Joseon
<s>Dinastija Joseon čita se Čoson često zvana Dinastija Yi, ali i Kraljevstvo Velikog Joseona (korejski: 대조선국）, bila je korejska dinastija i istoimena kraljevina.</s>

<s>Historija</s>

<s>Dinastija Joseon bila je posljednja i najdugovječnija korejska dinastija koja je vladala Korejskim poluotokom od 1392. do 1910.</s><s>Osnivač dinastije bio je general Yi Seong-gye (Taejo), on je i osnivao prijetolnicu - Hanyang (današnji Seul).</s><s>Nakon što je osnovana dinastija, teritorij pod njenom kontrolom dobio je ime Joseon, uz odobrenje kineskog cara, iz njenih redova izredalo se 26 monarha.</s><s>To kraljevstvo dobilo je ime - Joseon po istoimenoj državi koja je u davnim vremenima dominirala Korejskim poluotokom.</s>

<s>General Yi uspostavio je bliske odnose sa susjednom kineskom Dinastijom Ming  (1368.-1644.), koja je Koreju smatrala svojom vazalnom državom, pa je kineski kulturni utjecaj bio vrlo snažan u tom vremenu.</s>

<s>Konfucijanizam je postao državna religija i zamijenio je korumpirani budizam, pa su osnovane i brojne Institucije za proučavanje neokonfucionizma.</s>

<s>Administracija Kraljevine Joseon kreirana je po modelu na kinesku birokraciju, a neokonfucijanizam je prihvaćen kao ideologija države i društva.</s>

<s>Za vladavine prethodnih dinastija, vlasništvo nad zemljom bilo je koncentrirano u rukama nekolicine visokih birokrata, ali su general Yi (koji je vladao kao kralj Taejo) i njegovi nasljednici podjelili zemljišta širem krugu svojih funkcionera na različitim nivoima vlasti, i tako stvorili novu aristokraciju od svojih učenih fukcionera zvanih - jangban.</s><s>To doslovno znači - dva reda, odnosno da se odnosi na civilne i vojne funkcionere.</s>

<s>I oni su bili nasljedna aristokratska klasa, koja se pored vršenja svoje službe (što im je bio jedini posao) puno bavila proučavanjem neokonfucijanske otodoksije.</s>

<s>Budući da su kontrolirali sve aspekte joseonskog društva i bili najveći veleposjednici Dinastija Joseon može se opisati i kao društvo jangbana.</s>

<s>Društvo ranog jangbana prosperiralo je na intelektualnom i kulturnom planu, naročito za vladavine vladavine četvrtog monarha Sejonga Velikog.</s><s>Tehnikom pokretnog drvoreza modificiranoj u Koreji 1234. odštampano je mnogo publikacija iz područja medicine, astronomije, [[geografija|geografije, historije i 
agronomije.</s><s>Za njegovog mandata je 1420. osnovana institucija nalik na kraljevsku akademiju pod nazivom Dvorana uglednih (Chiphyŏnjŏn), u njoj su se mladi učenjaci bavili istraživanjem, a 1443. dovršena je i korejsko fonetsko pismo - Hangul.</s>

<s>Za vladavine sedmog monarha Seja oformila se snažno centralizirana, jangbanski orijentirana državna struktura.</s><s>Zemlja je podijeljena u osam administrativnih jrdinica - provincija a sve funkcionere postavljala je centralna vlast.</s><s>Zakonodavstvo je kodificirano, a najviši organ uprave bilo je Državno vijeće.</s>

<s>Japanski šoguni su 1592. izvršili invaziju na Korejski poluotok, koja je uz pomoć kineskih snaga odbijena, ali je zemlja devastirana.</s><s>Nakon tog je 1627. uslijedila invazija 
mandžurijskih plemena na sjeverozapad Koreje, ona su tako željela zaštititi svoju pozadinu u sklopu priprema invazije na Kinu.</s><s>Uništena su mnoga kulturna dobra, a moć centralne vlade ozbiljno uzdrmana.</s><s>Za vladavine kraljeva Yeongja (1724.-76) i Jeongja (1776.-1800), zemlja se u velikoj mjeri oporavila od razaranja.</s>

<s>To je bio period kad je uz povećanu primjenu navodnjavanja prosperirala poljoprivreda a uz nju i trgovina.</s><s>U to vrijeme proširilo se neokonfucionistički reformatorski pokret i učenje - Silhak, koji je inzistirao na praktičnosti (sil znači = aktaulan praktičan, a hak=učenje) njime su se nastojali rješti problemi u upravljanju zemljom.</s>

<s>Kraljevina Joseon (Koreja) vodila izolacionističku politiku sve do 1880-ih mirovnim ugovorom sklopljenim sa Japanskim Carstvom 1876. potpisanim na japansko inzistiranje - Kraljevina Joseon je formalno postala suverena država pa je uspostavila i diplomatske odnosa ne samo Japanom, nego i Kinom.</s><s>Kina je lobirala da se Koreja po prvi put otvori za trgovinu sa Zapadom, naročito sa Sjedinjenim Američkim Državama, pa je ubrzo postala arena borbe velesila za prevlast.</s><s>Japanski utjecaj u toj regiji postao je prevladavajući, naročito nakon japanskih pobjeda u ratovima vođenih sa Kinom (Kinesko-japanski rat 1894.-95.) i Carskom Rusijom (Rusko-japanski rat, 1904.-05.).</s>

<s>U međuvremenu je u rasla netrpeljivost u narodu prema japanskoj dominaciji.</s><s>To je kulminiralo 1895. kad su japanski su agenti ubili kraljicu Min, za koju se sumnjalo da raspiruje antijapansko raspoloženje.</s><s>Njezin suprug - kralj  Gojong, održao se na tronu sve do 1907., kada je prisiljen na ostavku i predaju trona svom sinu Sunjongu.</s>

<s>Na kraju tog procesa je Japansko Carstvo 1910. i formalno Anektiralo Koreju, tim činom prestala je postojati i Dinastija Joseon.</s>

<s>Desetak kraljevskih grobnica Dinastije Joseon oko Seula je 2009. pod imenom Kraljevske grobnice dinastije Joseon uvršteno na UNESCO-vu 
Listu mjesta svjetske baštine u Aziji.</s>

<s>Izvori</s>

<s>Vanjske veze</s>

<s>Chosŏn dynasty</s>

<s>Historija Koreje
Korejsko plemstvo‎</s>

