Francuska renesansa
<s>Francuska renesansa bila je kulturološki i umjetnički pokret u Francuskoj između 15. i ranog 17. vijeka.</s><s>Taj period povezuje se sa panevropskom renesansom, riječju koju je prvi upotrijebio francuski historičar Jules Michelet kako bi definirao umjetnički i kulturološki "preporod" Evrope.</s>

<s>U značajne razvoje tokom francuske renesanse spadaju širenje humanizma, rano istraživanje "Novog svijeta" (u vidu Nove Francuske, od strane Giovannija da Verrazzana i Jacquesa Cartiera); razvoj novih tehnologija i umjetničkih formi u poljima štamparstva, arhitekture, slikarstva, kiparstva, muzike, nauka i književnosti; i usložnjavanje novih oblika socijaliziranja, pristojnog ponašanja i diskursa.</s>

<s>Francuska renesansa tradicionalno širi se (otprilike) francuskom invazijom Italije 1494. za vrijeme vladavine Charlesa VIII sve do smrti Henryja IV 1610. godine.</s><s>Uprkos toj hronologiji, određeni umjetnički, tehnološki ili književni razvoji koji se asociraju sa renesansom dospjeli su u Francusku ranije (na primjer, putem burgundijskog dvora ili papinskog dvora u Avignonu); međutim, Crna smrt 14. vijeka i Stogodišnji rat zadržali su Francusku ekonomski i politički slabom do kasnog 15. vijeka.</s>

<s>Vladavine Françoisa I od Francuske (od 1515. do 1547. godine) i njegovog sina Henrija II (od 1547. do 1559. godine) generalno se smatraju vrhunskim godinama francuske renesanse.</s>

<s>Riječ "renesansa" 
"Renaissance" je francuska rijel, čiji je doslovni prevod "preporod".</s><s>Riječ renesansa prvi put je upotrijebljena i definirana od strane francuskog historičara Julesa Micheleta (1798–1874), u njegovom djelu Histoire de France (Historija Francuske) iz 1855. godine.</s><s>Jules Michelet je definirao renesansu u Francuskoj u 16. vijeku kao period evropske kulturalne historije koji je predstavljao otcjepljenje od srednjeg vijeka, stvorivši moderno razumijevanje čovječanstva i njegovog mjesta u svijetu.</s><s>Kao građanin Francuske i historičar, Michelet je također tvrdio da je renesansa francuski pokret.</s><s>Njegovo djelo porijeklo je upotrebe francuske riječi "renaissance" u drugim jezicima.</s>

<s>Umjetnost 
Za hronološki pois francuskih renesansnih umjetnika, pogledati Popis francuskih renesansnih umjetnika.</s>

<s>U kasnom 15. vijeku, francuska invazija Italije i blizina šarolikog burgundskog dvora (sa svojim flamanskim vezama) doveli su Francuze u dodir sa dobrima, slikama i stvaralačkim duhom sjeverne i talijanske renesanse, a početne umjetničke promjene u Francuskoj često su izvodili talijanski i flamanski umjetnici kao što su Jean Clouet i njegov sin François Clouet, te Talijani Rosso Fiorentino, Francesco Primaticcio i Niccolò dell'Abbate iz (takozvane) Fountainebleauske škola (od 1531. godine).</s>

<s>1516. godine, François I od Francuske pozvao je Leonarda da Vincija u Château d'Amboise i pružio mu Château du Clos Lucé, koji se tada nazivao Château de Cloux, kao mjesto u kojem bi boravio i radio.</s><s>Leonardo, poznati slikar i izumitelj, došao je sa tri svoje slike, naime Mona Lisom, Svetom Anom i Svetim Ivanom Krstiteljem, koje su danas u vlasništvu Muzeja Louvre u Parizu.</s>

<s>Umjetnost perioda od Francisa I do Henrija IV često je nadahnuta kasnim talijanskim slikarskim i kiparskim razvojima koji se obično nazivaju manirizam (povezan sa Michelangeloom i Parmigianinoom, među ostalima) i koje karakteriziraju likovi koji su izduženi i graciozni, te ovisnost o vizuelnoj retorici, uključujući i razrađenu upotrebu alegorije i mitologije.</s>

<s>Postoji velik broj francuskih umjetnika nevjerovatnog talenta u tom periodu, kao što su slikar Jean Fouquet od Toursa (koji je postigao nevjerovatno realističke portrete i izvanredne iluminirane manuskripte) i kipari Jean Goujon i Germain Pilon.</s>

<s>Kasni manirizam i rani barok 
Henri IV pozvao je umjetnike Toussainta Dubreuila, Martina Frémineta i Ambroisea Duboisa za rad na dvorcu Fontainebleau i oni se obično nazivaju drugom Fontainebleauskom školom.</s>

<s>Marie de Medici, kraljica Henrija IV, pozvala je flamanskog slikara Petera Paula Rubensa u Francusku i on je naslikao veliki broj velikih djela za kraljičinu Luxembourgškoj palači u Parizu.</s><s>Još jedan flamanski umjetnik koji je radio za dvor bio je Frans Pourbus Mlađi.</s>

<s>Izvan Francuske, kod onih koji su radili za vojvode Lorrainea, pronalazi se veoma drukčiji kasnomaniristički stil, kao npr. kod umjetnika kao što su Jacques Bellange, Claude Deruet i Jacques Callot.</s><s>S obzirom na malen kontakt sa francuskim umjetnicima tog perioda, razvili su uzvišen, ekstreman i često erotičan manirizam (uključujući noćne scene i prikaze noćnih mora) i odlične vještine u etching.</s>

<s>Arhitektura</s>

<s>Jedno od najvećih postignuća francuske renesanse bila je izgradnja Châteaux of the Loire Valley: više ne služeći funkciju utvrde, te palače za ugođaj iskorištavale su bogatstvo rijeka i zemlje regije Loire i pokazuju značajnu arhitektonsku vještinu.</s>

<s>Stari zamak Louvre u Parizu također je ponovno izgrađen pod upravljanjem Pierra Lescota i postao je jezgro sasvim novog renesansnog château.</s><s>Zapadno od Louvrea, Catherine de' Medici si je izgradila palaču Tuileries sa prostranim vrtovima i grottoima.</s>

<s>Uspon Henry IV of France na prijesto donio je period velikog urbanog razvoja u Parizu, uključujući izgradnju Pont Neufa, Place des Vosges (koja se zvala "Place Royale"), Place Dauphine, i dijelova Louvrea.</s>

<s>Baštovanstvo</s>

<s>Francuske renesansne vrtove karakterizirala su simetrična i geometrična mjesta sadnje tj. parterres; biljke u saksijama; šljunčani i pješčani putevi; terase; stepeništa i rampe; pokretna voda u obliku kanala, kaskada i monumentalnih fontana, te ekstenzivna upotreba umjetnih grottoa, labirinata i kipova mitoloških likova.</s><s>Postajali su ekstenzija dvoraca koje su okruživali i bili su dizajnirani kako bi prikazali renesansne ideale mjere i proporcije.</s>

<s>Književnost</s>

<s>Muzika</s>

<s>Burgundija, većinski francusko govorno područje ujedinjeno sa Kraljevina Francuska 1477. godine, bila je muzički centar Evrope u ranom i srednjem 15. vijeku.</s><s>Mnogi od najpoznatijih muzičara u Evropi ili su poticali iz Burgundije ili su otišli tamo kako bi učili zajedno sa lokalnim kompozitorima; uz to je postojala znatna razmjena između muzičkog službeničkog kadra burgundijskog dvora i francuskih dvorova i crkvenih organizacija u kasnom 15. vijeku.</s><s>Burgundijski stil dao je francusko-flamanski stil polifonije koji je dominirao evropskom muzikom u kasnom 15. i ranom 16. vijeku.</s><s>Međutim, do kraja 15. vijeka francuski nacionalni karakter se počeo isticati u muzici francuskog kraljevskog i aristokratskih dvorova, kao i u glavnim centrima crkvene muzike.</s><s>Većina francuskih kompozitora tog vremena odbacivala je tmurne boje francusko-flamanskog stila i stremila je jasnoći linije i strukture i, u sekularnoj muzici kao što je šansona, lakoći, pjevljivosti i popularnosti.</s><s>Guillaume Dufay i Gilles Binchois su dva značajna primjera iz burgundijske škole tokom ranog renesansnog perioda.</s>

<s>Najpoznatiji kompozitor u Evropi, Josquin des Prez, radio je neko vrijeme na dvoru Louis XII i vjerojatno skladao neka od svojih najpoznatijih djela tu (njegova prva postavka Psalma 129, De profundis, vjerojatno je napisano za sahranu Louisa XII 1515. godine).</s><s>Francis I, koji je postao kralj te godine, učinio je stvaranje bogatog muzičkog službeničkog kadra prioritetom.</s><s>Njegovi muzičari išli su sa njim na putovanja, a takmičio se sa Henry VIII na Polju zlatne tkanine 1520. za najveličanstveniju muzičku zabacu; tim događajem je vjerojatno upravljao Jean Mouton, jedan od najpoznatijih kompozitora moteta u ranom 16. vijeku poslije Josquina.</s>

<s>Daleko najznačajniji doprinos Francuske muzici u renesansnom periodu bila je šansona.</s><s>Šansona je vrsta sekularne pjesme, vrlo varijabilnog karaktera, koja je uključuje tada najpopularniju muziku 16. vijeka: doista, mnoge šansone pjevale su se u čitavoj Evropi.</s><s>Šansona u ranom 16. vijeku karakterizirana je [[daktil]ičnim početkom (dugo, kratko-kratko) i kontrapunktnim stilom koji je kasnije prihvaćen u talijanskoj kanconi, preteči sonate.</s><s>Tipične šansone pisane su za tri ili četiri glasa, bez instrumentalne pratnje, ali najpopularniji primjeri neizbježno su dobili i instrumentalne verzije.</s><s>U poznate kompozitore tih "pariških" šansona spadali su Claudin de Sermisy i Clément Janequin.</s><s>Janequinova La guerre, napisana za proslavu francuske pobjede kod Marignana 1515. godine, imitira zvukove topa, vrisku ranjenih i trube koje signaliziraju pokret i povlačenje.</s><s>Kasniji razvoje šansone bio je stil musique mesurée, čiji se primjeri mogu naći u djelima Claudea Mlađeg: u ovom tipu šansone, zasnovanom na razvojima grupe pjesnika poznatih kao La Pléiade pod Jean-Antoine de Baïfom, muzički ritam tačno je odgovarao naglašavanjima akcenta u stihu, u pokušaju da uhvate nešto retoričkog efekta muzike u antičkog Grčkoj (istovremen i naizgled nepovezan pokret u Italiji tada bio je poznat pod nazivom firentinska kamerata).</s><s>Pri kraju 16. vijeka šansonu je postepeno zamijenio air de cour, najpopularniji tip pjesme u Francuskoj i ranom 17. vijeku.</s>

<s>Doba religijskih ratova imalo je dubok utjecaj na muziku u Francuskoj.</s><s>Pod utjecajem kalvinizma, protestanti su stvorili tip svete muzike koji je bio značajno drugačiji od složenih latinskih moteta koje su pisali njihovi katolički istovremenici.</s><s>I protestanti i katolici (naročito simpatizeri protestanata među njima) stvorili su varijantu šansone poznatu kao chanson spirituelle, koja je bila poput sekularne pjesme, ali podešena sa religioznim ili moralističkim tekstom.</s><s>Claude Goudimel, protestantski kompozitor najpoznatiji po svojim postavkama psalma nadahnutih kalvinizmom, ubijen je u Lyonu tokom Bartolomejske noći.</s><s>Međutim, nisu samo protestantski kompozitori ubijani tokom tog doba sukoba; 1581. katolik Antoine de Bertrand, plodan kompozitor šansona, ubijen je u Toulouseu od strane protestantske rulje.</s>

<s>Povezano</s>

<s>Sjevernoevropska renesansa
 Popis francuskih renesansnih umjetnika
 Pokroviteljstvo umjestnosti Catherine de' Medici
 Guillaume de La Perrière
 Georgette de Montenay
 Francuska u ranom novom vijeku
 Manirizam
 Historija francuske muzike
 Paleografija francuske renesanse</s>

<s>Reference</s>

<s>Dodatna literatura</s>

<s>Hampton.</s><s>Timothy.</s><s>Literature and Nation in the Sixteenth Century: Inventing Renaissance France (2003) str. 289
 Holt, Mack P. Renaissance and Reformation France: 1500-1648 (The Short Oxford History of France) (2002) pretraga isječaka i tekstova
 Knecht,  R. J. The Rise and Fall of Renaissance France: 1483-1610 (2002) pretraga isječaka i tekstova
 Pitts, Vincent J. Henri IV of France: His Reign and Age (2008)
 Potter, David.</s><s>Renaissance France at War: Armies, Culture and Society, c. 1480-1560, (2008)
 Robin, Diana; Larsen, Anne R.; and Levin, Carole, eds.</s><s>Encyclopedia of Women in the Renaissance: Italy, France, and England (2007) str. 459</s>

<s>Kraljevina Francuska
Renesansa</s>

