Karl IX od Švedske
<s>Karl IX (Stockholm, 4. oktobar 1550. - Nyköping, 30. oktobar 1611.), bio je neformalni
švedski vladar od 1599. do 1660., a zatim i kralj od 1604. do svoje smrti - 1611.</s>

<s>On je za svoje vladavine reafirmirao luteranizam kao nacionalnu religiju i vodio agresivnu vanjsku politiku koja je 
dovela do rata sa Poljskom  - 1605. i Kraljevinom Danskom - 1611.</s>

<s>Biografija</s>

<s>Rođen je kao najmlađi sin švedskog kralja Gustava I Vase, Karl je 1568. bio jedan od vođa pobune protiv vladavine svog polubrata Erika XIV koji je postavio svog brata na tron kao Johana III.</s><s>Karl se naknadno sukobio s bratom i oko pitanja autoriteta u svom vojvodstvu, jer se protivio njegovim naporima za izmirenje 
luterana i katolika u Švedskoj.</s><s>Odbacio je kraljevu novu liturgiju zvanu - Crvena knjiga, i dao azil 
progonjenim luteranima u svom vojvodstvu.</s><s>Karl je bio pod velikim utjecajem kalvinističkih ideja.</s>

<s>Braća su se izmirila 1587. kao protivnici plemićkog Državnog vijeća, koje je podržalo kandidaturu sina Johana III - Sigismunda (kasniji poljski kralj Sigismund III Vasa) za poljskog monarha.</s>

<s>Nakon što se pobožno katolički Sigismund III Vasa uspeo na švedski tron 1592, Karl je sazvao Dijetu u Uppsali 1593., sa ciljem da ona zatraži da se luteranizam zadrži kao 
nacionalna religija.</s><s>Računajući na urođeni strah plemstva od apsolutističke vlasti monarha stranca, Karl je uspio osigurati podršku skupštine da zatraži od Sigismunda da prihvatiti odluke skupštine, i prihvati 
njega kao švedskog regenta koji će vladati zajedno sa plemićkim Državnim vijećem.</s>

<s>Sigismundovo odbacivanje tih zahtjeva dovelo je do izbijanja građanskog rata u kojem je Karl imao podršku nižih staleža protiv kraljeve vojske i plemstva.</s><s>Nakon što je poražen kod Stångebroa 1598., Sigismund je naredne godine i zbačen sa trona.</s><s>Naslijedio ga je Karl kao švedski regent, koji je ubrzo zatim nemilosrdno potisnuo Državno vijeće i sve ostale protivnike iz redova visokog plemstva, pa su nakon toga njegovi odnosi s plemstvom ostali napeti.</s><s>Za kralja je okrunjen - 1604.</s>

<s>Karlovo svrgavanje Sigismunda dovelo do sukoba s Poljskom, ali se rat nije razbuktao sve do 1605. 
kad su Šveđani pretrpjeli katastrofalan poraz u Bitci kod Kirkholma.</s><s>Karl je tad svoje napore usmjerio prema 
Rusiji, pokušavajući spriječiti poljsko napredovanje u Rusiji i instalirati svog sina Gustava (kasniji švedski kralj 
Gustav Adolf) na ruski tron.</s><s>Kad mu ti napori nisu urodili plodom, okrenuo se prema Danskoj i izazvao Kalmarski rat, 1611.-1613., iz kojeg se morao izvući njegov sin Gustav zaključivši po Švedsku nepovoljni mir.</s>

<s>Nakon što je svladao opoziciju visokog plemstva, Karl se oslonio na političku podršku nižih staleža.</s><s>Kao odličan administrator, bitno je pridonio ekonomskom rastu zemlje, sponzorirajući razvoj metalurgije i privlačenjem stranaca (stručnih 
zanatlija i trgovaca) brojnim povlasticama da se nasele po Švedskoj.</s>

<s>S druge strane bio je poprilično antipatičan lik, beskrupulozan i vječno ljut, brutalan i grub, kako u govoru tako i u postupcima.</s><s>Svo vrijeme svoje vladavine pokušavao je podrediti Dijetu svojoj volji čak i sistemom terora.</s>

<s>Izvori</s>

<s>Vanjske veze</s>

<s>Charles IX na portalu Encyclopædia Britannica</s>

<s>Švedski vladari</s>

