Manastir Moračnik
<s>Manastir Moračnik je srednjovekovnih manastir Crne Gore.</s><s>Podignut je na Beška (ostrvo), u proširenom delu kanjona..</s>

<s>Prošlost 
Na jugoistočnom kraku trouglastog ostrva Moračnik, jednom u nizu od pedesetak ostrva, hridi i grebenova uz jugozapadnu obalu Skadadarskog jezera, nalazi se manastirski kompleks posvećen Presvetoj Bogorodici Trojeručici.</s><s>Kompleks je smješten na isturenom rtu na jugoistočnoj strani ostrva, položen nisko, skoro do samog jezera.</s><s>Prema nazivu ostrva, kompleks je u narodu poznat kao manastir Moračnik.</s><s>Prvi put se pominje 1417. godine u povelji Balše III Đurđevića, sina Jelene Balšić i unuka „svetopočivšeg kneza Lazara“ kako ona naziva svog oca, kojom Balša daruje manastiru gumno soli u Baru, koji mu je po svemu sudeći i novi ktitor.</s><s>Iz povelje se vidi da je Moračnik bio metoh najstarijeg našeg manastira, Prečiste Krajinske, u kojoj je upravo u to vrijeme stolovao zetski mitropolit Arsenije.</s><s>Godine 1614. jedan putopisac kaže da „svako od pet ostrva na jezeru ima po jedan manastir srpskih kaluđera“ a krajem istog vijeka iguman Moračnika Nikolaj traži iz Venecije jedne svešteničke odežde.</s><s>To je ujedno i posljednji spomen Moračnika kao živog manastira.</s><s>Nesumnjivo je nadživio vrijeme nailaska Turaka i dugo se bilježi po turskim tefterima, ali vjerovatno da kao i njegov matični manastir, Prečista Krajinska, nije preživio Mahmut-pašu Bušatliju i njegove pohode na Crnu Goru krajem osamnaestog vijeka.</s><s>Postoje mišljenja da su ga tada Turci pretvodili u džamiju.</s><s>Manastir u sebi „sadrži skoro sva iskustva, pojedinačno provjerena na ranijim građevinama“ Zetske Svete Gore, monaške zajednice sabrane u XIV i XV vijeku iz Jerusalima, Svete Gore i Sinaja, koja je za sobom ostavila spomen na velike duhovnike i teologe poput Nikona Jerusalimca, pisca Goričkog zbornika, koji tamo napominje o dobrom glasu koji su u Svetoj Zemlji uživali monasi sa ostrva Skadarskog jezera.</s>

<s>Trikonhosna crkva sa kupolom na Moračniku je suma cijelog graditeljstva baošićke epohe na Skadarskom jezeru i predstavlja malo remek-djelo mjere i sklada.</s><s>U harmoničnu cjelinu povezani su crkva koja ima i južni paraklis, konak na istoku i kula, koja se nalazi na jugu.</s><s>Sve je zidano poluobrađenim kamenom, ali građevine nijesu nastale u istom periodu.</s><s>Pretpostavlja se da je uz isposiicu ili možda crkvu nastala prvo kula, uz koju su onda dozidani konaci.</s><s>Kula je na trećem spratu imala paraklis sa krstastim svodom i činila je odbrambenu cjelinu sa pirgom sa Tophane, koji se vidi sa Moračnika, i kulom sa Prečiste Krajinske.</s>

<s>O manastiru 
Manastirski kompleks čine: hram posvećen Presvetoj Bogorodici Trojeručici, sa paraklisom Svetog Jovana Damaskina, kapela Svetog Grigorija Sinaita, hram Preobraženja Gospodnjeg na vrhu ostrva, manastirski konak i ekonomski objekti.</s>

<s>Hram Presvete Bogodice Trojeručice je malih dimenzija, dužine 7.5 m, a širine 4 m, osnove u vidu sažetog trolista.</s><s>Crkva se odlikuje neuobičajeno niskim apsidama.</s><s>Kod nje se pojavljuje zapadni travej, uz koji su dozidane niše na sjevernoj i južnoj strani, koje su služile kao proskomidija i đakonikon.</s><s>Kako je zapadni travej skoro istih dimenzija, osnova je dobila simetričnu i čistu formu.</s><s>Kube je kopija onog na starčevačkom hramu i oslanja se na četiri pilastra, između kojih su postavljeni lukovi.</s><s>Zbog bočnih lukova pojavljuje se transept koji nije “lažan” kao na Starčevu.</s><s>Ukrasni kameni vijenac postavljen je ispod svih krovnih površina, a s unutrašnje strane njime su ukrašeni podužni zidovi.</s><s>Svi prozori, po jedan na svakoj apsidi i četiri na tamburu – pravougaoni su i opervaženi kamenim gredama.</s><s>U prozorima su nađeni ostaci fresaka, po čemu se može zaključiti da je čitava crkva bila živopisana.</s><s>Zapadni portal ima, iznad pravougaonog otvora, polukružnu linetu.</s><s>Crkva je građena od pritesanog kamena, složenog u nepravilne horizontalne redove.</s><s>Prvobitno je bila pokrivena kamenim pločama, kao i svi hramovi Balšića na jezeru.</s><s>Hram je građevinski obnovljen i očekuje se da uskoro započne i njegovo freskopisanje.</s>

<s>Ubrzo poslije gradnje crkve, podignuta je pravougaona priprata a istovremeno, naslanjajući se na južni zid crkve i priprate, sagrađen je mali paraklis sa apsidom.</s><s>Istraživačkim radovima na Moračniku, obavljenim 1985. godine, konstatovano je postojanje pločnika ispred kapele, iznad koga se nalazio drveni trijem.</s><s>Paraklis Svetog Jovana Damaskina do danas nije obnovljen i čeka na obnovu.</s>

<s>Reference</s>

<s>Spoljašnje veze</s>

<s>Moračnik
Moračnik
Moračnik
Srednjovjekovne crkve u Crnoj Gori
Skadarsko jezero</s>

