Zgrada Narodne banke Bosne i Hercegovine
<s>Zgrada Narodne banke nalazi se u ulici Maršala Tita  u općini Centar, u Sarajevu, BiH.</s><s>Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika, na sjednici održanoj od 1. do 4. decembra  2009. godine, donijela je odluku da se zgrada, sa pokretnpm imovinom, proglasi za  nacionalni spomenik BiH.</s><s>Ovu odluku Komisija je donijela u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Martin Cherry, Amra Hadžimuhamedović Dubravko Lovrenović,  Ljiljana Ševo (predsjedavajuća),.</s><s>Pokretnu imovinu čine: sedam umjetničkih slika, četiri stare kase, stari ormar iz radionice R. Tànczos-a, bista Vladimira Perića Valtera, dvije bronzane figure na ulazu zgrade i bronzana skulptura „Kupačica“ koja se nalazi u parku iza zgrade.</s>

<s>Historija 
Godine 1929. projekat beogradskog arhitekte Milana Zlokovića pobjedio je na arhitektonskom konkursu za Narodnu (Centralnu) banku u Sarajevu.</s><s>Zloković pripada struji koja se kolokvijalno naziva „Beogradska moderna“.</s><s>Zlokovićev projekat je svojevremeno izazvao polemike i različite ocjene javnosti.</s><s>Za ovu historijsku građevinu jedni smatraju da pripada arhitekturi koja je nastala pod uticajem moderne (Predrag Milošević), dok drugi to osporavaju (Nedžad Kurto).</s>

<s>Godine 1932, gradnja i opremanje objekta su u potpunosti završeni i od tada, pa do početka II svjetskog rata, objekat radi kao Glavna filijala državne Hipotekarne banke.</s><s>Istovremeno, objekat je imao i stambenu funkciju, jer su na sjevernoj strani bili smješteni stanovi zaposlenih.</s>

<s>Tokom II svjetskog rata zgrada nije oštećena.</s><s>U njoj bila je  smještena Komanda njemačkih okupacionih snaga.</s>

<s>Nakon završetka rata u zgradi smještena je Narodna banka NR Bosne i Hercegovina.</s>

<s>Krajem pedesetih godina XX vijeka izvršena je dogradnja sjevernog krila gdje je smještena Služba društvenog knjigovodstva, koja se izdvaja iz Narodne banke prije 1964. godine.</s><s>Danas je u istom objektu smješteno Federalno ministarstvo finansija.</s><s>Sedamdesetih godina urađena je nova dogradnja, a osamdesetih dograđen je cijeli sprat.</s>

<s>Tokom rata 1992-95 služila je za čuvanje predmeta od velikog kulturno-istorijskog značaja i kao sklonište.</s><s>Nekoliko puta bila je pogođena, ali bez oštećenja.</s>

<s>Avgusta mjeseca 1997. godine osnovana je Centralna banka BiH koja je smještena u objekat.</s><s>U periodu 2001-2005 djelimično je restaurirana.</s>

<s>Opis 
Tlocrtna osnova zgrade je približno pravougaonog oblika dimenzija  49,15m x 51,23m.</s>

<s>U pogledu oblikovanja fasada, za stilski izraz zgrade Narodne banke se može reći da predstavlja ostvarenje moderne, što se očituje u obradi velikih prozorskih otvora,  oblikovanju istaknutih polustubova, jasnim i efektnim masama rizalita i neskriveno istaknutim dijelovima konstrukcije.</s><s>Primjese „novog klasicizma 20. vijeka” su na južnoj fasadi, sa obloženim kamenim pločama, i  elementima kamene fasadne plastike, čime je udovoljeno investitorovom poimanju „monumentalnosti”
Fasada je ukrašena sa osam reljefa, rad Vladimira Zagorodnjika, scenografa Narodnog pozorišta u Beogradu, od kojih su dva u funkciji nadprozornika (čeona fasada), a šest u funkciji parapeta (bočne fasade).</s><s>Izrađeni su u kamenu pješčaru (sive i žute boje), različitih petrografskih svojstava.</s><s>Neposredan uzor za oblikovanje reljefa, je u djelima grčke umjetnosti,  (ukočenost, sa hipertrofijom muskulature iako su figure u pokretu).</s><s>Svojim stilom, ali i sadržajem izrađeni reljefi u potpunosti odgovaraju namjeni zgrade.</s><s>Središtem kompozicije obično dominira jedan od motiva s izraženom simboličkom porukom (snop klasja, rog obilja, lađa, čekić i dlijeto, šestar i mapa, vojnički oklop, vaga, nit), a oko dominantnog motiva raspoređene su nage muške i ženske figure.</s>

<s>Glavni ulaz u zgradu banke, flankiran je s dvije monumentalne figure muškarca i žene, postavljene na postament, također izrađene prema obrascu koji je primijenjen u oblikovanju reljefa (prenaglašena muskulatura).</s><s>U postamentu, s desne strane nalazi se ćirilični natpis: V. ZAGORODNJIK/1931, a sasvim u dnu LIVENO U LIVNICI/„VOŽDOVAC“/BEOGRAD.</s>

<s>Ormari i kase koji su pripadali prvobitnom inventaru Uprave fondova, iz austrougarskog perioda, a koji se čuvaju u prostorijama Centralne banke, posebno su zanimljiv dio inventara imajući u vidu specifičan mehanizam otvaranja i zatvaranja.</s>

<s>U ulaznom holu banke, godine 1953. podignute su bista i spomen-ploča u znak sjećanja na Vladimira Perića – Valtera.</s><s>U zaleđu banke, ispred ulaza u zgradu Ministarstva finansija i trezora nalazi se hortikulturno oblikovan prostor s fontanom.</s><s>Na vrhu fontane postavljena je bronzana figura Kupačice, nepoznatog autora.</s>

<s>Literatura 
 Alija Bejtić -Ulice i trgovi Sarajeva.</s><s>Sarajevo: Muzej grada Sarajeva 1973. godine
 Nedžad Kurto - Sarajevo 1492-1992, Oko, Sarajevo.</s>

<s>Emir Kadić - Arhitekt Reuf Kadić i počeci moderne arhitekture u Bosni i Hercegovini.</s><s>Sarajevo, 2010.</s>

<s>Reference</s>

<s>Nacionalni spomenici u Sarajevu
Građevine u Sarajevu
S</s>

