Nekropola stećaka Gvozno
<s>Nekropola Gvozno, opština Kalinovik, nalazi se na listi 30 srednjovjekovnih nekropola stećaka koje su 2016. godine proglašene Svjetskom baštinom UNESCO-a.</s><s>Na listi su 22 nekropole u Bosni i Hercegovini, po 3 u Srbiji i Crnoj Gori, a 2 u Hrvatskoj.</s><s>Nekropola je i nacionalni spomenik BiH.</s>

<s>Lokacija 
Gvozno je malo kraško polje na Treskavici, udaljeno od Kalinovika oko 11 km prema sjeverozapadu.</s><s>U južnom dijelu polja, u podnožju brda Gradac, smještena je nekropola.</s>

<s>Opis  
Nekropola zauzima površinu od 46 x 23 m. Sastoji se od ukupno 87 stećaka, od čega 4 sljemenjaka,  54 sanduka, 27 ploča i 2 spomenika u obliku krsta.</s><s>Evidentirano je 14 ukrašenih stećaka.</s>

<s>Stećak br. 3 (167 x 60x 10 cm) je ploča, utonula, bogato ukrašena.</s><s>Na gornjoj plohi je prikazan štit pravougaonog oblika.</s><s>Ispod štita se vide dijelovi dugog i pravog mača, njegova drška sa gornje i vrh sa donje strane štita.</s><s>Na štitu je prikazana neka fantastična životinja sa razgranatim repom, koja ovdje ima heraldički karakter.</s><s>Prikazana je i figura muškarca približno iste visine kao štit, sa jednom rukom na boku i drugom na maču i štitu.</s><s>Noge su blago povijene, kao u pokretu.</s><s>Na sebi ima kratku haljinu ili košulju koja se prema dnu širi.</s><s>Ispod ovoga prikaza, plastično je izveden krst-rozeta.</s><s>Sastoji se od četiri sastavljena kružna vijenca u čijim se poljima nalaze još po dva koncentrična vijenca.</s>

<s>Stećak br. 10 (105 x 54 x 33 cm) je mali sanduk sa postoljem.</s><s>Pripada dječijem grobu.</s><s>Na gornjoj plohi, tehnikom urezivanja, prikazan je pravougaoni štit sa mačem ispod njega.</s><s>Na štitu su tri kružna vijenca.</s><s>U donjoj polovici plohe, ispod vrha mača, urezan je polumjesec, a  ispod njega lijevo i desno po jedan krst – svastika.</s><s>Do polumjeseca na lijevoj strani su tri polukružna vijenca, slično kao na štitu.</s><s>Na drugoj strani su linija i krug sa šiljastim završetkom.</s><s>Na sjevernoj bočnoj strani prikazane su dvije ljudske figure u pokretu, jedan kružni vijenac i neki vodoravno postavljeni predmet.</s><s>Na južnoj bočnoj strani urezani su konj sa konjanikom i tri figure koje se drže rukama, kao u kolu.</s><s>Na zapadnoj čeonoj strani je urezan krst čiji se poprečni krakovi i gornji uspravni krak završavaju krugovima.</s><s>Desno od krsta je kružni vijenac.</s><s>Suprotna čeona strana je ukrašena motivom u vidu uspravne stabljike koja se pri vrhu račva i od čije sredine prema gore idu dvije spiralne linije.</s>

<s>Stećak br. 42 (163 x 67 x 54 cm) je visoki sanduk, ukrašen na gornjoj i dvjema uspravnim stranama.</s><s>Na gornjoj plohi je plastično prikazana savijena ruka koja drži mač.</s><s>Na sjevernoj bočnoj strani plastično je prikazana scena iz lova.</s><s>Raspoznaje se konj sa konjanikom u pokretu, ispred toga dvije životinje koje podsjećaju na divokoze, a zatim figura muškarca sa mačem okrenutim prema bližoj životinji.</s><s>Ispod ove scene prikazane su još tri životinje, od kojih je srednja okrenuta u suprotnom smjeru od ostalih.</s><s>Na sjeverozapadnoj čeonoj strani plastično je prikazano muško kolo.</s><s>Tri muškarca na glavama nose kape sa šiljastim dodacima.</s><s>Noge su savijene u koljenima, pa izgleda da je kolo u pokretu.</s><s>Kolovođa je visoko uzdigao slobodnu ruku.</s><s>Scena je vrlo dinamična.</s>

<s>I svi ostali ukrašeni stećci su sa istim motivima.</s>

<s>Stećci br. 86 i 87 su pravilno i lijepo klesani spomenici, visine 180 i 200 cm., u obliku krsta, bez ukrasa.</s><s>Krstovi su polomljeni, prevaljeni i utonuli u zemlju.</s>

<s>Između grobova sa stećcima su vidljivi ponegdje i grobovi koji su samo oivičeni kamenjem na površini.</s><s>Jedan takav grob je pretražen i nađen je ljudski skelet na 100 cm dubine.</s>

<s>Znatan broj stećaka oštećen je usljed dugotrajnog djelovanja atmosferilija.</s><s>Stećci su veoma ugroženi prisustvom biljnih organizama, lišaja i mahovine.</s><s>Veliki je broj utonulih stećaka pa ne postoje konačni podaci o zastupljenosti i raznovrsnosti dekorativnih motiva</s>

<s>Literatura 
Dubravko Lovrenović-Bosansko i humsko mramorje srednjeg vijeka</s>

<s>Reference</s>

<s>Nacionalni spomenici u Kalinoviku
G
Nekropole stećaka</s>

