Petro Marko
<s>Petro Marko (25. novembar 1913 – 27. decembar 1991) bio je albanski pisac.</s><s>Njegov je najpoznatiji roman naslovljen Hasta la vista i u njemu autor iznosi svoja iskustva kao dobrovoljac u republikanskim snagama tijekom Španjolskog građanskog rata.</s><s>Petro Marko se općenito smatra jednim od očeva moderne albanske proze.</s>

<s>Život
Petro Marko rođen je u Dhërmiju u južnoj Albaniji 1913. godine.</s><s>Počeo je pisati sa dvadeset godina, a njegova su prva djela objavljena u tadašnjim časopisima uz podršku mentora Ernesta Koliqija.</s><s>Njegovi članci objavljivat će se u periodičnim časopisima kao Lirija (), Shqipëria e re (), Bota e re () i Koha e re ().</s><s>Od 1. marta 1936. postao je urednik ABC-a, književne kritike koju su monarhističke vlasti nedugo zatim zabranile, nakon čega je Marko uhićen i poslan u internaciju.</s><s>Augusta 1936. godine pridružio se bataljonu Garibaldi republikanskih snaga u Španjolskom građanskom ratu, zajedno s drugim značajnim Albancima poput Mehmeta Shehua, Asima Vokshija i Thimija Gogozota.</s>

<s>Tijekom Španjolskog građanskog rata, zajedno sa Skënderom Luarasijem, sinom Petra Ninija Luarasija, počeo je u Madridu izdavati albanski list Vullnëtari i lirisë (), koji je ukinut nakon dva broja zbog ratnog stanja u Madridu.</s><s>Na njegovo najpoznatije djelo Hasta la vista (), objavljeno u Tirani 1958. godine, u velikoj su mjeri utjecala njegova iskustva u Španjolskom građanskom ratu.</s><s>Godine 1940, nakon povratka iz Francuske u Albaniju, talijanska vojska ga je uhitila, zatim zatvorila u Bariju, i zajedno sa 600 drugih zatvorenika poslala na Ustiku, otok na Tirenskom moru, gdje je boravio od 1941. do 1943. godine, a potom bio prebačen u zatvor Regina Coeli pokraj Rima 1944. godine.</s>

<s>U oktobru 1944. pridružio je se snagama Albanske narodnooslobodilačke borbe kao partizan.</s><s>Nakon rata postao je glavni urednik časopisa Bashkimi (), ali ga je 1947. godine ponovno uhapsio Koçi Xoxe, ministar obrane, a pušten je nakon Xoxeova pada 1949. godine.</s><s>Marko je bio optužen za davanje informacija Anglo-Amerikancima dok je objavljao dužnost glavnog urednika.</s><s>Posljednji je put bio zatvoren od maja 1947. do maja 1950.</s><s>Unatoč tome, Marko je ostao idealist i antifašist.</s><s>U pismu upućenom iz zatvora Vrhovnom vojnom sudu Albanije, izjavio je: »Petro Marko je osuđen na tri godine i bačen među one protiv kojih se borio i koje je mrzio.</s><s>Za mene je ovo najveća nepravda, to je zločin koji se događa protiv mene, jer sam nevin i nikada, počevši od 1932. godine, nisam nanio nikakvu štetu narodu«.</s><s>U drugom pismu koje je uputio Vrhovnom sudu, još dok je izdržavao kaznu u zatvoru, spomenuo je da su ga mučili i prisiljavali da nešto prizna, inače bi umro.</s><s>Vrijeme koje je proveo u komunističkom zatvoru opisat će u svom Intervjuu sa mnom: Oblaci i kamenje ().</s><s>U toj će knjizi pisati i o svojim osjećajima prema vlastitom albanskom identitetu, uzimajući u obzir njegovo podrijetlo iz problematične regije Bregu, na južnoj obali Albanije i nedaleko od Grčke, koja se ponekad nazivala i Himara.</s>

<s>Preminuo je 1991. godine, a 2003. predsjednik Albanije Alfred Moisiu odlikovao ga je medaljom Čast nacije ().</s><s>Godine 2009. jedan trg u Dhermiju nazvan je po njemu, a ceremoniji je prisustvovao albanski premijer Sali Berisha.</s><s>Njegovo ime nosi i glavno kazalište u Vlori.</s>

<s>Djelo
Markova su najpoznatija djela roman Hasta la vista () i Nata e Ustikës (), koja je kasnije ponovno objavljena pod naslovom Një natë e dy agime ().</s><s>Potonji je roman od 380 stranica koji govori o životu zatvorenika u radnom logoru Ustica, gdje je Petro Marko proveo dvije godine.</s><s>Mnoga Markova djela pokazuju nadrealističke motive i uzorke poput njegovog romana Qyteti i fundit(), koji prikazuje kraj talijanske okupacije u Albaniji, ali tako da izbjegava nacionalistički žar i prikazuje Talijane kao stranu koja uviđa svu strahotu rata.</s><s>Među ostalim valja spomenuti i njegove romane Doba oružja (Stina e armëve, 1966), Halimi (1969), Ultimatum (1972) i drugi.</s>

<s>Godine 1964. objavljena je zbirka priča od 204 stranica koje je napisao u ranim godinama od 1933. do 1937. pod naslovom Rrugë pa rrugë ().</s><s>Godine 1973. objavljen je njegov roman Një emër në katër rrugë (), čija je radnja smještena u monarhističko doba.</s><s>Knjiga je zbog svog sadržaja odmah zabranjena, a Marko je izgubio pravo na objavljivanje od 1982. godine.</s>

<s>Vidi još
Albanska književnost</s>

<s>Reference</s>

<s>Literatura</s>

<s>Albanski pisci
Albanski romanopisci</s>

