สูตร 50-20-30 เพื่อคนที่ไม่อยากจดบันทึกรับ-จ่าย
โดย...วีระพล บดีรัฐ
23 ก.ย. 2558

โดย...วีระพล บดีรัฐ
ผมเคยเขียนถึงการจดบันทึกรับ-จ่าย ไปแล้วครั้งหนึ่งเมื่อเดือน มิ.ย. เขียนไว้ด้วยความหวังว่าจะมีคนเห็นค่าความสำคัญของการจดบันทึกการเงินของตัวเอง ว่ารับเท่าใดและจ่ายออกไปเท่าใดในแต่ละเดือน เพราะการรับรู้นิสัยการใช้จ่ายและความสามารถในการมีเงินเหลือออมของตนเองนี้จะเป็นจุดเริ่มต้นทั้งของการแก้ปัญหาหนี้ และเป็นจุดเริ่มต้นของการออมเงินเพื่อสร้างความมั่งคั่งให้กับตัวเองและครอบครัว
กล่าวคือ การจดบันทึกเพื่อให้รู้รูปแบบการใช้จ่าย เมื่อรู้รูปแบบจึงนำไปวางแผนการใช้จ่ายรายเดือน หรือพูดให้หรูหน่อยคือ การทำงบประมาณรายเดือน ซึ่งคนจำนวนมากจะรู้สึกว่ากระบวนการให้ได้มาซึ่งการทำงบประมาณรายเดือนด้วยการเริ่มจดบันทึก และนำข้อมูลที่ได้จากการบันทึกมาวางแผนนั้น “ยุ่งยาก” ซึ่งผมก็เห็นด้วย 
สูตรสำเร็จแก้ปัญหาความยุ่งยาก
Professor Elizabeth Warren จากมหาวิทยาลัย Harvard คิดสูตรสำเร็จเพื่อการทำงบประมาณส่วนบุคคลชนิดให้ตัดขั้นตอนในการจดบันทึกการใช้จ่ายรายเดือนออกไป แต่ให้ทุกคนใช้ตัวเลข 3 ตัว มาบังคับค่าใช้จ่ายแต่ละเดือนไม่ให้เกินกว่าค่าที่กำหนดไว้ดังนี้
50- หมายถึง ค่าใช้จ่ายจำเป็นทั้งหมดต้องไม่เกินกว่าร้อยละ 50 ของเงินได้หลังหักภาษีในแต่ละเดือน คำว่าจำเป็นคือ รายการที่จำเป็นต้องจ่ายเลี่ยงไม่ได้ ทั้งค่าเช่าบ้าน ผ่อนสินค้า ค่าเบี้ยประกัน ภาระหนี้สิน ค่าเล่าเรียนบุตร ค่าอาหาร สาธารณูปโภค ค่าเดินทาง ค่ารักษาพยาบาล และอีกมากมายตามแต่ใครจะนิยามคำว่า จำเป็นของตัวเองว่าหมายถึงรายการใดบ้าง
20- หมายถึง ค่าใช้จ่ายเพื่อการออมทุกรายการ ต้องไม่น้อยกว่าร้อยละ 20 ของเงินได้หลังหักภาษี ทั้งเงินออมภาคบังคับและภาคสมัครใจ กองทุนประกันสังคม กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ การซื้อประกันชีวิตแบบออมทรัพย์ และการออมเพื่อเป้าหมายต่างๆ ในชีวิต
30- หมายถึง ค่าใช้จ่ายที่ไม่จำเป็น ภายหลังจากที่กันไว้สำหรับรายจ่ายที่จำเป็นและการออมแล้ว ควรที่จะไม่เกินกว่าร้อยละ 30 ของเงินได้หลังหักภาษี ซึ่งโดยหลักการแล้ว หากแต่ละคนเข้มงวดกับ ตัวเลข 50 และ 20 ย่อมทำให้มีโอกาสควบคุมสิ่งที่เรียกว่ารายจ่ายไม่จำเป็นนี้ได้โดยปริยาย แต่ถ้าช่วงเวลาใดเกิดปล่อยปละละเลยที่จะควบคุม เป็นไปได้สูงว่าอาจมีการสร้างค่าใช้จ่ายไม่จำเป็นให้กลายเป็นค่าใช้จ่ายจำเป็นได้ เช่น การผ่อนชำระสินค้าฟุ่มเฟือย แล้วทำให้ภาระผ่อนสินค้าดังกล่าวไปอยู่ในรายการค่าใช้จ่ายจำเป็น เพราะหากละเว้นการจ่าย ก็อาจทำให้เสียประวัติในการชำระคืนเงินกู้ได้ ซึ่งเรื่องนี้ต้องระวังให้ดี
สิ่งที่ทุกท่านต้องทำไม่ใช่การนั่งจดว่าแต่ละวันใช้จ่ายอะไรไปอย่างไรบ้าง เหมือนการจดบันทึกรับ-จ่าย แบบเดิมๆ แต่เป็นการแบ่งรายการใช้จ่ายของตัวเอง แยกให้ได้เป็นสามหมวดดังที่ยกมา แบ่งให้ชัดว่า ค่าใช้จ่ายในการทานอาหารแบบใดคือจำเป็น  และแบบใดคือไม่จำเป็น รายการซื้อเสื้อผ้าแบบใดคือจำเป็น แบบใดคือไม่จำเป็น รายการเงินออมมีอะไรบ้าง หลังจากนั้นจึงเข้าสู่กระบวนการแยกบัญชี
แยกบัญชีใช้จ่าย
เรื่องนี้ Professor Warren ไม่ได้กล่าวไว้ แต่การจะบังคับให้แต่ละเดือน เราๆ ท่านๆ ใช้จ่ายเฉพาะเรื่องที่ถูกนิยามว่าจำเป็นไม่ให้เกินร้อยละ 50 นั้นคงยากมาก ถ้านำเงินเดือนทั้งหมดไว้ในบัญชีเดียวกัน แล้วก็ใช้วิธีกด ATM ออกมาใช้ไปเรื่อยตามความเคยชิน ผมจึงขอแนะนำให้ท่านแยกบัญชีและจัดการทุกอย่างแยกจากกัน ดังนี้
1.แยกบัญชีเพื่อการเบิกค่าใช้จ่ายจำเป็นและไม่จำเป็นออกจากกัน เช่น บัญชีออมทรัพย์ ก. สำหรับรายจ่ายจำเป็น บัญชีออมทรัพย์ ข. สำหรับรายจ่ายไม่จำเป็น หลังจากเงินเดือนเข้าแล้ว ให้แบ่งสัดส่วนร้อยละ 50 ไว้ที่บัญชี ก. หลังหักเงินออมขั้นต่ำ 20% เหลือเท่าใด ให้ไว้ที่บัญชี ข. เมื่อจะใช้จ่ายส่วนที่เป็นเงินสด ให้หาทางเบิกใช้ให้ตรงกับการแบ่งบัญชี
2.ตัดเงินออมอัตโนมัติทันทีที่เงินเดือนเข้า รายการที่มีการตัดอยู่แล้วทั้งกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ หรือประกันสังคม ถือว่าเป็นตัวช่วยที่ดี ส่วนการออมเพื่อเป้าหมาย อื่นๆ ขอให้ทำการผูกบัญชีการออมไว้กับการลงทุนผ่านการตัดบัญชีอัตโนมัติ ซึ่งทุกธนาคารจะมีเหมือนกันหมด กำหนดเป็นจำนวนที่เท่ากันทุกเดือน พร้อมระบุวันตัดบัญชีได้
3.ระวังการใช้จ่ายด้วยบัตรเครดิต เพราะด้วยการจัดการแบบแยกบัญชีตามข้อ 1 จะช่วยท่านเฉพาะการใช้จ่ายที่เป็นเงินสดเท่านั้น ดังนั้นหากมีการใช้บัตรเครดิตร่วมด้วยจึงต้องกำหนดเป็นโควตาในการใช้วงเงินให้ดี และให้หมั่นตรวจสอบรายการใช้จ่ายผ่านบัตรไม่ให้เกินเกณฑ์ของแต่ละประเภทการใช้จ่าย 
เรื่องนี้อ่านดูแล้วไม่ได้มีอะไรหวือหวา แต่ผมรู้สึกว่า เป็นการประยุกต์หลักการทางการเงินให้เข้ากับความง่ายของการจัดการในชีวิตประจำวันที่ดีมาก เมื่อง่ายและใช้ความพยายามน้อย โอกาสจะถูกนำไปปฏิบัติจึงมีสูงกว่า