ไขปริศนากองทุนรวม ตอน สืบจากหนังสือชี้ชวน
กองทุนรวมทุกกองทุนจะมี “ใบเกิด” ติดตัวมาด้วย นั่นก็คือ “หนังสือชี้ชวน” ที่จะบอกทุกอย่างที่เกี่ยวกับกองทุนนั้นได้
14 ก.พ. 2560

โดย...สวลี ตันกุลรัตน์
กองทุนรวมทุกกองทุนจะมี “ใบเกิด” ติดตัวมาด้วย นั่นก็คือ “หนังสือชี้ชวน” ที่จะบอกทุกอย่างที่เกี่ยวกับกองทุนนั้นได้ อยากรู้อะไรก็เพียงแค่ไปเปิดดูหนังสือชี้ชวน เพราะฉะนั้นก่อนจะตัดสินใจซื้อกองทุนอย่าลืมหยิบ หรือดาวน์โหลดหนังสือชี้ชวนมาอ่านกัน
“เพราะหนังสือชี้ชวนเปรียบเสมือนคลังข้อมูลที่สําคัญเกี่ยวกับตัวโครงการลงทุนนั้น”ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย จึงแนะนำให้ “ใช้เวลาศึกษาหนังสือชี้ชวนอย่างละเอียดถี่ถ้วน” ตั้งแต่นโยบายการลงทุน ผลดำเนินงานในอดีต ศักยภาพในการบริหารกองทุนรวมของผู้จัดการกองทุน ความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้น ไปจนถึงวัน เดือน ปีที่ตีพิมพ์ในหนังสือชี้ชวน 
เรียกว่าถ้าอ่านได้ทุกตัวอักษรจะดีมากๆ เพราะหนังสือชี้ชวนเป็นเอกสารที่มีผลผูกพันตามกฎหมาย ถือเป็นสัญญาที่บริษัทหลักทรัพย์จัดการกองทุน (บลจ.) ให้ไว้กับผู้ถือหน่วยลงทุน
เพราะฉะนั้นหาก บลจ.ทำผิดไปจากที่ระบุไว้ในหนังสือชี้ชวน จะถือว่ามีความผิดตามพระราชบัญญัติหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ 
“บลจ.มีหน้าที่ต้องปรับปรุงข้อมูลของหนังสือชี้ชวนให้เป็นปัจจุบัน เพื่อเผยแพร่ให้ผู้ถือหน่วยลงทุน ส่วนตัวผู้ถือหน่วยลงทุนเอง ก็ต้องแน่ใจว่าหนังสือชี้ชวนที่มีในมือเป็นฉบับที่ปรับปรุงล่าสุดด้วยเช่นกัน”ตลาดหลักทรัพย์ ระบุ
แต่หนังสือชี้ชวนส่วนข้อมูลโครงการ หรือหนังสือชี้ชวนฉบับเต็มส่วนใหญ่ จะมีความหนากว่า 100 หน้ากระดาษ แถมยังมีแต่ตัวหนังสือเรียงกันเป็นพรืด เห็นแล้วตาลาย จนอยากจะให้ บริษัทจัดการกองทุน (บลจ.) แจกหนังสือชี้ชวนพร้อมกับแว่นขยาย
ในหนังสือชี้ชวนส่วนข้อมูลโครงการจะมีข้อมูล 2 ส่วน คือ
ส่วนที่ 1 รายละเอียดโครงการจัดการกองทุนรวม ในส่วนนี้จะมีหัวข้อทั้งหมด 21 หัวข้อ
ส่วนที่ 2 ข้อผูกพัน มีอีก 23 หัวข้อ
สำหรับนักลงทุนมือใหม่ หรือใครที่ไม่ชอบอ่านอะไรยากๆ ยาวๆ ลองเริ่มต้นจากการอ่าน “หนังสือชี้ชวนส่วนสรุป” ก่อนจะดีกว่า เพราะมีข้อมูลแบบเดียวกัน แต่สั้นกว่าเยอะ
ยกเว้นว่าถ้าอยากจะได้ข้อมูลเพิ่มเติมในบางหัวข้อ ก็ต้องไปเปิดในหนังสือชี้ชวนส่วนข้อมูลโครงการ เพราะจะมีเนื้อหาเพิ่มเติมจากหนังสือชี้ชวนส่วนสรุป เช่น
1.หน้าที่และความรับผิดชอบของบริษัทจัดการลงทุน รวมถึงสิทธิประโยชน์ของผู้ถือหน่วยลงทุน
2.ประเภทของหลักทรัพย์ที่กองทุนรวมสามารถลงทุน และอัตราส่วนในการลงทุน
3.เงื่อนไขการเปลี่ยนแปลงผู้ดูแลผลประโยชน์ รวมถึงสถานที่เก็บรักษาทรัพย์สินของกองทุนรวม
4.ความเห็นของผู้ดูแลผลประโยชน์เกี่ยวกับการบริหารจัดการกองทุนรวมของบริษัทจัดการลงทุน
5.วิธีการวัดผลการดําเนินงานตามมาตรฐานที่สมาคมบริษัทจัดการลงทุนกําหนด
ขณะที่หนังสือชี้ชวนส่วนสรุปจะมี “เนื้อหากระชับ อ่านง่าย และระบุเฉพาะข้อมูลหลักๆ ที่เป็นประโยชน์ต่อการตัดสินใจลงทุนของนักลงทุนโดยตรง” โดยจะประกอบไปด้วย...
1.ลักษณะสําคัญของกองทุนรวม ได้แก่  
- ชื่อ ที่อยู่ และหมายเลขโทรศัพท์ของบริษัทจัดการลงทุน
- ชื่อ ประเภท และอายุของโครงการ
- จํานวนเงินทุนจดทะเบียนของโครงการมูลค่าที่ตราไว้ของหน่วยลงทุน รวมทั้งจํานวนหน่วยลงทุน ราคาของหน่วยลงทุนที่เสนอขาย และมูลค่าขั้นตํ่าของการจองซื้อ
- วัตถุประสงค์ของโครงการลงทุน และนโยบายการลงทุน 
- สัดส่วนของประเภทสินทรัพย์ที่กองทุนลงทุน
- 5 อันดับแรกของหลักทรัพย์ที่ลงทุน
- นโยบายการจ่ายเงินปันผล และวิธีการจ่ายเงินปันผลแก่ผู้ถือหน่วยลงทุน
- สถานที่ติดต่อซื้อขาย และวันที่เสนอขายหน่วยลงทุน
- ชื่อ ที่อยู่ และหมายเลขโทรศัพท์ของผู้ดูแลผลประโยชน์ นายทะเบียนหน่วยลงทุนและผู้สอบบัญชี 
- กําหนดหลักเกณฑ์และเวลาการรับซื้อคืนหน่วยลงทุนอัตโนมัติ (Auto Redemption)
- กรณีที่เป็นกองทุนเปิด ต้องมีการกําหนดเวลาการขายและรับซื้อคืนหน่วยลงทุนภายหลังการเสนอขายครั้งแรก รวมถึงระยะเวลาการชําระเงินค่าขายคืนหน่วยลงทุน 
- ข้อมูลเพิ่มเติมอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องกับกองทุนรวม 
2.คําเตือนและข้อแนะนําเกี่ยวกับการลงทุน เช่น  
- การลงทุนในหน่วยลงทุนมิใช่การฝากเงิน และมีความเสี่ยงของการลงทุน ผู้ลงทุนอาจได้รับเงินลงทุนคืนมากกว่าหรือน้อยกว่าเงินลงทุนเริ่มแรกก็ได้ (ยกเว้นกรณีกองทุนรวมมีประกัน) 
- ผู้ลงทุนควรศึกษาข้อมูลในหนังสือชี้ชวนให้เข้าใจก่อนซื้อหน่วยลงทุน และเก็บไว้เป็นข้อมูลเพื่อใช้อ้างอิงในอนาคต หากต้องการทราบข้อมูลเพิ่มเติมสามารถขอหนังสือชี้ชวนส่วนข้อมูลโครงการได้ที่บริษัทจัดการหรือผู้ขายหน่วยลงทุน  
3.ความเสี่ยงในการลงทุนของกองทุนรวม โดยแสดงรายละเอียดอย่างน้อย ดังนี้ 
- ความเสี่ยงจากการดําเนินงานของผู้ออกตราสาร (Credit Risk) คือความเสี่ยงที่เกิดขึ้นเฉพาะกับบริษัทจัดการลงทุนเอง ได้แก่ ประเภทของบริษัท ขนาดของบริษัท และฐานะการเงินของบริษัท
- ความเสี่ยงจากความผันผวนของราคาตราสาร (Market Risk) คือความเสี่ยงที่เกิดขึ้นจากที่กองทุนรวมนําเงินไปลงทุนในหลักทรัพย์ที่มีมูลค่าเพิ่มขึ้นหรือลดลง มีสาเหตุมาจากการเปลี่ยนแปลงของสภาวะเศรษฐกิจ สังคม และการเมือง รวมถึงการคาดการณ์ของผู้ลงทุนในตลาดเอง
- ความเสี่ยงจากการขาดสภาพคล่องของตราสาร (Liquidity Risk) คือความเสี่ยงที่เกิดขึ้นจากการที่กองทุนรวมนําเงินไปลงทุนในหลักทรัพย์ซึ่งไม่สามารถขายได้ หรือขายได้แต่ไม่ได้ราคาตามที่ต้องการ
- ความเสี่ยงจากความสามารถในการชําระหนี้ในอนาคตของผู้ประกัน (เฉพาะกองทุนรวมมีประกัน) 
- แนวทางการบริหารเพื่อลดความเสี่ยง 
- ตารางแสดงการเปรียบเทียบความเสี่ยงและผลตอบแทนกับกองทุนรวมประเภทอื่น
- ภาพแสดงระดับความเสี่ยงของกองทุน
- กองทุนรวมเหมาะกับผู้ลงทุนประเภทใด
4.ค่าใช้จ่ายต่างๆ เช่น ค่าธรรมเนียมและค่าใช้จ่ายทั้งหมดที่เรียกเก็บจากผู้ซื้อ หรือผู้ถือหน่วยลงทุน หรือกองทุนรวม
- ค่าธรรมเนียมการขายและรับซื้อคืน ค่าธรรมเนียมส่วนนี้จะเรียกเก็บเฉพาะเมื่อผู้ลงทุนซื้อหรือ ขายกองทุนรวมเท่านั้น
- ค่าธรรมเนียมการสับเปลี่ยนหน่วยลงทุนระหว่างกองทุน ทั้งการสับเปลี่ยนใน บลจ.เดียวกัน และข้าม บลจ. 
- ค่าธรรมเนียมการโอน
- ค่าธรรมเนียมการจัดการ
- ค่าธรรมเนียมผู้ดูแลผลประโยชน์/ค่าธรรมเนียมนายทะเบียน/ค่าผู้สอบบัญชี 
- ค่าใช้จ่ายในการโฆษณา ประชาสัมพันธ์ และส่งเสริมการขาย
- ค่าใช้จ่ายอื่นๆ โดยสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.) กําหนดว่า หากค่าใช้จ่ายอื่นๆ รายการใดเกินกว่า 0.01% ของมูลค่าทรัพย์สินสุทธิจะต้องเปิดเผยรายละเอียดให้ชัดเจน
5.วัน เดือน ปี ที่รวบรวมข้อมูลไว้ในหนังสือชี้ชวน
ในกรณีของกองทุนเปิด บลจ.จะต้องจัดทําหนังสือชี้ชวนขึ้นใหม่ทุกรอบปีบัญชี โดยต้องแสดงข้อมูลที่เป็นปัจจุบัน ณ วันสิ้นปีบัญชีนั้นๆ 
ในหนังสือชี้ชวนส่วนสรุป หรือ Fact Sheet ของแต่ละ บลจ.อาจจะให้ข้อมูลในรายละเอียดแตกต่างกันไปบ้าง แต่ทุกกองทุนจะต้องมีสิ่งที่เหมือนกัน คือคำเตือนที่บอกว่า...
ข้อมูลสรุปนี้เป็นส่วนหนึ่งของหนังสือชี้ชวน ซึ่งเป็นเพียงข้อมูลสรุปเกี่ยวกับนโยบายลักษณะผลตอบแทน ความเสี่ยง และเงื่อนไขต่างๆ ของกองทุน ดังนั้นผู้ลงทุนต้องศึกษาข้อมูล หนังสือชี้ชวนส่วนสรุปข้อมูลสำคัญ ในรายละเอียดจากหนังสือชี้ชวนฉบับเต็มก่อนการตัดสินใจลงทุน 
หากมีข้อสงสัยควรสอบถามผู้แนะนำการลงทุนให้เข้าใจก่อนตัดสินใจ และควรลงทุนเมื่อเห็นว่า การลงทุนในกองทุนรวมนี้ เหมาะสมกับวัตถุประสงค์การลงทุนและยอมรับความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นจากการลงทุนดังกล่าวได้