Bočac (tvrđava)
<s>Bočac je bio srednjovjekovna utvrda na lijevoj obali Vrbasa, na pola puta između Banjaluke i Jajca.</s><s>Njegove zidine postoje i danas iznad akumulacije Hidroelektrane Bočac i ispod istoimenog naselja (Bočac).</s><s>Bio je jedan u nizu strateških  odbrambenih objekata u dolini Vrbasa: Banjaluka, tj. današnji Vrbaški Grad, Zvečaj, Greben, Bočac, stari grad Jajce.</s>

<s>Tokom osmanlijske okupacije, dodatno je utvrđivan i dobro održavan, pa su do danas relativno dobro očuvani snažni bedemi i kule koji okružuju prostrano gradsko dvorište.</s>

<s>Historija
Zidine Bočca je prvi opisao dr. Ćiro Truhelka u svome djelu "Kraljevski grad Jajce" (str. 71-72).</s><s>U pisanim tragovima, Grad se prvi put spominje 1494, a 1516. je pao pod osmanlijsku okupaciju.</s><s>Turci su ga dodatno utvrdili postavili posadu.</s><s>Iz anonimnog opisa Bosne Hamdija Kreševljaković je došao do informacije da je Bočac bio za ondašnje prilike tvrdi grad, ali ga je čuvalo malo topova.</s>

<s>Srednjovjekovni Bočac je  napušten nešto prije 1833, 45 godina prije austrougarske okupacije.</s><s>Uopće nije pomenut u popisu iz 1838.</s><s>Prema Kreševljakoviću, Jukić je došao do podatka ka da su oko 1850. u njemu bila dva topa, ali je bio napušten prije 1833, jer je u popisu zabilježeno da je prazan.</s>

<s>Prvi poznati dizdar, od sredine maja 1617. do iza marta 1626, bio je Smailaga, sin Muhamedov.</s><s>Prije maja 1617, u selu Triskovini (pretpostavlja se svom rodnom selu), sagradio je džamiju, mekteb i tekiju i  uvakufio trideset hiljada akči gotovine, svoj posjed kao milić i dva čifluka: Ponir i Ponikve u istom selu.</s><s>Od toga su se održavala pomenuta dobra, a na njihovom području je kasnije izgrađeno selo, koje je kasnije prozvano Agići, danas mjesna zajednica.</s><s>Tu su za Kreševljakovićeva vremena živili Vakifovi potomci prezimena Smailagić.</s>

<s>Oba pomenuta čifluka mulkizirana su beratom od redžeba  (drugu mjesec prije ramazana) 1035. hidžretske godine, odnosno 1626.</s><s>Iz akta zaklade od džum I. 1026 (maj 1617.) zna se da je uz Bočac bio varoš.</s><s>Pretpostvlja se da termin ovog čina nije slučajan jer, prema Islamskom vjerovanju mjesec redžeb ima posebno značenje.</s>

<s>Smailaga je imao sina Aliju.</s><s>U 1704,  dizdar je bio Mehmedaga, sin Alijagin, od 1793. to je bio Mustajaga, a 1815., drugi Mehmedaga.</s>

<s>Nacionalni spomenik 
Tvrđava Bočac je 2005. godine od strane Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine proglašena Nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine</s>

<s>Vidi još
Zvečaj
Vrbas
Spomenik kulture</s>

<s>Literatura</s>

<s>Tvrđave u Bosni i Hercegovini</s>

