Gradska vijećnica Sarajevo
<s>Gradska vijećnica Sarajevo nalazi se unutar ambijentalne cjeline  Baščaršije, u istorijskom jezgru Sarajeva nastalom u osmanskom periodu, u općini Stari Grad, u Sarajevu, BiH.</s><s>Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika, na sjednici održanoj od 4. do 11. septembra 2006. godine, donijela je odluku da se zgrada Vijećnice, proglasi za  nacionalni spomenik BiH.</s><s>Ovu odluku Komisija je donijela u sljedećem sastavu: Zeynep 
Ahunbay, Amra Hadžimuhamedović (predsjedavajuća), Dubravko Lovrenović,  Ljiljana Ševo, Tina Wik.</s>

<s>Istorija 
Izgradnja gradske vijećnice se zagovarala i planirala još 1880. godine, i krajem 1890, izrada idejnog projekta je povjerena Karlu Paržiku, arhitekti angažovanom pri Zemaljskoj vladi Bosne i Hercegovine.</s><s>Projekat nije prihvaćen i novi je započeo Aleksander Vittek, koji je u međuvremenu umro.</s><s>Arhitekt Ćiril Iveković razradio je detaljne nacrte za Vijećnicu u vrijeme izvođenja radova.</s>

<s>Izvedbeni projekat pokazuje, međutim, dominantan uticaj islamske umjetnosti iz Egipta i Španije.</s><s>Razlog za ovakvo stilsko opredjeljenje tumači se zbog posebne pažnje vlade prema  i oživljavanju arapskog stila.</s>

<s>O “izboru stila” za pojedine građevine u Bosni i Hercegovini nisu odlučivali samo estetski i teoretski stavovi projektanata nego su na to uticala i odobrenja (ili neodobrenja) Zajedničkog ministarstva finansija kojem su svi idejni projekti dostavljani na uvid i saglasnost.</s><s>Zbog toga se pojava uticaja maurske i egipatske arhitekture u Bosni i Hercegovini može posmatrati ne samo kao paralelna pojava u odnosu na istovjetne uticaje u bečkoj istoricističkoj arhitekturi u XIX stoljeću, nego i kao odraz uticaja nove uprave koja je izborom određenog stila nastojala simbolizirati izvjesne političke ideje (o pretpostavljanom oživljavanju i kontinuitetu kulture dijela domaćeg stanovništva).</s>

<s>Namjena 
U Vijećnici je, 1908. godine, svečano postavljena bista cara Franje Josipa, djelo Frangeša Mihanovića, u godini aneksije kada je Bosna i Hercegovina postala ravnopravnim članom austrougarske monarhije</s>

<s>U svojoj 110-godišnjoj istoriji, objekat je mijenjao svoje namjene: počev od dana svečanog otvorenja, 20. aprila 1896. godine, korišten je kao Gradska vijećnica, zatim kao Gradska sudnica, a u periodu 1910-1911., bio je sjedište Bosanskog parlamenta (Sabora).</s><s>Prema nekim podacima bio je i privremeno i kratkotrajno sjedište Akademije nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine, a od 1948. do 1992. u njemu je bila smještena Narodna i univerzitetska biblioteka Bosne i Hercegovine.</s>

<s>Objekat Vijećnice je pogođen mnoštvom teških i zapaljivih projektila u noći 25/26. avgusta 1992. godine, spaljen i usljed gorenja porušen, nastale su neprocjenjive štete na fizičkoj strukturi objekta i samom knjižnom fondu.</s>

<s>Nestalo je Odjeljenje za rijetke knjige i rukopise, koje je prikupljalo građu najviše spomeničke kategorije: inkunabule, stare rukopisne knjige pisane bosanskom ćirilicom, zbirku orijentalnih rukopisa sa oko 400 kodeksa i 700 pojedinačnih dokumenata, rukopise domaćih autora na orijentalnim jezicima, izdanje stranih štamparija.</s><s>Tu se čuvao bogato ukrašen rukopis Kur'ana, te štampane knjige, Četverojevanđelje iz Mrkšine crkve (1562. god.) i Cvjetni triod iz Skadra ( 1563. god.), više knjiga iz štamparije Božidara Vukovića u Mlecima (16. vijek) i mnogi drugi dragocjeni eksponati.</s><s>Odjeljenje je posjedovalo i cijele zbirke dokumenata: fermana, berata i brojne druge raritetne građe; više od 7000 rukopisa rijetkih knjiga i 3000 rariteta.</s><s>Štete koje su nastupile na fondu ovog odjeljenja su neprocjenjive.</s>

<s>Nestali su notni zapisi muzičke zbirke i grafička zbirka, u sklopu koje je čuvana velika kolekcija starih razglednica, fotografija i portreta.</s><s>Sačuvana je samo kartografska zbirka, ali je i ona pretrpjela znatna oštećenja.</s><s>U velikoj mjeri stradale su i biblioteke nacionalnih kulturno-prosvjetnih društava »Prosvjete«, »Napretka« i »Gajreta« , koje su se od 1949. godine nalazile u sastavu ove biblioteke.</s><s>Izgubljen je i najveći dio fonda naučnih radova, magistarskih i doktorskih disertacija, kao i fond stranih publikacija, strane periodike, i drugi fondovi koji su služili za obavljanje univerzitetske nastave i naučnih istraživanja.</s>

<s>Razaranjem knjižnog i naučnog fonda su ugašene i funkcije Vijećnice kao objekta centralne naučne biblioteke BiH.</s>

<s>Nakon što je obnovljena, Vijećnica je ponovo otvorena 9. maja 2014. godine.</s>

<s>Opis 
Osnova objekta je gotovo pravilni jednakostranični trougao, sa dužinom južne i sjeveroistočne fasade 56 m, a sjeverozapadne 52 m. 
Objekat ima suteren, prizemlje, mezanin i dva sprata.</s><s>U uglovima trougla su ugaone kule oblika prizme.</s>

<s>Reprezentativnosti objekta u velikoj mjeri doprinose i daju obol stilske odlike plastične i slikane dekoracije.</s><s>Skulpturalno – slikani elementi enterijera i eksterijera, kao i zidne dekoracije, riješeni su u duhu istoricizma, odnosno u pseudomaurskom maniru i predstavljaju vrhunske realizacije pomenutog izraza u Bosni i Hercegovini.</s>

<s>Način dekorisanja fasade objekta ispoljava stilske elemente preuzete iz mamelučkog perioda u Kairu (1250-1517).</s><s>Ovi elementi su prisutni u stilizaciji potkovičastih lukova, tranzena, na tordiranim polustupovima ugaonih tornjeva, na završnom krovnom vijencu i drugdje.</s><s>Iz epohe Fatimida, sa prostora Magreba, preuzeti su neki elementi umjetničkog oblikovanja plastike i slikane dekoracije.</s><s>Prije svega, to je polihromija fasade sa alterniranim prugama crveno-žute boje, zatim upotreba stalaktitne plastike, ornamentiranje reljefnom keramikom i slično.</s>

<s>Djelimično su iz fatimidskog perioda preuzeta rješenja balkona, način upotrebe raznobojnih vitraža kao i način oslikavanja ravnih tavanica.</s><s>Po uzoru na hispano-arapski mudehar stil izveden je plastični i bojeni dekor u enterijeru, sa najraskošnijim partijama u potkupolnim dijelovima hola, gdje se nalaze stalaktitne i površine u vidu “saće”, i ukrašene su polihromnom ornamentikom i pozlatom.</s><s>Refleksije ovog stila prisutne su i na vanjskoj fasadi.</s>

<s>Arabeskna i maureskna ornamentika je naslikana na kupolastim svodovima i na arkadnim lukovima u hodnicima prvog sprata, na stropovima lođe na spratu, na zidnim površinama iznad podesta glavnog stepeništa, te na ravnim tavanicama reprezentativnih dvorana Vijećnice.</s><s>Ispod ostakljenog svoda kupole, iznad centralnog hola, izveden je vitraž od arabesknih zvjezdolikih motiva, povezanih u takozvanu beskonačnu ornamentiku, karakterističnu za široke prostore islamske umjetnosti.</s><s>Iznad podesta glavnog stepeništa smješten je drugi vitraž od raznobojnog stakla intenzivnog kolorita, geometrijskih formi arabesknih motiva, koji ispunjavaju biforu i rozetu iznad njega.</s>

<s>Literatura 
 Alija Bejtić -Ulice i trgovi Sarajeva.</s><s>Sarajevo: Muzej grada Sarajeva 1973. godine
 Nedžad Kurto - Sarajevo 1492-1992, Oko, Sarajevo.</s><s>Nedžad Kurto, Pseudomaurski slog, Arhitektura Bosne i Hercegovine – Razvoj bosanskog stila,Sarajevo,  1998.</s><s>Ibrahim Krzović - Arhitektura secesije u Bosni i Hercegovini, Kulturno naslijeđe, Sarajevo</s>

<s>Reference</s>

<s>Vanjski linkovi</s>

<s>Građevine u Sarajevu
Pseudomaurski stil u arhitekturi BiH</s>

