Petar Budi
<s>Petar Budi (, 1566 – prosinac 1622) bio je istaknuti katolički biskup i albanski književnik.</s><s>Poznat je po svom prvom djelu Kršćanski katekizam (Doktrina e krishterë), albanskom prijevodu katekizma Roberta Bellarmina, koje je objavljeno u Rimu 1618. godine.</s><s>Godine 1599.</s><s>Budi je imenovan je generalnim vikarom Katoličke crkve u Srbiji i tu je dužnost vršio sedamnaest godina.</s><s>Kasnije je imenovan biskupom rimokatoličke sapske dijeceze kod Skadarskog jezera.</s>

<s>Život
Budi je rođen u selu Gur i Bardhëu u oblasti Mati i predstavlja zapaženu je i cijenjena ličnost u albanskoj kulturnoj povijesti.</s><s>Uz svoje političke i vjerske aktivnosti, objavio je četiri knjige na albanskom jeziku, što je u to vrijeme bila rijetkost, i bio je prvi albanski književnik koji je objavio značajnu količinu poezije na albanskom jeziku, oko 3300 stihova.</s>

<s>Školovao se za svećenički poziv na takozvanom Ilirskom koledžu u Lorettu, južno od Ankone u Italiji, gdje su studirali mnogi poznati Albanci i Dalmatinci.</s><s>U dobi od 21 godine zaređen je za katoličkog svećenika i odmah je poslan u Makedoniju i na Kosovo, tada dio crkvene oblasti Srbije pod jurisdikcijom nadbiskupa Antivarija, gdje je u prvih 12 godina služio u raznim župama.</s><s>Godine 1610. spominje se kao "kapelan kršćanstva u Skoplju", a 1647. godine kao kapelan Prokuplja.</s><s>Na Kosovu je Budi stupio u kontakt s franjevcima iz Bosne.</s><s>Te su se veze pokazale plodnima u kasnijim godinama za njegova politička nastojanja da podrži albanski otpor Osmanskom Carstvu.</s><s>Godine 1599.</s><s>Budi je imenovan generalnim vikarom (vicario generale) Srbije i na tom je položaju ostao 17 godina.</s><s>Kao predstavnik Katoličke crkve na turskom Balkanu, živio je i radio u nesumnjivo napetoj političkoj atmosferi.</s><s>Njegov crkveni položaj u mnogome je bio samo pokriće za njegove političke težnje.</s>

<s>Godine 1616. putovao je u Rim, gdje je boravio do 1618. godine nadgledajući objavljivanje svojih djela.</s><s>Dana 20. srpnja 1621. postao je biskupom Sape i Sarde (tj. u zadrimskoj oblasti sjeverne Albanije), a sljedeće se godine vratio u Albaniju.</s><s>Dana 22. kolovoza 1621. posvetio ga je za biskupa Ottavio Bandini, kardinal-biskup Palestrine, pri čemu su kao sukonsekratori služili Luca Alemanni, umirovljeni biskup Volterre i Giovanni Antonio Santorio, biskup Polikastra.</s>

<s>U prosincu 1622. godine, nešto prije Božića, utopio se prelazeći rijeku Drim.</s>

<s>Djela
Budi je cijelog života radio na pripremama ustanka balkanske koalicije protiv Turka te 1618. objavljuje Kršćanski katekizam (Doktrina e krishterë), u kojem nalazimo i izvornih albanskih stihova, zbog čega se smatra i začetnikom albanske poezije.</s><s>Njegov Ogled ispovijedi (Pasqyrë e të rrëfyemit, 1621) sadrži ispovijedi i sakramente i zapravo predstavlja prijevod na 401 stranici ili, bolje rečeno, adaptaciju djela Specchio di Confessione Emerija de Bonisa; to je svoje djelo Budi opisao kao "duhovni govor najkorisniji za one koji ne razumiju drugi jezik osim materinskog albanskog jezika".</s><s>Rimski obrednik (Rituale romanum, 1621), na 319 stranica, zbirka je cjelogodišnjeg duhovnog ceremonijala s latinskim molitvama i albanskim komentarima.</s><s>Sastavio je i kratak spis na 19 stranica pod naslovom Tko god govori misu mora služiti ovoj stvari (Cusc zzote mesce keto cafsce i duhete me scerbyem), gdje objašnjava misu.</s>

<s>Reference</s>

<s>Literatura</s>

<s>Albanski pisci
Albanski katolički svećenici</s>

