Džamija i medresa Mehmed-paše Kukavice
<s>Džamija i medresa Mehmed-paše Kukavice nalaze se u samom centru Foče, Bosna i Hercegovina.</s><s>Proglašene su za  nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.</s>

<s>Lokacija 
Džamija i medrese locirane su u Gornjoj čaršiji (Prijekoj čaršiji) i nalaze se u neposrednoj blizini hana  Mehmed-paše Kukavice i sahat-kule.</s>

<s>Historija 
Mehmed-paša Kukavica bio je bosanski valija u dva maha šest i po godina (1752-1756. i 1757-1760).</s><s>Istakao se gradnjom mnogih poznatih objekata.</s><s>U 18. vijeku grad Foča se više ne širi, a zadužbine (džamija, medresa, česma, karavan-saraj, hamam, tekija, sahat-kula i dućani) Mehmed-paše Kukavice se  grade u postojećem gradskom tkivu.</s><s>Prema tarihu isklesanom u kamenoj ploči, dimenzija 50x50 cm, koja bila je uzidana iznad ulaznih vrata, džamija sagrađena je 1751/1752 i bila je posljednja džamija koja je sagrađena u Foči.</s>

<s>Natpis, u obliku pjesme, napisan je turskim jezikom, nesh-talik pismom u četiri dvostiha:</s>

<s>Državnik hadži Mehmed,</s>

<s>Čauš-baša sultana svjetova, sultana Mahmuda,</s>

<s>Sagradi u Foči jednu lijepu džamiju,</s>

<s>Za koju neka ga Uzvišeni nagradi.</s>

<s>Bože, dobrotvoru podaj dug život.</s>

<s>On je podigao nekoliko sličnih visokih džamija.</s>

<s>Molitelj joj izreče potpuni kronogram:</s>

<s>Lijepa li je ova džamija, privlačno mjesto.</s>

<s>Godina 1165. (1751/52)</s>

<s>Medresa je najmlađa i posljednja medresa u Foči.</s><s>Dovršena je 1758. godine''.</s>

<s>Zgrada džamije je minirana 28. maja 1992. godine, a zapaljeni su medresa, abdesthana i stan muderisa.</s><s>U jesen 2002 srušila se i kupola.</s>

<s>Opis 
Pripadala je tipološkoj grupi jednoprostornih potkupolnih džamija sa otvorenim spoljnim trijemom.</s><s>Munara, šesnaestougaonog presjeka, bila je izgrađena od tesanog kamena, postavljena na kvadratičnom postamentu.</s>

<s>Reference</s>

<s>Literatura 
 Alija Bejtić, Bosanski namjesnik Mehmed-paša Kukavica i njegove zadužbine u Bosni (1752-1756. i 1757-1760), Prilozi za orijentalnu filologiju, broj VI-VII , Sarajevo, 1956-1957
 Desanka Kovačević, Gradska naselja srednjovjekovne bosanske države, Sarajevo, 1978.</s><s>Grupa autora (akademik prof. Husref Redžić, docent mr. Nedžad Kurto, Ferid Isanović), Program revitalizacije i regeneracije istorijskog područja grada Foče.</s><s>Urbanističko-arhitektonsko rješenje zone Prijeke čaršije, Skupština opštine Foča, Foča, 1983.</s><s>Faruk Muftić, Foča: 1470-1996, Sarajevo, 1997.</s><s>Husref Redžić, Umetnost na tlu Jugoslavije, Islamska umjetnost, Izdavački zavod Jugoslavija, Beograd 1984.</s><s>Husref Redžić, Studije o islamskoj arhitektonskoj baštini, Biblioteka Kulturno naslijeđe,  Sarajevo,  1983.</s><s>Hivzija Hasandedić, Muslimanska baština u istočnoj Hercegovini, El-Kalem, Sarajevo, 1990.</s><s>Mehmed Mujezinović, Islamska epigrafika Bosne i Hercegovine, knjiga 2, Istočna i centralna Bosna, 3. izdanje, Sarajevo, 1998.</s>

<s>Vanjske veze</s>

<s>Islamske zajednice u Bosni i Hercegovini
 komisije nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine</s>

<s>Džamije u Foči</s>

