Ibrahim Muteferika
<s>Ibrahim Muteferika (Kaloşvar, 1674 – Istanbul, 1745) bio je osmanski polihistor, štampar, izdavač knjiga, astronom, diplomata, ekonomista, geograf, istoričar, sociolog i teolog.</s><s>Osnovao je 1729. godine prvu štampariju sa arapskim slovima u Istanbulu.</s>

<s>Životopis 
Rođen je u Kaloşvaru, tj. u Kluž-Napoci u današnoj Rumuniji.</s><s>Bio je Mađar koji je prešao na islam mada je nam njegovo mađarsko ime nepoznato.</s><s>U mladosti je stupio u službu osmanske diplomatije, koja se razvija tokom vladavine sultana Ahmeda i velikog vezira Ibrahim-paše Damada u tzv. periodu lala.</s><s>U mladosti je stupio u osmanske diplomatske službe.</s><s>Sudjelovao je aktivno u promicanju osmansko-francuskog saveza (1737–1739) protiv Habsburga i Rusije.</s><s>Bio je cijenjen zbog svoje uloge u osmansko-švedskoj akciji protiv Rusije Petra Velikog u Velikom sjevernom ratu.</s>

<s>Tijekom svojih službi kao diplomata poznato je da se sprijateljio s mnogim utjecajnim ličnostima, uključujući Osmana-ağe Temišvarskog, kolegu diplomatu transilvanijskog podrijetla i bivšeg ratnog zarobljenika zatočenog u Austriji, koji će mu pružiti podršku u njegovim djelatnostima.</s><s>Za vrijeme svoje diplomatske službe prikupljao brojne knjige koje su mu pomogle razumjeti tekuću renesansu, pojavu protestantskih pokreta u Europi i uspon moćnih kolonijalnih carstava u Europi.</s>

<s>Doba tulipana na početku 18. stoljeća bilo je razdoblje kada je Osmansko carstvo otkrilo svoju tehničku i kulturnu zaostalost i otvorilo se prema obnovi.</s><s>Muteferika je bio istovremeno i geograf, astronom i filozof.</s><s>Sultan mu je dozvolio da objavljuje nevjerske knjige, nakon izveštaja o efikasnosti novog sistema iz 1726. godine.</s><s>Tako je Muteferika otvorio prvu štampariju na arapskim slovima u Istanbulu.</s><s>Prvu knjigu je objavio 1729. godine a do 1743. godine izdao je 17 radova u 23 toma.</s><s>Od svakog izdanja je izašlo između 500 i 1000 primeraka.</s><s>Njegove knjige poznate su kao »turske inkunabule«.</s><s>Prva koju je objavio je Vankulu Lügati, arapsko-turski rječnik u 2 toma.</s><s>U svom izdanju Cihannüma (»Zrcalo svijeta«, geografski atlas Katipa Čelebije), je dodao komentar koji raspravlja o astronomskoj teoriji heliocentrizma, tako da se Muteferika smatra jednim od prvih ljudi koji su upoznali turske čitaoce sa heliocentričnim sustavom.</s><s>Njegova štamparska djelatnost je prekinuta 1742. godine.</s><s>Muteferika je umro u Istanbulu 1745.</s>

<s>Djela 
U svojoj tiskari Müteferrika je objavio ukupno 17 knjiga:
 Kitab-ı Lügat-ı Vankulu (1729), tursko-arapski riječnik;
 Tuhfet-ül Kibar fi Esfar el-Bihar (1729);
 Tarih-i Seyyah (1729);
 Tarih-i Hind-i Garbi (1730);
 Tarih-i Timur Gürgan (1730);
 Tarih-I Mısr-i Kadim ve Mısr-i Cedid (1730), povijest Egipta;
 Gülşen-i Hülefa (1730);
 Grammaire Turque (1730), gramatika turskog jezika na francuskom;
 Usul el-Hikem fi Nizam el-Ümem (1732);
 Fiyuzat-ı Mıknatısiye (1732);
 Cihan-nüma (1732) Katip Çelebije;
 Takvim el-Tevarih (1733), tj. povijest Turaka;
 Kitab-ı Tarih-i Naima (1734), tj. povijest rumelijskih krajeva i naroda;
 Tarih-i Raşid, 3 cilt halinde (1735), turska povijest po Mehmedu Raşidu;
 Tarih-i Çelebizade (1741), život Çelebizade İsmaila Asima (1685?-1759);
 Ahval-i Gazavat der Diyar-ı Bosna (1741) doslovce: Okolnosti osvajanja zemlje Bosne;
 Kitab-ı Lisan el-Acem el Müsemma bi-Ferheng-i Şuuri (1742).</s>

<s>Spoljašne poveznice</s>

<s>Izvori</s>

<s>Bibliografija</s>

<s>Muteferika, Ibrahim</s>

