Rudnik (rudnik)
<s>Rudnik Rudnik označava rudnike smeštene na planini Rudnik, odnosno u blizini istoimenog naselja kod Gornjeg Milanovca u centralnom delu Srbije, odnosno u jugozapadnom delu centralne Šumadije.</s><s>Teritorijalno pripada opštini Gornji Milanovac.</s><s>Izgrađeno je od velikog broja rudnih tela (preko 90) koja, prema dosadašnjim saznanjima, zauzimaju prostor od 3 km po dužini i preko 1,5 km po širini.</s><s>Ležiste karakteriše velika promenljivost veličine, zapremine i prostornog položaja rudnih tela.</s>

<s>Istorija 
Viševekovno trajanje rudarenja na Rudniku navodi na zaključak da je iskopavanje rude počelo još u vreme praistorije.</s><s>U toku vekova je više puta napuštano i ponovo obnavljano.</s><s>Geološka, rudarska, etnološka, istorijska i arheološka ispitivanja ukazuju da je Rudnička planina svakako jedna od najinteresantijih ako ne i najbogatijih rudarskih oblasti Srbije.</s><s>Na rudištima Rudničke planine otkopane su srebrnosne olovne i bakarne rude u praistorijskom i antičkom dobu, srednjem veku, u doba osmanske vladavine i austrijske vlasti nad Srbijom (1718-1738), za vreme Prvog srpskog ustanka, u 20. veku, a i danas se  uspešno nastavlja.</s><s>Sve je počelo dolaskom Ilira i Kelta na ove prostore koji su se zanimali za rudu i eksploatisanje rudnog blaga panine Rudnik.</s>

<s>Proizvodnja</s>

<s>Objekti otvaranja i razrade 
Objekti otvaranja u jami rudnika ”Rudnik” urađeni su u proteklom periodu i locirani su od kote k+572m do kote k+830m , a bili su uslovljeni položajem i pravcem rudonosnih zona kao i njihovim zaleganjem.</s><s>Otvaranje je izvršeno potkopima i jama se ubraja u brdski tip.</s>

<s>Otkopavanje rude 
Fizičko-mehaničke karakteristike rude i pratećih stena, oblik i položaj rudnih tela u  prostoru, veličina rudnih tela i sadržaj metala u rudi, uslovili su primenu više metoda otkopavanja, ali skoro isključivo sa otvorenim otkopima.</s><s>Poslednjih 20 godina rudnik "Rudnik" za otkopavanje rudnih tela skoro isključivo primenjuje metodu frontalnog otkopavanja odozgo na dole sa otvorenim otkopima (komorno-stubna metoda).</s><s>Ovom metodom, od 1953. godine zaključno sa 2013. godinom do sada otkopano je preko 70% od ukupno otkopane količine rude iz ležišta ”Rudnik”, koja iznosi 10.091.605 t.</s>

<s>Prerada 
Ruda ggk.450mm (projektovana veličina, u stvarnosti i veće krupnoće), kamionima se transportuje do bunkera rovne rude (prihvatni bunker), na Flotaciji.</s><s>U odeljenju drobljenja i prosejavanja ruda se usitnjava do ggk16mm.</s><s>Kapacitet odeljenja drobljenja je 110t/h.</s>

<s>Izdrobljena ruda se transportnim trakama transportuje u mlinski bunker (skladira).</s><s>Kapacitet mlinskog bunkera je 800 - 1000t rude.</s><s>Izdrobljena ruda se usitnjava u mlinu sa kuglama, uz prisustvo vode.</s><s>Kapacitet mlina je 35t/h. Sitno samlevena ruda - pulpa, sastoji se od 65% zrna manjih od 80 mikrona.</s><s>Pulpa (mešavina rude i vode) uz dodatak reagenasa priprema se za flotiranje.</s>

<s>U procesu flotiranja, upotrebljavaju se sledeći reagensi: deprimatori, penušavci, kolektori i modifikatori.</s><s>U procesu flotiranja koriste se fizičko-hemijske osobine minerala.</s><s>Naša flotacija prerađuje polimetaličnu olovo-cinkanu-bakrovu rudu.</s><s>Redosled flotiranja je sledeći: flotiranje minerala olova, zatim minerala bakra i na kraju minerala cinka.</s><s>Cilj tehnološkog procesa flotiranja je dvostruk da bi postigla što veće iskorišćenje metala i što veći stepen koncentracije metala u koncentratima.</s><s>Proizvodi flotacije su koncentrati i jalovina (u kojoj su samo tragovi metala).</s><s>Koncentrati se prodaju, a jalovina se skladišti na jalovištu.</s>

<s>Laboratorija 
Radna jedinica Laboratorija Rudnika i flotacije „Rudnik“ sastoji se od odeljenja za pripremu uzoraka za analizu i hemijskog odeljenja.</s>

<s>Uzorci rude su u čvrstom agregatnom stanju.</s><s>Priprema počinje drobljenjem uzorka do krupnoće manje od 5mm.</s><s>To se postiže drobljenjem u čeljusnoj, zatim čeljusno valjkastoj drobilici.</s><s>Tako izdrobljen uzorak skraćuje se na Džonsonovom razdeljivaču.</s><s>Zatim se uzorak melje na disk pulverzatoru (krupnoca zrna 0,150 mm) a analitički reprezentativan uzorak se dobija mlevenjem na vibro pulverzatoru (veličina zrna 0,074 mm – uzorak samleven na „mrtvo“).</s><s>Tako samleven uzorak je homogen i spreman za analizu.</s><s>Elementi koji se odreduju su Pb, Zn, Cu, Ag, Au, Bi, Fe, S, Cd, As standardnim hemijskim analizama primenjujući volumetrijske i gravimetrijske metode i metodu kupelacije.</s><s>Metode su odabrane tako da omogućavaju davanje što tačnijih rezultata.</s>

<s>Atomska absorpciona spektrofotometrija 
Da bi i operacije koje do njih dovode bile što kraće u laboratoriji „Rudnik“ je od januara 2007. godine uvedena nova kvantitativna metoda analize – Atomska absorpciona spektrofotometrija</s>

<s>Reference</s>

<s>Rudnici u Srbiji
Opština Gornji Milanovac</s>

