Obrana poljske pošte u Gdańsku
<s>Obrana Poljske pošte u Danzigu je bio kratkotrajni sukob između njemačkih snaga na jednoj, i poljskih snaga na drugoj strani, koji se odigrao u Danzigu (današnji Gdanjsk) 1. septembra 1939. godine na samom početku invazije Poljske, odnosno Drugog svjetskog rata.</s>

<s>Pozadina 
U vrijeme njegovog izbijanja Danzig je bio predmetom višedecenijskog teritorijalnog spora između Njemačke i  Poljske koji će poslužiti kao povod za invaziju; usprkos toga, u formalnom smislu je bio protektorat Lige naroda, odnosno nezavisna država pod imenom Slobodni Grad Danzig, uspotavljena 1920. godine temeljem Versajskog sporazuma.</s><s>Poljska je temeljem istog sporazuma dobila pravo na njenoj teritoriji drži vlastiti poštanski ured sa eksteritorijalnim statusom; on se sastojao od nekoliko zgrada koji je, osim poštanskih usluga, od strane poljskih vlasti korišten u propagandne i obavještajne svrhe.</s>

<s>U samom Danzigu je, pak, većinski njemačko stanovništvo bilo opredijeljeno za ponovno ujedinjenje sa Njemačkom, te je nakon izbora 1933. vlast u gradu preuzela lokalna podružnica njemačke Nacističke stranke.</s><s>Pod njenim se nadzorom našla gradska policija, a u ljeto 1939. godine, kada je počeo eskalirati diplomatski sukob Njemačke i Poljske, pod okriljem njemačkog SS-a organizirana i paravojna formacija SS Heimwher Danzig koja je trebala djelovati u slučaju rata.</s><s>Poljska pošta u Danzigu je bila određena kao jedan od prvih ciljeva koji se trebao eliminirati na početku invazije.</s>

<s>Uvod 
Kada je u proljeće 1939. postalo izgledno da će spor sa Njemačkom eskalirati do ratnog sukoba, poljske vlasti su odlučili oružjem braniti zgradu Poljske pošte, kao simbolični izraz poljskog suvereniteta i prisustva u Danzigu.</s><s>Zbog toga je u kompleks poslan Konrad Guderski, inženjerijski potporučnik poljske vojske koji je njeno osoblje (koje su dodatno povećali novi poštanski radnici, uglavnom vojni rezervisti) obučio rukovanju oružjem; zgrada je djelomično utvrđena.</s><s>U njoj se u trenutku izbijanja sukoba nalazilo 56 ljudi - Guderski, poštanski radnici i službenici, kućepazitelj i njegova 10-godišnja kći.</s><s>Bili su naoružani sa četiri puškomitraljeza Browning wz.</s><s>1928, oko 40 komada drugog vatrenog oružja i ručnim bombama.</s><s>Njihov je plan bio da kompleks Pošte brane oko šest sati, a nakon čega bi ih trebale deblokirati snage poljske Pomeranske armije stacionirane u susjednom Poljskom koridoru.</s>

<s>Njemačke snage određene za napad su činile gradska danziška policija pod komandom pukovnika Willija Bethkea,te snage SS Heimwehr Danzig i lokalnih nacista iz jurišnih odreda SA.</s><s>Plan za preuzimanje Pošte je izrađen u julu 1939. godine, te je predviđao fingirani napad na ulazna vrata kako bi se branitelji zbunili, dok bi glavni napad došao nakon što se eksplozivom razbije jedan od bočnih zidova.</s><s>Napadačima su podršku i zaštitu trebala pružiti i 3 oklopna automobila ADGZ, koji su u sastav danziške policije ušla nakon Anschlussa Austrije 1938. godine.</s>

<s>Bitka 
1. septembra 1939. u 4 sata ujutro njemačke snage su prekinule telefonske veze Pošte sa Poljskom.</s><s>U 4:45 je njemački bojni brod Schleswig-Holstein, usidren u danziškoj luci, otvorio paljbu na poljski garnizon na poluotoku Westerplatte, čime je tradicionalno započela invazija, odnosno rat.</s><s>Potom su njemačke snage, koje su brojale oko 200 ljudi, krenule u napad.</s><s>Njih je, s obzirom da je akcija imala veliku propagandnu važnost, pratio i veliki broj pripadnika medija - osim dopisnika lokalnih i njemačkih novina, tu su bili reporteri lokalne radio-stanice Reichssender Danzig, kao i snimatelji njemačkog filmskog studija UFA koji će događaje dokumentirati za potrebe filmskuh žurnala.</s><s>Lokalni nacistički vođa Albert Forster je došao lično nadgledati napad.</s>

<s>Napadači su na samom početku uspjeli prodrijeti kroz ulazna vrata i zauzeti dio pošte, ali je dalje napredovanje zaustavila žestoka paljba poljskih branitelja uslijed koje je poginulo 2 Nijemaca.</s><s>Drugi pokušaj prodora - kroz iskopanu rupu u zidu - je, pak, zaustavljen kada su poljski branitelji na njih bacili ručne bombe.</s><s>Tom prilikom je od eksplozije vlastite bombe poginuo potporučnik Guderski, te je komandu nad braniteljima preuzeo poštanski službenik Alfons Flisykowski.</s><s>Nakon tog neuspjeha je pukovnik Bethke predložio da se zgrada uništi podmetanjem eksploziva, ali je Forster to odbio.</s>

<s>U 11 sati su lokalnim njemačkim snagama u pomoć došli pripadnici Wehrmachta sa dva topa 75 mm i jednom haubicom 105 mm.</s><s>Usprkos artiljerijskoj podršci, branitelji su odbili još jedan napad.</s><s>Prijedlog da se pošta napadne minobacačima je odbijen, jer se smatralo da bi zbog nepreciznosti mogli stradati i napadači.</s>

<s>Oko 15 sati su njemačke snage uspjele sa braniteljima dogovoriti dvodnevni prekid vatre, tokom koga su pokušali inicirati pregovore o eventualnoj predaji.</s><s>Poljaci su odbili, ali su Nijemci iskoristili priliku da dovedu jedinicu Wehrmachtovih inženjeraca koja je uz zidove pošte postavila oko 600 kg eksploziva.</s><s>Kada je eksploziv aktiviran u 17 sati, zidovi su srušeni, te su njemačke snage uspjele prodrijeti u Poštu i branitelje stjerati u podrum.</s>

<s>Odbijanje Poljaka da se predaju u podrumu je natjeralo pukovnika Bethkea da pozove vatrogasce, koji su svojim cijevima u podrum upumpali velike količine benzina.</s><s>Potom je benzin upaljen uz pomoć ručnih bombi; nakon što je troje poljskih branitelja živo izgorjelo, ostatak je konačno odlučio predati se.</s><s>Prva dvojica koja su izašla - direktor Pošte dr. Jan Michoń i Józef Wąsik - su ustrijeljeni usprkos toga što su mahali bijelim zastavama.</s><s>Ostatak je zarobljen, sa izuzetkom šest branitelja koji su uspjeli iskoristiti konfuziju i pobjeći, mada su dvojica od njih uhvaćena nekoliko dana kasnije.</s>

<s>Posljedice 
Tokom opsade je poginulo 10 njemačkih napadača te 8 poljskih branitelja (ne računajući dvojicu smaknutu na njenom samom kraju).</s><s>Nijemci su uspjeli zarobiti 44 osobu iz pošte, a od čega je 16 ranjeno.</s><s>Od ranjenih branitelja, njih 6, uključujući 10-godišnju kći kućepazitelja, naknadno preminulo u Gestapovoj bolnici.</s>

<s>Prva grupa branitelja je 8. septembra izvedena pred njemački prijeki vojni sud osnovan pri tzv. Grupe Ebberhard (60. pješadijska divizija), naknadno uključenoj u Wehrmacht od lokalnih paravojnih formacija.</s><s>Optuženi su, da su kao civili bez jasnih oznaka, prekršili ratno pravo, odnosno djelovali kao nezakoniti borci, a što se, prema zakonu Trećeg Reicha iz 1938. godine kažnjavalo pogubljenjem.</s><s>Isti su dan proglašeni krivim, a nakon što je molbu za pomilovanje odbio general Walther von Brauchitsch, strijeljani.</s><s>Isti je postupak ponovljen 30. septembra za 10 branitelja koji su u međuvremenu pronađeni u Gestapovoj bolnici.</s><s>Svi su ti postupci 1997. godine službeno poništeni odlukom suda u Lübecku u suvremenoj Njemačkoj, koji je presudio kako njemački vojni sud za taj slučaj nije bio nadležan.</s>

<s>Četvorica branitelja pošte je uspjela preživjeti rat.</s>

<s>Reference u kulturi 
Obrana Poljske pošte je nakon završetka rata i ulaska Gdanjska u satav Poljske slavljena kao herojski čin, a njeni branitelji kao mučenici.</s><s>U samoj Poljskom su im podignuti brojni spomenici i memorijalni objekti, a 1958. je događaj rekonstruiran u igranom filmu Wolne miasto.</s>

<s>Svjetskoj javnosti je događaj najpoznatiji po tome što je opisan kao jedna od epizoda znamenitog romana Limeni bubanj njemačkog pisca Günthera Grassa, a 1979. godine rekonstruiran i u njegovoj filmskoj ekranizaciji.</s>

<s>Vanjske veze</s>

<s>Obrona Poczty Polskiej w Gdańsku 
  Miłosz Sosnowski, Obrona Poczty Polskiej w Gdańsku 1939 r.</s>

<s>1939
Gdańsk
Gdańsk
Gdańsk
Gdańsk
Historija Gdańska</s>

