Göbekli Tepe
<s>Göbekli Tepe je arheološko nalazište, oblika malog uzvišenja, visina 15 m i prečnika oko 300 m, u turskoj pokrajini Anadolija.</s><s>Prvi put je registrovan 1963. god. prilikom probnih ispitivanja, a sistematski je istražen 1993. god, pod rukovodstvom Klaus Schmidta iz Njemačkog arheološkog instituta.</s>

<s>Nalazi potiču iz dva perioda.</s><s>U prvom, koje se datira u Predkeramički neolit A, oko 10000 - 8000. pne, nalazište je služilo vjerovatno u društvene odnosno ritualne svrhe.</s><s>Više od 200 T- kamenih stubova, najstarijih svjetskih megalitskih struktura, podignuto je u oko 20 krugova.</s><s>Svaki stub je visok oko 6 m. i težak do 10 tona.</s><s>Procjenjuje se da je bilo potrebno oko 500 osoba da ga premjeste sa udaljenosti 100–500 m. Zabodeni su u stjenovito tlo, bez mogućnosti rušenja ili vađenja.</s>

<s>U drugom periodu, koji pripada Predkeramičkom neolitu B, stubovi su manjih dimenzija i stoje u pravougaonim prostorijama sa podom od polirane mineralne (kalcijum) podloge.</s><s>Mnogi detalji megalitskih struktura su još nejasni.</s><s>Od 2018. god nalazi se na UNESCO-ovoj Listi svjetske baštine.</s>

<s>Tumačenja  
I ako nalazište formalno pripada dobu ranog neolita, tragovi domesticiranih biljaka i životinja nisu pronađeni.</s><s>Stanovnici su vjerovatno bili lovci i skupljači koji su tokom godine živjeli u okolnim naseljima.</s>

<s>Prema arheologu Klausu Šmitu Göbekli Tepe je najstarije svetilište, otkriveno bilo gdje u svijetu.</s><s>Bio je hodočašće, katedrala na brdu, za stanovništvo u krugu od 150 km.</s><s>U tom radijusu nađena su mala uzvišenja, takođe sa T-stubovima manjih dimenzija.</s><s>Bila su to društveno - ritualna mjesta lokalnog karaktera.</s><s>Ostaci dijelova divljih životinjskih vrsta, pronađeni u bliskoj okolini, potvrda su žrtvovanja životinja u obredne svrhe.</s><s>Hram je bio kultni centar smrti, a isklesane životinje na stubovima su bile zaštita.</s><s>Moguće da je podizan, između ostalog, u čast prvih domesticiranih vrsta pšenice.</s>

<s>Pronađene su i brojne čovjekolike figure.</s><s>Početkom 8. og milenijuma, pojavom agrikulture i domaćih životinja kompleks je izgubio važnost.</s>

<s>O važnosti ovog otkrića, zbog činjenice da su ga izgradili lovci-skupljači prije neolitske revolucije govore dvije izjave.</s><s>Istraživač lokaliteta Klaus Schmidt izjavio je: Najprije dolazi hram, a onda grad.</s><s>Ian Hodder sa Stanford Univerziteta rekao je: Göbekli Tepe mijenja sve.</s>

<s>Reference</s>

<s>Vanjski linkovi 
 Zvanična stranica 
 3D model</s>

<s>Neolitska nalazišta
Svjetska baština u Turskoj</s>

