Anton Bernolák
<s>Anton Bernolák (; 3. oktobra 1762, Slanica — 15. januar 1813, Nove Zamki) katolički sveštenik, filolog i lingvista, prvi kodifikator slovačkog književnog jezika i jedan od vodećih aktera slovačkog narodnog preporoda.</s><s>Ubraja se među istorijske ličnosti, koje su imale presudan uticaj na formiranje moderne slovačke nacije i razvoj njene kulture.</s>

<s>Biografija 
Rođen je 1762. godine u Slanici, mestu blizu današnjeg slovačkog grada Namestovo, u porodici, koja je pripadala nižem plemstvu.</s><s>Osnovnu školu je pohađao između 1769. i 1774. godine, u Slanici.</s><s>Gimnaziju je pohađao u periodu od 1774. do 1778. godine u Ružomberku.</s><s>Školovanje je nastavio na studijama retorike, filozofije i poetike u Požunu, Trnavi i Beču.</s><s>Studije je završio 1787. godine na opštoj bogosloviji u Požunu (današnja Bratislava), gde je diplomirao teologiju.</s>

<s>Posle završetka studija bavio se svešteničkim pozivom u mestu Čeklis (godine 1948. po njemu preimenovanom u Bernolakovo), gde je bio kapelan do 1791. godine.</s><s>Tada prelazi u Trnavu, za sekretara nadbiskupije.</s><s>U maju 1797. preuzima svešteničku dužnost u gradu Nove Zamki (), gde je u jednom periodu, bio i upravnik gradske škole.</s>

<s>Tokom studija bogoslovije u Bratislavi bio je nadahnut prosvetiteljskim reformama carice Marije Terezije i njenog sina Josifa II.</s><s>Pod uticajem prosvetiteljskih ideja, smatrao je da Slovaci ne mogu da se formiraju u modernu samosvesnu naciju, dok ne počnu da koriste živi narodni jezik u pisanoj komunikaciji i obrazovanju.</s><s>Toj svrsi je kasnije podredio svoje naučno delo.</s><s>Imao je sve profesionalne preduslove za realizaciju svojih prosvetiteljskih ideja.</s><s>Govorio je nekoliko stranih jezika, od klasičnih do modernih a imao je i, za tadašnje vreme široko znanje iz ekonomije, estetike, medicine, muzike, opšte istorije i politike.</s>

<s>Njegove aktivnosti su bile najviše usmerene na lingvistiku.</s><s>Na kraju treće godine studija, imao je veliki broj radova u rukopisu, da bi 1787. godine sa grupom istomišljenika izvršio prvu kodifikaciju književnog slovačkog jezika.</s><s>Te godine je u Bratislavi objavljena Kritička filološka rasprava o slovima Slovaka sa dodatkom predloga za pravopis ().</s><s>Ova rasprava je bila anonimno kolektivno delo polaznika bratislavskog seminarijuma, nastalo pod Bernolákovim vođstvom.</s><s>Njome su postavljeni temelji slovačkog književnog jezika i pravopisa.</s><s>Bernolák je pravopis zasnovao na fonetskom načelu a za okosnicu jezičke norme je uzeo zapadnoslovački dijalekt, korišćen na Univerzitetu u Trnavi, koja je tada bila kulturni centar Slovaka.</s><s>Ova kodifikacija je bila važna prekretnica u kulturnim i političkim dešavanjima vezanim za formiranje moderne slovačke nacije.</s><s>Godine 1790. je završio svoje najvažnije delo iz oblasti lingvistike Slovačka gramatika () koje predstavlja prvu normativnu gramatiku slovačkog jezika.</s>

<s>U Trnavi su 1792. godine Bernolák i njegovi sledbenici (posebno Juraj Fándly) osnovali Slovačko učeno društvo () sa ispostavama po celoj Slovačkoj.</s><s>Ovo društvo se bavilo izdavaštvom na Bernolákovoj varijanti slovačkog književnog jezika, a imalo je za cilj širenje književnosti, kulture i prosvećenosti na tom jezičkom standardu.</s><s>Slična udruženja nicala su tada u mnogim slovačkim mestima.</s>

<s>Od 1787. do 1808. godine je radio na višejezičnom rečniku, koji je bio njegovo poslednje delo.</s><s>Bio je to Slovačko−češko−latinsko−nemačko−mađarski rečnik (), prvi veliki rečnik slovačkog jezika.</s><s>Izdat je tek posle njegove smrti, zaslugom Juraja Palkoviča, profesora na katedri češkog i slovačkog jezika i književnosti na Evangeličkom liceju u Bratislavi.</s><s>Rečnik je imao 5302 strane, podeljene u šest tomova, koji su izdati u periodu od 1825. do 1827. godine.</s>

<s>Bernoláku je iscrpljujući rad, uz brigu za porodicu i druge loše okolnosti, veoma narušio zdravlje.</s><s>Umro je od srčanog udara 15. januara 1813. godine u mestu Nove Zamki.</s>

<s>Pokret Bernolákovih sledbenika trajao je više od 50 godina.</s><s>Njihov svakodnevni rad sa intelektualcima i među narodom, kao i njihova književna dela, stvorili su uslove za uspešnu i opšteprihvaćenu drugu kodifikaciju slovačkog književnog jezika, koju je uradio Ľudovít Štúr.</s>

<s>Vidi još 
 Historija Slovačke
 Slovački narodni preporod</s>

<s>Reference</s>

<s>Spoljašnje veze</s>

<s>Anton Bernolák - Životopisy
 Anton Bernolák
 Slowár Slowenskí Češko-Laťinsko-Ňemecko-Uherskí (scan)</s>

<s>Rođeni 1762.</s><s>Umrli 1813.</s><s>Profesori
Sveštenici</s>

