Kiril I Carigradski
<s>Kiril Lukaris (, 13. novembar 1572 – 27. jun 1638) bio je grčki pravoslavni svećenik i teolog, koji je od 1601. do 1620. pod imenom Kiril III služio kao pravoslavni patrijarh Aleksandrije, te od 1612. do 1638. u nekoliko navrata kao vaseljenski patrijarh.</s><s>Poznat je po zanimanju, a prema nekim spornim navodima i naklonosti, koju je iskazivao za kalvinizam.</s><s>Godine 1638. ga je svrgnuo i potom dao zadaviti osmanski sultan Murat IV, te se danas među pravoslavcima slavi kao svetac.</s>

<s>Život</s>

<s>Kiril je 13. decembra 1527. godine rođen pod imenom Kiril Lukaris u Heraklionu na otoku Kreti, koji je tada bio pod de iure samostalna Kraljevina Kandija, a de facto posjed Mletačke Republike .</s><s>Njegov stric i mentor je bio Meletije I Pegas, koji je također neko vrijeme bio aleksandrijski partijarh.</s>

<s>Kiril se obrazovao u u Veneciji i na Padovskom univerzitetu, nakon čega je služio kao iguman manastira na Kreti.</s><s>Potom je otišao u današnju Ukrajinu gdje je služio kao jedan od rektora Ostroške akademije.</s><s>Godine 1596. ga je aleksandrijski patrijarh Meletije poslao u Poljsku sa zadatkom da organizira otpor pravovjernih pravoslavaca Brestovskoj uniji, odnosno nastojanjima da se pravoslavne crkve sa sjedištem u Kijevu podrede Rimu i Katoličkoj crkvi.</s><s>Odatle je Kiril otišao Ženevi gdje se imao prilike upoznati sa učenjima protestantskog teologa Jeana Calvina; historičari smatraju da je upravo tamo stekao naklonost prema kalvinizmu i izuzetnu odbojnost prema katoličanstvu.</s>

<s>Iz Ženeve je došao u Aleksandriju gdje je 1602. nakon smrti Meletija preuzeo mjesto patrijarha.</s><s>Ono će držati sve do 1621. godine kada je prvi put izabran za vaseljenskog patrijarha.</s><s>Na njegovo stolovanje je značajno uticao Tridesetogodišnji rat kao eskalacija sukoba između katolika i protestanata, a koji se odrazio i na osmanski dvor u Carigradu gdje su se različiti evropski ambasadori borili za naklonost tada najmoćnije države u Evropi.</s><s>Lukaris je sa svojom reputacijom protestantskog simpatizera stekao naklonost nizozemskih i engleskih i neprijateljstvo francuskih i austrijskih ambasadora, te je, ovisno o jačanju i slabljenju njihovih  lobija na osmanskom dvoru nekoliko puta zbacivan i ponovno postavljan na mjesto patrijarha.</s>

<s>Kirila je duboko uznemirilo osmansko ugnjetavanje pravoslavnih krščana, ali i misionarsko djelovanje jezuita, te je smatrao da se tome najbolje može oduprijeti osnivanjem škola u kojima bi se izučavala pravoslavna vjera i grčki jezik, odnosno tako stvorio dovoljan broj pravoslavnih svećenika.</s><s>Jedan od rezultata njegovih napora bilo je i osnivanje teološke škole, tzv. Atonijade na Svetoj gori.</s><s>U tu je svrhu Kiril potakao i monaha Maksima Galipoljskog da napravi prvi prijevod Biblije na moderni grčki jezik.</s><s>1627. godine je u Carigradu osnovao štampariju čija je glavna svrha bila izdavanje knjiga i pamfleta usmjerenih protiv Katoličke crkve i njenog nauka.</s>

<s>1629. godine je u Ženevi na latinskom objavljena knjiga Confessio Fidei Orthodoxae () čije se autorstvo pripisivalo Kirilu, i koja se često tumačila kao prihvaćanje kalvinističkih ideja.</s><s>Zbog nje je Kiril nakon smrti anatemiziran, ali je na posebnom sindou 1672. oslobođen optužbi.</s>

<s>Kiril je konačno svrgnut zbog optužbi da je potakao kozake da napadnu Azov, odnosno da sprema ustanak Grka protiv osmanske vlasti.</s><s>Murat IV je naredio janjičarima da ga zadave, a tijelo mu je dao baciti u more.</s>

<s>Godine 2009. je proglašen velikim mučenikom i svetiteljem.</s>

<s>Izvori</s>

<s>Vanjske veze
 
 .
 .</s>

<s>Carigradski patrijarsi
Pravoslavni patrijarsi Aleksandrije
Pravoslavni teolozi
Pravoslavni svetitelji</s>

