Legitimitet
<s>Legitimitet (od latinskog legitimus = zakonit) je je termin iz politike, to je vjerovanje ili povjerenje naroda u zakonitost političke vlasti.</s>

<s>U porodičnom pravu-legitimnost se odnosi na status djece koja su rođena u zakonski priznatom braku.</s>

<s>Legitimitet se u suvremenim demokracijama bazira na principima da suverenitet pripada narodu, vladavini zakona i socijalnoj pravdi.</s><s>O krizi legitimiteta može se govoriti kad dobar dio stanovništva sumnja u osnovne vrijednosti ili legitimnost metoda onih koji su na vlasti.</s>

<s>Današnji liberalnodemokratski sistemi baziraju se na skupu procedura i institucija kojima se garantira zaštita neotuđivih ljudskih prava, vlast većine i zaštita manjina, slobodna javnost i predstavnički princip odlučivanja.</s>

<s>Riječ legitimitet može se tumačiti na normativni ili na pozitivistički način.</s><s>Prvo se značenje odnosi na političku filozofiju i bavi se pitanjima kao što su; Koji su pravi izvori legitimiteta?</s><s>Dali je određeni politički sistem ili režim vrijedan priznanja?</s><s>Kao takav, legitimitet je klasična tema političke filozofije.</s><s>Drugo se značenje oslanja na empirijske metode kojima se pokušavaju izmjeriti stupnjevi prihvaćanja postojećih režima u javnosti ili pokušavaju testirati kauzalna objašnjenja za nizak ili visok stupanj legitimnosti.</s>

<s>Klasične definicije i polemike</s>

<s>Imati legitimitet je potreba koja nije ograničena na liberalno demokratske režime, već se smatra osnovnim preduvjetom vlasti, jer se bi se vlast bez  minimalne količine legitimiteta urušila.</s><s>Zbog toga svaki režim nastoji opravdati svoju vladavinu i na tome se baziraju razni pojmovi.</s><s>Tokom historije odvijala se borba i transformacija između različitih koncepata legitimiteta.</s>

<s>Tradicionalno vladavina monarha opravdavala se činjenicom da je od boga data, odnosno njihovim božanskim porjeklom.</s><s>Prosvjetiteljstvo je pomoglo rušenju tog religijskog izvora legitimiteta i potaklo demokratske revolucije, koje su volju naroda proglasile osnovom legitimiteta.</s><s>U tom kontekstu je Max Weber razvio tipologiju formi legitimiteta, koja se i danas smatra referentnom; tradicionalni, karizmatični i pravno-racionalni tip legitimiteta.</s><s>Tako se i danas legitimitet dijeli na tri osnovna tipa; 
 tradicionalni, prihvaćanje vlasti monarha jer se bazira na »božjoj volji«, 
 larizmatski, prihvaćanje vlasti vođe na bazi vjere u njegov karakter ili sposobnosti i 
 pravno-racionalni, koja se sastoji u prihvaćanju političkog sistema zato što je on baziran na racionalnim pravnim procedurama i institucijama.</s><s>Weber je dijagnosticirao historijsku transformaciju od tradicionalnog do pravno-racionalnog tipa legitimiteta, u kojoj je karizmatični legitimitet (baziran na karizmi revolucionarnog vođe) prelazni fenomen.</s>

<s>Weberov opis suvremenih tipova legitimiteta kao - pravno-racionalnih ukazuje na orijentaciju prema modernim koncepcijama legitimiteta, koja je najjača u njemačkom govornom području.</s><s>Konstitucionalistička koncepcija legitimiteta najviše naglašava redovite metode koji se koriste za formuliranje volje naroda a također i na normativna ograničenja i pravosudnu kontrolu vladajuće većine kako bi se osigurao jednak tretman i individualna sloboda.</s>

<s>Suprotno tome, koncepcije demokratske legitimnosti u anglosaksonskom svijetu više se fokusiraju na aspekte narodnog sudjelovanja i odgovornosti režima da osigura slobodne i poštene izbore u kombinaciji sa sistemom političke provjere i ravnoteže (za razliku od legalističkog pristupa međuinstitucionalnih kontrola u konstitucionalističkoj perspektivi).</s>

<s>Druga linija shvaćanja demokratskog legitimiteta ima korjene u francuskoj revoluciji, - ona podrazumjeva kolektivističko razumijevanje volje naroda.</s><s>Zbog tog nisu toliko važna pravila i mogućnost sudjelovanja, već afektivna predanost zajednici (patriotizam) i njezinoj administraciji i to je baza demokratskog legitimiteta.</s>

<s>Kolektivistički pogled na demokratski legitimitet bazira se na materijalizmu - pa se legitimitet vladajućeg režima prvenstveno osigurava ekonomskim prosperitetom i egalitarizmom.</s><s>U komunističkim državama taj način razmišljanja doveo do podređivanja svih društvenih podsistema pod istu kapu, jer samo potpuna kontrola, naročito nad ekonomijom, omogućavala je tom političkom sistemu provođenje volje naroda.</s><s>Za razliku od tog se po zapadnim zemljama nakon Drugog svjetskog rata na demokratski legitimitet se više gledalo kao rezultat provođenja demokracije.</s>

<s>Dok je u anglosaksonskom svijetu odnos legitimiteta i efikasnosti bio u fokusu polemika, diskurs o legitimitetu u Njemačkoj tradicionalno je imao još jednu žarišnu točku - odnos između forme (zakonitosti) i sadržaja (morala) legitimne vladavine.</s><s>Razlikovanje formi / metoda i norme / supstancije legitimne vladavine bila je 
osnova za formiranje sekularne i liberalne države i razlikovanje pozitivnog prava od teologije i filozofije.</s><s>Ipak, njemačka iskustva s nehumanim nacističkim režimom, koji je svoju vladavinu službeno bazirao na narodnom pristanku i na mehanizmima državne administracije za realizaciju politike, oživjela su ustavnu tradiciju dopunjavanja i ograničavanja formalno legitimnih vlada drugim vrijednostima.</s>

<s>Empirijski pristupi</s>

<s>Empirijski pristupi naglašavaju subjektivni aspekt demokratske legitimnosti.</s><s>Ako ljudi vjeruju da su postojeći politički sistem ili zakoni primjereni i dostojni da se njima povinuju, tad je i ta vladavina legitimna.</s><s>Koristeći ankete i druge empirijske metode, istraživači pokušavaju otkriti ta subjektivna uvjerenja o demokratskom legitimitetu.</s><s>Ipak, nije lako točno izmjeriti ovaj fenomen, jer je legitimitet apstraktan pojam.</s><s>Stoga se uglavnom mjeri posredno postavljanjem pitanja o političkom povjerenju.</s>

<s>Empirijske studije u zapadnim zemljama otkrivaju da je došlo do gubitka povjerenja u gotovo svim naprednim demokracijama.</s><s>Ali postoje značajne razlike u odnosu na ono na što se odnosi ovaj jaz povjerenja.</s><s>Vladajuće političke partije i njihovi lideri suočeni su sa visokim stupnjem nepovjerenja, pa se brojne institucije 
koje imaju ključnu ulogu u državama klasične liberalne demokracije poput parlamenta, partija i državne administracije moraju nositi sa niskim povjerenjem.</s><s>Ipak se zasad radi o manjinskim društvenim grupama koje su nezadovoljne načinom na koji demokracija funkcionira u njihovoj zemlji, ali je većina još uvjek protiv radikalnih promjena svog demokratskog sistema.</s>

<s>Izvori</s>

<s>Vanjske veze 
 Legitimacy, government (na portalu Encyclopaedia Britannica) 
Filozofija politike
Sociologija
Ustavno pravo</s>

