ข้อควรระวังในการซื้อขายสินค้าออนไลน์
โดย...เดชา กิตติวิทยานันท์
21 เม.ย. 2559

โดย...เดชา กิตติวิทยานันท์
เมื่อ 2-3 วันที่ผ่านมา มีการสำรวจพบว่าคนไทยติดอันดับ 1 ที่นิยมซื้อขายสินค้าออนไลน์มากที่สุดในโลก ฟังแล้วน่าตกใจ เพราะอัตราการเจริญเติบโตในการซื้อขายสินค้าออนไลน์ของคนไทยเติบโตเร็วมาก อะไรที่เป็นคุณอนันต์ ก็มีโทษมหันต์ มองในแง่ดีเป็นช่องทางหนึ่งในการเสนอขายสินค้าและบริการที่เข้าถึงผู้บริโภคโดยตรง โดยลงทุนต่ำ มองในแง่ร้ายเป็นช่องทางให้มิจฉาชีพตั้งบริษัทขึ้นมาเพื่อหลอกลวงประชาชน ทำให้ประชาชนถูกหลอกลวงได้ง่าย เพราะไม่สามารถแยกแยะได้ว่าโฆษณาสินค้ารายใดเป็นของจริงหรือของปลอม
ในวันนี้ทนายคลายทุกข์จึงขอนำเสนอข้อกฎหมายเกี่ยวกับการซื้อขายสินค้าออนไลน์ว่าทั้งผู้ขายและผู้ซื้อมีข้อควรระวังอย่างไร เพื่อประโยชน์ในการทำธุรกิจของผู้ประกอบธุรกิจและเพื่อประโยชน์ของผู้บริโภคที่สุจริตจะได้ไม่ตกเป็นเหยื่อของพวกมิจฉาชีพ ที่อาศัยโซเชียลมีเดียเป็นช่องทางในการหลอกลวงต้มตุ๋นประชาชน ดังนี้
ข้อควรระวังของผู้ประกอบธุรกิจในการขายสินค้าหรือให้บริการทางออนไลน์
1.เป็นบริษัทที่จดทะเบียนถูกต้องตามกฎหมาย ไม่ใช่บริษัทร้างหรือบริษัทที่อยู่ระหว่างการชำระบัญชี เพราะถ้าหากท่านนำบริษัทร้างมาขายสินค้าทางอินเทอร์เน็ต ก็ถือว่าท่านฉ้อโกงประชาชน เคยมีคดีลักษณะแบบนี้แล้วหลายคดี
2.นำเสนอขายสินค้าหรือบริการตามวัตถุประสงค์ตามที่จดทะเบียนไว้กับกรมพัฒนาธุรกิจการค้า เช่น จดทะเบียนว่าขายอุปกรณ์โทรศัพท์มือถือ แต่ไปโฆษณาขายสินค้าประเภทเสื้อผ้าหรือเครื่องสำอาง เป็นต้น การกระทำลักษณะดังกล่าวก็อาจเข้าข่ายหลอกลวงผู้บริโภคได้
3.ไม่นำเสนอขายสินค้าหรือบริการที่ผิดไปจากความจริงหรือเกินความจริง เช่น เครื่องสำอาง ที่อ้างว่าทานแล้วจะหน้าใส หรืออาหารเสริมบางชนิดที่อ้างว่ากินแล้วผอม หรือทำให้อวัยวะเพศชายแข็งตัว ซึ่งสิ่งเหล่านั้นล้วนแต่เป็นเรื่องหลอกลวงประชาชนทั้งสิ้น
4.ไม่ละเมิดทรัพย์สินทางปัญญาของผู้อื่น เช่น ไม่นำภาพในเว็บไซต์ของบุคคลอื่นมาประกอบการขายสินค้า ไม่ใช้แพ็กเกจสินค้าในลักษณะเหมือนหรือคล้ายกับสินค้าของเจ้าของเครื่องหมายการค้าอื่น  รวมทั้งไม่แอบอ้างว่าสินค้าที่ตนเองขายเป็นสินค้าของเจ้าของเครื่องหมายการค้าอื่น
5.การรับประกันคุณภาพสินค้าต้องชัดเจนไม่คลุมเครือ รวมทั้งการคืนสินค้าหรือแลกเปลี่ยนสินค้าควรระบุให้ชัดเจน ไม่สร้างความสับสนให้กับผู้บริโภค เช่น  โฆษณาว่ารับประกัน 3 ปี โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย  แต่เมื่อผู้บริโภคนำสินค้าไปเปลี่ยนสินค้าหรือซ่อมแซมกลับไม่ยอมซ่อมแซม แก้ไข หรือเปลี่ยนสินค้า การกระทำดังกล่าวเข้าข่ายการหลอกลวงผู้บริโภคเช่นกัน
ข้อควรระวังสำหรับผู้บริโภคในการเลือกซื้อสินค้าหรือบริการทางออนไลน์
1.ต้องตรวจสอบว่าผู้ประกอบธุรกิจจดทะเบียนถูกต้องตามกฎหมายหรือไม่ โดยตรวจสอบจากกรมพัฒนาธุรกิจการค้า ซึ่งตรวจสอบได้ไม่ยากนัก โดยเข้าไปที่ http://www.dbd.go.th หากไม่มีการจดทะเบียนถูกต้องตามกฎหมาย ก็อย่าไปซื้อสินค้าด้วย
2.ประกอบธุรกิจมาเป็นเวลานานเพียงใด และประกอบธุรกิจในหรือนอกวัตถุประสงค์  บริษัทที่จดทะเบียนใหม่ ให้ผู้บริโภคใช้ความระมัดระวังเป็นพิเศษ เพราะอาจเป็นบริษัทที่สุ่มเสี่ยงที่อาจตั้งขึ้นมาเพื่อหลอกลวงผู้บริโภคก็เป็นได้  แต่ถ้าเป็นบริษัทจดทะเบียนใหม่ แต่ถ้าเจ้าของกิจการเป็นบุคคลที่มีชื่อเสียงก็พอไว้ใจได้
3.ผู้บริหารเป็นบุคคลที่มีชื่อเสียงทางสังคมหรือไม่ ถ้าเป็นบุคคลที่มีชื่อเสียงก็จะมีความรับผิดชอบสูง โอกาสที่จะหลอกลวงผู้บริโภคก็มีน้อย แต่ก็ให้ระมัดระวังเฟซบุ๊กปลอม อินสตาแกรมปลอม ที่เอาชื่อคนดังมาเป็นโปรไฟล์ หลอกลวงผู้บริโภค ก็มีอยู่หลายคดีที่มีการร้องทุกข์ต่อพนักงานสอบสวนอยู่เป็นจำนวนมาก
4.การโฆษณาหรือการรีวิวสินค้าต้องไม่เกินความจริงหรือเหลือเชื่อ เช่น การขายสินค้าประเภทอาหารเสริมหรือยาที่ไม่มีรายงานวิจัยทางการแพทย์สนับสนุน  สิ่งเหล่านี้เป็นการกระทำที่ผู้บริโภคไม่ควรเข้าไปใช้บริการเป็นอย่างยิ่ง
5.การชำระเงินค้าสินค้าหรือบริการ ต้องชำระเข้าบัญชีของบริษัทเท่านั้น ไม่ควรชำระเงินผ่านบัญชีส่วนตัว
6.การซื้อสินค้าประเภทใช้แล้วหรือสินค้ามือสอง เช่น รถยนต์ รถจักรยานยนต์ จะต้องขอรายละเอียดเกี่ยวกับการจดทะเบียน เอกสารเกี่ยวกับการแสดงกรรมสิทธิ์ เพราะสินค้าดังกล่าวเป็นสินค้าควบคุม และผู้ขายอาจไม่ใช่เจ้าของกรรมสิทธิ์ เช่น อยู่ระหว่างการเช่าซื้อ หรือแย่งกรรมสิทธิ์มาจากบุคคลอื่นมาขาย เช่น ลักทรัพย์ รับของโจร เป็นต้น  หากท่านไปซื้อรถยนต์หรือรถจักรยานยนต์มือสองทางอินเทอร์เน็ต ท่านอาจถูกดำเนินคดีข้อหารับของโจรก็เป็นได้
7.การซื้อสินค้าที่มีราคาสูงควรเดินทางไปพบที่สำนักงานของผู้ประกอบธุรกิจ เพื่อตรวจสอบว่ามีอยู่จริงหรือไม่อย่างไร เพราะภาพที่แสดงทางอินเทอร์เน็ต อาจเป็นภาพที่ตัดต่อหรือตกแต่งให้ดูดี หรืออาจเป็นของปลอมก็เป็นได้
ตัวบทกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการซื้อขายสินค้าและบริการทางออนไลน์
1.ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 341 มาตรา 342 มาตรา 343
2.พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 มาตรา 27 มาตรา 31 มาตรา 69 มาตรา 70
3.พระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2550 มาตรา 14 มาตรา 16
4.พระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522