Polietilen
<s>Polietilen (sintagma od polimer i etilen = poli+etilen) je generičko ime za bilo koju od djelomično kristaličnih lakih termoplastika (C=CH2C=CH2) 
koje su otporne na kemikalije i vlagu, imaju dobre izolacijske karakteristike i naročito se koriste za izradu ambalaže i izolacije.</s>

<s>Karakteristike</s>

<s>Polietilen (Akronim PE) je lagana, vrlo prilagodljiva sintetička smola koja se dobija polimerizacijom etilena.</s><s>On je najviše korištena plastika na svijetu, od koje se prave različiti proizvodi od prozirnih folija za ambalažu, boca za deterdžente do automobilskih rezervara.</s>

<s>Također se može usitnjavati u sintetička vlakna ili modificirati sve dok ne postane elastičan kao guma.</s>

<s>Jednostavna linearna struktura u izduženim konformacijama omogućuje njegovu laku kristalizaciju, pa se polietilen morfološki sastoji od kristalnih i amorfnih zona, a o njihovom procentu zavise i 
mehaničke karakteristike.</s><s>Kako makromolekule polietilena nisu potpuno linearne, već imaju i bočne lance koji doprinose njihovoj granatosti oni smanjuju procent kristalnosti, odnosno gustoću polietilena.</s>

<s>Polietilen je žilav, nalik na vosak, skoro potpuno transparentan i velikoga modula elastičnosti.</s><s>Na sobnoj temperaturi je generalno nepropusan za vodu i većinu kemikalija i nenetopljiv u otapalima.</s><s>Sa povećanjem gustoće povećava mu se i modul elastičnosti, otpornost na lomljivost, krutost, tvrdoća i kemijska stabilnost, a smanjuje mu se lomna žilavost i propusnost za plinove.</s>

<s>Proizvodi se visokotlačnim procesom (radikalskom polimerizacijom) na temperaturi oko 200 °C, uz tlak 1500 do 3000 bara i temperaturi do 200 °C, ili niskotlačnim procesom (koordinativnom polimerizacijom), uz tlak do 100 bara i temperaturu od 60 do 
180 °C.</s>

<s>Visokotlačnom metodom dobiva se polietilen veće granatosti i zato manje kristalnosti i manje gustoće (PE-LD), a niskotlačnom nastaje polietilen manje granatosti, ali zato veće kristalnosti i veće gustoće (PE-HD).</s>

<s>Polietilen se najviše koristi za izradu folija koje se direktno koriste za ambalažu prehrambenih, farmaceutskih, tekstilnih i drugih proizvoda, od jednostavnih vrećica do folija za vakumiranje.</s><s>Polietilen služi i za izradu različitih kutija i posuda za domaćinstvo, vreća, velikih industrijskih spremnika, oblaganje enterijera teretnih brodova, vodovodnih i drugih cijevi, za izolaciju električnih kablova, impegraciju 
tekstilnih vlakana i papira, kao i polietilenskih vlakana.</s>

<s>Kemijski sastav i molekularna struktura</s>

<s>Etilen (C2H4) je plinoviti ugljikovodik koji se najviše proizvodi krekiranjem etana, koji je pak glavni sastojak prirodnog plina, ili se može proizvesti i destiliranjem iz nafte. 
molekule etilena bazično se sastoje od dvije metilennske jedinice (CH2) povezane dvostrukom vezom između ugljikovih atoma - strukturom koja se opisuje formulom; CH2 = CH2</s>

<s>Pod utjecajem polimerizacijskih katalizatora, dvostruka veza se može prekinuti, a rezultat je jedna dodatna veza koja povezuje atom ugljika sa drugom molekulom etilena.</s><s>Molekula etilena ima sljedeću kemijsku strukturu.
+ CH2-CH2+</s>

<s>Ta jednostavna struktura, ponovljena hiljadu puta u jednoj molekuli, ključna je karakteristika polietilena.</s><s>Dugi lanac molekula, u kojima su 
atomi vodika povezani sa ugljikovim glavnim lancem, mogu se proizvesti linearnim ili Bočnim lancima.</s>

<s>Bočne verzije poznate su kao Polietileni niske gustoće (akronim: PE-LD) ili Linearni polietileni niske gustoće (akronim: PE-LLD), dok su linearne verzije poznate su kao Polietileni velike gustoće (akronim: PE-HD) i 
Polietileni vrlo visoke molekularne mase (akronim: PE-UHMW).</s>

<s>Osnovni sastav polietilena može se mijenjati dodavanjem drugih elemenata ili kemijskih grupa.</s>

<s>Historija 
Polietilen niske gustoće prvi je put dobijen 1933. u britanskoj kompaniji - Imperial Chemical Industries Ltd (akronim: ICI), tokom eksperimenata o efektu visokog tlaka na polimerizaciju polietilena.</s><s>Njegova kemijska formula bila je;
nH2C=CH2 → (–H2C–CH2–)n
ICI je taj proces patentirao 1937., a sa komercijalnom proizvodnjom započeo je 1939.</s><s>Prvi put je korišten za Drugog svjetskog rata kao izolator za radarske kabele.</s>

<s>Karlu Ziegler iz Instituta Max Planck za istraživanje ugljena u Mülheim an der Ruhru, je zajedno sa Erhardom Holzkampom - proizveo 1953. - Polietilen visoke gustoće (PE-HD), katalizom niskog tlaka sa organometalicima.</s><s>Metodu je kasnije poboljšao talijanski kemičar Giulio Natta, tako da je danas taj proces poznat kao Ziegler-Natta.</s><s>Oni su za to otkriće 1963. dobili Nobelovu nagradu za kemiju.</s>

<s>Od tada su naučnici koristeći različite katalize i metode polimerizacije, proizveli polietilene različitih karakteristika i struktura.</s>

<s>Glavne vrste polietilena
Na bazi molekularne strukture i karakteristika, polietilen se kao konstrukcijski materijal dijeli u nekoliko vrsta, od kojih su najvažnije;</s>

<s>Polietilen niske gustoće</s>

<s>(Akronim PE-LD) gustoća od 0,910 do 0,925 g/cm³ , temperatura tališta od 85 do 87 °C
PE-LD se dobija od plinovitog etilena pod vrlo visokim tlakom (do 350 megapaskala) i visokim temperaturama (do 350 °C) uz neki oksidant koji pokreće proces.</s><s>Najčešće se koristi za ambalažu, igračke, vreće za hranu i smeće i za izolaciju žica i kablova.</s>

<s>Linearni polietilen niske gustoće  
(Akronim: PE-LLD) gustoća od 0,926 do 0,940 g/cm³, je strukturom sličan PE-LD-u.</s><s>Dobija se kopolimerizacijom etilena sa 1-Butenom i manjim količinama; 1-Heksena i 1-Oktena, Ziegler-Nattinom katalizom.</s>

<s>Polietilen visoke gustoće
(Akronim: PE-HD) gustoća od 0,941 do 0,960 g/cm³, talište 127 °C.</s>

<s>Proizvodi se pri niskim temperaturama i tlakovima, pomoću Ziegler-Natta katalize ili aktiviranog kromovog oksida (Phillips kataliza).</s><s>Zbog manjka bočnih lanaca u svojoj strukturi, njegovi polimerni lanci se lakše međusobno spajaju, što rezultira gustom visoko kristalnim 
materijom velike čvrstoće i umjerene krutosti.</s><s>Sa talištem višim za 20 °C od PE-LD -a, može izdržati višestruko izlaganje temperaturama od 120 °C.</s>

<s>Polietilen vrlo visoke molekularne mase</s>

<s>Linearni polietilen može se proizvesti u verzijama sa vrlo visokom molekularnom masom od 3 500 000 do 7 500 000 atomskih jedinica, za razliku od nekih
700 000 atomskih jedinica kod  Polietilena visoke gustoće (PE-HD)</s>

<s>Ti se polimeri mogu izliti u vlakna, a zatim izvući ili rastegnuti u visoko kristalno stanje, što rezultira velikom krutošću i vlačnom čvrstoćom nekoliko puta većom od čelika.</s><s>Od takvih vlakana se tkaju pancirni prsluci.</s>

<s>Izvori</s>

<s>Vanjske veze</s>

<s>Polyethylene, chemical compound 
 Poleetilen</s>

<s>Vlakna
Dielektrici
Termoplastike
Ambalažni materijali
Transparentni materijali
Bioplastike</s>

