Tvrđava Vranduk
<s>Tvrđava Vranduk je utvrđenje na području općine Zenica, Bosna i Hercegovina.</s><s>Ime je izvedeno od riječi branduk (braniti).</s><s>Proglašena je za nacionalni spomenik BiH.</s>

<s>Lokacija 
Nalazi se oko 10 km nizvodno od centra Zenice, na lijevoj strani rijeke Bosne, na istaknutom planinskom rtu uzdignutom 25 metara iznad rijeke.</s><s>Na tom mjestu rijeka pravi luk malog radijusa pa je tvrđava sa tri strane okružena prirodnom preprekom.</s>

<s>Istorija 
Tvrđava Vranduk podignuta je krajem XIV stoljeća u župi Brod, jednoj od župa srednjovjekovne Bosne.</s><s>Bila je banski, a zatim i kraljevski grad.</s><s>Prvi put spominje se 1410. godine.</s><s>U okolici Vranduka razvio se sistem obrambenih objekata i unutar tih zidina manje naselje sotto Vranduch.</s><s>U njemu su bosanski kraljevi primali izaslanstva, potpisivali ugovore i izdavali povelje.</s><s>Brat kralja Tomaša, Radivoj, se u dokumentima spominje kao ”knez od Vranduka”.</s><s>Veće trgovačko–obrtničko naselje izvan bedema je nastalo u selu Varošišću, oko 2,5 km udaljeno od utvrđenja u Vranduku.</s><s>U njemu je kralj Tomaš sagradio crkvu.</s>

<s>Osmanlije zauzeli su Vranduk 1463. godine.</s><s>U svom pohodu na Bosnu 1697. godine, Eugen Savojski je, uočivši težinu osvajanja grada, zaobišao Vranduk.</s><s>Početkom 18. stoljeća utemeljena je Vrandučka kapetanija.</s><s>U 18. i početkom 19. stoljeća grad je služio kao zatvor za političke krivce.</s><s>Austrijske trupe su 1878. godine zauzele grad i u njemu držale posadu do 1890. godine kada je napušten.</s>

<s>Opis 
Tvrđava Vranduk pripada tipu brdskog utvrđenja i sastoji se od citadele sa glavnim čeonim tornjem zaštićenim opkopom i zidovima prilagođenim konfiguraciji lokaliteta.</s><s>Tvrđava je, i pored kasnijih prepravki, sačuvala izvorne oblike, koji podsjećaju na rana rješenja europskih utvrđenja.</s><s>U srednjem vijeku je glavna kula bila viša a prostor obora podijeljen zidom.</s><s>Mala kula i istočni zid naknadno su dograđeni u svrhu zaštite ulaza u tvrđavu.</s><s>U sklopu obora nalazilo se više objekata različite namjene, a pronađeni su i ostaci „Dizdareve kuće“.</s>

<s>Unutar zidova pronađeni su brojni arheološki nalazi koji su pohranjeni u Muzeju grada Zenice.</s>

<s>Vrandučka stara džamija poznata i kao Džamija sultana Fatiha sagrađena je nakon 1463. godine.</s><s>Danas postoji i tunel, sagrađen u Drugom svjetskom ratu koji se nalazi ispod Vranduka.</s><s>Tvrđava je zadnjih godina restaurirana i pretvorena u muzej.</s>

<s>Reference</s>

<s>Literatura 
 Marko Vego, Naselja bosanske srednjevjekovne države, Sarajevo 1957, 133.</s><s>Pavao Anđelić, Adem Handžić i Branka Raunig, u „Srednjovjekovna Bosna i evropska kultura“, Zenica 1973.</s><s>Desanka Kovačević-Kojić, Градска насеља средњовјековне босанске државе, Sarajevo 1978, 81-83, 206, 287-290.</s>

<s>Vanjske veze 
 Vranduk 
 Izlet na Vranduk 
 Tvrđava Vranduk</s>

<s>V
Građevine u Zenici
Srednja Bosna
Nacionalni spomenici u Zenici</s>

