Afazija
<s>Afazija je gubitak ili poremećaj već stečenih jezičkih sposobnosti prouzrokovan povredom na mozgu.</s><s>Povrede na mozgu posebno često nastaju kao posledica moždanih udara, ali mogu se javiti i kao posledica fizičkih povreda, tumora, demencija, infektivnih oboljenja mozga (danas retko) i usled drugih razloga .</s>

<s>Način ispoljavanja afazija 
U zavisnosti od toga koji deo mozga povreda obuhvata, pacijent koji ima afaziju (afazičar) delimično ili u potpunosti gubi jednu ili više jezičkih sposobnosti.</s><s>Pod jezičkim sposobnostima podrazumevaju se: produkcija spontanog govora, razumevanje govora, imenovanje, ponavljanje, čitanje i pisanje.</s><s>Ponekad se kod afazija mogu javiti greške koje se javljaju i kod zdravih ljudi (lapsusi, zastajkivanje u govoru, osoba ne može da se seti reči), ali se kod afazija ove greške javljaju sistematično i ne treba ih mešati sa sporadičnim greškama 
Afazije takođe mogu biti praćene i poremećajima kognitivnih funkcija: pažnje, pamćenja i mišljenja.</s><s>Kod afazičara često dolazi i do promena u nekognitivnim aspektima ličnosti.</s><s>Oni ispoljavaju promene na nivou ponašanja koje su obično praćene različitim emocijama i njihovim ispoljavanjem.</s><s>Ovakve promene su posledica frustracija koje se vremenom javljaju kod afazičara zato što je sprečen da ispuni najobičnije životne zadatke zbog teškoća u govoru.</s><s>Mogu se javiti i simptomi depresije jer je afazičarima otežana komunikacija sa porodicom i okolinom 
Pored govornih jezika, i znakovni jezici usled afazija mogu biti oštećeni.</s><s>Znakovni jezici takođe predstavljaju strukturirane lingvističke sisteme i imaju fonološki, morfološki i sintaksički nivo.</s><s>Samim tim, usled afazije, kod osoba koje koriste znakovni jezik dolazi do sličnih problema kao i kod osoba koje koriste govorni jezik</s>

<s>Vrste afazija</s>

<s>U zavisnosti od toga koji deo mozga je povređen i koje jezičke sposobnosti su oštećene, izdvaja se nekoliko osnovnih tipova afazija:
 Brokina afazija, koju karakteriše poremećaj produkcije govora, ali najvećim delom očuvano razumevanje govora.</s><s>Do Brokine afazije dolazi usled povrede Brokine zone, značajnog jezičkog centra, koji se nalazi u frontalnom (čeonom) delu leve moždane hemisfere.</s><s>Govor je kod ovog tipa afazije isprekidan, sa pauzama, pa zbog toga Brokina afazija spada u nefluentne afazije (govor nije tečan).</s><s>Javljaju se problemi sa sintaksom, najčešće nedostaju gramatičke reči (predlozi, veznici) i nastavci (za rod, vreme i sl.), dok se izgovaraju leksičke reči (imenice, glagoli, pridevi).</s><s>Oštećene su i sposobnosti ponavljanja i imenovanja.</s><s>Pacijent izgovara reči sa velikim naporom i govor je isprekidan (Sarno, 1998; Golubović, 1996) Primer jezičke upotrebe kod Brokine afazije: Marija… videla… ulica… pozdraviti…. ti Mi… juče…jesti… ručak… restoran 
 Vernikeova afazija ogleda se u nesposobnosti razumevanja sopstvenog i tuđeg govora, iako je govor fluentan (produkcija govora je očuvana).</s><s>Do Venikeove afazije dolazi prilikom oštećenja Vernikeove zone, značajnog jezičkog centra, koji se nalazi u zadnjem delu temporalnog (slepoočnog) režnja leve moždane hemisfere.</s><s>Pacijent s ovom vrstom afazije nema problem sa upotrebom gramatičkih reči, već sa upotrebom leksičkih reči.</s><s>Najčešće postoje problemi i u čitanju i u pisanju, a oštećeni su i ponavljanje i imenovanje (Sarno, 1998; Golubović, 1996).</s><s>Primer jezičke upotrebe kod Vernikeove afazije: Lekar: Šta ste radili juče?</s><s>Afazičar: Bio sam na tobonu (toboganu) u parku (na bazenu) sa prijateljima, sa prijateljima u parku.</s><s>Lekar: Kako su vam prijatelji?</s><s>Afazičar: Bilo je pristojno (prijatno), bilo.</s><s>Skakali smo sa velike zgrade (skakaonice).</s><s>Konduktivna afazija je tip afazije kod koje su produkcija i razumevanje govora očuvani, ali je veoma oštećena sposobnost ponavljanja (Sarno, 1998; Golubović, 1996).</s><s>Globalna afazija je najteži oblik afazije zbog toga što kod nje gotovo nijedna jezička sposobnost nije očuvana (Golubović, 1996).</s><s>Anomična afazija je najlakši oblik afazije, ali je anomija istovremeno i jedna od odlika gotovo svih drugih vrsta afazije.</s><s>Kod ovog tipa afazije javljaju se problemi sa leksikom tj. sa imenovanjem, a ostale jezičke sposobnosti su očuvane (Sarno, 1998).</s><s>Iako je veoma teško u celini prihvatiti bilo koju klasifikaciju afazija jer svaka od njih ima manji ili veći broj nedostataka, klasifikacija je neophodna da bi se mogla uspostaviti dijagnoza.</s><s>Danas se najviše koristi klasifikacija Bostonske škole.</s><s>S obzirom na to da se isti ili slični simptomi mogu javiti kod različitih tipova afazija, a različiti simptomi kod istih tipova afazija, prilikom dijagnostikovanja afazije važno je klasifikacije uzeti s rezervom (Sarno, 1998; Ahlsén, 2006).</s>

<s>Uspostavljanje dijagnoze</s>

<s>Prilikom dijagnostikovanja afazije utvrđuje se koji deo mozga je povređen i koje jezičke sposobnosti su oštećene.</s><s>Povrede na mozgu utvrđuju se različitim tehnikama snimanja mozga: kompjuterizovana tomografija (CT), magnetna rezonanca (MRI), funkcionalna magnetna rezonanca (fMRI), elektroencefalografija (EEG) i magnetoencefalografija (MEG) (Vuković, 2010; Ahlsén, 2006).</s><s>Jezičke sposobnosti proveravaju se kliničkom procenom ili/i testovima koji su pažljivo osmišljeni tako da provere koje jezičke funkcije su očuvane odnosno oštećene kod pacijenta: procena konverzacijskog i spontanog govora, procena auditivnog razumevanja i repetitivnog govora, procena nominacije, procena čitanja i pisanja (Vuković, 2010).</s>

<s>Tretman afazija i oporavak 
Nakon utvrđivanja mesta povrede i simptoma, određuju se tretman i lečenje.</s><s>Logopedsko-afaziološki tretman podrazumeva određivanje vrste tretmana, kao i načina (inidividualni ili grupni rad) i vremena trajanja tretmana (Vuković, 2010).</s><s>Za sve vrste afazija važi da je vreme bitan faktor i veoma je važno započeti sa tretmanom što ranije.</s><s>Okvirni vremenski period u kojem može doći do oporavka jezika je šest meseci, ali se najbolji rezultati postižu u prva tri meseca.</s><s>Ako u tom periodu ne dođe do delimičnog ili potpunog oporavka jezika, teški su izgledi da se izgubljene jezičke sposobnosti povrate (Sarno, 1998).</s>

<s>Reference</s>

<s>Priručnici</s>

<s>Primary Progressive Aphasia (PPA) Handbook (Northwestern University)</s>

<s>Bibliografske baze podataka</s>

<s>MLA International Bibliography 
 Linguistics Abstracts Online
 Linguistics and Language Behavior Abstracts 
 Encyclopedia of the Human Brain
 PsycINFO</s>

<s>Specijalizovane Bibliografije</s>

<s>MD Consult
 Psychology and Behavioral Sciences Collection
 Health Reference Complete (Academic)</s>

<s>Akademske reference 
 
 Dr. Kalina Christoff, The Cognitive Neuroscience of Thought Laboratory publication</s>

<s>Primeri afazije 
 
 
 
 Cindy Greatrex (2005) Aphasia in the Deaf Community.</s><s>Dardick, Geeta (1991), Prisoner of Silence, Reader's Digest, June issue</s>

<s>Spoljašnje veze 
 Defektologija –– forum o afaziji</s>

<s>Bolesti nervnog sistema
Neurološki simptomi
Ljudska komunikacija
Defektologija</s>

