Italijanski pokret otpora
<s>Italijanski pokret otpora je zajednički naziv za sve pokrete otpora koji su dejstvovali protiv nemačkih okupacionih snaga u Italiji i marionetske Italijanske Socijalne Republike od septembra 1943. pa do kraja rata na području Italije 25. aprila 1945. godine.</s><s>Učešća u pokretu otpora uzeli su antifašistički raspoloženi Italijani nakon početka savezničke invazije Italije, kapitulacije i tokom nemačke okupacije severa zemlje.</s>

<s>Otpor regularnih italijanskih jedinica 
Prvi otpor regularnih italijanskih jedinica u danima nakon potpisivanja kapitulacije Italije 8. septembra 1943. godine izbio je ponegde u Italiji, s najznačajinijim otporom u Rimu.</s><s>Međutim, pojedini italijanski garnizoni u okupiranoj Grčkoj, Albaniji, Jugoslaviji i Italiji uključili su se u oružanu borbu protiv nemačkih snaga.</s><s>Vojnici pojedinih italijanskih divizija, zatečeni u okupiranoj Jugoslaviji, odlučili su da se pridruže jugoslovenskim partizanima u otporu nemačkom okupatoru.</s><s>Od njih je bilo formirano nekoliko divizija koje su postale sastavni deo NOVJ.</s><s>Borci ovih divizija su se naposletku vratili u Italiju, završivši svoj ratni put kod Trsta.</s>

<s>Partizanski pokret</s>

<s>Prvi veći otpor nakon kapitulacije Italije izbio je u gradu Napulju, koji je za četiri dana oslobođen u opštem narodnom ustanku njegovih stanovnika krajem septembra 1943. godine.</s><s>Uskoro su Italijanska komunistička partija, Italijanska socijalistička partija, Partija akcije (liberalni socijalisti), Hrišćanska demokratija i ostale manje političke partije osnovale Komitet nacionalnog oslobođenja (CNL), koji je bio glavni rukovodeći organ pokreta otpora.</s><s>Delovanje CNL-a odobrili su kralj Viktor Emanuel III i Saveznici.</s>

<s>Najviše pripadnika italijanskog pokreta otpora borilo se u redovima komunističkih brigada „Garibaldi“, brigadama „Pravda i sloboda“ liberalnih socijalista i socijalističkim brigadama „Đakomo Mateoti“, a nešto manji broj u redovima brigada demokrata i monarhista.</s>

<s>Rodolfo Gracijani procenio je da su snage Pokreta otpora u maju 1944. činile od 70 do 80,000 boraca.</s><s>Takođe se procenjuje da je tokom delovanja Pokreta otpora ukupno poginulo 50,000 boraca.</s>

<s>Najintenzivnija aktivnost jedinica CNL-a osećala se na području Alpa, Apenina i u dolini reke Po, odnosno na celom području nemačke marionetske države, Italijanske Socijalne Republike.</s><s>Partizani su do oružja najčešće dolazili njihovim otimanjem od neprijateljskih vojnika, a bilo je i slučajeva prepada na fabrike oružja.</s><s>Dezerteri iz vojske Italijanske Socijalne Republike takođe su donosili svoje oružje.</s>

<s>Obične partizanske jedinice obično su brojale do 40 ili 5o boraca, koji su vodili partizanski rat, odnosno vršili prepade na neprijateljske jedinice i zatim brzo produžili dalje.</s><s>Pitanje prehrane za partizane posebno je bilo teško u planinskim regionima, te su se umnogome oslanjali na pomoć lokalnog stanovništva.</s>

<s>Žene su igrale važnu ulogu u Pokretu otpora; oko 35,000 njih je nakon rata priznato pravo boračkog statusa.</s><s>Iako im nije bilo dozvoljavano da se pridružuju partizanskim jedinicama u planinama, žene su svejedno ostavile snažan uticaj na Pokret otpora.</s>

<s>Uporedo s napredovanjem savezničkih jedinica prema severu Italije, italijanski partizani su u pozadini bliskoj frontu organizovali masovne pobune i uspostavljali privremene partizanske vlade (partizanske republike) u planinskim područjima severne Italije.</s><s>S razbukatanjem partizanskog ustanka, Nemci su povećavali broj odmazdi nad loklanim stanovništvom i taocima, te je vredilo pravilo da za svakog ubijenog nemačkog vojnika bude streljano 10 Italijana.</s><s>Procenjuje se da je u akcijama odmazdi ukupno streljano 15,000 Italijana civila.</s>

<s>Osim Italijana, Pokretu otpora pridružili su se i razni ratni zarobljenici zatečeni u Italiji u to vreme, poput Jugoslovena, Čeha, Rusa, Ukrajinaca, Holanđana, Španaca, Grka, Poljaka, Nemaca-dezertera iz Vermahta, te Britanaca i Amerikanaca.</s>

<s>Sa zamahom savezničke ofanzive, CNL je 19. aprila 1945. godine pozvao narod na masovni ustanak protiv okupatora.</s><s>Partizani su odmah napali Bolonju i oslobodili ju do 21. aprila zajedno s jedinicama regularne italijanske kraljevske vojske.</s><s>Parma i Ređo Emilija oslobođeni su 24. aprila, a Torino i Milano 25. aprila.</s><s>Nemačke snage u Italiji zvanično su kapitulirale 2. maja 1945. godine.</s>

<s>Dana 27. aprila, partizanski komandant Umberto Lazaro prepoznao je na granici prerušenog Benita Musolinija i njegovu ljubavnicu Klaru Petači, kako pokušavaju da pobegnu.</s><s>Oni i još 15 fašističkih vođa su streljani i obešeni naglavce na glavnom trgu u Milanu.</s><s>Bili su obešeni na mestu gde su godinu dana ranije fašisti obesili 15 antifašista.</s>

<s>Vidi još 
 Komitet nacionalnog oslobođenja
 Italijanske partizanske republike</s>

<s>Reference</s>

<s>Literatura</s>

<s>Italija u Drugom svjetskom ratu
Pokreti otpora u Drugom svjetskom ratu</s>

