Pećina Rastuša
<s>Rastuša pećina nalazi se u neposrednoj blizini istoimenog sela (zaselak Subotići, od zadnjih kuća stotinjak metara), na padinama Hrnjinog brda, u općini Teslić, Bosna i Hercegovina.</s><s>Nalazi se na 370 metara nadmorske visine.</s><s>Uređena je za turističku posjetu.</s><s>Planirani su radovi na sporednom ulazu u Rastušku pećinu, a planirana je i izrada Regulacionog plana dijela pećine, parkinga i sanitarnog čvora.</s>

<s>Pećina se sastoji od jednog osnovnog prostranog i nekoliko sporednih kanala ukupne dužine 440 metara, sa nizom dvorana od kojih su neke bogato ukrašene nakitom – stalaktitima, bigrenim kadama.</s><s>Na nekoliko mjesta u hodnicima velike površine zidova su prekrivene „leopardovom kožom“ ili „hijeroglifima“, rijetkom pojavom u pećinama.</s><s>Po tome svrstava se među tri u Evropi (pećina kod Vićence u Italiji i pećina nedaleko od Pariza).</s><s>Istraživanja treba da daju odgovor koji su to minerali koji su stvorili takvu unutrašnjost pećine, što je prava rijetkost.</s>

<s>Arheologija 
Pećina je značajno paleontološko i arheološko nalazište.</s><s>Istraživanja u pećini trajala su gotovo cijeli prošli vijek i još se analiziraju ti podaci.</s><s>Najveća istraživanja obavljena su početkom 90-ih godina kada su stručnjaci iz Zemaljskog muzeja Bosne i Hercegovine pronašli više eksponata.</s><s>U dvije sonde tada su pronađeni kosti i zubi pećinskog medvjeda (Ursus Spelaus) i dio čeljusti pleistocenskog vuka (Canis Lupus), kao i ostaci kamenog oruđa i drvenog uglja, koji potiču od prastarih stanovnika ove pećine, paleolitskih lovaca.</s><s>Na nekoliko vrsta pronađeni su i tragovi "brušenja" (češanja) pećinskog medvjeda.</s>

<s>Kasnijim iskopavanjima u ulaznom dijelu nađena je keltska keramika i tragovi prethistorijske talionice željeza.</s>

<s>Početkom 21. og vijeka, stručnjaci sa britanskog Univerziteta Kembridž uz pomoć speleologa Banja Luke, tri godine obavljali su u ovoj pećini istraživanja.</s><s>Po njihovom mišljenju, lokalitet pećine Rastuša kod Teslića predstavlja arheološki "Eldorado", jer je veoma bogat artefaktima iz ledenog doba, kao i iz perioda boravka neandertalca i prelaska sa skupljačke na poljoprivrednu proizvodnju u ovom regionu.</s><s>Njihova istraživanja su proširila spisak nađenih tragova životinja: dabrovi, pećinski lavovi, divlje goveče, losovi i što je najinteresantnije – nosoroga.</s><s>Ovo je najznačajnije otkriće i posve neočekivano.</s>

<s>Nađeni su kremenski artefakti koji po obradi i tehnologiji pripadaju periodu musterijana.</s><s>Musterijan je svugdje vezan za neandertalce.</s><s>To je kultura vezana za modernog čovjeka, za one koji su došli u Evropu 30.000-35.000 godina prije nove ere.</s><s>Nađeni su i tragovi ljudi iz vremena 10.000 godina prije nove ere.</s><s>Tek slijedi naučno objašnjenje nađenih rezultata.</s>

<s>Pored ove, u tom brdu ima još pet pećina.</s><s>U jednoj od njih je manje jezero.</s><s>Speleolozi su iza jezera ušli 156 metara u unutrašnjost.</s><s>Dužina je još veća.</s>

<s>Zaštićeno područje 
Pećina Rastuša je proglašena za zaštićeno podruje, slijedećih karakteristika:
 zaštićeno je područje od: 8.10.2012. godine
 kategorija: III - spomenik prirode
 stepen zažtite: II 
 površina: 11,39 ha
 upravljač: Opština Teslić
 mjesto: Rastuša, opština Teslić</s>

<s>Reference</s>

<s>Vanjski linkovi 
 Pećina Rastuš
 kosti nosoroga</s>

<s>Teslić
Pećine u Bosni i Hercegovini
Paleolitska arheološka nalazišta u BiH
Spomenici prirode u Bosni i Hercegovini</s>

