Kapetanija (Osmansko Carstvo)
<s>Kapetanije ili kapetanluci (tur., kaptanlık) bile su hijerarhijski niže administrativne jedinica sandžaka, upravnih jedinica Osmanlijskog carstva, koje su isključivo formirane unutar Bosanskog pašaluka, od 16. do 19. stolljeća (1835. godine).</s><s>Širenje Bosanskog pašaluka prema sjeveru za vrijeme Stogodišnjeg hrvatsko-turskog rata.</s><s>Osmanlije su dospjele do Uni i Save, te došle u kontakt sa hrvatsko-ugarskim ustrojstvom kapetanija, krajem 15. i početkom 16. vijeka.</s>

<s>Prve kapetanije u 16. stoljeću 
Prve kapetanije su osnovane na granicama Bosanskog pašaluka prema banskoj Hrvatskoj i Mletačkoj republici.</s><s>Najprve kapetanije za koje se pouzdano zna da su postojale već krajem 16. stoljća su Bihaćka, Gradiška, Krupska, Kliška i Gabeoska, a za Krupu i Bihać je poznato da su i prije Osmanlijske vlast imali svoje kapetane.</s><s>I Novska, Dubička i Udbinska su vjerovatno imale svoje kapetane još od 1600. godine.</s><s>Prva kapetanija koja se u izvorima spominje je Gradiška s Džafer-begom na čelu, sina Malkoč-bega.</s><s>Krupska (1565) i Bihaćka (1592) su odmah poslije zauzimanja grada osnovane, a Kliška prije 1596. i Gabeoska prije 1591.</s>

<s>Ukidanje kapetanija u 17. vijeku 
Početkom 17.</s><s>Stoljeća, već od 1606. pa do 1690. godine postojale su 29 kapetanije, od kojih su 23 bile pogranične, uz šest unutrašnjih.</s><s>Nije poznato kojem sandžaku je Gvozdanska kapetanija pripadala koja je 1635. godine osnovana, ali najvjerovatnije se radi o Bosanskom sandžaku.</s>

<s>Tokom Kandijskog rata (1646–1669) su Mlečani osvojili gradove Islam i Nadin (1647), te Zemunik, Klis i Kamen (1648) u Ličkom sandžaku i Kliškom sandžaku, kada su ugašene i njihove kapetanije.</s><s>U 1660. je ukinuta Jasenovačka kapetanija.</s><s>Za vrijeme Bečkog rata (1683-1699) su Austrijanci zauzeli Udbinu (1689) i čitavi Požeški sandžak s kapetanijama Virovitica i Osijek, a Mlečani još Gabelu i Herceg-Novi.</s><s>Poslije Karlovačkog mira, u Bosni je bilo samo još 12 kapetanija.</s>

<s>Struktura i administacija 
Glavni administratori kapetanije bili su kapetani, često iz iste porodice, jer je je ta pozicija, kao i sve ostale u kapetaniji, tradicijski bila naslijedna.</s><s>U svakoj kapetaniji se nalazio najmanje jedan grad i jedna kula, a ponekad i pokoji utvrđeni čardak.</s><s>Glavni zadatak kapetanija bila je cjelodnevna kontrola i čuvanje granica od neprijatelja i puteva od hajduka, uskoka i razbojnika.</s>

<s>Kapetanije su nosile imena po gradu odnosno tvrđave u kojoj su osnovane, a ne po naseljima u kojima se im je sjedište.</s><s>Tako se kapetanija kod Stolca službeno zvala Vidoška, po srednjovjekovnom gradu Vidoški, a Duvanjska po gradu Seddidžedid, kojega su Osmanlije osnovali.</s><s>Službeni naziv kapetanija se nikada nije mijenjao, iako su se u drugi grad preselile, kao na primjer Kamengradska sredinom 16. vijeka u Majdan ili Kobaška kapetanija, kada je sjedište premješteno u Kotor, odnosno Kotorgrad.</s>

<s>Postoje samo dvije kapetanije koje nisu dobile naziv po starom gradu, nego već po mostovima, a to su Džisri-sanska s mostom preko Sane, kod današnjeg sela Tomina, južno od Sanskog Mosta, a druga je Džisri-tarska kapetanija s mostom preko Tare.</s><s>U Tomini se nalazila mjesto grada kula, a tako je vjerovatno i bilo u Džisri-tarskoj kapetaniji.</s><s>Svaki kapetan i vojnik u službi kapetanije primao je redovnu platu za svoju službu, iako se ponekad za nju više od godinu dana čekalo.</s>

<s>Reference</s>

<s>Osmansko Carstvo
Historija Bosne i Hercegovine
Politička geografija</s>

