Careva džamija (Foča)
<s>Careva džamija, odnosno Sultan Bajezida Valije II. džamija, nalazi se u samom centru Foče, Bosna i Hercegovina.</s><s>Pripada među tridesetak carskih džamija u Bosni i Hercegovini.</s><s>Sultan Bajazid II je jedini sultan, po kojem su nazvane dvije džamije u Bosni i Hercegovini.</s><s>Pored ove džamije druga je u Nevesinju.</s><s>Proglašena je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.</s>

<s>Lokacija 
Careva džamija nalazi se u Carevoj mahali, na jednom istaknutom brežuljku zvanom Kavala, na prostoru između rijeka Drine i Ćehotine, a iznad nekadašnjeg srednjovjekovnog otvorenog trga zvanog Pazarište.</s>

<s>Historija 
Evlija Čelebija bio je u Foči 1664. godine i ostavio je vrijedne podatke o tom mjestu u svom putopisu.</s>

<s>Natpis u stihovima na arapskom jeziku isklesan je na kamenoj ploči, veličine 60x90 cm, uzidanoj nad ulazom u džamiju.</s><s>Natpis je smješten u osam četvrtastih polja.</s><s>Pismo: lijep dželi-nesh.</s><s>Tekst natpisa djelomično vokaliziran.</s><s>Podloga natpisa obojena plavom, a slova običnom crnom bojom.</s><s>Godina gradnje je 1500/1501.</s><s>Posljednji put džamija je temeljito popravljana 1926. godine.</s>

<s>Careva džamija u Foči je zapaljena, a munara minirana u aprilu 1992. godine.</s><s>Obnovljena je 2016. godine.</s>

<s>Opis 
Careva džamija prema prostorno-tlocrtnom rješenju pripada tipu jednoprostornih džamija sa četverostrešnim krovom i kamenom munarom visokom 32 metra.</s><s>U Bosni i Hercegovini ovih džamija ima mnogo više nego potkupolnih.</s><s>Vanjske dimenzija su 10,65 x 19,00 m. Džamija ima otvoreni prostor sofa i zatvoreni centralni molitveni prostor.</s><s>Izvedena od pritesanog kamena debljine 110 cm sa relativno niskim krovom pokrivenim crijepom, nekada ćeramidom.</s><s>Mahfil je drvene konstrukcije, mihrab i mimber su kameni, jednoličnog rješenja i bez naročite dekoracije.</s><s>Portal je rađen u kamenu i dekoriran polihromno obrađenim ornamentima, a iznad vrata je ploča sa natpisom.</s>

<s>Harem uz džamiju 
Uz Carevu džamiju, sa dvije njene strane, nalazi se harem sa brojnim nišanima, ali su to najvećim dijelom spomenici iz novijeg doba, jednostavne obrade i veći dio njih su bez natpisa.</s><s>Među nišanima sa natpisima je interesantan spomenik Fatime sultanije (princeze) sa natpisom o obnovi njenog nadgrobnog spomenika iz 1826. godine.</s><s>Pretpostavlja se da je princeza Fatima kći sultana Bajezida II.</s><s>Narodno predanje kaže da je Fatima sultanija bila udata za nekog Čengića u Foči.</s><s>Ovaj spomenik 1950. godine stavljen je pod zaštitu države.</s>

<s>Reference</s>

<s>Literatura 
 Alija Bejtić, Povijest i umjetnost Foče na Drini (str. 23-75), Naše starine, Godišnjak  Zemaljskog zavoda za zaštitu spomenika kulture i prirodnih rijetkosti NR Bosne  i Hercegovine, Sarajevo, 1956.</s><s>Husref Redžić, Studije o islamskoj arhitektonskoj baštini, Biblioteka Kulturno naslijeđe,  Sarajevo, 1983.</s><s>Husref Redžić, Umjetnost na tlu Jugoslavije, Islamska umjetnost, Izdavački zavod Jugoslavija, Beograd, 1984.</s><s>Hivzija Hasandedić, Muslimanska baština u istočnoj Hercegovini, El-Kalem, Sarajevo, 1990.</s><s>Evlija Čelebija, Putopis, Izdavačko preduzeće Sarajevo Publishing, Sarajevo, 1996.</s><s>Mehmed Mujezinović, Sarajevo publishing, Islamska epigrafika u BiH, knjiga II, 1998.</s><s>Madžida Bećirbegović, Džamije sa drvenom munarom u Bosni i Hercegovini, Sarajevo Publishing, 1999.</s><s>Ekrem Hakkı Ayverdi, Avrupa'da Osmanli Mimari Eserlera Yugoslavya II, 3. kitab, Istanbul, 2000.</s>

<s>Vanjske veze 
 Islamske zajednice u Bosni i Hercegovini
 komisije nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine</s>

<s>Džamije u Foči</s>

