Karlizam
<s>Karlizam (španjolski: Carlismo) bio je španjolski ultrakonzervativni] politički pokret nastao 1820-ih iz kog se rodila ekstremno klerikalna partija a 1827. i paravojne formacije.</s>

<s>Karlizam je bio tradicionalistički i apsolutistički pokret, stupovi njegove ideologije bili su obrana monarhije i katolicizam.</s><s>Pokret je bio aktivan sve do pada Francova režima sredinom 1970-ih.</s><s>Karlizam je gotovo čitav vijek i pol sudjelovao u oružanim pobunama i bio dio španjolske političke scene.</s>

<s>Po historičarima Karlizam je nastao kao odgovor na liberalizam, vođen od najkonzervativnijih slojeva španjolskog društva.</s>

<s>Karakteristike i historija</s>

<s>Ličnost oko koje se pokret okupio 1830-ih bio je mlađi brat kralja Fernanda VII Carlos María Isidro de Borbón (Don Carlos).</s><s>Ambiciozni Don Carlos tražio je od svog brata pravo da ga on naslijedi.</s><s>On je negirao zakonitost Pragmatične sankcije - Karlosa IV iz 1789., koju je Fernando VII iskoristio da osigura nasljedstvo na krunu svojoj tad maloljetnoj kćeri Isabell, rođenoj 1830.</s>

<s>Umjesto tog - Karlisti su se pozvali na Salijski zakonik o nasleđivanja, koji je u Španjolsku uveo Felipe V 1713., on je ženama zabranjivao da budu prijestolonasljednici.</s>

<s>Stvarni uzrok ipak je bilo nešto drugo - Fernando VII se zalagao za reforme po uzoru na one nakon Francuske revolucije, dok je njegov brat Don Carlos branio je privilegije aristokracije i Katoličke crkve.</s>

<s>Kad je Isabell II konačno zasjela na tron, Karlisti su počeli raditi na tom da je sruše.</s>

<s>Spor oko sukcesije i oko ideologija u pozadini doveo je do Prvog karlističkog rata (1833.-39.) u kom su Karlisti poraženi.</s><s>Taj rat ostavio je iza sebe oko 200 000 mrtvih.</s>

<s>Tokom 19. vijeka Karlisti su često pribjegavali oružanim pobunama kao što je bio Drugi karlistički rat i neuspjeli pokušaj vojnog udara 1860., Drugi karlistički rat (1872. - 1876.) 
se odvijao u turbulentna vremena nakon svrgavanja Isabell II - 1868.</s><s>Posljednji Treći karlistički rat izbio je 1872. i trajao do 1876.</s>

<s>Stanje se smirilo nakon restauracije monarhije i ustoličenja Isabellinog sina Alfonsa XII 1874., pa je Karlistima pala popularnost.</s>

<s>Ponovno su digli glavu nakon ponižavajućih poraza u Špansko-američkom ratu, pa su se ponovno latili oružane pobune (1900.-02.)</s>

<s>Historiju pokreta nakon 1880-ih karakterizira niz sukoba između onih koji su se zalagali za suradnju sa drugim katoličkim partijama koje su prihvatile okvir parlamentarnog liberalizma (ili sa partijama koje su bile u opoziciji prema centralnoj vladi) i onih koji su to sa gnušanjem odbacivali jer bi to značilo odustajanje od principa.</s><s>Ovi drugi su 1918. pod vodstvom Juana Vázqueza de Mella osnovali Tradicionalističku partiju (Partido Católico Tradicionalista), koja je kasnije postala 
glavni promotor Karlizma.</s><s>General Francisco Franco spojio je 1937.</s><s>Tradicionalističku partiju sa Falangom.</s>

<s>Tokom svoje historije Karlistički pokret bio je poznat i kao Karlistička partija (Partido Carlista), Zajednica Tradicionalista (Comunión Tradicionalista) i Katolička Monarhistička Zajednica (Comunión Católico-Monárquica).</s>

<s>Moto Karlista bio je Bog, domovina, kralj, vremenom su dodali još i riječ Fueros, a ona je označavala stara feudalna prava i privilegije.</s>

<s>Karlisti su na svom početku imali za himnu -Marcha (Koračnicu) de Don Carlos.</s><s>To je od 1930. promijenjeno pa je nova himna postala Marcha de Oriamendi, pjesma koja je ime dobila po brdu na kom se 1837. za Prvog karlističkog rata odvila bitka.</s><s>U vrijeme Španjolskog građanskog rata to je bila himna karlističke paravojne formacije - Requeté.</s><s>Ta organizacija osnovana početkom 20. vijeka imala je preko 60 000 dobrovoljaca.</s>

<s>Izvori</s>

<s>Vanjske veze</s>

<s>Definición de carlismo</s>

<s>Historija Španije
Antikomunizam
Politika Španije</s>

