Mazovija
<s>Mazovija (poljski: Mazowsze) je ime za jednu od historijskih i geografskih regija Poljske, koja se nalazi u centru zemlje i prostire najvećim dijelom po današnjem Mazovjeckom vojvodstvu i manjim dijelom po Lodzkom vojvodstvu na zapadu i Podlaskom vojvodstvu na istoku.</s>

<s>Karakteristike i historija</s>

<s>Mazovija je ravničarski kraj u srednjem porječju Visle i donjem Zapadnog Buga.</s><s>Za ranog srednjeg vijeka kraj u srednjem slivu Visle bio je dom plemena Mazovšana sa jezgrom oko Płocka.</s>

<s>Ispočetka se ime Mazovija odnosilo na kraj oko Płocka i Ciechanówa, a kasnije i na zemlje oko Sochaczewa, Grójeca i Czerska.</s><s>Mazovija je postala dio Kraljevine Poljske početkom 11. vijeka.</s>

<s>Kad je Boleslav III Krivousti 1138. (vladao 1102.-38.) podijelio svojim Testamentom teritorij Kraljevine Poljske, 
svojim sinovima nastalo je Mazovjecko vojvodstvo.</s><s>Ono je postalo jedno od glavnih vojvodstava unutar raspadajućeg Poljskog kraljevstva.</s><s>Od sredine 13. vijeka se Mazovjecko vojvodstvo se daljnjim podjelama raspalo na niz manjih vojvodstava.</s>

<s>Još od 12. pa sve 14. vijeka Mazovija je bila ugrožena najezdama Prusa, Jatvjaga i Litvanaca, pa je sve više siromašila.</s><s>Zbog tog su brojni seljaci pa čak i članovi šljahte počevši od kraja 14. vijeka napuštali domove i kolonizirali susjedne zemlje pruske Mazuriju i 
Podlasiju i osnivali naselja po Litvaniji, Belorusiji i Ukrajini.</s>

<s>Početkom 14. vijeka mazovske vojvode nisu priznavale vlast Poljskih kraljeva, ali kako bi koji mazovski pjastovski vojvoda umro bez nasljednika, njegovo vojvodstvo postajalo je dio Kraljevine Poljske.</s><s>Kraj oko Gostynina 1462, oko Rawe 1476. oko Sochaczewa 1495 i konačno oko Płocka 1526.</s><s>Formalno 1529. kad je umro i posljednji mazovski vojvoda Janusz III, nasljednik Zemovíta I (praunuka Boleslava III), koji je vladao Mazovjeckim vojvodstvom od 1248. do 1262.</s>

<s>Od centralne i istočne Mazovije stvoreno novo Mazovjecko vojvodstvo sa prijestolnicom u Varšavi.</s><s>Sve do 1540.</s><s>Mazovija je imala vlastiti sejm (iz kog je kasnije nastao Poljsko-litvanski sejm).</s>

<s>Poljsko-Litvanska Unija bila je prekretnica za Mazoviju jer se našla u centru te Unije, Varšava je postala sjedište Poljsko-litvanskog sejma, a od 1611. i prijestolnica.</s>

<s>Geografske i političke prilike (razjedinjenost njenih vojvoda) pridonijeli su nastanku društvene i ekonomske specifičnosti Mazovije.</s><s>Najveći dio bio je ruralan kraj podjeljen na sitne feude u vlasništvu šljahte, koja je razvila specifičan model napolice koji je seljacima kmetovima pružao više slobode.</s><s>Pripadnici šljahte činili su oko 25 % stanovništva u 16. vijeku.</s>

<s>Većih urbanih centara (izuzev Varšave, Płock i Łomże) bilo je malo, a i oni su iznikli zahvaljujući ruralnoj okolici na trgovini žitom, drvom i krznom.</s>

<s>Ekonomska kriza koja je pogodila Mazoviju tokom 17. i 18. vijeka (slom poljoprivrede i trgovine) produbila je štetu uzrokovanu Švedsko-poljskim ratovima.</s><s>Nakon Druge (1793.) i Treća Podjele Poljske (1795.) najveći dio Mazovije pripao je Kraljevini Pruskoj a manji Austrijskoj Monarhiji.</s>

<s>Od 1807. - 1809.</s><s>Mazovija je postala dio kratkotrajnog napoleonskog Varšavskog vojvodstva, a od 1815. je dio proruske Kongresne Poljske.</s><s>U to vrijeme je administrativnom reformom iz 1866. podjeljena na gubernije sa sjedištima u 
Varšavi, Płocku i Łomżi.</s>

<s>Nakon Prvog svjetskog rata od 1918.</s><s>Mazovija je dio ponovno rođene Poljske, ali joj je teritorij administrativno podijeljen između Varšavskog, Białistočnog i Lublinskog vojvodstva.</s>

<s>Od 1945. za Narodne Republike Poljske, Mazovija je bila administrativno podjeljena na Varšavsko i Bjalistočno vojvodstvo, a od 1975. do 1998. na nekoliko manjih.</s>

<s>Izvori</s>

<s>Vanjske veze</s>

<s>Mazovia region, Poland (na portalu Encyclopaedia Britannica)  
 Mazowsze (na portalu Encyklopedia PWN) ]
 Mazovija (na portalu Enciklopedija LZMK)</s>

<s>Historijske regije Poljske</s>

