ผู้นำศาสนาอิสลามเรียกว่าอะไร?
อภิธานศัพท์ศาสนาอิสลาม
อบูบักร (อาหรับ) ชื่อของคอลีฟะฮฺ(ผู้นำ)ของโลกมุสลิมคนแรกหลังจากท่านร่อซูลได้เสียชีวิตไปแล้ว ซึ่งเป็นผู้ที่รักยิ่งในศาสนาอิสลาม และอยู่เคียงข้างท่านร่อซูลมาโดยตลอด จึงเป็นที่รักของมุสลิมทั่วโลก
ศาสนาอิสลาม
ศาสนาอิสลาม () เป็นศาสนาเอกเทวนิยมและศาสนาอับราฮัม บัญญัติไว้ในคัมภีร์อัลกุรอาน คัมภีร์ศักดิ์สิทธิ์ของอิสลามซึ่งสาวกถือว่าเป็นพระวจนะคำต่อคำของพระเป็นเจ้า (อัลลอฮฺ) และสำหรับสาวกส่วนใหญ่ เป็นคำสอนและตัวอย่างเชิงบรรทัดฐาน (เรียกว่า สุนัต และประกอบด้วยหะดีษ) ของมุฮัมมัด (ประมาณ 570–8 มิถุนายน 632)เป็นศาสดา (นบี) องค์สุดท้ายของพระเป็นเจ้า สาวกของศาสนาอิสลาม เรียกว่า มุสลิม
ชีอะห์สิบสองอิมาม
ชีอะห์สิบสองอิมามหรือ อิสนาอะชะรีเป็นชื่อของสำนักคิดชีอะห์ในศาสนาอิสลาม มีความเชื่อในสิบสองอิมาม ภายหลังจากศาสดาของอิสลาม สำนักคิดนี้ได้ถูกรู้จักในชื่อ ชีอะห์ญะอ์ฟะรีหรืออิมามียะฮ์ ชีอะห์สิบสองอิมามในช่วงเริ่มต้นของศัตวรรตที่ยี่สิบเอ็ดเป็นสำนักคิดที่ใหญ่ที่สุดในสำนักคิดชีอะห์
ชีอะฮ์สิบสองอิมาม
ชีอะฮ์สิบสองอิมามหรือ อิษนาอะชะรีเป็นชื่อของสำนักคิดชีอะฮ์ในศาสนาอิสลาม มีความเชื่อในสิบสองอิมาม ภายหลังจากศาสดาของอิสลาม สำนักคิดนี้ถูกรู้จักในชื่อ ชีอะฮ์ญะอ์ฟะรีหรืออิมามียะฮ์ ชีอะฮ์สิบสองอิมามในช่วงเริ่มต้นของศตวรรตที่ยี่สิบเอ็ดเป็นสำนักคิดที่ใหญ่ที่สุดในสำนักคิดชีอะฮ์
อัซซิซตานีย์
อายะตุลลอฮฺ อัลอุซมา ซัยยิด อะลีย์ ฮุซัยนีย์ อัซซิซตานีย์ (นิยมเรียกสั้น ๆ ว่า "อายะตุลลอหฺ ซิซตานีย์" อาหรับ: السيد علي الحسيني السيستاني เปอร์เซีย: سید علی حسینی سیستانی) ผู้นำคนสำคัญที่สุดในโลกอิสลามชีอะหฺ เป็นมัรญิอฺตักลีดที่มีผู้ตามมากที่สุดในโลก และเริ่มเป็นที่รู้จักทั่วโลกหลังจากสหรัฐอเมริกาเข้ายึดครองอิรักในปี ค.ศ. 2003
คณะกรรมการกลางอิสลามแห่งประเทศไทย
สำนักงานคณะกรรมการกลางอิสลามแห่งประเทศไทย มีฐานะเป็นนิติบุคคลมีหน้าที่เกี่ยวกับกิจการของคณะกรรมการกลางอิสลามแห่งประเทศไทย โดยมีคณะกรรมการกลางอิสลามแห่งประเทศไทยเป็นผู้แทนของสำนักงานในกิจการที่เกี่ยวกับบุคคลภายนอก เพื่อการนี้คณะกรรมการกลางอิสลามแห่งประเทศไทยอาจมีมติมอบหมายให้กรรมการคนหนึ่งหรือหลายคนทำการแทนก็ได้ และให้เลขาธิการคณะกรรมการกลางอิสลามแห่งประเทศไทยเป็นผู้รับผิดชอบในกิจการของสำนักงาน
ประธานกรรมการกลางอิสลามแห่งประเทศไทย คือ อาศิส พิทักษ์คุมพล จุฬาราชมนตรี
พระนามของพระเจ้าในอิสลาม
อาคิษ  อาคิร อับกอ อะฮัด อะห์ซะนุลคอลิกีน อะห์กะมุลฮากิมีน  อัรหะมุรรอฮิมีน  อัสรออุลฮาสิบีน อะชัดดุ  อะอ์ลา อะอ์ลัม อักร็อบ อักรอม อิลาฮ์ อัลลอฮ์ เอาวัล อูลา อะฮ์ลุตตักวา อะฮ์ลุลมัฆฟิเราะฮ์ บารี บาฏิน บาลิฆ บะเดี้ยะอ์ บัรร์ บะซีร เตาวาบ ญาอิล ญามิอ์ ญับบาร ฮาซิบ ฮาฟิซ ฮะซีบ ฮะฟีซ ฮะฟีย์ ฮัก ฮะกัม ฮะกีม ฮะลีม ฮะมีด ฮัยย์ คอเดี้ยะอ์ คอลิก คอบีร คอลล๊าก คอยร์ คอยรุลฮากิมีน คอยรุรรอฮิมีน คอยรุรรอซิกีน คอยรุลวาริษีน ซุลญะลาลิวัลอิกรอม ซุรเราะห์มะฮ์ ซุฏเฏาล์ ซุลอัรช์ ซุลฟัฎล์ ซุลกูววะฮ์ ซุลมะอาริจ ซุนติกอม ซูอิกอบ ซูมัฆฟิเราะฮ์ รอด รอเฟี้ยะอ์ รออูฟ ร็อบ เราะห์มาน รอฮีม รอซซ๊าก รอฟีอุดดะรอญาต รอกีบ ซาเรี้ยะอ์ สะรีอุลฮิซาบ สะรีอุลอิกอบ สะลาม สะมีอ์ สะมีอุดดุอา ชากิร ชาฮิด ชะดีดุลอะซาบ ชะดีดุลอิกอบ ชะดีดุลมะฮาล ชะเฟี้ยะอ์ ชะกูร ชะฮีด ซอดิก ซอมัด ซอฮิร อาลิม อาลิมุลฆอยบ์ อาลิมุลฆอบิวัชชะฮาดะฮ์ อะซีซ อะซีม อะฟูวว์ อัลลามุลฆุยูบ อะลีม อะลี ฆอฟิรุษซัมบ์ ฆอลิบ ฆอฟฟาร ฆอฟูร ฆอนี ฟาอิล ฟาฏิร ฟาลิกุลอิศบาห์ ฟาลิกุลฮุบบิวันนะวา ฟัตตาห์ ฟะอ์อาล กออิมุนอะลากุลลินัฟส์ กอบิลุตเตาบ์ กอดิร กอฮิร กุดดูส กอดีร กอรีบ กอวี เกาะฮ์ฮาร กอยยูม กาชิฟ กาฟี กะบีร กะรีม กะฟีล ละฏีฟ มาลิก มุบตะลา มุบีน มุญีบ มะญีด มุฮีฏ มุห์ยี มุคซิลกาฟิรีน มุสตะอาน มุสตะเมี้ยะอ์ มุเซาวิร มุเฏาะฮ์ฮิร  มุกตะดิร มุกีต มุลตะฮิด มะลิก มะลีก มุมิดด์ มุนตะกิม มุซิล เมาลา มุมิน มูฮิน มุฮ์ลิก มุฮัยมิน นะซีร นูร วาฮิด วาริษ วาเสี้ยะอ์ วาลี วะดูด วะกีล วะลี วะฮ์ฮาบ ฮาดี
พระเป็นเจ้าในศาสนาอิสลาม
บะซีร (ทรงประจักษ์แจ้ง) บาฏิน(ทรงอยู่ด้านใน)  โบรฮาน(ทรงมีเหตุผล)  ญะมีล (ทรงไพจิตร)  ฮะซัน(ทรงคุณธรรม)   ฮะกีม(ทรงวิทยปัญญา)   มุฮีฏ(ทรงครอบคลุม)   คอบีร(ทรงตระหนัก)  มัดร็อก(ทรงรับรู้)  ดะลีล(ทรงมีหลักฐาน)  เราะอ์ย (ทรงเห็น)  สุรูร(ทรงเปรมปรีดิ์)  ซามิอ์(ทรงรับฟัง)  สะมีอ์(ทรงได้ยิน)  สะนัด( ทรงมีข้อมูล) ชาฮิด(ทรงยืนยัน) ชะฮีด(ทรงเป็นพยาน) อาลิม (ทรงรู้) อะลีม(ทรงรอบรู้) อัลลาม(ทรงรอบรู้ยิ่ง) ฟัคร์(ทรงภาคภูมิ) นาฏิก(ทรงมีตรรกะ) นาซิร(ทรงดูแล) นูร (ทรงเจิดจรัส) กาชิฟ(ทรงเปิดเผย) กามิล(ทรงสมบูรณ์) อารีฟ(ทรงหยั่งรู้)
อะบูบักร์
เล่าจากอาอิชะฮ์ (เราะฎิยัลลอฮอันฮา) จากท่านนบีมุฮัมมัด (ศ) ได้กล่าวว่า “ไม่สมควรแก่คนกลุ่มหนึ่งซึ่งมีอะบูบักรฺร่วมอยู่ด้วย ที่คนอื่นจะเป็นผู้นำของคนกลุ่มนั้น นอกจากอะบูบักรฺ”
ศาสนาอิสลามในประเทศไทย
งานเมาลิดกลางแห่งประเทศไทย เป็นงานที่มีการกล่าวบทสดุดีศาสดามุฮัมมัดหรือที่ชาวมุสลิมเรียกกันว่าบัรซันญีซึ่งเป็นบทกลอนอาหรับที่มีความไพเราะและมีการขอพรให้กับศาสดามุฮัมมัดหรือที่ชาวมุสลิมเรียกว่าซอลาวาต นอกจากนี้ยังมีการอ่านพระมหาคัมภีร์อัลกุรอานโดยชาวไทยและชาวต่างประเทศ การเผยแพร่จริยวัตรอันงดงามและเรียบง่ายของศาสดามุฮัมมัด การบรรยายทางวิชาการ แต่ที่เด่นชัดในงานนี้คือการจำหน่ายสินค้ามุสลิม อาหารฮาลาลนานาชนิด นอกจากนี้งานเมาลิดกลางแห่งประเทศไทยจัดว่าเป็นงานเดียวที่ชาวมุสลิมทั่วประเทศได้มีโอกาสมารวมตัวกัน
ผู้นำสูงสุดอิหร่าน
ผู้นำสูงสุดแต่งตั้งโดยตรง (หรือ แต่งตั้งโดยพิธี) และดูแลตำแหน่งดังต่อไปนี้
S-L-M
คำนี้มีหลายความหมายในอัลกุรอ่าน ในบางโองการ (""), คุณภาพของอิสลามในฐานะการเลื่อมใสศรัทธาภายในคือการเน้นว่า: "ผู้ซึ่งยอมรับคำแนะนำของอัลลอหฺ, เขาได้ขยายลมหายใจแห่งอิสลาม." โองการอื่นๆได้เชื่อมโยง"islām" และ "dīn" (มักจะแปลเป็น "ศาสนา"): "ทุกวันนี้, ฉันได้ทำให้ศาสนาของพวกเจ้าสมบูรณ์("") สำหรับเจ้า; ฉันได้ให้ลมหายใจแก่พวกเจ้า; ฉันได้ให้อิสลามเป็นศาสนาของพวกเจ้า." ยังมีการอธิบายแบบอื่นๆว่า อิสลามเป็นการกระทำเพื่ออัลลอหฺที่มากกว่าความศรัทธา
จุฬาราชมนตรี
เริ่มแรกในรัฐบาลของนายปรีดี พนมยงค์ ได้รื้อฟื้นตำแหน่งจุฬาราชมนตรีเมื่อ พ.ศ. 2488 โดยให้เป็นที่ปรึกษาราชการขององค์พระมหากษัตริย์ ในด้านกิจการศาสนาอิสลาม จนกระทั่ง พ.ศ. 2491 รัฐบาลของจอมพล ป. พิบูลสงคราม ได้เปลี่ยนให้จุฬาราชมนตรีเป็นที่ปรึกษากรมการศาสนาในกระทรวงศึกษาธิการ อย่างไรก็ดีหลังจากที่การประกาศใช้พระราชบัญญัติการบริหารองค์กรศาสนาอิสลาม พ.ศ. 2540 ได้มีการระบุไว้ในกฎหมายนี้ว่า จุฬาราชมนตรีเป็นผู้นำกิจการศาสนาอิสลามในประเทศไทย ซึ่งมีหน้าที่ดังต่อไปนี้
กฎหมายฉบับนี้ ยังให้มีการจัดตั้งคณะกรรมการกลางอิสลามแห่งประเทศไทยให้เป็นกิจลักษณะ โดยมีจุฬาราชมนตรีเป็นประธานและกรรมการอื่นจากผู้แทนของคณะกรรมการอิสลามประจำจังหวัดและกรรมการที่จุฬาราชมนตรีเสนอชื่อ ซึ่งจะมีบทบาทในด้านการบริหารองค์กรศาสนาอิสลาม ขณะที่สำนักจุฬาราชมนตรีนั้นเป็นหน่วยธุรการของจุฬาราชมนตรี
อัลกุรอาน
ตั้งแต่นั้นมามุฮัมมัดก็ได้กลายเป็นศาสนทูตของพระเจ้า ที่ต้องรับหน้าที่ประกาศศาสนาของพระเจ้า นั่นคือศาสนาอิสลาม ที่ตั้งอยู่บนหลักการไม่บูชาสิ่งอื่นใดนอกจากพระเจ้าองค์เดียว การวิวรณ์ การรับสาส์น หรือโองการจากพระเจ้านั้นเรียกในภาษาอาหรับว่าวะฮีย์ ศาสดามุฮัมมัดได้รับวะฮีย์เป็นคราวๆทะยอยลงมาเรื่อยๆ จากวะฮีย์แรกถึงวะฮีย์สุดท้ายใช้เวลา 23 ปี ทุกครั้งที่วะฮีย์ลงมา ท่านศาสนทูตจะประกาศให้สาวกของท่านทราบ เพื่อจะได้ไปประกาศให้คนอื่นทราบอีกต่อไป สาวกจะพยายามท่องจำวะฮีย์ที่ลงมานั้นจนขึ้นใจ และท่านศาสดาจะสั่งให้อาลักษณ์ของท่านบันทึกลงในสมุดที่ทำด้วยหนังสัตว์ กระดูก หรือสิ่งอื่นๆที่สามารถเก็บรักษาไว้ได้
ซัลมาน ฟารซี
แต่ทว่าตรงกันข้ามกับคำพูดของโจเซฟฮอที่มีสัญลักษณ์ว่า ในครึ่งศตวรรษก่อนที่พวกเขาจะยอมรับยะฮกุบีผู้เป็นนักรายงานชาวอิรัก คือ ท่านซัลมานฟารซี ได้พูดถึงสิทธิตำแหน่งแห่งอิมามัตหรือผู้นำภายหลังจากท่านนบี(ศ็อล)ของท่านอิมามไว้ตอนที่พวกเขากำลังเลือกอบูบักร์อยู่ แต่ท่านซัลมานฟารซีอาจจะพูดถึงเรื่อภายหลังจากการจากไปของท่านนบีมูฮัมหมัด(ศ็อล) พูดถึงเรื่องนี้ในที่ประชุมลับก็ได้. 
จากคำกล่าวของหนังสือ ซัลมานผู้บริสุทธิ์ จากมอนีซียูน ถูกแปลโดย ท่านชะรีอัตตี ว่า วันเสียชีวิตของท่านซัลมานฟารซนั้นไม่มีความแน่นอน
ศาสนาอิสลาม
หลักมูลที่สุดของศาสนาอิสลาม คือ เอกเทวนิยมอย่างเคร่งครัด เรียก เตาฮีต () พระเป็นเจ้าพรรณนาในบทที่ 112 ของคัมภีร์อัลกุรอานว่า "จงกล่าวเถิด "พระองค์คืออัลลอฮฺ พระผู้ทรงเอกะ อัลลอฮฺนั้นทรงอิสระ พระองค์ไม่ทรงประสูติบุตร และไม่ทรงถูกประสูติ และไม่มีผู้ใดเสมอเหมือนพระองค์"" (112:1-4) มุสลิมและยิวบอกเลิกหลักตรีเอกานุภาพของคริสต์ศาสนิกชนและเทวภาวะของพระเยซู โดยเปรียบเทียบกับพหุเทวนิยม ในศาสนาอิสลาม พระเป็นเจ้าอยู่เกินความเข้าใจซึ้งใด ๆ และมุสลิมไม่คาดหวังเห็นพระเป็นเจ้า พระเป็นเจ้าถูกพรรณาและอ้างถึงในหลายพระนามหรือลักษณะเฉพาะบางอย่าง ที่พบบ่อยที่สุดคือ อัร-เราะห์มาน (Al-Rahmān) หมายถึง "พระผู้ทรงเมตตา" และอัล-ราฮีม (Al-Rahīm) หมายถึง "พระผู้ทรงปรานี"
ชีอะฮ์
การเริ่มต้นชีอะฮ์ครั้งแรก เริ่มที่ชีอะฮ์ของอะลี(อ.) ซึ่งทางชีอะฮ์เชื่อว่าท่านคือผู้นำคนแรกจากบรรดาผู้นำ(อิมาม)ที่บริสุทธิ์ทั้ง 12 ท่าน ภายหลังจากท่านศาสดา (ศ็อลฯ) ) ซึ่งชีอะฮ์ของอะลีย์(อ.)ได้เริ่มต้นตั้งแต่ยุคที่ท่านศาสดายังมีชีวิตอยู่ การเผยแพร่ของท่านศาสดา (ศ็อลฯ) ตลอด 23 ปีนั้นเป็นสาเหตุทำให้มีผู้คนจำนวนมากมายเข้ารับอิสลาม มีการเติบโตและเจริญก้าวหน้าเป็นอย่างยิ่ง ซึ่งโดยธรรมชาติแล้วการเกิดกลุ่มเล็ก กลุ่มน้อยเป็นเรื่องธรรดาของการเปลี่ยนแปลงและการพัฒนา ซึ่งสิ่งเหล่านี้ก็ได้เกิดขึ้นในหมู่ของเหล่าเศาะฮาบะฮฺ (สหาย) ของท่านศาสดาเช่นกัน
ชีอะฮ์สิบสองอิมาม
"อิมามียะฮ์เป็นหนึ่งในสำนักคิดที่ถูกรู้จักที่สุดในด้านเทววิทยา มีรากศัพย์มาจากคำว่าอิมามในพจนานุกรมให้ความหมายว่าผู้นำ บุคคลที่เชื่อฟังและปฏิบัติตาม พหูพจน์ของอิมามคือ อะอิมมะฮ์ พยัญชนะตัวยาที่อยู่ในคำก่อนสุดท้าย อิมามียะฮ์เป็นคำเชื่อมที่ให้ความหมายผู้นำไปยังอิมาม ส่วนการใช้พยัญชนะที่เป็นเครื่องหมายบ่งบอกถึงการเป็นเพศหญิง(ตามหลักภาษาอาหรับ) ก็เพื่อที่จะแนะนำสำนักคิดอิมามียะฮ์(เจาะจงไปที่กลุ่มหนึ่งที่ได้ปฏิตามผู้นำที่ถูกแต่งตั้งภายหลังจากการจากไปของท่านศาสดาอิสลาม)
ศาสดา
ศาสดา คือผู้ก่อตั้งศาสนา หรือผู้คิดค้น ริเริ่มในการนำคำสอนไปเผยแผ่ เช่น พระพุทธศาสนามีพระพุทธเจ้าเป็นศาสดา ศาสนายูดาห์มีโมเสสเป็นศาสดา เป็นต้น
ชีอะฮ์สิบสองอิมาม
ส่วนในความหมายเฉพาะให้ความหมายว่ากลุ่มใดก็ตามภายหลังจากท่านศาสดามุฮัมหมัด มีความเชื่อในอิมามที่ถูกแต่งตั้ง หรืออาจจะเรียกว่าอิมามีก็ได้ ในสภาพนี้คำว่า อิมามียะฮ์กับชีอะฮ์ให้ความหมายเดียวกัน ด้วยเหตุผลที่ว่า ชีอะฮ์คือผู้ที่ปฏิบัติตามอิมาม อะลีบินอะบีฏอลิบ ที่ถูกแต่งตั้งจากท่านศาสดานักวิจัยร่วมสมัยบางกลุ่มของสำนักคิดต่างๆในอิสลาม ได้เชื่อว่าส่วนมากที่รวมสำนักคิดต่างๆของ อัชอะรี หรือ มะละฏีเข้ามาในอิมามียะฮ์นั้นไม่มีตัวตนจริงหรืออันที่จริงนั้นเป็นเพียงสำนักคิดที่ถูกสร้างขึ้นเหมือนกับ(ซุรอรียะฮ์)และ (ฮิชามียะฮ์) การมีความเชื่อเฉพาะในด้านหนึ่งของเทววิทยาไม่สามารถที่จะเพิ่มจำนวนของสำนักคิดได้ ดังนั้นสิ่งที่จะเป็นแนวทางในการแยกความหมายอิมามียะฮ์โดยให้ความหมายโดยรวม ความแตกต่างที่แท้จริงอยู่ในเรื่องความต่อเนื่องของอิมามัตและข้อปลีกย่อย ดังนั้นสามารถที่จะนับ(ซัยดียะฮ์) (อิสมาอีลียะฮ์)และ(วากิฟียะฮ์)เป็นสำนักคิดหนึ่งของชีอะฮ์ได้ เป็นไปได้ที่เป้าหมายในการเพิ่มสำนักคิดอาจจะมาจากฮาดีษที่ถูกรู้จัก คือประชาติของอิสลามจะแบ่งออกเป็นเจ็ดสิบสามพวก
ระดับขั้นในสถาบันศาสนา
นักนิติศาสตร์อิสลาม (ฟุกอฮา) บางท่านเชื่อว่าไม่มีประโยชน์อันใดที่จะค้นหาบรรทัดฐานของการใช้คำต่างๆ นี้ เช่น ฮุจญะตุลอิสลาม และษิกอตุลอิสลามในอดีตเคยใช้คำนี้เรียก อิมามมุฮัมหมัด ฆอซซาลี ตามคำกล่าวของซัยยิด ฮุเซน นัศร์ และ ฮะมีด ดับบาชี ว่าฉายานามนี้น่าจะถูกนำมาใช้เรียก ซัยยิด มุฮัมหมัด บาเกร ชะฟะตี เป็นครั้งแรก  ต่อมาฉายานามนี้ก็ใช้เรียกนักการศาสนาที่มีชื่อเสียงจากเมืองกาชาน แต่หลังจากนั้นฉายานามนี้ก็ถูกลดระดับความน่าเชื่อถือลงอย่างมาก สาเหตุที่ใช้ฉายานามนี้เรียก ชะฟะตี ก็เนื่องจากว่าท่านเป็นทั้งผู้พิพากษาและมุฟตี  มีผลงานทางวิชาการเกี่ยวกับกฎหมายอิสลามในยุคเร้นกาย ตามคำกล่าวของท่านมุรตะฎอ อันซอรี ซึ่งเป็นลูกหลานของเชคมุรตะฎอ ว่า คำนี้เคยใช้เรียก ซัยยิดมุฮัมหมัด บาเกร ชะฟะตี และฮุจญะตุลอิสลาม อะสะดุลลอฮ์ บุรูญัรดี  แต่คำนี้ก็ค่อยถูกลดระดับในการใช้เรียกขานลงมาเรื่อยๆ
มาร
ศาสนาอิสลามเรียกซาตานว่าชัยฏอน
พระเป็นเจ้าในศาสนาอิสลาม
3. ฮากิมียัต ทุกสรรพสิ่งล้วนอยู่ภายใต้การปกครองของพระองค์ พระองค์คือผู้ตัดสินที่แท้จริง คุณลักษณะต่างๆที่มีอยู่ในคุณลักษณะอันนี้ได้แก่:
ผู้นำสูงสุดอิหร่าน
ผู้นำสูงสุดแห่งอิหร่าน (, ', แปลตามตัวอักษร ปราชญ์กฎหมายผู้พิทักษ์อิหร่าน หรือ , ', แปลตามตัวอักษร ผู้นำการปฏิวัติ) เป็นประมุขแห่งรัฐและผู้นำสูงสุดทางการเมืองและศาสนาของ สาธารณรัฐอิสลามอิหร่าน ตำแหน่งนี้ตั้งขึ้นโดยรัฐธรรมนูญของอิหร่านภายใต้หลักการของ Guardianship of the Islamic Jurists คำว่า ผู้นำ "สูงสุด" (Persian: , "vali-e faghih") เป็นการแสดงความนับถือ แต่ไม่ใช่ถ้อยคำจากรัฐธรรมนูญ ซึ่งเรียกว่า ผู้นำ เท่านั้น ("rahbar")
อิจญ์ติฮาด
กฎบัญญัติของศาสนาอิสลาม มาจากพระผู้เป็นเจ้า (อัลลอฮฺ) ที่บัญญัติมาทางพระดำรัสหรืออัลกุรอาน และความรู้อีกส่วนหนึ่งที่ประทานให้แก่นบีมุฮัมมัด ที่เรียกว่า ซุนนะฮฺ หรือ หะดีษ ซึ่งทั้งอัลกุรอานและหะดีษ เป็นคำสอนอันบริสุทธิ์จากพระผู้เป็นเจ้า ซึ่งประกอบไปด้วยความรู้เกี่ยวกับสัจธรรมที่มาที่ไปและความเป็นจริงของโลกและชีวิตมนุษย์ทุกคน มีเนื้อหาเกี่ยวกับข้อเท็จจริงทางธรรมชาติ ข้อเท็จจริงเกี่ยวกับสิ่งเร้นลับ การเกิดการตาย เป้าหมายของการมาอยู่บนโลกและทางรอดของชีวิต และก็มีส่วนที่เป็นกฎหมายหรือบทบัญญัติ ที่มนุษย์พึงปฏิบัติต่อพระเจ้า พึงปฏิบัติต่อมนุษย์ และการปกครองสังคม
พระเจ้าชาห์ โมฮัมหมัด เรซา ปาห์ลาวี
ต่อมารัฐบาลที่ได้รับการแต่งตั้งจากโคมัยนีก็เข้ารับหน้าที่ควบคุมสถานการณ์ภายในประเทศ และนำอิหร่านเข้าสู่การปกครองของรัฐอิสลามตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา โดยมีผู้นำสูงสุดคือ อิหม่ามโคมัยนี เรียกว่า ฟากิฮ์ หรือ รอฮ์บัรร์ ถือเป็นผู้นำสูงสุดทางจิตวิญญาณมีอำนาจครอบคลุมทั้งการเมืองและการปกครองทั้งหมด
พระเป็นเจ้าในศาสนาอิสลาม
อะฮัด  วาฮิด มัชฮูร  มะอ์รูฟ  ฆอรีบ   ฟัร์ด   กาฟี วิตร์  เมาญูด  ฆอยัต เป็นต้น
พระเป็นเจ้าในศาสนาอิสลาม
อะมาน อะมีน มุอัมมิน มูนิส บิร บาร บาสิฏ มุบัชชิร มุบัยยิน เตาวาบ มุษับบิบ ญาบิร มุญัซซิล ญะลีส มุญัมมิล มุญีบ ญะวาด ญาร มุญีร ฮะบีบ มะห์บูบ มุฮัซซิร ดาอี  มัดอู ฮะฟีซ ฮะฟี ฮะลีม ฮามิด ฮะมีด มะห์มูด ฮันนาน มะฮีล มุเคาวิฟ มุคตาร มุดับบิร ฮาซิบ ฮะซีบ ดาฟิอ์ ดัยยาน ซากิร มัซกูร รออูฟ ร็อบ มุร็อตติบ รอติก รอญา รอฮีม รอฮิม เราะห์มาน อัรฮัร รอซิก รอซซาก รอฎี เราะฎี มัรฎอ ริฎวาน มัรฆูบ รอฟีก รอกีบ เมาฮูบ มุรตาห์ มุซัยยิน ซาติร ซัตตาร สะลาม ซามิก ชาฟี ชากิร ชะกูร มัชกูร ซอบูร ซอบบารอรีค ญับบาร ฎอมิน ฏอบีบ ฏอลิบ มัฏลูบ อัดล์ อาดิล อาซิม มุอ์ฏี อัฟว์ ฆอฟิร ฆอฟฟาร ฆุฟรอน กอบิล กอบีล กอซิม มุกอซซิม  มุกสิฏ มันนาน มุนญี มุนซิร มุนอิม กะรีม อักรัม วะดูด มุวัสสิอ์ มาซิล เมาซูฟ วาฟี วะฟี วากี วาฮิบ วะฮาบ เป็นต้น
ศาสนาอิสลาม
ศาสนาสอนว่า ในการดำเนินชีวิตจงเลือกสรรเฉพาะสิ่งที่ดี อันเป็นที่ยอมรับของสังคม จงทำตนให้เป็นผู้ดำรงอยู่ในศีลธรรม พัฒนาตนเองไปสู่การมีบุคลิกภาพที่ดี เป็นคนที่รู้จักหน้าที่ ห่วงใย มีเมตตา มีความรัก ซื่อสัตย์ต่อผู้อื่น รู้จักปกป้องสิทธิของตน ไม่ละเมิดสิทธิของผู้อื่น เป็นผู้มีความเสียสละไม่เห็นแก่ตัว และหมั่นใฝ่หาความรู้ ทั้งหมดที่กล่าวมานี้เป็นคุณสมบัติของผู้มีจริยธรรม ซึ่งความสมบูรณ์ทั้งหมดอยู่ที่ความยุติธรรม
เคาะลีฟะฮ์
คือคำที่ใช้เรียกประมุขของอาณาจักรอิสลามต่าง ๆ เริ่มตั้งแต่หลังจากท่านนบีมุฮัมมัดเสียชีวิต จนถึงปลายอาณาจักรอุษมานียะหฺ ประมุขสี่คนแรกเรียกว่า อัลคุละฟาอ์ อัรรอชิดูน คือ อะบูบักรฺ อุมัร อิบนุลค่อฏฏอบ อุษมาน บินอัฟฟาน, และอะลีย์ บินอะบีฏอลิบ ต่อมาเมื่ออำนาจของรัฐอิสลามตกภายใต้การปกครองของตระกูลอุมัยยะฮ์ ตระกูลอับบาซียะฮ์ และตระกูลอุษมาน ประมุขแต่ละคนก็ยังใช้คำนี้ เคาะลีฟะฮ์คนสุดท้ายคือ อับดุลมะญีด ที่ 2 เขตปกครองของเคาะลีฟะฮ์เรียกว่ารัฐเคาะลีฟะฮ์ (Caliphate)
ประเทศปากีสถาน
ปากีสถานปกครองแบบสาธารณรัฐอิสลาม มีประธานาธิบดีเป็นประมุข นายกรัฐมนตรีเป็นหัวหน้าฝ่ายบริหาร
แอสซาสซิน
ในยุคกลางชาวยุโรปยังไม่มีความรู้มากมายเกี่ยวกับอิสลาม หรือหลักความเชื่อของอิสลาม จึงสร้างเรื่องราวมากมายเกี่ยวกับพวกเขาโดยอ้างว่า เชคญะบัลเป็นผู้นำ เวลาผ่านไป นิยายแอสซาสซีน ของมาร์โก โปโลโด่งดังขึ้นจึงทำให้ที่มาของคำว่าฮัชชาชียะห์ถูกลืมจากหน้าประวัติศาสตร์ ต่อมาคำนี้จึงถูกให้ความหมายว่า “ฆาตกร”ในภาษาอังกฤษ ความเป็นจริงแล้วกลุ่มแอสซาสซีนในภาษาอังกฤษจะถูกเรียกอีกกลุ่มหนึ่งที่มีแนวความคิด ความศรัทธาและเป้าหมายที่ตนคิดว่ามีความศักดิ์สิทธิ์ และลงมือฆ่าบุคคลหนึ่งหรือบุคคลที่สำคัญในสังคม กลุ่มอิสมาอีลียะห์ หรือ ฮัชชาชียะห์จะใช้หนทางของการพลีชีพเพื่อขับเคลื่อนเป้าหมายของตนเอง.
อภิธานศัพท์ศาสนาอิสลาม
นบี (อาหรับ)แปลว่า ผู้พยากรณ์, ศาสดาพยากรณ์ คือ บุรุษที่อัลลอหฺทรงติดต่อด้วยเพื่อให้ทราบเรื่องศาสนาของพระองค์
แมลคัม เอ็กซ์
ระหว่างถูกจองจำ แมลคัมได้ร่วมเป็นสมาชิกของขบวนการชาติแห่งอิสลาม และเปลี่ยนไปนับถือศาสนาอิสลาม หลังจากเขาได้รับทัณฑ์บนในปี ค.ศ. 1952 แมลคัมได้ร่วมงานกับขบวนการชาติแห่งอิสลามอย่างจริงจัง ได้รับตำแหน่งโฆษกและเป็นแกนนำคนสำคัญคนหนึ่งขององค์การ ต่อมาเขาเกิดความขัดแย้งกับอีไลจาห์ มูฮัมมัด ผู้นำขบวนการชาติแห่งอิสลาม จึงลาออกในปี ค.ศ. 1964
หลักการศรัทธา
การมีความเชื่อในอุซูลุดดีนนั้น ต้องได้มาจากการศึกษาค้นคว้า ไม่ใช่ได้มาจากการปฏิบัติตาม ผู้ใดที่ไม่มีความศรัทธาในอุซูลุดดีนก็จะถือว่าเป็นผู้ที่ตกศาสนา ในช่วงเริ่มต้น หนังสือภาคปฏิบัติบางเล่มได้พูดถึงอุซูลุดดีนไว้ หลักความเชื่อว่าด้วยเรื่องเอกานุภาพของพระเจ้า( เตาฮีด)หลักความเชื่อว่าด้วยเรื่องตำแหน่งศาสดา(,นบูวัต)และหลักความเชื่อว่าด้วยเรื่องการฟื้นคืนชีพ(มะอ๊าด) คือหลักศรัทธาร่วมในศาสนาอิสลาม ส่วนในเรื่องว่าด้วยตำแหน่งผู้นำ(อิมามัต)และความเชื่อว่าด้วยความยุติธรรมของพระเจ้า(อัดล์)เป็นความเชื่อของสำนักคิดชีอะฮ์(อยู่ในอุซูลุดดีน) บุคลใดที่ไม่มีความศรัทธาต่อสองสิ่งนี้ก็ถือว่าไม่ได้อยู่ในสำนักคิดชีอะฮ์ ถึงแม้ว่าจะไม่ได้ออกจากอิสลามก็ตาม
อภิธานศัพท์ศาสนาอิสลาม
ดัจญาล (อาหรับ แปลว่า ผู้หลอกลวง) หมายถึงผู้หลอกลวงมนุษย์ตั้งตนเป็นศาสดาศาสนาจอมปลอม ดัจญาลที่ยิ่งใหญ่ที่สุดจะปรากฏในยุคสุดท้าย สามารถชุบชีวิตคนตาย แสดงปาฏิหาริย์และแสดงนรกสวรรค์ปลอมให้มนุษย์เห็น
อิมามะฮ์
وَجَعَلْنَا مِنْهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنَا لَمَّا صَبَرُوا وَكَانُوا بِآيَاتِنَا يُوقِنُونَ 
 อัส-สัจญ์ดะฮฺ - 24
และเราได้จัดให้มีหัวหน้าจากพวกเขา เพื่อจะได้ชี้แนะแนวทางที่ถูกต้องตามคำบัญชาของเรา ในเมื่อพวกเขามีความอดทนและพวกเขาเชื่อมั่นต่ออายาตทั้งหลายของเรา
وَإِذِ ابْتَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ رَبُّهُ بِكَلِمَاتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قَالَ إِنِّي جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا قَالَ وَمِن ذُرِّيَّتِي قَالَ لَا يَنَالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ 
อัลบะเกาะเราะฮ์ - 124
และจงรำลึกถึง ขณะที่พระเจ้าของอิบรอฮีมได้ทดสอบเขา ด้วยพระบัญชาบางประการ แล้วเขาก็ได้สนองตามพระบัญชานั้นโดยครบถ้วน พระองค์ตรัสว่า แท้จริงข้าจะให้เจ้าเป็นผู้นำมนุษย์ชาติ เขากล่าวว่า และจากลูกหลานของข้าพระองค์ด้วย พระองค์ตรัสว่า สัญญาของข้านั้นจะไม่ได้แก่บรรดาผู้อธรรม. ชีอะฮ์อ้างอิงรายงานจากจาบิร อันศอรี และจากรายงานของท่านอื่น ๆ มีความเชื่อว่าอิมามทั้งหมดมีสิบสองท่านซึ่งถูกเลือกจากพระองค์อัลลอฮ์ (ซ.บ.) และได้รับการแต่งตั้งตั้งแต่ในยุคของศาสดามุฮัมมัด (ศ) นักวิชาการบางท่านอ้างอิงประเด็นการเป็นอิมามจาะฮะดีษษะกอลัยน์ ตัวอย่างเช่น ท่านมุสลิมบันทึกไว้ในตำราฮะดีษของเขาว่ารายงานจากท่านญาบิรบิน ษะมะเราะห์ ที่กล่าวว่าฉันได้ยินมาจากท่านศาสดา (ศ) ว่าท่านกล่าวว่า :
อีซา
อีซา อิบนุ มัรยัม ( "อีซาบุตรนางมัรยัม") คือบุคคลเดียวกันกับ พระเยซู ศาสดาของศาสนาคริสต์ แต่ในคติของศาสนาอิสลาม ถือเป็นเพียงศาสนทูตท่านหนึ่งของอัลลอฮ์
ศาสนาพุทธ
พระพุทธศาสนา หรือ ศาสนาพุทธ ( "พุทฺธสาสนา", "พุทธศาสนา") เป็นศาสนาที่มีพระพุทธเจ้าเป็นศาสดา มีพระธรรมที่พระองค์ตรัสรู้ชอบด้วยพระองค์เอง และตรัสสอนไว้เป็นหลักคำสอนสำคัญ มีพระสงฆ์ (ภิกษุ ภิกษุณี) สาวกผู้ตัดสินใจออกบวชเพื่อศึกษาปฏิบัติตนตามคำสั่งสอน ธรรม-วินัย ของพระบรมศาสดา เพื่อบรรลุสู่จุดหมายคือพระนิพพาน และสร้างสังฆะ เป็นชุมชนเพื่อสืบทอดคำสอนของพระบรมศาสดา รวมเรียกว่า พระรัตนตรัย นอกจากนี้ในพระพุทธศาสนา ยังประกอบคำสอนสำหรับการดำรงชีวิตที่ดีงาม สำหรับผู้ที่ยังไม่ออกบวช (คฤหัสถ์ - อุบาสก และอุบาสิกา) ซึ่งหากรวมประเภทบุคคลที่ที่นับถือและศึกษาปฏิบัติตนตามคำสั่งสอนของพระบรมศาสดา แล้วจะจำแนกได้เป็น 4 ประเภท คือ ภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกา หรือที่เรียกว่า พุทธบริษัท 4
ซุนนี
คำว่า ซุนนี มาจาก อัสซุนนะฮ์ (السنة) แปลว่า คำพูดและการกระทำหรือแบบอย่างของศาสดามุฮัมมัด (ศ) คำว่า "ญะมาอะฮ์" คือ การอยู่รวมกันเป็นกลุ่ม ผู้ที่บัญญัติศัพท์นี้ขึ้นมาคือ อะฮ์มัด บินฮันบัล (ฮ.ศ. 164-241 / ค.ศ. 780-855)
อภิธานศัพท์ศาสนาอิสลาม
บิลาล ชื่อสาวกศาสนทูต เป็นมุสลิมรุ่นแรก มีหน้าที่กล่าวคำอะซานเรียกผู้คนสู่การนมาซ เดิมเป็นทาส
ระดับขั้นในสถาบันศาสนา
โดยทั่วไปแล้วผู้คนในอิหร่านจะใช้ฉายานามต่างๆ เรียกบรรดานักการศาสนา เช่น ฮุจญะตุลอิสลาม  ฮุจญะตุลอิสลามวัลมุสลิมีน จะเรียกมุจตะฮิดว่า อายาตุลลอฮ์ และจะเรียกบรรดามัรเญี้ยะอ์ตักลีดว่า อายาตุลลอฮ์อัลอุซมา
นบี
คัมภีร์อัลกุรอานไม่ได้ระบุไว้ชัดเจนว่านบีและเราะซูลเหมือนหรือต่างกันอย่างไร บางครั้งมีการเรียกเราะซูลว่านบี บางคนจึงสันนิษฐานว่านบีและเราะซูลคือตำแหน่งเดียวกัน แต่นักวิชาการอิสลามบางท่านอธิบายว่านบีกับเราะซูลต่างกันที่นบีเป็นผู้ที่รับเทวโองการให้มาปฏิบัติหน้าที่เฉพาะ แต่เราะซูลคือผู้ที่อัลลอฮ์แต่งตั้งให้มาสั่งสอนมนุษย์โดยทั่วไป โดยนัยนี้นบีจัดเป็นเราะซูลประเภทหนึ่ง
อับราฮัม
อับราฮัม(ศัพท์ศาสนายูดาห์และศาสนาคริสต์) หรือ อิบรอฮีม (ศัพท์ศาสนาอิสลาม) (; ; ) เป็นบุคคลสำคัญในกลุ่มศาสนาอับราฮัม เรื่องราวของท่านถูกบันทึกไว้ในหนังสือปฐมกาล บทที่ 11 ถึง บทที่ 25 ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของคัมภีร์ฮีบรูของศาสนายูดาห์ และคัมภีร์ไบเบิลภาคพันธสัญญาเดิมของศาสนาคริสต์ ศาสนาอิสลามก็ถืออับราฮัมเป็นเราะซูลของอัลลอฮ์ด้วย
ระดับขั้นในสถาบันศาสนา
ส่วนใหญ่แล้วตำแหน่งนี้จะใช้เรียกนักเรียนศาสนาที่เพิ่งจะเข้าเรียนด้านศาสนา ทว่าปัจจุบันตำแหน่งนี้ไม่ถูกใช้กันแล้วในอิหร่านในอดีตประมาณ 1000 ปีก่อนจะใช้คำว่า ษิเกาะตุลอิสลาม เรียกผู้รู้ที่มีบุคลิกภาพทางด้านวิชาการ และนักรายงานฮะดีษที่น่าเชื่อถือ เช่น เชคกุลัยนี เชคซอดูก และถือเป็นคำที่มีเกียรติมาก  และในอดีตก็จะใช้คำว่า ออคูนด์ เรียกบรรดาผู้รู้ที่ยิ่งใหญ่ เช่น ออคูนด์ มุลลา บาเกร มัจบิซี หรือ ออคุนด์ มุลลา มุฮัมหมัด กาซิม โครอซานี
ศาสดาในศาสนาอิสลาม
รายชื่อในตารางนี้อ้างอิงจากโองการต่างๆจากพระมหาคัมภีร์อัลกุรอาน โดยยกรายชื่อที่ระบุตำแหน่งการเป็นศาสดา,ศาสนทูตหรือผู้ที่มีตำแหน่งอิมามัต-ผู้นำและผู้ที่มีคัมภีร์,หรือกลุ่มชนที่มีการกล่าวถึงการมีบทบัญญัติทางศาสนาจากพระผู้เป็นเจ้าไว้แก่พวกเขา,ซึ่งอาจมีบางรายชื่อที่ตกหล่นไปบ้าง.
อุลูม อัลหะดีษ
หะดีษ แปลว่า วจนะ ความหมายที่เป็นที่รู้จักกันอย่างแพร่ตั้งแต่สมัยก่อนจนถึงปัจจุบันจะหมายถึง สิ่งต่าง ๆ ที่สามารถพาดพิงถึงท่านนบีมุฮัมมัด (ซ.ล.) จะเป็นคำพูด การกระทำ การยอมรับ คุณลักษณะตลอดจนชีวประวัติของท่าน  แต่ในบางครั้งอาจจะใช้กับคนอื่น ๆ เช่นเดียวกัน เช่น หะดีษของเศาะหาบะฮฺ หะดีษของตาบิอีน และหะดีษของอัตบาอฺ ตาบิอีน แม้ว่าจะใช้กับคนทั่วไป 
อุลูม อัลหะดีษ หมายถึง วิชาความรู้ที่ว่าด้วยหลักการต่าง ๆ ที่สามารถนำไปเป็นเครื่องมือในการพิสูจน์สถานภาพของสายรายงาน (สะนัด) และตัวบทหะดีษ (มะตัน) มีอุละมาอ์หะดีษบางท่านกล่าวว่า หลักการต่าง ๆ ของอุลูม อัลหะดีษ ไม่เฉพาะนำไปใช้กับหะดีษของท่านนบีมุฮัมมัด (ซ.ล.) เท่านั้น แต่อาจจะใช้กับเศาะหาบะฮฺ ตาบิอีน และตาบิอฺ ตาบิอีน  เช่น หลักการที่ว่าด้วยการนำคำพูดหรือการกระทำของเศาะหาบะฮฺไปใช้เป็นหลักฐานเกี่ยวกับเรื่องใดเรื่องหนึ่งของอัลอิสลาม ตลอดจคำพูดและการกระทำของตาบิอฺ ตาบิอีน และอัตบาอฺ ตาบิอฺ ตาบิอีน
การถ่ายทอดหะดีษของท่านนบีมุฮัมมัด (ซ.ล.) ไปยังสังคมมุสลิมในทุกยุคสมัยโดยผ่านการรายงานจากรุ่นหนึ่งไปยังอีกรุ่นหนึ่ง ตามสภาพความเป็นจริงแล้วนักรายงานหะดีษของแต่ละรุ่นมีลักษณะที่แตกต่างกันและสถานภาพที่หลากหลาย ทั้งที่เกี่ยวข้องกับด้านกระบวนการรายงาน ด้านคุณธรรม และด้านความจำ รุ่นต่าง ๆ เหล่านั้นประกอบด้วยสี่รุ่น ได้แก่ รุ่นเศาะหาบะฮฺ รุ่นตาบิอีนรุ่นตาบิอฺ ตาบิอีน และรุ่นอัตบาอฺ ตาบิอฺ ตาบิอีน
อภิธานศัพท์ศาสนาอิสลาม
กะลิมะหฺ อัชชะฮาดะหฺ (อาหรับ แปลว่า คำสักขีพยาน) คือประโยค อัชหะดุ อัลลา อิลาหะ อิลลัลลอหฺ วะอัชฮะดุ อันนา มุฮัมมะดุร รอซูลุลลอหฺ "ข้าปฏิญาณว่าไม่มีพระเจ้าอื่นใดนอกจากอัลลอหฺ และข้าปฏิญาณว่ามุฮัมมัดเป็นศาสนทูตของพระองค์" เป็นคำแรกที่ผู้จะรับนับถือศาสนาอิสลามต้องกล่าว
นบี
ชาวมุสลิมเชื่อว่าอัลลอฮ์ได้ประทานนบีแก่ประชาชนทุกชนชาติ จึงมีนบีอยู่มากมาย นบีมุฮัมมัดกล่าวว่านบีมีอยู่ถึง 124,000 คน โดยนบีมุฮัมมัดเป็นนบีคนสุดท้าย คัมภีร์อัลกุรอานระบุชื่อของนบีไว้ 25 คน ดังนี้
เมื่อจะออกชื่อนบีเหล่านี้ ชาวมุสลิมจะขอพรอัลลอฮ์แก่ท่านด้วยการลงท้ายชื่อแต่ละท่านท่านว่า “อะลัยฮิสสลาม” แปลว่า ขอสันติจงมีแด่ท่าน ยกเว้นนบีมุฮัมมัดจะลงท้ายว่า “ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะซัลลัม” แปลว่า ขออัลลอฮ์โปรดประทานเมตตาและสันติแก่ท่าน
ฮุจญัต บิน อัลฮะซัน
มุฮัมหมัด บิน อัลฮะซัน อัลอัสการี รู้จักกันในนามของ ฮุจญัต บิน อัลฮะซัน ตามความเชื่อของชีอะฮ์ 12 อิมาม คือ มะฮ์ดี ผู้ถูกสัญญานั้นคืออิมามท่านที่ 12 เป็นบุตรของฮะซัน บิน อาลี อัสการี (อิมามท่านที่ 11 ของชีอะฮ์) มีนามเหมือนกับท่านศาสดาแห่งอิสลามคือ มุฮัมหมัด ฉายานามของเขาคือ อะบุลกอซิม , อิมามซะมาน ,ซอฮิบุซซะมาน , วะลียุลอัศร์ , กออิมอาลิมมุฮัมหมัด และมะฮ์ดีอัลเมาอูด ฮุจญัต บิน ฮะซัน ประสูติในกลางเดือนชะอ์บาน ปีฮิจเราะฮ์ศักราชที่ 255 หรือ 256 ที่เมืองซามัรรอ  เขาขึ้นดำรงตำแหน่งอิมามเมื่ออายุได้ 5 ขวบ หลังจากการเสียชีวิตของผู้เป็นบิดา หลังจากการเสียชีวิตของ ฮะซัน อัสการี ผู้คนสามารถติดต่อกับอิมามมะฮ์ดีได้โดยผ่านตัวแทนทั้งสี่ท่าน แต่จาการวิเคราะห์ประวัติศาสตร์แล้วทำให้เห็นได้ว่าบรรดาตัวของท่านไม่ได้ถูกจำกัดอยู่เพียงสี่ท่านเท่านั้น และศัพท์เชิงวิชาการที่เรียกขานกันว่า ตัวแทนเฉพาะ (นาอิบุลคอส) นั้นเริ่มใช้กันในศตวรรษที่4-5 โดยผู้รู้ของชีอะฮ์ เช่น เชคฏูซี เพื่ออธิบายการเร้นกายระยะสั้นนั่นเอง หลังจากผ่านช่วง 70 ปี (ช่วงเร้นกายระยะสั้น) สิ้นสุดลงด้วยการเสียชีวิตของอาลี บิน มุฮัมหมัด สะมุรี ตัวแทนคนที่สี่ของอิมามท่านที่12 ความโศกเศร้าก็เกิดขึ้นกับชีอะฮ์อีกครั้ง พวกเขาพบกับการเร้นกายระยะยาวในช่วงปลายศตวรรษที่5  ตามความเชื่อของชีอะฮ์ ภายหลังจากสิ้นสุดยุคตัวแทน บรรดาชีอะฮ์ไม่อาจติดต่อกับอิมามมะฮ์ดีได้อีกหลังจากผ่านช่วง 70 ปี (ช่วงเร้นกายระยะสั้น) สิ้นสุดลงด้วยการเสียชีวิตของอาลี บิน มุฮัมหมัด สะมุรี ตัวแทนคนที่สี่ของอิมามท่านที่12 ความโศกเศร้าก็เกิดขึ้นกับชีอะฮ์อีกครั้ง พวกเขาพบกับการเร้นกายระยะยาวในช่วงปลายศตวรรษที่5 เลย และยุคนี้เรียกว่ายุคเร้นกายระยะยาว หลังจากสิ้นสุดยุคการเร้นกายระยะยาว ท่านจะมาปรากฏในนามของมะฮ์ดีโดยจะเป็นผู้ที่สร้างความยุติธรรมบนโลกใบนี้ขึ้นอีกครั้ง
อภิธานศัพท์ศาสนาอิสลาม
ลาอิลาหะ อิลลัลลอหฺ มุฮัมมะดุร รอซูลุลลอหฺ (อาหรับ) คำปฏิญาณตนเพื่อเป็นมุสลิม มีความหมายว่า "ไม่มีพระผู้เป็นเจ้าอื่นใดนอกจากอัลลอหฺ มุฮัมมัดเป็นศาสนทูตของอัลลอหฺ"
เจ้าพระยาบวรราชนายก (เฉกอะหมัด)
เจ้าพระยาบวรราชนายก (เฉกอะหมัด) เป็นมุสลิมชีอะหฺอิษนาอะชะรียะหฺ (สิบสองอิมาม) เกิดเมื่อ พ.ศ. 2086 ณ ตำบลปาอีเนะชาฮาร ในเมืองกุม ซึ่งเป็นเมืองศูนย์กลางของศาสนาอิสลามตั้งอยู่บนที่ราบต่ำทางตอนเหนือของเตหะราน ในประเทศอิหร่าน
พระเป็นเจ้าในศาสนาอิสลาม
บาษิค   ญับบาร  ญะลีล  มุเฮาวิล  รอฟิอ์ รอฟีอ์  สะรีอ์  ซาลิม ซัยยิด  ชะดีด ชะรีฟ ซอดิก อัซซะ มุอิซ อะซีม อะลี อาลี อะอ์ลา มุตะอาลี เฟาก์ มุอัยยิน ฆอนี มุฆนี ฟาติห์ ฟัตตาห์ มานิอ์ กอดรน เกาะฮ์ฮาร มาญิด มุญีด มุนีอ์ นาซิร นะซีร กะบีร มุตะกับบิร กะซีร มาสิอ์ มุวัสเสี้ยะอ์ มุฮัยมิน มะกีน มุฏลัก ฮัก ฟาซิล ฟาริก มุฟัศศิล มุก็อดดิร เป็นต้น
ข้อสังเกต ก็คือคุณลักษณะแห่งอาตมัน ทั้ง วะห์ดานียะฮ์ และ ซัรมะดียัต ทั้งสอง เป็นคุณลักษณะแห่งพระเจ้าโดยไม่อาจเป็นคุณลักษณะของสิ่งอื่นใดได้ แต่คุณลักษณะ กอดีรียัต และอาละมียัต เป็นคุณลักษณะที่มีในสรรพสิ่งถูกสร้างได้
รัฐเคาะลีฟะฮ์
รัฐเคาะลีฟะฮ์ ( จาก ) เป็นเขตการปกครองแบบหนึ่งในอาณาจักรมุสลิมที่มีประมุขเป็นเคาะลีฟะฮ์ที่มาจากปรัชญาว่าเป็นผู้สืบอำนาจมาจากนบีมุฮัมมัดศาสดาของศาสนาอิสลาม
อายะตุลลอหฺ
อายะตุลลอหฺ การสะกดอื่น ๆ อายะตุลลอห์ อายะตุลลอฮฺ อายะตุลลอฮ์ อายาตุลลอห์ อายาตุลลาห์ เป็นตำแหน่งสูงสุดที่มอบให้แก่ผู้นำศาสนาอิสลามนิกาย(มัซฮับ)ชีอะหฺ
พระเป็นเจ้าในศาสนาอิสลาม
อิลาฮ์ อัมร์ ดะลีล รอชีด มุรชิด รอชีด รออี มัสอูล มะอ์บูด อิมาด ฆอยัต มักซูด กอฎี นาอี มุนตะฮี วะลี วาลี เมาลา ฮาดี ฮิกัม เป็นต้น
พระเป็นเจ้าในศาสนาอิสลาม
หมายความว่า กลุ่มคุณลักษณะที่ดำรงอยู่กับองค์ของพระองค์ หรือบ่งฃี้ถึงองค์ของพระองค์
ศาสนาอิสลามในประเทศไทย
งานเมาลิดกลางแห่งประเทศไทย เป็นงานเฉลิมฉลองการประสูติของศาสดามุฮัมมัด (ซอลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม) ในประเทศไทย จัดโดยคณะกรรมการกลางอิสลามแห่งประเทศไทย ร่วมกับองค์กรภาครัฐ องค์กรการกุศล และองค์กรเอกชน ซึ่งได้จัดเป็นประจำทุกปีโดยพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวได้โปรดเกล้าฯให้สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมารเสด็จแทนพระองค์เพื่อเปิดงาน
อิมามะฮ์
คำว่า อิมามะฮ์ ตามรากศัพท์ภาษาอาหรับ หมายถึง ผู้นำ และตามจริงแล้วทุกประชาชาติและกลุ่มชนไม่สามารถอยู่ได้โดยปราศจากผู้นำ
อิจญ์ติฮาด
บรรดาปราชญ์ของอิสลามนั้นเรียกว่า "อุละมาอฺ"(ผู้รู้) ซึ่งจะมีส่วนหนึ่งที่มีคุณสมบัติเป็น "มุจญ์ตะฮิด"
มัคนายก
มัคนายก (บาลี) หรือ มรรคนายก (สันสกฤต) แปลว่า "ผู้นำทาง" คือผู้นำบุญ ผู้แนะนำทางบุญ ผู้ชี้ทางบุญ ใช้เรียกคฤหัสถ์ผู้ประสานติดต่อระหว่างวัดกับชาวบ้านในกิจการต่างๆ ของวัดหรือผู้เป็นหัวหน้าในพิธีทำบุญในวัด เช่นนำอาราธนาศีล อาราธนาพระปริตร นำถวายทาน ตลอดจนจัดแจงดูแลศาสนพิธีอื่นให้ถูกต้องเรียบร้อย อาจเป็นชายหรือหญิงก็ได้ และแต่ละวัดอาจมีหลายคนก็ได้ มัคนายกที่ดีและเก่งจะทำให้งานบุญต่างๆ ในวัดสำเร็จเรียบร้อยโดยเป็นระเบียบสวยงาม และราบรื่นไม่ติดขัด
พระวิญญาณบริสุทธิ์
ในศาสนาอิสลาม คำว่า "วิญญาณบริสุทธิ์" ( "al-Ruh al-Qudus") ปรากฏหลายครั้งในคัมภีร์อัลกุรอาน โดยหมายถึงผู้ทำหน้าที่สื่อสารหรือปฏิบัติงานแทนพระเจ้า ในตำราหะดีษจึงระบุว่าวิญญาณบริสุทธิ์คือทูตสวรรค์ญิบรีล คำว่า "จิตวิญญาณ" (الروح "al-Ruh") ในศาสนาอิสลามยังใช้หมายถึงวิญญาณจากพระเจ้าที่สร้างสรรค์และให้ชีวิตแก่นบีอาดัม และเป็นผู้ดลใจเหล่าทูตสวรรค์และผู้เผยพระวจนะ ตามอัลกุรอานความเชื่อว่าพระเจ้าทรงเป็นตรีเอกภาพหรือทวิเอกภาพถือเป็นเรื่องต้องห้ามและผู้เชื่อถือว่าทำบาปหนัก นอกจากนี้คำว่าวิญญาณบริสุทธิ์ในภาษาอาหรับยังอยู่ในรูปเพศชายเสมอในอัลกุรอาน (แต่เพศทางไวยากรณ์อาจจะไม่เกี่ยวกับเพศทางกายภาพ)
มุฮัมมัด
พระบะฮาอุลลอฮ์ ศาสดาของศาสนาบาไฮ กล่าวถึงนบีมุฮัมมัดว่าเป็นผู้เผยพระวจนะที่พระเป็นเจ้าทรงส่งมาเพื่อทำหน้าที่นำพาและให้ความรู้แก่มนุษย์ในยุคสมัยหนึ่ง เช่นเดียวกับผู้เผยพระวจนะท่านอื่น ๆ คือ พระกฤษณะ โมเสส ซาราธุสตรา พระพุทธเจ้า พระเยซู พระบาบ โดยบาฮาอุลลออ์อ้างว่าตนเองคือผู้เผยพระวจนะที่พระเจ้าส่งมาในยุคปัจจุบัน เป็นนบีอีซาผู้กลับมาบนโลกอีกครั้งตามที่นบีมุฮัมมัดทำนายไว้ในคัมภีร์หะดีษ นอกจากนี้ยังอ้างว่าตนเองคือฮุซัยน์ อิบน์ อะลี ผู้กลับมาตามที่ชาวชีอะฮ์รอคอย
มุฮฺซิน อัลฮะกีม
อายะตุลลอหฺ มุฮฺซิน อัฏฏอบาฏอบาอีย์ อัลฮะกีม (1889-1970) เป็นผู้นำศาสนาของมุสลิมชีอะหฺในอิรักระหว่างปี 1955-1970 หลังจากอายะตุลลอหฺ ซัยยิด ฮุเซน โบรูเญรดีย์ เสียชีวิต อายะตุลลอหฺ อัลฮะกีม ก็ได้กลายเป็นผู้นำสูงสุดของโลกชีอะหฺ
อะฮ์ลุลบัยต์
อะฮ์ลุลบัยต์ (, ) ตามรากศัพท์ภาษาอาหรับมีความหมายว่า ชาว (กลุ่มคนที่อยู่รวมกันใน) บ้าน หรือ สมาชิกครอบครัวของบ้าน
คำว่า “อะฮ์ลุลบัยต์” ในอาหรับยุคก่อนอิสลามปรากฎ จะถูกใช้เพื่อบ่งชี้ถึงเผ่าพันธุ์ หรือ กลุ่มของบุคคลหนึ่ง ที่ถูกแต่งตั้งให้เป็นผู้ปกครองของเผ่านั้นๆ แต่ในวัฒนธรรมของอิสลามคำดังกล่าวถูกใช้เพื่อบ่งชี้ถึงครอบครัวของศาสดาแห่งอิสลาม(ศ็อลฯ) อะฮ์ลุลบัยต์มีความสำคัญสำหรับชาวมุสลิมทั้งหมด โดยเฉพาะ นิกายชีอะฮ์ เพราะบรรดาชีอะฮ์จะอ้างอิงวัจนะต่าง ๆ จากอะฮ์ลุลบัยต์ หรือ ผู้ที่ใกล้ชิดกับพวกเขา
ในนิกายชีอะฮ์ อะฮ์ลุลบัยต์ คือจุดศูนย์กลางของอิสลาม เป็นผู้อรรถาธิบาย อัล-กุรอาน และ แบบฉบับของท่านศาสดา (ศ็อล ฯ) ชาวชีอะฮ์ มีความเชื่อว่าบรรดา อะฮ์ลุลบัยต์ คือตัวแทนของท่านศาสดา ซึ่งมีท่านศาสดามุฮัมหมัด (ศ็อลฯ)ท่านหญิงฟาตีมะห์ (ซ) ท่านอิมามฮาซัน (อ.) ท่านอิมามฮุเซน(อ.) (ซึ่งรู้จักกันในนามของผู้อยู่ภายใต้ผ้าคลุม กิซา) รวมถึงบรรดาอิมามท่านอื่น ๆ มีทัศนะมากมายและหลากหลายถูกกล่าวขึ้นเกี่ยวกับบรรดาอะฮ์ลุลบัยต์
ชาวซุนนี ถือว่าอะฮ์ลุลบัยต์หมายรวมถึง ภรรยาของท่าน ท่านหญิงฟาติมะฮ์ (ซ) ผู้เป็นบุตรีของท่าน ท่านอาลี(อ.) และ บุตรชายทั้งสองของท่าน คือ ฮาซัน และ ฮุเซน(อ.) และบ้างก็ถือเอาลูกหลานทั้งหมดของศาสดามุฮัมหมัด และบ้างก็ถือเอาลูกหลานฝ่ายลุงของท่านศาสดา หมายถึงท่านอับบาส อิบนิ อับดุลมุฏฏอลิบว่าอะฮ์ลุลลบัยต์เช่นเดียวกัน ทั้งนิกายชีอะฮ์และซุนนีเชื่อว่ามุสลิมทุกคนมีหน้าที่ในการมอบความรักต่อบรรดา อะฮ์ลุลบัยต์
คำว่า อะฮ์ลุลบัยต์เป็นคำประสม ซึ่งประกอบด้วยคำว่า “อะฮ์ลุล” หมายถึงสมาชิกในครอบครัวของชายคนหนึ่ง ซึ่งหมายรวมถึงบรรดาบุรุษของชนเผ่า ผู้ใกล้ชิด ญาติพี่น้อง ภรรยา และ บุตรหลาน
๑. อะฮ์ลุลบัยต์ หมายถึง ชาว(กลุ่มคนที่อยู่รวมกันใน)บ้าน
๒. อะฮ์ลุลนะบี หมายถึง ครอบครัวของท่านศาสดา
๓. อะฮ์ลุลบัยตุนนะบี หมายถึง ครอบครัวแห่งบ้านของท่านศาสดา
ผู้นำสูงสุดอิหร่าน
ผู้นำสูงสุดมาจากการเลือกตั้งของ Assembly of Experts (, "Majles-e Khobregan") ซึ่งมีวาระการดำรงตำแหน่งได้ 8 ปี และไม่จำกัดจำนวนวาระที่ดำรงตำแหน่งต่อเนื่อง ผู้นำสูงสุดเป็นผู้บัญชาการกองกำลังแห่งอิหร่าน และเป็นผู้นำแห่งรัฐบาลทั้งสามสาขา ทั้งตุลาการ นิติบัญญัติ และบริหาร
โลกอิสลาม
โลกอิสลาม เป็นศัพท์เชิงวิชาการที่ใช้เรียกผืนแผ่นดินที่ประชากรส่วนใหญ่นับถือศาสนาอิสลาม ผู้นับถือศาสนาอิสลามมีประมาณหนึ่งพันล้านคน ที่ปฏิบัติตามศาสนาของ
มุฮัมหมัด บุตรของอับดุลลอฮ์ (ศาสดาของบรรดามุสลิม) เป็นชาวฮิญาซ และเป็นศาสนาที่มีมากว่า 1400 ปี (ปีจันทรคติ) บรรดามุสลิมมีความเชื่อเหมือนกันว่า ศาสดามุฮัมหมัด บุตรของอับดุลลอฮ์ คือศาสดาองค์สุดท้าย (คอตะมุลอันบิยา) เชื่อในกุรอาน ( คัมภีร์อันศักดิ์สิทธิ์ของศาสนาอิสลาม) กิบลัตและบทบัญญัติหลักปฏิบัติศาสนกิจ
ศาสนาอิสลาม
ส่วนการประกอบคุณงามความดีอื่น ๆ การถือศีลอด การนมาซ และสิ่งที่คล้ายคลึงกับสิ่งเหล่านี้ เป็นการแสดงให้เห็นถึงการเป็นบ่าวที่จงรักภักดี และปฏิบัติตามบัญชาของพระองค์ กฎเกณฑ์และคำสอนของศาสนา ทำหน้าที่คอยควบคุมความประพฤติของมนุษย์ ทั้งที่เป็นหลักศรัทธา หลักปฏิบัติและจริยธรรม
อะบู ซัยยาฟ (ผู้นำไอเอสไอแอล)
อะบู ซัยยาฟ () เป็น"ชื่อในสงคราม"ของผู้นำอาวุโสแห่งรัฐอิสลามอิรักและลิแวนต์ (ไอเอสไอแอล) ซึ่งได้รับการกล่าวว่าเป็นผู้กำกับดูแลการดำเนินงานด้านแก๊สและน้ำมัน เจ้าหน้าที่สหรัฐได้ระบุชื่อจริงของอะบู ซัยยาฟ ว่าเป็น ฟัตฮี บิน อะวัน บิน ญีลดี มูรัด อัตตูนีซี () อะบู ซัยยาฟ ถูกสังหารในคืนวันที่ 15–16 พฤษภาคม ค.ศ. 2015 ในขณะที่ต่อต้านการจับกุมระหว่างปฏิบัติการของเดลตาฟอร์ซกองทัพบกสหรัฐทางตะวันออกของประเทศซีเรีย
หะดีษ
ฮะดีษ คือ คำพูด การกระทำ การยอมรับ และคุณลักษณะ ตลอดจนชีวประวัติของท่านนบีมุฮัมมัด (ศ) อิบนุหะญัร อัลอัสกอลานีย์ให้นิยามของฮะดีษว่า “ทุก ๆ สิ่งที่พาดพิงถึงท่านนบี (ศ)”
พระเป็นเจ้าในศาสนาอิสลาม
2. ร็อบบานียัต (การสร้างตามขั้นตอน) อัลลอฮ์ คือผู้ทรงบริหารและดูแลทุกสรรพสิ่ง โลกไม่อาจเคลื่อนไปโดยปราศจากการดูแลของพระองค์ คุณลักษณะต่างๆที่มีอยู่ในคุณลักษณะอันนี้ได้แก่:
อะบู ซัยยาฟ (ผู้นำไอเอสไอแอล)
เจ้าหน้าที่บริหารอาวุโสกล่าวว่าฝ่ายปกครองได้ประเมินความเป็นไปได้ว่าอะบู ซัยยาฟ อยู่ในการติดต่อโดยตรงกับผู้นำรัฐอิสลามและประกาศตนเป็นกาหลิบ อะบู บักร์ อัลบัฆดาดี
มุสลิม
ผู้ที่เป็นมุสลิมมีหลักความเชื่อหลัก 6 ประการ นั่นคือ เชื่อในพระเจ้าองค์เดียว (อัลลอฮ์), เชื่อในบรรดามลาอีกะฮ์, เชื่อในคัมภีร์ที่ถูกประทานมาจากพระเจ้า, เชื่อในบรรดาศาสนทูตต่าง ๆ, เชื่อในวันสิ้นโลก (วันกียามะฮ์), และเชื่อในกฎแห่งความดีความชั่ว (กอดอและกอดัร)
คณะกรรมการกลางอิสลามแห่งประเทศไทย
รองประธานกรรมการกลางอิสลามแห่งประเทศไทย ได้แก่ นายสมัย เจริญช่าง นายสมาย มาลีพันธุ์ นายอรุณ วันแอเลาะ นายแวดือราแม มะมิงจิ ศ.ดร.อิมรอน มะลูลีม นายสวาป เผ่าประทาน นายเบิ้ม ปาทาน นายประสิทธิ์ มะหะหมัด นายดีน ยีสมัน และนายสุริยา ปันจอร์
พระเป็นเจ้าในศาสนาอิสลาม
1. คอลิกียัต (การสร้างในบัดดล) อัลลอฮ์ คือพระผู้ทรงสร้าง สรรพสิ่งทั้งหมดมีขึ้นด้วยพระประสงค์ของพระองค์  คุณลักษณะต่างๆที่มีอยู่ในคุณลักษณะอันนี้ได้แก่:
ฆุลาต
ฆุลาต (, Ghulat) แปลว่า พวกสุดโต่ง พวกที่ออกนอกลู่นอกทาง มาจากคำว่า (Ghulu) ความสุดโต่ง, ความเกินเลย ในทางวิชาการหมายถึง พวกชีอะหฺที่ออกนอกลู่นอกทางศาสนาอิสลามมากหรือน้อย ด้วยการยกย่องอะลีย์และวงศ์วานของนบีจนเกินเลย เช่น เชื่อว่าพวกเขามีคุณสมบัติความเป็นพระเจ้า หรือเสมอเหมือนพระเจ้า ซึ่งเป็นความคิดที่ได้รับอิทธิพลมาจากศัตรูศาสนาอิสลาม ที่มีจุดประสงค์ที่จะทำลายล้างศาสนาอิสลาม โดยแฝงอยู่ใต้มัซฮับชีอะหฺ และเอาอะห์ลุลเบต(วงศ์วานของนบีมุฮัมมัด)เป็นกำบัง โดยเฉพาะในช่วงสามศตวรรษแรก หลังจากท่านศาสนทูตได้สิ้นชีวิต
เจ้าพระยาบวรราชนายก (เฉกอะหมัด)
ปลายแผ่นดินสมเด็จพระเจ้าทรงธรรม ท่านเฉกอะหมัดได้ช่วยปรับปรุงราชการกรมท่า จนได้ผลดี จึงโปรดเกล้าฯให้เป็นพระยาเฉกอะหมัดรัตนราชเศรษฐีเจ้ากรมท่าขวาและ จุฬาราชมนตรี นับได้ว่าท่านเป็นปฐมจุฬาราชมนตรีและเป็นผู้นำพาศาสนาอิสลามนิกายชีอะหฺอิษนาอะชะรียะหฺ มาสู่ประเทศไทย 
ต่อมาท่านเฉกอะหมัดพร้อมด้วยมิตรสหาย ร่วมใจกันปราบปรามชาวต่างชาติกลุ่มหนึ่ง ที่ก่อการจลาจล และจะยึดพระบรมมหาราชวัง จึงโปรดเกล้าฯ ให้เป็น เจ้าพระยาเฉกอะหมัด รัตนาธิบดี สมุหนายกอัครมหาเสนาบดีฝ่ายเหนือ
ในปลายแผ่นดินสมเด็จพระเจ้าปราสาททองโปรดเกล้า ฯ ให้ท่านเฉกอะหมัดซึ่งมีอายุ 87 ปี เป็นเจ้าพระยาบวรราชนายกจางวางกรมมหาดไทย ท่านได้ถึงแก่อสัญกรรม เมื่อ พ.ศ. 2174 รวมอายุ 88 ปี ท่านเฉกอะหมัดนี้ท่านเป็นต้นสกุลของไทยมุสลิมหลายนามสกุลและสกุลบุนนาค เป็นต้นสกุลของเจ้าพระยาหลายท่านในระยะเวลาต่อมา อาทิ เจ้าพระยาอภัยราชา (ชื่น) เจ้าพระยาชำนาญภักดี (สมบุญ) เจ้าพระยาเพชรพิไชย (ใจ) และมีบรรดาศักดิ์เป็นสมเด็จเจ้าพระยาในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ถึง 3 ท่าน คือ สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาประยูรวงศ์ (ดิศ) สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาพิชัยญาติ (ทัต บุนนาค) และสมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค) รวมทั้งเป็นต้นสกุลของสายสกุลที่มีความสำคัญต่อการปกครองประเทศตลอดมา สถานที่ฝังศพของท่านเฉกอะหมัด ตั้งอยู่ในบริเวณมหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา
ชีอะฮ์
และนอกเหนือจากสิ่งที่กล่าวมาแล้วนามของชีอะฮ์อะลี(อ.)หรือชีอะฮ์อะฮฺลุลบัยตฺได้ถูกท่านศาสดา (ศ็อลฯ) กล่าวเรียกไว้อย่างมากมายหลายต่อหลายครั้งด้วยกัน*1. เตาฮีด (เอกภาพ) คือศรัทธาว่าอัลลอฮ์เป็นพระผู้เป็นเจ้าเพียงพระองค์เดียว ไม่มีพระเจ้าอื่นใดนอกเหนือจากพระองค์ ศรัทธาว่าพระองค์มีอำนาจเหนือทุกสิ่ง พระองค์เป็นพระผู้ทรงสร้าง และพระผู้ทรงกำหนด
ชีอะห์สิบสองอิมาม
"อิมามียะฮ์เป็นหนึ่งในสำนักคิดที่ถูกรู้จักที่สุดในด้านเทวะวิยา รากศัพย์ที่มาจากคำว่าอิมามในพจนานุกรมให้ความหมายว่าผู้นำ บุคลที่มีความเชื่อฟังและปฏิบัติตาม พหูพจน์ของอิมามคือ อะอิมมะฮ์ คำว่ายาที่อยู่ในคำก่อนสุดท้าย อิมามียะฮ์เป็นคำเชื่อมให้ความหมายผู้นำไปยังอิมาม และในการที่จะแนะนำสำนักคิดได้ใช้อักษรที่เป็นเพศหญิง ก็คือสำนักคิดอิมามียะฮ์(เจาะจงไปที่กลุ่มหนึ่งภายหลังจากการจากไปของศาสดาอิสลามได้ปฏิบัติตามผู้นำที่ถูกเลือกมาจากเขา) [./شیعه_دوازده‌امامی#cite_note-3 [เสียง 3 คน]
ศาสนาอิสลาม
มุสลิมเชื่อว่า พระเจ้าเป็นหนึ่งและหาที่เปรียบไม่ได้ และจุดประสงค์ของการดำรงอยู่ คือ เพื่อรักและรับใช้พระเป็นเจ้า มุสลิมยังเชื่อว่า ศาสนาอิสลามเป็นบรรพศรัทธาฉบับสมบูรณ์และเป็นสากลที่สุดซึ่งได้ประจักษ์มาหลายครั้งก่อนหน้านั้น ผ่านศาสดาซึ่งรวมอาดัม โนอาห์ อับราฮัม โมเสส และพระเยซู พวกเขายึดมั่นว่า สารและวิวรณ์ถูกแปลผิดหรือเปลี่ยนแปลงบางส่วนตามกาล แต่มองว่าอัลกุรอานภาษาอาหรับเป็นทั้งวิวรณ์สุดท้ายและไม่เปลี่ยนแปลงของพระเป็นเจ้า มโนทัศน์และหลักศาสนามีเสาหลักทั้งห้าของอิสลาม ซึ่งเป็นมโนทัศน์พื้นฐานและการปฏิบัติตนนมัสการที่ต้องปฏิบัติตาม และกฎหมายอิสลามที่ตามมา ซึ่งครอบคลุมแทบทุกมุมของชีวิตและสังคม โดยกำหนดแนวทางในหัวเรื่องหลายหลาก ตั้งแต่การธนาคารไปจนถึงสวัสดิการ ชีวิตครอบครัวและสิ่งแวดล้อม
อะบูบักร์
ในช่วงท้ายของชีวิตท่านนบีมุฮัมมัดป่วย ได้ให้ท่านอะบูบักรฺเป็นผู้นำละหมาดแทนท่าน ดังนั้นเมื่อท่านนบีเสียชีวิต มุสลิมส่วนใหญ่จึงพร้อมใจกันแต่งตั้งท่านเป็นผู้นำ(คอลีฟะหฺ)ท่านแรก
พระเป็นเจ้าในศาสนาอิสลาม
1. ความเป็นเอกะ:อัลลอฮ์ทรงมีหนึ่งเดียว ไม่มีเสมอเหมือน ไม่มีองค์ประกอบและส่วนประกอบใดทั้งภายนอกและแม้แต่ในสติปัญญา คุณลักษณะต่างๆที่มีอยู่ในคุณลักษณะหลักอันนี้ ได้แก่:
พระเป็นเจ้าในศาสนาอิสลาม
พระเจ้า  คือความหมายที่เป็นกุญแจสำคัญในศาสนาอิสลาม และนามของพระองค์ คือ อัลลอฮ์ ส่วนนามอื่นๆ นั้นคือ คุณลักษณะของพระองค์
ชัยคียะฮ์
- กลุ่ม “อะมีด อิสลาม”ซึ่งเป็นชัยคียะฮ์ชาวตับรีซ
- กลุ่มชัยคียะฮ์ อิฮกอกี หรือ เฆาฮารี ตามแนวทางของ ออคูนด์ มุลลา บาเก็ร อิสกูยี เขาคือผู้ยิ่งใหญ่ในเมืองกัรบาลา ลูกชายทั้งหลายของซัยยิดกอเซ็มเล่าเรียนกับเขา หนังสือที่โด่งดังของพวกเขาคือ “อิฮกอก อัลฮัก วัล อิบฏอล อัลบาฏิล”ถูกเขียนขึ้นเพื่อโจมตี มุฮัมหมัด กะรีมคาน ปัจจุบันกลุ่มนี้ใช้ชีวิตอยู่ ณ เมืองอาเซอร์ไบจาน กัรบาลา และประเทศคูเวต ผู้นำของเขาคือ เชค รอซุล อะฆกอนี
ฮะมาส
คำว่า ฮะมาส (แปลเป็นไทยว่า ขวัญกำลังใจ) เป็นอักษรย่อของวลี "ฮะเราะกะฮ์ มุกอวะมะฮ์ อิสลามียะฮ์" ชื่อเต็มแปลว่า "ขบวนการอิสลามเพื่อการต่อต้าน"
เดอะ เมสเซจ
เดอะ เมสเซจ ( Ar-Risālah; รู้จักกันในชื่อ มูฮัมหมัด ศาสดาแห่งอิสลาม) เป็นภาพยนตร์ประวัติศาสตร์ที่เกี่ยวกับศาสดามุฮัมหมัด กำกับโดยมุสตาฟา อักกาด โดยเผยแพร่รุ่นภาษาอาหรับในปี 1976 และรุ่นภาษาอังกฤษในปี 1977
อิสมาอีลียะฮ์
อิสมาอีลียะฮ์ คือกลุ่มหนึ่งจากนิกายชีอะฮ์ ที่มีความเชื่อว่าระบบการปกครองโดยอิมามจบลงที่บุตรชายของท่านอิมาม ญะอฺฟัร ซอดิก(อฺ) พวกเขาเชื่อว่าบุตรชายของอิมาม ญะอฺฟัร ศอดิก (อฺ) เป็นอิมามท่านที่เจ็ด พวกเขาอยู่ร่วมสมัยกับซามานิยะห์ (Samanid)ในเปอร์เซีย และได้เผยแพร่แนวความคิดของตนอย่างกว้างขว้าง ปัจจุบันจำนวนของพวกเขาลดน้อยลง โดยปรากฏอยู่ในประเทศอิหร่านเพียงเล็กน้อยและ กระจัดกระจายอยู่ในประเทศอื่นๆ บ้าง เช่น อัฟกานิสถาน ทาจิกิสถาน อินเดีย แทนซาเนีย เคนยา ฯลฯ
อภิธานศัพท์ศาสนาอิสลาม
รอชีด (อาหรับ) รอเสด , รอเศรษฐ์ แปลว่า ความเป็น ผู้นำที่ถูกต้องตามหลักศาสนา หรือ ผู้นำที่ประเสริฐยิ่ง
นะฮฺญุลบะลาเฆาะฮฺ
- ธรรมเทศนาบทที่ ๑๐๓ “ เกี่ยวกับท่านศาสดา (ศ็อล ฯ) และความประเสริฐของท่าน ”
- ธรรมเทศนาบทที่ ๑๐๔ “ เกี่ยวกับคุณลักษณะของท่านศาสดา (ศ็อลฯ) และคำข่มขู่ ของบนีอุมัยยะฮฺและคำสั่งสอนประชาชน ”
- ธรรมเทศนาบทที่ ๑๐๕ “ ความสูงส่งของอิสลาม คุณลักษณะของท่านศาสดา (ศ็อล ฯ) และการตักเตือนสาวกของท่าน ”
ศาสนาประจำชาติ
ในตะวันออกกลาง รัฐที่ประชากรส่วนใหญ่เป็นอิสลามยกเอาศาสนาอิสลามเป็นศาสนาประจำรัฐ แต่ข้อจำกัดทางศาสนานั้นมากน้อยต่างกันไป เช่น ผู้ปกครองซาอุดีอาระเบียมีอำนาจทั้งทางฆราวาสและทางศาสนา ส่วนประธานาธิบดีแห่งอิหร่านซึ่งต้องเป็นฆราวาสนั้นต้องปฏิบัติตามคำตัดสินขององค์การศาสนานับแต่เกิดปฏิวัติอิหร่านเมื่อ ค.ศ. 1979 เป็นต้นมา
อัมร์ อิบน์ ฮิชาม
แต่หลังจากที่ศาสดามูฮัมหมัดเริ่มเผยแผ่ศาสนาอิสลาม เขาจึงเริ่มไม่ปราณีต่อมุฮัมหมัดและปฏิเสธคำสอนของท่าน ดังนั้นมูฮัมหมัดจึงให้ชื่อเล่นให้กับเขาว่า "อบูญะฮัล" (أبو جهل') ("บิดาแห่งความเขลา") และเขาถูกเรียกเป็นอิบน์ อัล-ฮันซาลิยะฮ์ทางฝั่งแม่
ชะฮาดะฮ์
ชะฮาดะฮ์ ( ' "ปฏิญาณตน"; หรือ อัชชะฮาดะตาน ( ', "คำปฏิญาณทั้งสอง")) เป็นบทประกาศความเชื่อในศาสนาอิสลาม ถึงความศรัทธาในพระเจ้าองค์เดียว และแสดงความยอมรับว่านบีมุฮัมมัดเป็นศาสนทูตของพระเจ้า คำประกาศดังกล่าวในรูปแบบอย่างย่อที่สุด มีใจความดังนี้
จุฬาราชมนตรี
จุฬาราชมนตรี เป็นผู้นำกิจการศาสนาอิสลามในประเทศไทย และเป็นตำแหน่งฝ่ายมุสลิมให้ข้อปรึกษาด้านศาสนาอิสลามแก่รัฐบาลไทย โดยเฉพาะแก่กระทรวงมหาดไทยและกระทรวงวัฒนธรรม มีประวัติมาแต่ครั้งกรุงศรีอยุธยา ในทำเนียบศักดินาของสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถทำเนียบตำแหน่งขุนนาง ซึ่งในชั้นหลังเรียกว่า "กรมท่าขวา" มี "พระจุลาราชมนตรี" เป็นหัวหน้าฝ่ายแขก คู่กับ "หลวงโชฎึกราชเศรษฐี" หัวหน้าฝ่ายจีน
ชีอะฮ์
แน่นอนเป็นไปไม่ได้ที่วันแรกของการเผยแพร่ ท่านศาสดา (ศ็อลฯ) จะมีคำสั่งให้ผู้คนไปยึดถือ และปฏิบัติตามตัวแทนของท่าน ในวันนั้นท่านได้แนะนำเพียงแค่ว่า อะลีคนนี้ คือ ผู้นำและเป็นตัวแทนของฉันในวันข้างหน้า และตลอดระยะเวลาของการเผยแพร่อิสลาม ท่านศาสดา (ศ็อลฯ) ไม่เคยถอดถอนท่านอะลีออกจากตำแหน่ง ขณะที่ท่านอะลี (อ.) ก็ไม่เคยแสดงตัวให้แตกต่างไปจากคนอื่น
มุสลิม
ผู้นับถือศาสนาอิสลาม หากเป็นบุรุษจะเรียกว่า มุสลิม หรือเป็นสตรีจะเรียกว่า มุสลิมะฮ์ หรือเรียกโดยรวมว่า อิสลามิกชน คำว่า "มุสลิม" เป็นคำที่ยืมมาจากภาษาอาหรับ แปลว่า ผู้ศิโรราบ ผู้ภักดี มนุษย์ทุกคนสามารถเป็นมุสลิมได้โดยการปฏิญาณตน มุสลิมนั้นไม่จำกัดเผ่าพันธุ์ อายุ เพศ และวรรณะ ผู้ที่เป็นมุสลิมจะต้องปฏิบัติตามศาสนวินัยต่าง ๆ ของอิสลาม (ทั้งวาญิบ และฮะรอม)
ผู้เผยพระวจนะ
ผู้เผยพระวจนะ (ศัพท์โปรเตสแตนต์) ประกาศก (ศัพท์คาทอลิก) หรือ ศาสดาพยากรณ์ (; , : จากคำนิบาต προ- "pro-" แปลว่า เบื้องหน้า และ φημί แปลว่า พูด, กล่าวออกไป) หมายถึง ผู้ที่พระเป็นเจ้าทรงเจิมตั้งไว้เพื่อการรับพระดำรัสของพระองค์มาถ่ายทอดสู่มวลมนุษย์ เป็นผู้ที่ทำนายอนาคต ผู้บอกเล่าอนาคต หรือประกาศคำสั่งสอนของพระเป็นเจ้า ปรากฏในความเชื่อของศาสนายูดาห์ ศาสนาคริสต์ และศาสนาอิสลาม
ประเทศอิหร่าน
ต่อมารัฐบาลที่ได้รับการแต่งตั้งจากโคมัยนีก็เข้ารับหน้าที่ควบคุมสถานการณ์ภายในประเทศ และนำอิหร่านเข้าสู่การปกครองของรัฐอิสลามตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา โดยมีผู้นำสูงสุดคือ อิหม่ามโคมัยนี เรียกว่า ฟากิฮ์ หรือ รอฮ์บัรร์ ถือเป็นผู้นำสูงสุดทางจิตวิญญาณมีอำนาจครอบคลุมทั้งการเมืองและการปกครองทั้งหมด
ชีอะฮ์
ชีอะฮ์ (บ้างสะกด ชีอะห์) เป็นนิกายหนึ่งในอิสลาม ซึ่งนับถือพระเจ้าพระองค์เดียว และท่านนบีมูฮัมมัด(ศ็อลฯ)เป็นนบีคนสุดท้าย หากแต่มีความแตกต่างกับซุนนีย์ในเรื่องของผู้นำศาสนาต่อจากท่านนบีมุฮัมมัด ว่ามาจากการแต่งตั้งของอัลลอฮ์และท่านนบีมุฮัมมัดเท่านั้น หากผู้ใดได้ศึกษาประวัติของวันอีดฆอดีรคุมแล้ว จะพบว่าวันนั้นเป็นวันที่อัลลอฮฺทรงแต่งตั้งอะลีให้เป็นอิมามหรือผู้นำศาสนาคนต่อไปโดยผ่านท่านนบี(ศ็อลฯ) นั้นคืออิมามสิบสองคน อันได้แก่อิมามอะลีย์และบุตรหลานของอิมามอะลีกับท่านหญิงฟาติมะห์(บุตรีของท่านนบี(ศ็อลฯ)อีก 11 คน
อัล-ฟาติฮะฮ์
ชื่ออัล-ฟาติฮะฮ์  ("บทนำ") ที่หมายถึงเปิดสิ่งของหรือหนังสือและอื่นๆ
โองการมุบาฮะละฮ์
ท่านศาสดามุฮัมหมัด(ศ)ได้เขียนจดหมายถึงอัครมุขนายกของศาสนาคริสต์ในปีที่สิบปีของฮิจเราะห์สศักราช และเรียกร้องเชิญชวนประชาชนชาวคริสต์ทั้งหมดเข้าสู่ศาสนาอิสลาม.
บรรดาตัวแทนของท่านศาสดา(ศ)อาทิ ท่าน อุตบะฮ์ บิน กอซวาน , อับดุลลอฮ์  อิบนิ อบี อุมัยยะฮ์,ฮะดีร อิบนิ อับดุลลอฮ์,และ ศอฮีบ อิบนิ ซินานเป็นผู้ดำเนินการจัดส่งจดหมายถึงผู้นำศาสนาคริสต์,หลังจากที่เขาได้อ่านจดหมายได้จัดตั้งการประชุมโดยการเข้าร่วมของนักการศาสนาและบุคคลสำคัญอื่นๆและได้บทสรุปว่าจะต้องะเดินทางไปพบกับ มุฮัมหมัด (ศ)ณ นครมะดีนะฮ์ และรับฟังการชี้แจงหลักฐานยืนยันการเป็นศาสนทูตของศาสดามุฮัมหมัดโดยพร้อมกัน.
ศาสนาอิสลาม
เราอาจกล่าวได้ว่าผู้ที่ละเมิดคำสั่งต่าง ๆ ของศาสนา มิได้ถือว่าเขาเป็นผู้ที่ศรัทธาอย่างแท้จริง หากแต่เขากระทำการต่าง ๆ ไปตามอารมณ์และความต้องการใฝ่ต่ำของเขาเท่านั้น เอง
ศาสนาอิสลามในความหมายของอัล-กุรอานนั้น หมายถึง "แนวทางในการดำเนินชีวิต ที่มนุษย์จะปราศจากมันไม่ได้" ส่วนความแตกต่างระหว่างศาสนากับกฎของสังคมนั้น คือศาสนาได้ถูกประทานมาจากพระผู้เป็นเจ้า ส่วนกฎของสังคมเกิดขึ้นจากความคิดของมนุษย์ อีกนัยหนึ่ง ศาสนาอิสลามหมายถึง การดำเนินของสังคมที่เคารพต่ออัลลอหฺ และเชื่อฟังปฏิบัติตามคำบัญชาของพระองค์