Džamije sa kamenom munarom
<s>Džamije sa kamenom munarom, predstavljaju značajno graditeljsko naslijeđe i nalaze se jedino u Hercegovini: Odžak (Nevesinje),   Donja Bijenja (Nevesinje), Kruševljani (Nevesinje), Perkušića džamija u Nevesinju,  Plana (Bileća),  Hasan-paše Predojevića u Grabovici, džamije u Kljunima, Kružnju i Svinjarini; Telarevića džamija u Bjeljani (Stolac), Glavatičevo (kod Konjic) i džamija Fatime kadune u Mostaru.</s>

<s>Opis 
Džamije sa kamenom kvadratnom munarom imaju osnovu dimenzija stranica 2,00-2,50 metara, a pri  vrhu 1,80-2,30 metra.</s><s>Zidana je od pritesanog kamena krečnjaka.</s><s>Vrh munare je  izveden u formi šatorastog krova.</s><s>Pri samom vrhu zidanog dijela munare su izvedena četiri polukružno završena prozorska otvora dimenzija oko 40 cm kroz koje bi  mujezin promolio glavu dok bi učio ezan.</s><s>Na samom vrhu munare nalazi se alem.</s><s>U izradi kamenih munara beton se ne koristi.</s><s>Za uvezivanje se upotrebljavaju olovo, vuna, slama i neki drugi materijali.</s><s>Tehnologija izrade se zasniva na znanju i umijeću majstora.</s><s>Kamena munara kružnog presjeka, zidana je od lomljenog kamena, ima skošenu cilindričnu formu (ili zarubljena kupa).</s><s>U usporedbi sa betonskim munarama kamene su otpornije na vjetar i zemjotres i dugovječnije su.</s>

<s>Ljubovića Džamija u Odžaku 
Džamija se nalazi u centru naselja Odžak, opština Nevesinje.</s><s>Sagrađena je kao zadužbina porodice Ljubović najkasnije do kraja 18. stoljeća.</s><s>Prema narodnom predanju, Hana hanuma Ljubović, supruga Osman-bega Ljubovića, sagradila je 1625. godine džamiju u Odžaku.</s><s>Uz džamiju je sagradila mekteb i kameni most na rijeci Zalomci, udaljen oko 3 km od Odžaka.</s><s>Džamija je više puta rušena i obnavljana.</s><s>Prvi put je oštećena 3. jula  1876. godine, tokom ustanka u Hercegovini.</s><s>Za vrijeme drugog svjetskog rata znatno je oštećena i tom prilikom je u potpunusti srušen krov džamije, dijelovi zidova i šerefa munare.</s><s>U periodu od 1970. do 1973. godine izvršena je obnova džamije.</s><s>Džamija je značajnije oštećena i tokom rata 1992-1995. godine.</s><s>Obnovljena je 2011. godine.</s><s>Proglašena je za nacionalni spomenik BiH.</s>

<s>Čelebića džamija u Donjoj Bijenji 
Čelebića džamija, ili Džaferovića džamija, ili Šurkovića džamija, nalazi se Donja Bijenja, u podnožju planine Crvanj 12 km od Nevesinja.</s><s>Nema podataka o vremenu nastanka džamije.</s><s>Pripada tipu jednoprostornih džamija sa sofama.</s><s>Džamija je srušena 1992. godine.</s><s>Obnovljena je i svečano otvorena 2006.</s><s>Sredstva za rekonstrukciju obezbjeđena su uglavnom donacijama.</s><s>Džamija je zadržala iste gabarite i isti izgled.</s><s>Proglašena je za nacionalni spomenik BiH.</s>

<s>Avdića džamija u Plani 
Džamija u Plani, opština Bileća, podignuta je 1617 godine, što je bilo vidljivo iz natpisa koji je uklesan na kamenom luku džamijskih vrata.</s><s>Džamiju su srušili hajduci ili uskoci iz primorskih krajeva, pa su je mještani obnovili 1795. godine.</s><s>Džamija je ponovno srušena 1941. godine kada su odavde i iz okolnih sela svi muslimani izbjegli.</s><s>Obnovljena je 1964. godine u izvornom obliku.</s><s>Potpuno porušena je u ratu u Bosni i Hercegovini 1992-1995. godine.</s><s>Po treći put je obnovljena 2013. godine.</s><s>Postoji mnogo predaja o njenom osnivaču.</s><s>Prema jednoj, džamija je zadužbina Avde Avdića, koji potječe iz porodice Cuca i koji je rodonačelnik ove porodice.</s>

<s>Džamija u Dabrici 
Džamija u Dabrici, ili džamija Sefer-age Begovića, opština Berkovići, ima centralni prostor za molitvu, prostor sofa, natkrivena je četvorostrešnim krovom i ima četvrtastu kamenu munaru dimenzija 1,95x1,95 metara.</s><s>Na kamenoj ploči smještenoj iznad ulaznih vrata, zabilježeno je da je 1610. godine džamiju sagradio Sefer-aga.</s><s>Natpis je smješten u četiri elipsasta polja i ispisan lijepim nesh-dželi pismom, pa se vjeruje da je pisan u Carigradu.</s><s>Džamija je više puta popravljana, a 60-ih godina prošlog stoljeća, na objektu džamije vršene su značajnije intervencije.</s><s>Srušena je 1992. godine.</s><s>Obnovljena je i svečano otvorena 2012.</s><s>Proglašena je za nacionalni spomenik  BiH.</s>

<s>Reference</s>

<s>Literatura 
 Madžida Bećirbegović, Publishing, Sarajevo, 1999.</s><s>-Džamije sa drvenom munarom u Bosni i Hercegovini
 Hivzija Hasandedić, Mešihat Islamske zajednice, El Kalem, Sarajevo, 1990.</s><s>-Muslimanska baština u istočnoj Hercegovini</s>

<s>Džamije u Bosni i Hercegovini
Nacionalni spomenici u Berkovićima</s>

