Programska muzika
<s>Programska muzika, muzička dela inspirisana i stvorena na osnovu izvesnog sadržaja iz oblasti legende, literature, istorije, drugih umetnosti ili prirodnih pojava.</s><s>Sa tim u vezi, programska dela uvek nose naslov iz kojeg se vidi sadržaj, slika ili raspoloženje obrađeno u delu.</s><s>Nasuprot programskoj muzici uobičajno je postaviti apsolutnu muziku.</s><s>Dela apsolutne muzike nemaju program iz spoljašnjeg sveta.</s><s>Ona nose čisto muzičke naslove koji ne pokazuju direktnu vezu sa nekim konkretnim sadržajem van muzike.</s><s>Takvi su nazivi: prelid, tokata, fuga, sonata, simfonija, koncert i dr. Etimološka veza tih termina sa nekim pojmom određenog značenja je samo istorijska, a sadržaj takvog dela razvija se po unutrašnjoj logici konstrukcije muzičkog tkiva.</s><s>Mada se kod djela apsolutne muzike često nalaze i termini koji već bliže određuju njen karakter – grave, graciozo – ona ipak ne ulaze u oblast programa u muzici.</s>

<s>Programnost se u muzici može izraziti na više načina, među kojima se dva bitno razlikuju jedan od drugog.</s><s>Prvi i ujedno najjednostavniji je tonsko slikanje, oponašanje zvučnih pojava iz prirode i života (cvrkutanje ptica, žuborenje potoka, huka talasa, sevanje munje).</s><s>Tu program ne zadire dublje u muzičko delo, ne postaje muzički materijal, već je slučajan otisak, sličan fotografiji.</s><s>U takvim zvučnim slikama većinom se ispoljava tehnička veština kompozitora, naročito u orkestarskim delima.</s><s>Oponašanje zvukova obilato se upotrebljava u tzv. primenjenoj muzici, na primer za film.</s><s>Drugi oblik programske muzike je dočaravanje nekog vanmuzičkog sadržaja čisto muzičkim jezikom, oslobođenim od konkretnih asocijacija koje izaziva oponašanje zvukova; kompozitor prenosi u muziku raspoloženja koja doživljava u vezi sa tim spoljnim sadržajem.</s><s>U tom se slučaju često služi simbolima, koji nisu elementi tonskog slikanja, već muzički motivi, uslovno vezani za neku pojavu ili raspoloženje.</s><s>Tako signal na trubi podseća na vojničku trubu, na boj, herojstvo i pobedu, rog na atmosferu u šumi i lov, a mirna melodija na flauti na pastoralne prizore.</s>

<s>Literatura</s>

<s>Junod, Philippe.</s><s>"The New Paragone: Paradoxes and Contradictions of Pictorial Musicalism", in The Arts Entwined: Music and Painting in the Nineteenth Century, eds.</s><s>M.L. Morton and P.L. Schmunk, pp.</s><s>28-29
 Encyclopedia.com: Programme music
 Essentials of Music: Composers: Vivaldi 
 Apollo's Fire (Cleveland Baroque Orchestra): Programme Note for: Beethoven & Schubert in Vienna 
 Review of Alban Berg: Lyric Suite by Kronos Quarter with Dawn Upshaw
 
}{refend}}</s>

<s>Spoljašnje veze 
 Art of the States: programmatic  programmatic works by American composers
 Information on The Kaidan Suite, a musical interpretation of Japanese ghost stories by the Kitsune Ensemble.</s>

<s>Muzičke forme
Muzički pojmovi</s>

