ลดหย่อนและยกเว้นภาษีเงินได้ (ตอน 1)
การหาจำนวนเงินได้สุทธิเพื่อนำไปคำนวณเสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา
20 ก.พ. 2558

โดย...สมชาย ชูเกตุ
การหาจำนวนเงินได้สุทธิเพื่อนำไปคำนวณเสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา นอกจากค่าใช้จ่ายที่นำมาหักออกจากเงินได้พึงประเมินแล้ว ยังมีค่าลดหย่อนและยกเว้นภาษีที่นำมาหักได้อีก จะหักได้มากน้อยเท่าใด ขึ้นอยู่กับสิทธิของผู้มีเงินได้พึงประเมิน
ตามนัยมาตรา 47 แห่งประมวลรัษฎากร มีรายการลดหย่อนหลายรายการ แต่มีบางรายการที่กฎหมายได้ยกเว้นภาษีนอกเหนือจากค่าลดหย่อน การใช้สิทธิอาจจะกรอกรวมในช่องเดียวกับรายการลดหย่อนหรือแยกต่างหากก็มี นอกจากนั้นยังมีรายการยกเว้นภาษีบางรายการที่ต้องนำมากรอกในแบบแสดงรายการภาษีหรือใบแนบแบบแสดงรายการภาษีอีกต่างหาก หากได้ศึกษาจากแบบแสดงรายการภาษีก็จะช่วยทำให้เข้าใจได้ง่ายขึ้น
รายการลดหย่อนและยกเว้นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา สรุปได้ดังนี้
l ลดหย่อนส่วนบุคคล มีหลากหลายรายการ ได้แก่
- ผู้มีเงินได้พึงประเมิน หักได้ 3 หมื่นบาท
- คู่สมรส (จดทะเบียนสมรส) ที่ไม่มีเงินได้พึงประเมิน หักได้ 3 หมื่นบาท
- บุตรโดยชอบด้วยกฎหมาย หักได้คนละ 1.5 หมื่นบาท ใช้สิทธิได้ไม่เกิน 3 คน สามีภรรยาที่มีเงินได้พึงประเมินทั้งสองฝ่าย ต่างฝ่ายต่างหักบุตรได้เต็มจำนวน
- ค่าอุปการะเลี้ยงดูบิดามารดาของผู้มีเงินได้ฯ และบิดามารดาของคู่สมรสที่ไม่มีเงินได้ฯ หักได้คนละ 3 หมื่นบาท โดยบิดามารดาต้องมีอายุ 60 ปีขึ้นไป และไม่มีเงินได้ฯ เกิน 3 หมื่นบาทในปีนั้น ผู้มีเงินได้พึงประเมินที่ใช้สิทธินี้ ต้องมีหนังสือรับรองการหักลดหย่อนค่าอุปการะเลี้ยงดูบิดามารดา โดยบิดามารดาต้องระบุชื่อ นามสกุล เลขบัตรประชาชนและที่อยู่ของบุตร (ผู้มีเงินได้พึงประเมิน) พร้อมลงลายมือชื่อบิดามารดา กรณีสามีภรรยาที่มีเงินได้พึงประเมินทั้งสองฝ่าย ให้แต่ละฝ่ายหักลดหย่อนบิดามารดาของตนเอง
- ค่าอุปการะเลี้ยงดูผู้พิการหรือผู้ทุพพลภาพที่เป็นบิดา มารดา คู่สมรส บุตรของผู้มีเงินได้ฯ หรือบุคคลอื่นที่ผู้มีเงินได้ฯ อุปการะเลี้ยงดู หักได้คนละ 6 หมื่นบาท ผู้พิการต้องมีบัตรประจำตัวผู้พิการ ผู้ทุพพลภาพต้องมีใบรับรองจากแพทย์
สำหรับการหักลดหย่อนของผู้ที่ถึงแก่ความตายระหว่างปีภาษี กฎหมายให้ถือเสมือนผู้ตายมีชีวิตอยู่ หักได้ 3 หมื่นบาท กองมรดกหักได้ 3 หมื่นบาท คณะบุคคลหรือห้างหุ้นส่วนสามัญที่มิใช่นิติบุคคล หักได้ 6 หมื่นบาท 
l ลดหย่อนค่าการศึกษาของบุตร หักได้คนละ 2,000 บาท รวมแล้วไม่เกิน 3 คน ทั้งนี้ บุตรต้องศึกษาอยู่ในสถานศึกษาของทางราชการ สถานศึกษาตามกฎหมายว่าด้วยสถาบันศึกษาเอกชนหรือโรงเรียนราษฎร์ตามกฎหมายว่าด้วยโรงเรียนราษฎร์ โดยศึกษาอยู่ในไทย 
l ลดหย่อนเงินสมทบเข้ากองทุนประกันสังคม นายจ้างหักและนำส่งเงินสมทบเข้ากองทุนประกันสังคม หักได้เท่าที่จ่ายจริง รวมแล้วไม่เกิน 9,000 บาท สำหรับเงินสมทบกองทุนประกันสังคมของคู่สมรสที่ไม่มีเงินได้ฯ หักได้เช่นเดียวกัน
การใช้สิทธิต้องเป็นไปตามหลักเกณฑ์และเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด ศึกษาได้จากรายการในแบบแสดงรายการภาษี ไม่ว่าจะเป็นแบบแสดงรายการภาษีที่เป็นกระดาษหรือเป็นแบบฟอร์มที่ยื่นผ่าน www.rd.go.th ของกรมสรรพากรก็ตาม 
รายการค่าลดหย่อนและยกเว้นภาษียังมีอีกหลายรายการ ติดตามอ่านต่อได้ในสัปดาห์หน้า สวัสดีครับ