Alergijski rinitis
<s>Alergijski rinitis je simptomatski poremećaj ili atopijska bolest nosne sluzokože koji se karakteriše zapaljenskom reakcija nastalom nakon kontakta sa alergenima iz životne sredine.</s><s>Može se javiti tokom cele godine, kao nesezonski alergijski rinitis, ili je kod nekih osoba izraženiji tokom određenih perioda u godini kao sezonski alergijski rinitis ili polenska kijavica.</s>

<s>Epidemiologija 
Prema podacima Svetske zdravstvene organizacije 10 do 25% stanovništva na globalnom nivou boluje od nekog oblika alergijskog rinitisa.</s><s>Tokom poslednjih decenija bolest ima povećanu prevalencu, koja se u dečijem uzrastu kreće od 25 do 35%.</s><s>Više od polovine svih slučajeva počinje pre treće godine života, a 80% pre šeste.</s><s>Stepen povećanja oboljenja ne može se objasniti samo promenama u genomu, pa se sve češće nastanak bolest povezuje sa učestalošću infekcija u najranijem uzrastu, čak i u uslovima života u dobrim higijenskim uslovima, bez infekcija čime se bavi „hipotezom higijene”, objašnjava povećanje incidencije atopijskih bolesti pa i alergijskog rinitisa.</s>

<s>Etiologija 
Sezonski alergijski rinitis može uzrokovati polen korova, trava ili stabalo, dok kućna prašina, perje, plesni, dlake životinja i neki lekovi (npr nesteroidni antiinflamatorni lek) mogu izazvati nesezonski alergijski rinitis.</s>

<s>Patogeneza 
Alergijski rinitis podrazumeva upalu sluzokože nosa, očiju, eustahijeve tuba, srednjeg uva, sinusa i ždrela.</s><s>Nos je uvek uključen u ovaj proces, dok su drugi organi pogođeni samo kod pojedinaca.</s><s>Zapaljenje sluzokože karakteriše se kompleksnim sadejstvom više inflamatornih medijatora, koji na kraju pokreću imunoglobulinom E (IgE) posredovane odgovore na proteine iz spoljašnje sredine.</s><s>Tendencija da razviju alergijska, ili IgE-posredovana, reakcije na spoljašnje alergene (proteine sposobne da prouzrokuju alergijsku reakciju) ima genetsku komponentu.</s><s>U podložnih osoba izloženost određenim stranim proteinima dovodi do alergijskih senzitizacije, koje se karakterišu proizvodnjom specifičnih IgE usmerenog protiv tih proteina.</s><s>Ovaj specifični IgE obavija površinu mastoidnih ćelija, koje su prisutne u nosnoj sluzokoži.</s><s>Kada se specifičan protein (npr specifično zrno polena) udahne u nos, ono se može vezati za IgE na mastoidnih ćelija, što dovodi do neposrednog i odloženog otpuštanjem većeg broja medijatora.</s>

<s>Faza reakcije
Posrednici koji se odmah oslobađaju u ranoj fazi ili fazi reakcije uključuju; histamin, triptazu, himaze kinina i heparin.</s><s>Mastoidne ćelije brzo sintetišu i druge posrednike, uključujući leukotrijen i prostaglandin D2. [10, 11, 12]  Ovi medijatori, preko različitih interakcija, na kraju dovode do simptoma rinoreje (nazalne kongestije, kijanje, svraba, crvenila, suzenja, oticanja, pritiska u uvu...).</s><s>Mukozne žlezde nosa su takođe nadražene , što dovodi do povećanja sekreta iz nosa.</s><s>Takođe javlja se i povećana vaskularna permeabilnost (propustljivost), sa eksudacijom plazme.</s><s>Promene prati i vazodilatacija krvnih sudova, koja dovodi do zapušenja nosa i porasta krvnog pritiska.</s><s>Zbog stimulacije senzornih nerva dolazi do kijanja i svraba u nosu.</s>

<s>Kako se svi ovi događaji mogu javiti unutar nekoliko minuta; ova reakcija označava se kao rana ili neposredna, faza reakcije.</s>

<s>Kasna faza
Tokom 4-8 časova, od kontakta sa alergenom, stvoreni posrednici kroz složen sled uzajamnih događaja, dovode do regrutovanja drugih upalnih ćelija u mukozi, poput neutrofila, eozinofila, limfocita i makrofaga.</s><s>Ovo rezultuje kontinuiranom inflamacijom, nazvanom odgovor kasnom fazom.</s><s>Simptomi odgovora u kasnoj fazi su slični onima iz rane faze, ali kijanje, svrab i zagušenja i proizvodnja mukusa su manje izražene ali i dalje imaju tendenciju da se javljaju.</s>

<s>Kasna faza može trajati satima ili danima, a sistemski uticaji, uključujući zamor, pospanost i malaksalosti, može nastati iz zapaljenskog odgovora.</s><s>Ovi simptomi često značajno utiču na kvalitet života bolesnika.</s>

<s>Klinička slika 
Najčešći simptomi alergijskog rinitisa su: 
 kijanje, zapušen nos i curenje vodenog sekreta iz nosa, svrab i crvenilo nosa,
 svrab i crvenilo očiju, osećaj peckanja i suzenje očiju,
 nadražajni kašalj i grebanje u grlu.</s><s>Razlike u kliničkoj slici u mnogome variraju od bolesnika do bolesnika ali i između akutnog i hroničnog oblika rinitisa i prikazane su u ovoj tabeli: 
Simptomima kod akutnog i hroničnog oblika alergijskog rinitisa.</s><s>Iznenadne promene temperature, fizički napor, duvanski dim ili zagađenost vazduha mogu pogoršati simptome alergijskog rinitisa.</s><s>Simptomi alergijskog rinitisa mogu nestati spontano ili nakon uzimanja određenih lekova.</s>

<s>Dijagnoza 
Dijagnoza alergijskog rinitisa primarno se postavlja na osnovu: anamneze, karakteristične kliničke slike i dijagnostičkih testova.</s>

<s>Dijagnostički testovi 
Od testova obavezan je kožni alergijski test, koji se po potrebi dopunjava drugim ispitivanjima kao što su bakteriološki i citološki (eozinofili) nalazi brisa nosa i ispljuvka, ukupni i specifični IgE i funkcija pluća.</s>

<s>Nespecifična nosna hiperreaktivnost je važna osobina alergijskog rinitisa, koja je definisana kao povećani nosni odgovor na normalne nadražaje rezultujući sa kijanjem, nosnom kongestijom i / ili sekrecijom.</s>

<s>Ređe se u rutinskoj dijagnostici rinitisa koriste provokativni testovi (uglavnom u istraživačke svrhe) kao što su merenje otpora prolazu vazduha kroz nos, maksimalni inspiratorni vršni protok kroz nos i nespecifični i specifični provokativni test alergenom na nosnu sluzokožu.</s>

<s>Terapija</s>

<s>Nemedikamentna terapija 
Nemedikamentna terapija, koja se zasniva na izbegavanju kontakta sa alergenom (materije na koje je bolesnik alergičan, iz neposredne okoline najbolji je način da se spreči alergijskog napada.</s>

<s>Mesto boravka (kuću ili stan) moraju da budu što čistiji.</s><s>U tom smislu treba temeljno očistiti sve prostorija od prašine, ukloniti tepihe, zavese, tapacirani nameštaj, pokrivače od perja ili ćebad, kućne ljubimce i sl.</s>

<s>Kada je vazduh jako zagađen bolesnik treba izbegavati izlazak van stana i obavezno zatvoriti prozore i vrata.</s>

<s>Ako je pacijent alergičan na dlaku kućnog ljubimca ili domaćih životinja, trebali bi tom ljubimcu naći drugi dom, a sa drugim domaćim životinjama izbegavati direktan kontakt.</s>

<s>Medikamentna terapija 
Za medikamentozbo lečenje simptoma alergijskog rinitisa mogu se koriste sledeći lekovi: 
 oralni H1 - antihistaminici 
 intranazalni H1-antihistaminici 
 intranazalni kortikosteroidi 
 intranazalni kromolini 
 antileukotrieni 
 specifična imunoterapija (potkožna, podjezična, nosna) 
 
Medikamentozna terapija alergijskog rinitisa prema preporukama Svetske zdravstvene organizacije</s>

<s>Izvori</s>

<s>Spoljašnje veze 
 Simptomi alergija
 Alergijske reakcije 
 Kako razlikovati prehladu od alergije?</s>

<s>Dermatologija
Imunologija</s>

