Panevėžys
<s>Panevėžys (, , , , jidiš: פוניבעזש) je peti po veličini grad u Litvaniji.</s><s>On se nalazi na severu zemlje, na važnoj magistrali Minsk-Vilnius-Riga.</s><s>Dobar geografski položaj s dobrom cestovnom infrastrukturom, međunarodnom autocestom Via Baltica pružaju mnoge mogućnosti.</s><s>Grad je povezan željeznicom sa Šiauliaiom (Litvanija) i Daugavpilsom (Latvija).</s><s>Panevėžys čini samostalnu grad-opštinu u okviru istoimenog okruga Panevėžys, čije je upravno središte.</s>

<s>Panevėžys se prostire se na 50 km² i prema procenama iz 2008. u njemu je živelo 113.653 stanovnika.</s>

<s>Iz Panevėžysa dolazi višestruki litavski nogometni prvak FK Ekranas.</s>

<s>Prirodni uslovi 
Grad Panevėžys se nalazi u severoistočnom delu Litvanije, na 140 km severno od glavnog grada države, Vilniusa.</s>

<s>Panevėžys je smešten u ravničarskoj oblasti na približno 55 m nadmorske visine.</s><s>U gradu i oko njega ima više manjih jezera ledničkog porekla.</s><s>Kroz sam grad protiče reka Nevėžis, za koju je vezano i ime grada (Panevėžys znači „duž Nevėžisa").</s>

<s>Historija</s>

<s>Panevėžys se prvi put spominje 1503. godine u dokumentima velikog kneza Litvanije Aleksandra I. kojima dopušta izgradnju crkve i drugih građevina.</s><s>Ipak, Alekandar II. se smatra osnivačem grada koji je 2003. godine proslavio 500. godina postojanja.</s><s>Grad je smješten na obalama rijeke Nevėžis po kojoj je dobio ime koje doslovno znači "uz Nevėžis".</s><s>Tokom 16. vijeka grad je zadržao status kraljevskog grada.</s><s>Zajednice Poljaka i Karaita (sljedba unutar židovstva) naselile su ova područja još u 14. vijeku.</s><s>Karaitska kenesa (sinagoga) i poljska gimnazija postojale su sve do Drugog svjetskog rata.</s><s>U 17. vijeku dio grada na lijevoj obali rijeke počeo se razvijati i širiti.</s><s>Nakon industrijske revolucije, krajem 19. vijeka, osnovane su prve tvornice u gradu, a industrija se počela koristiti modernim strojevima.</s><s>Na prijelazu iz 19. u 20. vijek Panevežis je postao snažno ekonomsko i kulturno središte regije.</s>

<s>Između dva svjetska rata, u vrijeme neovisne Litvanije, Panevėžys se nastavlja razvijati.</s><s>Prema popisu stanovništva iz 1923. u gradu je živjelo 19.147 ljudi, među njima 6.845 Židova (36%).</s>

<s>Gradsko stanovništvo poraslo je na 26.000 između 1923. i 1939. godine.</s><s>15. juna 1940. ruske vojne snage preuzimaju grad kao posljedica prisilnog uključivanja Litvanije u Sovjetski Savez.</s><s>Velik broj stanovnika je prognan u Sibir ili je doživo neki drugi oblik progona.</s><s>Nakon što je Njemačka napala SSSR Panevežis su okupirale njemačkie snage, kao i u Prvom svjetskom ratu.</s><s>Tokom nacističke okupacije gotovo sva židovska populacija u gradu je ubijena 1943. za vrijeme holokausta, samo su rijetki uspjeli pobjeći.</s>

<s>Godine 1944. grad je opet pod okupacijom Sovjetskog Saveza što je dovelo do novog vala političkih progona i ubojstvava.</s><s>Nakon Drugog svjetskog rata prekinut je razvoj grada.</s><s>Tokom 1960-ih i 1980-ih osnovano je nekoliko velikih industrijskih poduzeća.</s><s>Sovjetske vlasti su željele uništiti stari grad, no tek nakon prosvjeda lokalnog stanovništva bilo je zaustavljeno potpuno uništenje stare gradske jezgre.</s><s>Broj stanovnika povećan je s 41.000 na 101.500 između 1959. i 1979.</s><s>Godine 1990. broj stanovnika dosegao je 130.000.</s><s>Nakon neovisnosti broj stanovništva je opao, a većina investicija je otišla prema Vilniusu ili Klaipėdi.</s>

<s>Stanovništvo 
Prema poslednjem popisu iz 2001. godine u Panevėžysu je živelo 113.653 stanovnika.</s><s>Od toga Litvanci čine ogromnu većinu, dok su manjine Poljaci i Rusi.</s><s>Nekada brojna jevrejska zajednica je nestala u Drugom svetskom ratu.</s>

<s>Gradovi prijatelji 
Panevėžys je u pobratimskim odnosima sa sljedećim gradovima:</s>

<s>Znamenitosti 
Panevėžys je poznat kao kulturno i obrazovno središte severoistočne Litvanije.</s>

<s>Galerija slika</s>

<s>Reference</s>

<s>Spoljašnje veze</s>

<s>Službena stranica 
 News portal</s>

<s>Gradovi u Litvaniji</s>

