Kario.</s><s>Hajim Kario je bio kožarski trgovac, ali se još tokom Valerijinog djetinjstva razbolio od posljedica sudjelovanja u Prvom svjetskom ratu, tako da je porodica živjela u dosta teškim prilikama.</s><s>Bukica Kario je bila rodom iz Carigrada.</s><s>Još kao djevojčica Valerija se razboljela od šarlaha, koji je prouzročio srčanu manu od koje je patila tokom cijelog života i koja joj je bila uzrok prerane smrti.</s><s>U septembru 1931 godine položila je viši tečajni ispit u Državnoj realnoj gimnaziji u Leskovcu.</s><s>Odmah potom, 2. 10. iste godine, upisala se na tadašnju XIII grupu (srpskohrvatski jezik i jugoslavenska književnost) Filozofskog fakulteta Univerziteta u Beogradu.</s><s>Studije međutim nije završila.</s><s>U oktobru 1934 prešla je sa XIII na XXVII grupu (pedagogija).</s><s>Iako je dotle imala položenih već šest semestara, ovoga puta se upisala na treći semestar.</s>

<s>Valerijino poznastvo sa Pavlom vjerovatno potiče iz jevrejske akademske menze, gdje su se oboje hranili.</s><s>Postepeno se iz toga razvila ljubav, tako da se u proljeće 1934 Valerija već smatra Pavlovom verenicom.</s><s>Ona se tako predstavljavala i nakon njegovog hapšenja u julu iste godine, kada ga je obilazila u vrijeme njegovog boravka u zatvoru na Adi Ciganliji.</s><s>Pavla i Valeriju međutim nije spajala samo ljubav, već i isti pogledi na život i društvo.</s><s>Da li je i ona bila članica Saveza komunističke omladine Jugoslavije (SKOJ) prije njegovog hapšenja, teško je utvrditi.</s><s>Izgleda da nije, ali je svakako bila upoznata sa Pavlovom aktivnošću.</s><s>Njegovo hapšenje i zlostavljanje u policiji ju nije pokolebalo, već je ona donekle preuzela njegov posao obnavljanja partijske i SKOJ-evske organizacije u Beogradu.</s><s>Početkom 1935 godine Valerija je počela raditi u SKOJ-evskoj tehnici, zajedno sa Vidakom Markovićem i Dobrim Bradistilovom (bugarski emigrant koji je studirao u Beogradu).</s><s>Valerija je nabavila pisaću mašinu, ciklostil i ostali materijal potreban za umnožavanje letaka i ostaloga.</s><s>Ta je tehnika uskoro bila izdala treći broj lista "Mladi komunist".</s>

<s>Prvih dana aprila 1935 godine vlasti Kraljevine Jugoslavije su provalile tehniku u kojoj je radila Valerija, uslijed neopreznosti Davida De Maja Dide koji je radio u istoj partijskoj tehnici.</s><s>Uslijed toga Valerija je uhapšena sa većim brojem komunista 7. 4. iste godine.</s><s>Pored Beograda provala je zahvatila i neka mjesta u unutrašnjosti, tako da je uhapšeno preko sto ljudi.</s><s>Valeriju je na suđenju branio advokat Bora Prodanović.</s><s>Osuđena je na četrnaest mjeseci strogog zatvora od Suda za zaštitu države.</s><s>Upućena je na odsluženje kazne u ženski zatvor u Požarevcu, gdje je odslužila cijelu kaznu.</s><s>Prema tome može se uzeti kao pouzdano da je Valerija iz zatvora izašla prvih dana juna 1936 godine.</s><s>Njeno hapšenje i suđenje izazvalo je težak "potres" u porodici Kario i u čitavoj patrijarhalnoj jevrejskoj zajednici u Leskovcu uopšte.</s><s>U to vrijeme umro joj je i otac, tako da se nakon izlaska iz zatvora morala osloniti sama na sebe u borbi za život, jer je na pomoć braće slabo mogla računati.</s><s>To ju, međutim, nije pokolebalo.</s><s>Vratila se u Beograd i ponovno se upisala na studije, izdržavajući se od podučavanja đaka.</s><s>Uskoro zatim Valerija se preselila kod Pavlove majke Teodore.</s><s>Preuzela je na sebe brigu oko posjeta Pavlu u mitrovačkoj kaznionici, tim prije što joj je buduća svekrva bila slabog zdravlja.</s><s>Posjete je, prema sjećanjima nekih robijaša, vješto koristila za prenošenje raznih poruka.</s><s>Ubrzo po Pavlovom izlasku iz zatvora, u jesen 1937, vjenčali su se u Leskovcu.</s>

<s>Valerija je nakon Pavlovog prelaska u ilegalnost, i pored stalnog pogoršavanja svoje bolesti, nastavila aktivno raditi.</s><s>Nekoliko puta je bila hapšena, ali uvijek na kraće vrijeme.</s><s>Sa Pavlom se susretala kad bi on po zadatku dolazio u Beograd, a i ona je ponekad odlazila u Zagreb.</s><s>Odlazila je i u Novi Sad po partijskim zadacima.</s><s>1938 izabrana je za člana Komisije za rad sa ženama pri Pokrajinskom Komitetu (PK) Komunističke partije Jugoslavije (KPJ) Srbije.</s><s>U jesen 1939 godine prevela je s ruskog, zajedno sa povratnikom iz Španjolske Tošom Tišmom, proglas Kominterne povodom godišnjice Oktobarske revolucije.</s><s>Aprilski rat i okupacija Jugoslavije ju je zatekla u Beogradu.</s><s>Na kraće vrijeme bila se sklonila u Valjevo i tu je dočekala dolazak okupatora.</s><s>Ubrzo je po dolasku okupatora, u maju ili junu 1941, prisustvovala nekom sastanku u Beogradu.</s><s>Nije isključeno da je u pitanju zemaljsko savjetovanje Narodne pomoći.</s><s>Po direktivi Partije otišla je u Zagreb, gdje se od početka ustanka aktivno uključila u NOB.</s><s>Bila je izabrana za člana Pokrajinskog odbora Narodne pomoći.</s><s>Po direktivi Centralnog komiteta (CK) Komunističke partije Hrvatske (KPH) odlazi u Gorski kotar, na slobodni teritorij, gdje je djelovala kao politički pozadinski radnik.</s><s>Tako je u drugoj polovini novembra 1941 u ličkom selu Kamensko srela Ivu Družića, koji je tada upravio bio stigao iz Šibenika.</s><s>Od njega je saznala detaljnije podatke o Pavlovoj smrti.</s><s>Na slobodnom teritoriju obavljala je razne političke dužnosti, poznata pod ilegalnim imenom Marija.</s><s>Valerija je izvjesno vrijeme bila sekretar Sreskog komiteta (SK) KPH u Ogulinu.</s><s>Učestvovala je kao delegat Hrvatske na Prvoj zemaljskoj konferenciji Antifašističkog fronta žena (AFŽ) Jugoslavije u Bosanskom Petrovcu 6. 12. 1942 godine.</s><s>U to vrijeme je bila izabrana za sekretara Mjesnog komiteta (MK) KPH Delnice i za člana Okružnog komiteta (OK) KPH za Gorski kotar.</s><s>Kasnije se mahom bavila poslovima oko partijske štampe i tehnike u Gorskom kotaru.</s><s>Između ostalog, napisala je dvije brošurice: "Borba nam govori" i "Naša pilana je proradila".</s><s>Prva je štampana u julu 1943 u štampariji "Naprijed" u Škalićima, u Gorskom kotaru, a druga marta iste godine u štampariji "Vjesnika" u ličkom selu Bijeli Potoci.</s><s>Uređivala je list "Drugarice" i "Žena u borbi".</s><s>1943 bila je izabrana za člana Oblasnog odbora AFŽ-a i za člana uredništva lista "Žena u borbi".</s><s>Međutim, Valerijino srce je sve više slabilo, tako da se ponekada nije mogla niti kretati.</s><s>Zbog toga je u jesen 1944, najvjerovatnije u septembru, prebačena avionom u talijanski Bari na liječenje.</s><s>Na žalost, bilo je već kasno, te je Valerija ubrzo umrla u jednoj od jugoslavenskih bolnica u okolici Barija.</s><s>Imala je 32 godine.</s>

<s>Reference</s>

<s>Literatura</s>

<s></s>

<s>Biografije, Leskovac
Jugoslavenski Jevreji
Srpski Jevreji
Jugoslavenski pisci
Jugoslavenski komunisti do 1945.</s><s>Jevreji u Narodnooslobodilačkoj borbi
Jugoslavenski partizani
Authority control</s>

