จอมพล เจียง ไคเชก เสียชีวิตเมื่อไหร่?
เจียง ไคเชก
จอมพล เจียง ไคเชก (; 31 ตุลาคม ค.ศ. 1887 — 5 เมษายน ค.ศ. 1975) หรือชื่อตามภาษาจีนมาตรฐาน คือ เจี่ยง จงเจิ้ง (蔣中正) หรือ เจี่ยง เจี้ยฉือ (蔣介石) เป็นผู้นำทางการเมืองและการทหาร ผู้ดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีแห่งสาธารณรัฐจีน ระหว่างปี ค.ศ. 1928 ถึง ค.ศ. 1975 โดยแบ่งเป็น 2 ช่วง ในช่วงแรกเจียง ไคเชกได้ดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีแห่งสาธารณรัฐจีนได้ปกครองจีนแผ่นดินใหญ่จนถึง ปี ค.ศ. 1949 ช่วงที่สองหลังจากนั้นได้อพยพลี้ภัยไปอยู่เกาะไต้หวันและสถาปนาสาธารณรัฐจีนขึ้นมาใหม่ เจียงได้ดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีแห่งจีนไต้หวันอีกครั้งนับจากนั้นถึงปี ค.ศ. 1975 เขาได้รับการยอมรับโดยนานาประเทศส่วนใหญ่ในฐานะผู้นำของประเทศจีนตามหลักความชอบธรรมทางกฎหมายจนถึงช่วงปลายปี ค.ศ. 1960 และช่วงต้นปี ค.ศ. 1970 เขาได้กลายมาเป็นผู้นำที่ไม่ใช่ราชวงศ์ที่ปกครองประเทศเป็นเวลาถึง 48 ปี
บูเช็กเทียน
ในฤดูใบไม้ผลิของปี ค.ศ. 705 พระนางบูเช็กเทียนในวัย 82 พรรษาทรงพระประชวรหนักอีกครั้ง อัครมหาเสนาบดีจาง เจี่ยนจือและพวกจึงร่วมกันก่อรัฐประหารและวางแผนสังหารพี่น้องตระกูลจาง อันมี จางเจี่ยนจือ จิ้งฮุย (อังกฤษ: Jing Hui; จีน: 敬暉; พินอิน: Jìng huī) และ หยวนซู่จี่ (อังกฤษ: Yuan Shuji; จีน: 袁恕己; พินอิน: Yuánshùjǐ) อีกทั้งยังชักชวนให้นายพลหลี่ตัวจั้ว (อังกฤษ: Li Duozuo; จีน: 李多祚; พินอิน: Lǐ Duōzuò) หลี่จ้าน (อังกฤษ: Li Dan; จีน: 李湛; พินอิน: Lǐ zhàn; หมายเหตุ 李湛, ใช้ตัวอักษรต่างจากพระนามของเจ้าชายหลี่ต้านหรือสมเด็จพระจักรพรรดิถังรุ่ยจง) และ หยางหยวนหย่าน (อังกฤษ: Yang Yuanyan; จีน: 楊元琰; พินอิน: Yángyuányǎn) รวมถึงเสนาบดีอีกคนหนึ่งคือ เหยาฉง (อังกฤษ: Yao Yuanzhi; จีน: 姚崇; พินอิน: Yáo
Chóng) เข้าร่วมด้วย และได้กระทำการในวันที่ 20 กุมภาพันธ์
ซุน ยัตเซ็น
แต่ต่อมา หยวน ซื่อไข่สถาปนาตนเองขึ้นเป็นกษัตริย์เสียเอง ซึ่งหยวนก็ได้ตาย แต่ประเทศจีนนั้นก็แตกแยกสาแหรกขาดมีสงครามและขุนศึกตลอดเวลา ต่อมานายแพทย์ ซุน ยัตเซน ได้พบกับเจียงไคเช็ค แล้วตั้งโรงเรียนทหารหวางผู่ขึ้นมาเพื่อสร้างกองทัพพรรคก๊กมินตั๋งของตนเองด้วยความช่วยเหลือทั้งด้านการฝึกทหารและการเงินจากรัสเซีย รวบรวมแผ่นดินจีนให้เป็นปึกแผ่นแต่ว่าหลังตั้งโรงเรียนหวางผู่ได้แค่ 11 เดือน ท่านก็เสียชีวิตด้วยวัย 59 ปี ด้วยโรคมะเร็งตับ เมื่อ 12 มีนาคม ค.ศ. 1925
จักรพรรดิซ่งหลี่จง
จ้าว ยฺหวิน ครองราชย์ 40 ปี แต่ไม่ได้กระทำกิจที่เป็นประโยชน์ต่อแผ่นดินมากนัก จ้าว ยฺหวิน ไม่สนใจในราชการงานเมือง ช่วงแรกให้ฉื่อ หมี-ยฺเหวี่ยน ว่าราชการแทบทั้งสิ้น ครั้นฉื่อ หมี-ยฺเหวี่ยน ถึงแก่กรรมใน ค.ศ. 1233 จ้าว ยฺหวิน กลับมาบริหารอำนาจเอง แต่ไม่นานก็โอนกิจบ้านการเมืองให้แก่อัครมหาเสนาบดีคนใหม่ ส่วนตัวเองก็เอาแต่เสวยสุข ร่ำลือกันว่า ช่วงปลายรัชกาล รับสั่งให้หญิงคณิกาเข้ามาในวังหลวงเป็นนิตย์ แม้ขุนนางจะพากันต่อต้านห้ามปรามก็ตาม
เหวิน เทียนเสียง
ปีค.ศ.1277 จักรพรรดิซ่งต้วนจงสิ้นพระชนม์อย่างกะทันหัน องค์ชายเจ้าปิ่งได้ขึ้นเป็นจักรพรรดิซ่งตี้ปิง 1 ปีถัดมากองทัพมองโกลก็ยึดเมืองฝูโจวได้สำเร็จ เหล่าขุนนางจึงย้ายราชธานีลงใต้ไปยังเมืองกว่างโจว ปลายปี ค.ศ.1278 ทัพมองโกลได้ยกทัพใหญ่บุกเข้ามาที่เขาอู่พัวหลิ่ง (ทางเหนือของมณฑลกวางตุ้งปัจจุบัน) จับเอาเหวินเทียนเสียง ไปเป็นเชลย แล้วเข้ายึดราชธานีได้ในปี ค.ศ.1279 จักรพรรดิซ่งตี้ปิงและบรรดาขุนนางหนีไปยังภูเขาหยาซานริมทะเลซินฮุ่ย แต่กองทัพมองโกลก็ตามมาโจมตีอีก ลู่ซิ่วฟูขุนนางผู้ใหญ่ จึงแบกองค์ฮ่องเต้ลงเรือหนีฝ่าวงล้อมออกไปแต่ไม่สำเร็จ สุดท้ายจึงจับฮ่องเต้หนีลงทะเลหายสาบสูญไป เมื่อทำลายราชวงศ์ซ่งใต้ได้แล้ว
เหวินเทียนเสียงก็ถูกส่งขึ้นเหนือไปยังต้าตู (ปักกิ่ง)ในวันที่ 1 ตุลาคม ค.ศ.1279 กุบไลข่านขังเหวินเทียนเสียงไว้ในบ้าน เป็นเวลาถึง 4 ปี เพื่อเกลี้ยกล่อมและบังคับให้มารับใช้ราชสำนักมองโกล แต่เขาไม่เคยยอมสวามิภักติ์ต่อราชวงศ์หยวนเลย 9 มกราคม ค.ศ.1283 เหวิน เทียนเสียง ก็ถูกประหารชีวิต ขณะที่เขามีอายุได้ 47 ปี โดยก่อนตายยังได้หันหน้าไปยังทิศใต้แล้วก้มลงคำนับต่อแผ่นดินเกิด
ผู่เจี๋ย
อ้ายซินเจว๋หลัว ผู่เจี๋ย ( Aishinkakura Fuketsu) เกิดในราชสกุลอ้ายซินเจว๋หลัวเมื่อวันที่ 16 เมษายน พ.ศ. 2450 และเสียชีวิตในวันที่ 28 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2537 เป็นพระอนุชาในจักรพรรดิผู่อี๋ ผู้ทรงเป็นจักรพรรดิองค์สุดท้ายของจีน
ราชวงศ์หยวน
เหตุการณ์ร้ายได้เกิดขึ้น ระหว่างทางมุ่งหน้าไปยังเมืองมัชปาหิตกองกำลังทหารของเจ้าชายวิชัยได้ลอบซุ่มโจมตีทหารมองโกลที่ตามเสด็จไป ส่วนกองทัพมองโกลภายใต้การบังคับบัญชาของแม่ทัพชี่ปีและแม่ทัพอิโก มู ซุ ซึ่งรออยู่ที่เมืองเคดิรี ถูกกองทัพใหญ่ของเจ้าชายวิชัยโอบล้อมโจมตีโดยที่ไม่มีใครคาดคิด แม่ทัพมองโกลทั้งสองได้นำกองกำลังตีฝ่าวงล้อมเพื่อมุ่งหน้าไปยังกองเรือที่จอดอยู่ท่าเรือ ในที่สุดแม่ทัพชี่ปีถึงกับต้องล่าถอย และตัดสินใจวิ่งหนีไปยังเรือที่จอดอยู่ที่ท่าเรือ แต่ปรากฏว่าเขาต้องสูญเสียชีวิตของทหารราบไปกว่าสามพันคน เมื่อกลับไปถึงมองโกล กุบไลข่านก็ได้สวรรคตในปี พ.ศ. 1837 และก็ไม่มีผู้นำคนใดที่จะนำกองทัพไปปราบปรามอาณาจักรสิงหะส่าหรี (อินโดนีเซีย) อีกเลย
อี้ฉง
ในปี ค.ศ. 1850 จักรพรรดิเต้ากวงสวรรคต เจ้าชายสี่อี้จู่ขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิเสียนเฟิง พระองค์มีบทบาทช่วยราชการพระเชษฐาเพียงเล็กน้อย จนในปี ค.ศ. 1861 จักรพรรดิเสียนเฟิงเสด็จสวรรคต พระองค์มีบทบาทในการช่วยกงชินหวังและซูสีไทเฮาในรัฐประหารซินโหย่ว สมัยถงจื้อปีที่สาม อี้ฉงได้เป็นเจ้ากองธงแมนจูขลิบเหลืองและรับราชการมาจนถึงสมัยจักรพรรดิกวงสู อี้ฉงสิ้นพระชนม์ในปี ค.ศ. 1889
ไจ้เฟิง
ฉุนชินหวัง ซึ่งมีพระนามเดิมว่าไจ้เฟิง (; 12 กุมภาพันธ์ ค.ศ.1883 – 3 กุมภาพันธ์ ค.ศ.1951) เป็นพระโอรสพระองค์ที่ 5 ของเจ้าชายอี้เซฺวียนกับพระชายาหลิว พระองค์เป็นพระอนุชาต่างพระชนนีของจักรพรรดิกวังซวี่และเป็นพระบิดาของจักรพรรดิผู่อี๋
คิม ยูชิน
คิมยูชินในวัย 73 ปี ซึ่งป่วยกระเสารกระแสะ พระเจ้ามุนมูก็ส่งหมอหลวงมารักษาเขา ทั้งยังออกรบด้วยตัวพระองค์เองแทนคิมยูชินอีกด้วย เนื่องจากตระหนักถึงความภักดีของคิมยูชินที่แม้ว่าจะป่วยอยู่ก็ยังห่วงการรบกับอาณาจักรโกคูรยอ ในเดือนกันยายนของปีนั้น อาณาจักรโกคูรยอล่มสลายลง แม้ว่าหลังจากนั้นคิมยูชินก็ได้รับการเลื่อนยศสูงขึ้น หากเป็นคนอื่นก็คงหลงใหลในอำนาจวาสนา แต่คิมยูชินเองนั้นเป็นผู้ที่จงรักภักดีกับพระเจ้ามุนมูและอาณาจักรชิลลาจงบจนวาระสุดท้ายของชีวิตเขาเลยทีเดียว ซึ่งนับว่า คิมยูชิน ผู้ได้ชื่อว่าเป็นกำลังหลักในการรวบรวมสามอาณาจักร ผู้ที่แม้แต่ฟากฟ้ายังคอยช่วยเหลือเขาได้เสร็จสิ้นภารกิจ และในวันที่ 1 กรกฎาคม ค.ศ. 673 คิมยูชิน จอมพลแห่งอาณาจักรซิลลา เสียชีวิตลงอย่างสงบที่บ้านของเขานั่นเองเป็นการปิดฉากชีวิตที่งดงาม ด้วยวัย 78 ปี และเพื่อตอบแทนความภักดีของเขาพระเจ้ามุนมูได้มีพระบรมราชนุญาติให้เขาได้รับเกียรติสูงสุดอีกครั้งคือให้ฝังร่างของเขาไว้ที่เชิงเขา Songhwa ซึ่งเป็นสถานที่ที่อยู่ใกล้สุสานราชวงศ์
บูเช็กเทียน
หลังจากที่พระสวามี สมเด็จพระจักรพรรดิถังเกาจงทรงสิ้นพระชมน์ลง พระนางบูเช็กเทียนทรงดำรงตำแหน่งพระพันปี (หรือฮองไทเฮา) และยังเป็นผู้สำเร็จราชการแผ่นดิน พระนางได้มีรับสั้งให้วางยาพิษพระราชโอรสหลี่หง (อังกฤษ: Li Hong; จีน: 李弘; พินอิน: Lǐ hóng; ค.ศ. 652 – 25 พฤษภาคม ค.ศ. 675) ผู้ดำรงตำแหน่งมกุฎราชกุมาร และทรงให้เนรเทศพระราชโอรสองค์อื่นๆ เพื่อให้พระโอรสองค์ที่สามของพระนาง คือ เจ้าชายหลี่เจ้อ ได้เป็นรัชทายาทแทน นอกจากนี้พินัยกรรมของจักรพรรดิเกาจงยังได้ระบุไว้ให้พระโอรสคือเจ้าชายหลี่เจ้อเป็นผู้สืบทอดพระราชบังลังก์ต่อจากพระองค์ โดยให้มีพระนางบูเช็กเทียนเป็นที่ปรึกษาของพระองค์ในราชการสำคัญต่างๆ ทั้งด้านการทหารและกิจการพลเรือน
ยวี่เหยียน
ยวี่เหยียน () เกิด ณ กรุงปักกิ่ง เมื่อวันที่ 17 พฤษภาคม ค.ศ. 1918 เป็นอดีตพระประมุขราชสกุลอ้ายซินเจว๋หลัว ต่อจากจักรพรรดิผู่อี๋ โดยสืบเชื้อสายจากจักรพรรดิเต้ากวง รัชกาลที่ 6 แห่งราชวงศ์ชิง และมีศักดิ์เป็นญาติกับจักรพรรดิผู่อี๋ จักรพรรดิต้าชิงพระองค์สุดท้าย ยวี่เหยียนยังอ้างสิทธิในราชบัลลังก์จักรพรรดิจีน เขาเสียชีวิตเมื่อวันที่ 18 มกราคม ค.ศ. 1999 ขณะอายุได้ 80 ปี
เจี้ย ยฺเหวียน
เจี้ย ยฺเหวียน (; ; 15 มีนาคม ค.ศ. 1945 — 16 พฤศจิกายน ค.ศ. 1977) เป็นนักแสดงและเป็นนักต่อสู้ป้องกันตัว โดยได้เป็นนักแสดงให้กับสตูดิโอชอว์บราเธอร์ และใน ค.ศ. 1972 เขาได้มีส่วนร่วมในภาพยนตร์เรื่องไอ้หนุ่มซินตึ๊ง เกมมังกรของบรูซ ลี ซึ่งต่อมา เจี้ยได้เสียชีวิตในปี ค.ศ. 1977 ด้วยอาการสมองบวม อันเป็นสาเหตุของการเสียชีวิตแบบเดียวกันกับบรูซ ลี
โจโฉ
เฉา เชา ตามสำเนียงมาตรฐาน หรือ โจโฉ ตามสำเนียงฮกเกี้ยน (; ค.ศ. 155 – 15 มีนาคม ค.ศ. 220) ชื่อรองว่า เมิ่งเต๋อ (孟德) ชื่อเล่นว่า อาหมาน (阿瞞) และ จี๋ลี่ (吉利) เป็นขุนศึกและอัครมหาเสนาบดีลำดับรองสุดท้ายแห่งราชวงศ์ฮั่นตะวันออกผู้เถลิงอำนาจช่วงปลายราชวงศ์ ทั้งเป็นบุคคลหนึ่งซึ่งมีบทบาทสำคัญที่สุดในสมัยสามก๊ก และเป็นผู้วางรากฐานรัฐเว่ย์/วุย (魏) เมื่อสิ้นชีวิตแล้วได้รับการสถาปนาเป็น พระเจ้าอู่ (武王) หรือ จักรพรรดิอู่ (武帝)
เฮกเจียว
เฮกเจียว () ชื่อรอง ป๋อเตา ขุนพลแห่ง วุยก๊ก ใน ยุคสามก๊ก ของจีนเป็นชาวเมือง ไท่หยวน มณฑลซานซี เป็นที่รู้จักจากชัยชนะในสงคราม การล้อมที่ตันฉอง เมื่อ ค.ศ. 229 โดยป้องกันด่านที่ตำบลตันฉองเป็นผลสำเร็จจากโจมตีโดยศัตรูของวุยก๊ก จ๊กก๊ก ภายใต้การนำของ อัครมหาเสนาบดีและผู้สำเร็จราชการแห่งจ๊กก๊ก จูกัดเหลียง หรือ ขงเบ้ง ที่ยกทัพมาด้วยกำลังทหารมากถึง 300,000 นายขณะที่เฮกเจียวมีกำลังทหารเพียง 3,000 นายแต่เฮกเจียวก็ล้มป่วยและถึงแก่กรรมหลังจากนั้นไม่นาน ในละครโทรทัศน์ สามก๊ก 2010 เฮกเจียวปลิดชีพตัวเอง หลังจากเสียเมืองเฉินชางที่รักษามากว่าครึ่งปี
เกียดเป๋ง
เกียดเมานำผู้ติดตามของตระกูลเกียดและผู้ร่วมการคนอื่นๆรวมพันคนเข้าโจมตีค่ายของอองปิดในเวลาเวลากลางคืนและจุดไฟขึ้นที่ประตู กิมหันเป็นคนที่อองปิดไว้วางใจมากจึงทำให้กิมหันได้โอกาสส่งจารชนเข้าไปแฝงตัวในค่ายของอองปิดก่อนที่เริ่มก่อการ ในระหว่างการโจมตี อองปิดถูกเกาทัณฑ์ได้รับบาดเจ็บที่แขนจึงหนีออกจากค่ายไปหลบภัยที่บ้านของกิมหันโดยที่ไม่รู้ว่ากิมหันคือหนึ่งในผู้ร่วมก่อการ คนรับใช้ของกิมหันเข้าใจว่าอองปิดเป็นเกียดเมาจึงตอบอองปิดไปว่า ""หวังจ๋างสื่อ (อองปิด) ตายแล้วหรือ แผนของท่านสำเร็จผลแล้ว!"" อองปิดได้ยินดังนั้นจึงหนีไปทางประตูทิศใต้ของเมืองฮูโต๋ ในที่สุดด้วยความช่วยเหลือของขุนพลเหยียนควัง (嚴匡) อองปิดได้นำกำลังกลับไปโจมตีพวกกบฏและปราบจลาจลได้เป็นผลสำเร็จ เกียดเป๋งและผู้ร่วมก่อการถูกจับกุมและถูกนำตัวไปประหารชีวิตในข้อหากบฏ ส่วนอองปิดเสียชีวิตด้วยพิษบาดแผลจากเหตุการณ์จลาจลในอีกหลายวันต่อมา
จักรพรรดินีเซี่ยวจิ้งเฉิง
ในเดือน สิงหาคม 1855 พระพันปีหลวงคังฉินทรงพระประชวรหนัก และด้วยแรงกดดันทางการเมืองจักรพรรดิเสียนเฟิงจึงทรงสถาปนาพระพันปีหลวงคังฉินขึ้นเป็น สมเด็จพระจักรพรรดินี พระพันปีหลวง ในวันที 13 สิงหาคม ค.ศ.1855 และอีกแปดวันต่อมาพระนางทรงสิ้นพระชนม์โดยพระศพของพระนางถูกฝังไว้ในสุสานหลวงติงหลิงและได้รับการสถาปนาเป็น สมเด็จพระจักรพรรดินีเสี้ยวจิง(孝静皇后) ซึ่งแตกต่างจากจักรพรรดินีองค์อื่นๆของจักรพรรดิเต้ากวงได้รับพระนามเพิ่มเติมต่อท้ายนามว่า เฉิง (成) ต่อมาในรัชสมัยจักรพรรดิถงจื้อองค์ชายหกได้เป็นที่ปรึกษาผู้สำเร็จราชการของยุวฮ่องเต้ จึงได้มีการเติมพระราชทินนานามต่อท้ายให้พระมารดาในสุสาน โดยการเติมคำว่า เฉิง (成) และสถาปนาพระนามเป็นเป็น "สมเด็จพระจักรพรรดินีเสี้ยวจิงเฉิง พระพันปีหลวง" ตามคำขอของเจ้าชายกงชินหวัง
ราชวงศ์ซ่ง
ปี พ.ศ. 1565 ซ่งเจินจง ล้มป่วยสิ้นพระชนม์ ซ่งเหยินจง (เหรินจง) (พ.ศ. 1565 – พ.ศ. 1606) ราชโอรสขึ้นครองราชย์ด้วยวัยเพียง 13 ปี ดังนั้นจึงมีหลิวไทเฮาคอยดูแลให้คำปรึกษาราชกิจ ต่อเมื่อ หลิวไทเฮาสิ้นพระชนม์ในปี พ.ศ. 1576 ซ่งเหยินจงจึงเริ่มบริหารราชกิจด้วยตนเอง จากนั้นไม่นาน ราชสำนักซ่งเปิดศึกกับซีเซี่ยอีกครั้ง แต่ทัพซ่งก็ต้องแพ้พ่ายเสียหายกลับมา เป็นเหตุให้ซ่งเหยินจงมีดำริที่จะปรับปรุงกองทัพและการคลังครั้งใหญ่ ปี พ.ศ. 1586 ทรงแต่งตั้งฟ่านจ้งเยียน และคณะให้ดำเนินการปฏิรูประบบการปกครองภายใน แต่นโยบายปฏิรูปของฟ่านจ้งเยียนทำให้บรรดาขุนนางและกลุ่มตระกูลสูงศักดิ์เสียผลประโยชน์ เป็นเหตุให้เกิดเสียงคัดค้านมากมาย สุดท้าย การปฏิรูปดังกล่าวดำเนินการไปได้เพียงปีเศษก็ต้องล้มเลิกไป คณะทำงานปฏิรูปของฟ่านจ้งเยียนต่างทยอยถูกปลดจากตำแหน่งปลายรัชกาลซ่งเหยินจง หวังอันสือ ที่เพิ่งเข้ารับตำแหน่งทางราชการไม่นาน ได้นำเสนอแนวทางการปฏิรูปแบบใหม่ โดยเสนอให้เร่งสร้างบุคลากรที่มีความสามารถ ปรับปรุงระเบียบข้อกำหนดกฎหมาย และจัดการบริหารการคลังเสียใหม่ เป็นต้น แนวคิดของหวังอันสือแม้ว่าจะเป็นที่ชื่นชมอย่างมากในหมู่ปัญญาชน แต่ซ่งเหยินจงไม่ได้ดำเนินการแต่อย่างใดในรัชกาลของซ่งเหยินจงมีบุคคลสำคัญเช่นเปาบุ้นจิ้น อ๋องแปด อำมาตย์หวัง ฯลฯ
พระยาภูมีเสวิน (จิตร จิตตเสวี)
นอกจากฝีมือในการบรเลงดนตรี ท่านยังมีความสามารถในทางนาฏศิลป์ เคยแสดงโขนเป็นตัวอินทรชิตหลายครั้ง และบันทึกรายละเอียดเกี่ยวกับดนตรีไว้ เช่น หลักการสีซอสามสาย พระราชพิธีเห่กล่อมพระบรรทม ผลงานการแต่งเพลงของท่านได้แก่ โหมโรงภูมิทองสามชั้น สอดสีเถา จำปาทองเถา และทางเดี่ยวซอสามสายอีกหลายเพลง ได้แก่ ต้นเพลงฉิ่ง ขับไม้บัณเฑาะว์ ทะแย นกขมิ้น ปลาทอง บรรทมไพร พญาครวญ พญาโศก แสนเสนาะ ทยอยเดี่ยว เชิดนอก และกราวในเถา ถึงแก่กรรมเมื่อ 5 มกราคม พ.ศ. 2519 รวมอายุได้ 82 ปี
ราชวงศ์ซ่ง
ภายหลังซ่งเสินจงสิ้นพระชนม์ลงในปี พ.ศ. 1628 (ค.ศ. 1085) โอรสวัยสิบขวบขึ้นครองราชย์ต่อมา พระนามว่า ซ่งเจ๋อจง มีเกาไทเฮาเป็นที่ปรึกษาราชกิจ ซึ่งให้การสนับสนุนกลุ่มแนวคิดอนุรักษ์แบบเก่านำโดยซือหม่ากวง ไม่นานนัก กลุ่มปฏิรูปของหวังอันสือก็ถูกขับไล่ออกจากศูนย์กลางอำนาจ ระเบียบกฎหมายใหม่ถูกยกเลิกไป การปฏิรูปของหวังอันสือจึงจบสิ้นลงพร้อมกับการสิ้นพระชนม์ของซ่งเสินจง ต่อเมื่อเกาไทเฮาสิ้นพระชนม์ลงในปี พ.ศ. 1636 ซ่งเจ๋อจงก็หันมาให้การสนับสนุนฝ่ายการปฏิรูปอีกครั้ง แต่ภายในกลุ่มปฏิรูปเองเกิดแตกความคิดเห็นเป็นหลายฝ่าย กลายเป็นการแก่งแย่งช่วงชิงคานอำนาจกันเอง จวบจนซ่งเจ๋อจงสิ้นพระชนม์ลงในปี พ.ศ. 1643 ซ่งฮุยจง ขึ้นครองราชย์ต่อมา ให้การสนับสนุนกลุ่มขุนนางไช่จิงและพวก ที่แอบอ้างการผลักดันกฎหมายใหม่ มาใช้ในการโกงกินและขยายอำนาจในหมู่พรรคพวกเดียวกัน อันนำมาซึ่งยุคแห่งความมืดมนฟอนเฟะของราชวงศ์ซ่งเหนือ ระบบราชการที่ล้มเหลว เป็นเหตุให้ราษฎรทยอยลุกฮือขึ้นก่อการต่อต้านราชสำนัก อาทิ กบฏฟางล่า (พ.ศ. 1663) กบฏซ่งเจียง (พ.ศ. 1661) อันเป็นที่มาของเรื่องราวในตำนาน “วีรบุรุษเขาเหลียงซาน” หรือ "108 ผู้กล้าหาญแห่งเขาเหลียงซาน" ซึ่งเป็นหนึ่งในสี่ยอดวรรณดีของจีน เป็นต้น แต่สุดท้ายยังคงต้องพ่ายแพ้แก่ราชสำนักซ่งเหนือในที่สุด
เหลยเฟิง
เหลยเฟิง (; 18 ธันวาคม ค.ศ. 1940 - 15 สิงหาคม ค.ศ. 1962) เป็นทหารในสังกัดกองทัพปลดแอกประชาชนของสาธารณรัฐประชาชนจีน เป็นลูกกำพร้าจากจังหวัดฉางชา มณฑลหูหนาน และเข้าร่วมเป็นยุวสมาชิกพรรคคอมมิวนิสต์จีน สมัครเข้าเป็นทหารพลาธิการในกองทัพปลดแอกประชาชนตั้งแต่อายุ 20 ปี และประสบอุบัติเหตุเสียชีวิตในระหว่างปฏิบัติหน้าที่ ด้วยวัยเพียง 21 ปี
จักรพรรดิเจียจิ้ง
จักรพรรดิเจียจิ้งสวรรคตในปี ค.ศ. 1567 ขณะพระชนม์ได้ 60 พรรษา ทรงครองราชย์นานถึง 45 ปี ยาวนานเป็นอันดับสองของราชวงศ์หมิง องค์ชายจูไฉ่หู พระราชโอรสจึงขึ้นครองราชย์เป็น จักรพรรดิหลงชิ่ง
กรมความลับทหาร
ใน ค.ศ. 1796 จักรพรรดิเฉียนหลงทรงสละพระราชสมบัติให้พระโอรสเสวยราชย์สืบมาเป็นจักรพรรดิเจียชิ่ง (嘉慶帝) ครั้น ค.ศ. 1799 จักรพรรดิเฉียนหลงสิ้นพระชนม์ จักรพรรดิเจียชิ่งทรงปฏิรูปกรมความลับทหารหลายประการ รวมถึงลดจำนวนเจ้าหน้าที่ในกรม และขับเหอเชิน (和珅) ขุนนางคนโปรดของจักรพรรดิเฉียนหลงซึ่งเข้าอยู่ในกรมมาตั้งแต่ ค.ศ. 1776 ออกจากตำแหน่ง จักรพรรดิเจียชิ่งยังทรงกำหนดโทษทางปกครองไว้สำหรับเจ้าหน้าที่ในกรม และทรงกำหนดให้การแต่งตั้งเสมียนกรมต้องได้รับความเห็นชอบจากที่ประชุมขุนนาง
จักรพรรดิฉงเจิน
จักรพรรดิฉงเจิน (6 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1610-25 เมษายน ค.ศ. 1644) จักรพรรดิองค์ที่ 17 และองค์สุดท้ายแห่งราชวงศ์หมิง เป็นพระราชโอรสในจักรพรรดิไท่ชาง และเป็นพระราชอนุชาในจักรพรรดิเทียนฉี เมื่อพระเชษฐาสวรรคตในปี ค.ศ. 1627 พระองค์จึงขึ้นครองราชย์สืบต่อมา
จักรพรรดิฉงเจินทรงมุ่งมั่นที่จะกอบกู้สถานการณ์ระส่ำระสายยุ่งเหยิงที่เกิดขึ้นในราชสำนักจากความขัดแย้งระหว่างขันทีกับขุนนางราชสำนัก ทรงขับไล่ขันทีเว่ยจงเสียนที่กำลังเรืองอำนาจยิ่งออกจากตำแหน่ง และทรงเริ่มลดทอนอิทธิพลของขันที ทรงแต่งตั้งแม่ทัพนายกองที่มีความสามารถกลับสู่ตำแหน่งเดิม โดยเฉพาะกรณีแม่ทัพหยวนชงหวน ที่มีชัยชนะต่อกองทัพแมนจูมาก่อนหน้า
อย่างไรก็ตาม จีนต้องประสบภาวะภัยธรรมชาติครั้งใหญ่ในช่วงเวลาดังกล่าว ผู้คนล้มตายเป็นจำนวนมาก ความไม่พอใจของประชาชนแผ่ขยายอย่างกว้างขวางรวดเร็ว ราชสำนักไม่อาจแก้ไขปัญหาได้ทันท่วงทีและมีประสิทธิภาพ ขุนนางในหัวเมืองฉ้อฉล ขูดรีดทรัพย์สิน กลั่นแกล้งประชาชนอย่างต่อเนื่อง กระทั่งในปี ค.ศ. 1644 หลี่จื้อเฉิง อดีตนายทหารผู้น้อย เริ่มรวบรวมสมัครพรรคพวกก่อการต่อต้านราชสำนักขึ้นจนสามารถยึดเมืองซีอานได้ ตั้งตนเป็นจักรพรรดิแห่งราชวงศ์ซุ่น กองกำลังหลี่จื้อเฉิงเคลื่อนทัพไปปิดล้อมปักกิ่งได้อย่างรวดเร็วโดยที่กองทหารของราชสำนักไม่อาจต้านทานได้เลย หลี่จื้อเฉิงยื่นคำขาดให้จักรพรรดิฉงเจินยอมจำนน บรรดาขุนนางและแม่ทัพนายกองส่วนมากยอมแพ้หรือไม่ก็หลบหนีออกจากเมืองหลวงไปก่อนหน้านั้น ในที่สุดขันทีผู้หนึ่งได้ลอบเปิดประตูเมืองให้กองทัพของหลี่จื้อเฉิงเข้าสู่เมืองหลวงได้ จักรพรรดิฉงเจินเสด็จหนีขึ้นไปยังเขาเจียงซาน ด้านเหนือของพระราชวังหลวง และผูกพระศอพระองค์เองกับต้นไม้ เสด็จสวรรคตขณะมีพระชนมพรรษาเพียง 34 พรรษา
คเยแบ็ก
คเยแบ็ก (; ? – 20 สิงหาคม 660) แม่ทัพคนสำคัญในช่วงปลายของอาณาจักรแพ็กเจ หนึ่งในสามก๊กแห่งเกาหลี ผู้มีชื่อเสียงจากการนำทหารแพ็กเจเพียง 5,000 นายต่อสู้กับทหารเกือบ 200,000 คนของชิลลาและต้าถังจนตัวตายพร้อมกับทหารทั้งหมดของตนเองในยุทธการที่ฮวังซันบ็อลเมื่อวันที่ 20 สิงหาคม ค.ศ. 660 จนกลายเป็นวีรบุรุษและเล่าขานเรื่องราวนี้สืบมาจนถึงทุกวันนี้ หลังจากนั้นไม่นานอาณาจักรแพ็กเจก็ยอมแพ้และล่มสลายในที่สุด
จักรพรรดิเจียชิ่ง
เมื่อทรงได้อำนาจเต็มแล้ว ทรงได้กำจัดเหอเซิน ที่เป็นขุนนางกังฉิน โกงกินชาติ ซึ่งเป็นคนสนิทของจักรพรรดิเฉียนหลง ทรงรวบรวมขุนนางและบรรดาผู้ที่จงรักภักดีเพื่อกำจัดเหอเซิน โดยบุคคลสำคัญผู้หนึ่งที่มีบทบาทในการครั้งนี้คือ อ๋องเฉิน ซึ่งเป็นพระเชษฐา (พี่ชาย ) ของพระองค์และเป็นพระโอรสลำดับที่ 11 ของจักรพรรดิเฉียนหลง เมื่อได้ยึดทรัพย์เหอเซินแล้ว พบว่าเงินจำนวนที่เหอเซินยักยอกไว้นั้นมีมูลค่าเท่ากับรายได้ประเทศชาติถึง 10 ปี แต่เมื่อจับกุมเหอเซินได้แล้วกลับลังเลพระทัยที่จะประหารชีวิต เนื่องจากทรงเคยรับคำพระราชบิดา จักรพรรดิเฉียนหลงเอาไว้ว่าจะไว้ชีวิตเหอเซิน เมื่อพระองค์สวรรคต แต่ได้ถูกอ๋องเฉินและบรรดาขุนนางทูลทัดทาน จึงได้ตัดสินพระทัยบังคับให้เหอเซินผูกคอตาย
กิมสวน
หลังจากศึกเซ็กเพ็กในปี ค.ศ. 208 ขุนศึกเล่าปี่ได้ส่งทัพโจมตีสี่หัวเมืองทางใต้ของแคว้นเกงจิ๋ว ได้แก่ เตียงสา ฮุยเอี๋ยง เลงเหลง และบุเหลง ในบันทึก"ซานฝู่เจฺหว่ลู่จู้" (三輔決錄注) ระบุว่ากิมสวนถูกสังหารในการรบ และเมืองบุเหลงถูกยึดเป็นส่วนหนึ่งในอาณาเขตของเล่าปี่ แต่ในจดหมายเหตุสามก๊กบันทึกว่าเจ้าเมืองของทั้งสี่หัวเมืองรวมถึงกิมสวนได้ยอมสวามิภักดิ์ต่อเล่าปี่
เฉียวฟง
จนเสียชีวิต
กงซุน เช่อ
ตามท้องเรื่อง กงซุน เช่อ มีสติปัญญาเฉียบแหลม และรอบรู้ตำราจีนทุกแขนง แต่แม้จะสอบเข้ารับราชการกี่ครั้งก็สอบไม่ผ่าน เกิดท้อใจ จึงไปแฝงตัวอยู่ที่วัดแห่งหนึ่ง เวลานั้น เปา เจิ่ง ได้รับโยกย้ายไปเป็นเจ้าเมืองเปี้ยนเหลียง (汴梁) หรือปัจจุบัน คือ ไคเฟิง (開封) ซึ่งเป็นเมืองหลวงและเดินทางผ่านมา เจ้าอาวาสได้แนะนำเขาให้แก่เปา เจิ่ง เปา เจิ่ง จึงรับเขาไว้เป็นผู้ช่วย ภายหลัง กงซุน เช่อ ได้ออกแบบเครื่องประหารสามหลังให้แก่เปา เจิ่ง ซึ่งเปา เจิ่ง มีอาญาสิทธิ์ใช้ประหารก่อน รายงานทีหลังได้
ยฺเหวียน ชื่อไข่
ยฺเหวียน ชื่อไข่ (; 16 กันยายน ค.ศ. 1859 – 6 มิถุนายน ค.ศ. 1916) เป็นข้าราชการชาวจีนซึ่งขึ้นสู่อำนาจในช่วงปลายราชวงศ์ชิง ก่อตั้งกองทัพแบบใหม่เป็นครั้งแรกในประเทศ และปรับปรุงการปกครองส่วนภูมิภาคในทางเหนือของประเทศ ก่อนที่จักรพรรดิผู่อี๋ (溥儀) จะสละราชสมบัติใน ค.ศ. 1911 และเขาได้ขึ้นเป็นประธานาธิบดีคนแรกของประเทศเมื่อ ค.ศ. 1912 แต่เขาได้รื้อฟื้นระบอบกษัตริย์ขึ้นในช่วง ค.ศ. 1915–1916 โดยตั้งตนเป็น จักรพรรดิหงเซี่ยน (洪憲皇帝)
ประเทศไต้หวัน
เมื่อเจียง ไคเช็ก ถึงแก่อสัญกรรมในปี พ.ศ. 2518 (ค.ศ. 1975) ลูกชายที่ชื่อ เจี่ยง จิงกั๋ว (Chiang Chingkuo) ได้เป็นผู้สืบทอดการปกครองไต้หวันต่อและเริ่มกระบวนการ วางรากฐานไปสู่ประชาธิปไตย
เจียง ไคเชก
หลังจากราชวงศ์ชิงล่มสลายลง รัฐบาลชั่วคราวแห่งสาธารณรัฐจีนที่เพิ่งสถาปนาโดยดร.ซุน ก็เสียอำนาจในการปกครองประเทศให้กับยฺเหวียน ชื่อไข่ที่เข้ามาครอบครองตำแหน่งประธานาธิบดีแห่งสาธารณรัฐจีน ยฺเหวียน ชื่อไข่ผู้มีความมักใหญ่ใฝ่สูง ปรารถนาที่จะตั้งตนเป็นฮ่องเต้ เขาควบคุมอำนาจกองกำลังทหาร
และส่งมือสังหารไปลอบสังหารคู่แข่งทางการเมืองที่ไม่เห็นด้วยกับเขา ซึ่งก็คือบรรดาแกนนำฝ่ายประชาธิปไตยในพรรคของดร.ซุน
ม้าเจ๊ก
เมื่อครั้งที่ขงเบ้งนำทัพบุกกิสาน ม้าเจ๊กต้องการสร้างความชอบจึงอาสาไปรักษาเมืองเกเต๋งซึ่งเป็นจุดยุทธศาสตร์สำคัญ โดยเอาชีวิตของตนเองเป็นประกัน ซึ่งก่อนออกรบขงเบ้งกำชับให้ม้าเจ๊กตั้งค่ายคร่อมทางเข้าเมืองเกเต๋ง แต่ม้าเจ๊กไม่ฟังคำขงเบ้งถือตัวเองว่าชำนาญพิชัยสงคราม เลยถูกสุมาอี้ตัดทางลำเลียงน้ำ และจุดไฟเผาทำให้แตกพ่ายเสียเมืองเกเต็ง จึงถูกขงเบ้งสั่งประหาร เมื่อได้ประหารไปแล้ว ขงเบ้งร่ำไห้ บรรดาขุนนางและนายทหารปลอบขงเบ้งว่า ท่านอย่าได้เสียใจไปเลย คนทำผิดถูกประหารก็เห็นชอบแล้ว ขงเบ้งตอบว่า ข้าพเจ้ามิได้เสียใจที่ประหารม้าเจ๊ก แต่เสียใจตัวเองที่ครั้งพระเจ้าเล่าปี่ก่อนสวรรคตได้เตือนถึงเรื่องม้าเจ๊กแล้ว แต่ตนไม่ฟังเอง จึงเสียการใหญ่ จากนั้นจึงได้ขอพระราชทานเงินเลี้ยงดูครอบครัวม้าเจ็กไปตลอดชีพ และทูลขอพระเจ้าเล่าเสี้ยนลดตำแหน่งตัวเองลง 3 ขั้น เพื่อเป็นการลงโทษ แต่ก็ยังคงกุมอำนาจทางการสั่งการอยู่
หนานเยฺว่
จักรพรรดิจิ๋นซีสิ้นพระชนม์ในปี 210 ก่อนคริสตกาลและพระโอรสของพระองค์ หูไห่ ขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิฉินที่ 2 ในปีต่อมาแม่ทัพทหารนำโดย เฉินเสิง, หวูกวงและคนอื่น ๆ ก็ได้ฉวยโอกาสก่อกบฎต่อราชสำนักฉิน การจลาจลแผ่กระจายไปทั่วประเทศจีน (รวมทั้งที่นำโดย ฌ้อปาอ๋อง และ หลิวปัง ทั้งสองผู้ซึ่งภายหลังได้ก่อตั้งราชวงศ์ในอนาคต) ปละทั้งดินแดนลุ่มแม่น้ำเหลืองได้เกิดการจราจลวุ่นวาย ไม่นานหลังจากการจลาจลครั้งแรก ผู้ปกครองแคว้นหนานไฮ่ เริน เสี่ยว ได้ล้มป่วยลงและได้เรียก เจ้า ถัวเพื่อฟังคำแนะนำเพื่อเป็นการสั่งเสีย เรินได้อธิบายถึงการที่แคว้นทางใต้มีชัยภูมิยุทธศาสตร์ดีและแนะนำให้สร้างอาณาจักรขึ้นโดยรวบรวมชาวจีนฮั่นที่ตั้งถื่นฐานอยู่ขึ้นเพื่อซ่องซุมกำลังต่อต้านกบฎที่กำลังจราจลในทางตอนเหนือและฟื้นฟูราชวงศ์ฉิน หลังจากที่เริน เสี่ยวได้สิ้นใจตาย เขาได้แต่งตั้งให้ เจ้า ถัว เป็นผู้สืบทอดตำแหน่งผู้ปกครองหนานไฮ่คนต่อไป
เจียง ไคเชก
ในปี ค.ศ. 1901 การปกครองของราชวงศ์ชิงได้ประสบแต่ความเหลวแหลกมาโดยตลอด ราชสำนักต้องพบภัยล่าอาณานิคมจากประเทศอังกฤษ ราชสำนักเป็นฝ่ายพ่ายแพ้ในสงครามฝิ่นจนถึงภายใต้พระนางซูสีไทเฮา
การปกครองยังคงล้มเหลวต่อเนื่อง พระนางไม่สามารถปกป้องประเทศจากการคุกคามจากชาติตะวันตกและญี่ปุ่นที่เริ่มเข้ามาล่าอาณานิคมและยึดครองประเทศจีนเช่นกัน เจียงจึงเริ่มมีแนวคิดอุดมการณ์ที่จะให้ประเทศจีนปกครองโดยชาวจีนและกอบกู้ฟื้นฟูประเทศขึ้น
จักรพรรดิคังซี
จักรพรรดิคังซีสวรรคตในปี พ.ศ. 2265 (ค.ศ. 1722) รวมระยะเวลาครองราชย์ยาวนานถึง 61 ปี นับเป็นจักรพรรดิที่ครองราชย์ยาวนานที่สุดพระองค์หนึ่งในประวัติศาตร์จีน ในยุคสมัยของพระองค์มีเรื่องการเกิดขึ้นต่าง ๆ มากมายเช่น ในนวนิยายต่างๆ ระบุว่าพระองค์นั้นสวรรคตจากการปลงพระชนม์ขององค์ชายสี่ หรือหย่งเจิ้น แต่ปัจจุบันมีการสันนิษฐานว่าพระองค์สวรรคตจากชราภาพเอง เป็นที่เลื่องลือจนถึงปัจจุบัน มีวรรณกรรมต่าง ๆ มากมายที่บอกเล่าถึงยุคสมัยนี้ ไม่ว่าจะเป็น นิยาย ละครโทรทัศน์ หรือ ภาพยนตร์ ที่มีการจัดสร้างหลายต่อหลายครั้งแม้ในปัจจุบัน เรื่องที่มีชื่อเสียงมากคือ นิยายกำลังภายในอิงประวัติศาสตร์ของ กิมย้ง เรื่อง อุ้ยเสี่ยวป้อ
ราชวงศ์ซ่ง
สำหรับเหวินเทียนเสียงนั้นถือเป็นขุนนางและนักกวีผู้มีชื่อเสียงเลื่องระบืออย่างยิ่งในฐานะผู้ยืดหยัดต่อต้านมองโกล และเป็นผู้ที่มีความซื่อสัตย์อย่างยิ่ง โดยบทกวี กั้วหลิงติงหยาง (过零丁洋) ซึ่งในสองวรรคสุดท้ายเขียนเอาไว้ว่า “นับแต่อดีตมามีผู้ใดบ้างที่เคยหนีจากความตายได้ จะเหลือทิ้งไว้ก็แต่เพียงหัวใจอันสัตย์ซื่อนี้ที่ส่องสว่างอยู่ในประวัติศาสตร์ (人生自古谁无死， 留取丹心照汗青。) ” เป็นประโยคที่คนจีนทุกคนยังท่องจำได้ขึ้นใจจนกระทั่งปัจจุบันค.ศ. 1279 ปีที่สองของรัชสมัยเสียงซิงของซ่งม่อตี้ กองทัพมองโกลยกทัพเข้าตีภูเขาหยาซานโดยคราวนี้ลู่ซิ่วฟูต้องแบกฮ่องเต้หลบหนีและหายสาบสูญไป ขณะที่จางซื่อเจี๋ยนั้นพลีชีพไปในการรบ จากเหตุการณ์นี้เองที่นักประวัติศาสตร์ถือว่าเป็นจุดสิ้นสุดของราชวงศ์ซ่งใต้
บูเช็กเทียน
ในปี ค.ศ. 688 พระนางบูเช็เทียนทรงยอมที่จะเสียแม่น้ำโล่ (อังกฤษ: Luo River; จีน: 洛水; พินอิน: Luò shuǐ; เป็นแม่น้ำที่ไหลผ่านเมืองลกเอี๋ยงในมณฑลเหอหนาน หรือที่เรียกว่าเป็นเมืองหลวงแห่งตะวันออก) พระนางบูเช็กเทียนทรงเรียกประชุมเชื้อพระวงศ์อาวุโสของราชวงศ์ถังซึ่งอยู๋ในตระกูลหลี่ในเมืองลั่วหยาง ทำให้เจ้าชายและเชื้อพระวงศ์เหล่านั้นต่างวิตกกังวลว่าจะเป็นแผนลวงในการลอบสังหารพวกตนเพื่อปกป้องพระราชบัลลังก์ของพระนาง พวกเขาจึงวางแผนต่อต้านพระนางบูเช็กเทียน อย่างไรก็ตามก่อนที่จะมีการวางแผนการทำรัฐประหารอย่างรัดกุมนั้น หลี่เจิน (อังกฤษ: Li Zhen; จีน: 李貞; พินอิน: Lǐ zhēn; ค.ศ. 627 - 12 ตุลาคม ค.ศ. 688) หรือเดิมคือ เจ้าชายจิ้งแห่งเยว่ หรือ เยว่จิ้งหวัง (อังกฤษ: Prince Jing of Yue; จีน: 越敬王; พินอิน: Yuè jìng wáng) และบุตรชายของเขา หลี่ชง (อังกฤษ: Li Chong; จีน: 李沖; พินอิน: Lǐ chōng; เสียชีวิต 22 กันยายน ค.ศ. 688) หรือเดิมคือ เจ้าชายแห่งหลังเซี่ย (อังกฤษ: Prince of Langye; จีน: 琅邪王; พินอิน: Láng xié wáng) ได้ลุกขึ้นมาต่อต้านเสียก่อน โดยใช้ฐานอยู่ในบริเวณยู่โจว (อังกฤษ: Yu Prefecture; จีน:豫州; พินอิน: Yùzhōu, ในปัจจุบันคือเมืองจู้หม่าเตี้ยน (อังกฤษ: Zhumadian; จีน: 驻马店; พินอิน: Zhùmǎdiàn) ในมณฑลเหอหนาน) และบริเวณโบว๋โจว (อังกฤษ: Bo Prefecture; จีน: 博州; พินอิน: Bó zhōu, ในปัจจุบันคือ iaocheng, มณฑลซานตง) ในขณะที่เจ้าชายราชวงศ์ถังคนอื่น ๆ ยังไม่พร้อม ทำให้หลี่เจินและหลี่ชงถูกกองกำลังของพระนางบูเช็กเทียนและกองกำลังพื้นเมืองโจมตีได้โดยสำเร็จอย่างรวดเร็ว พระนางบูเช็กเทียนจึงใช้โอกาสนี้จับกุมหลานชายของสมเด็จพระจักรพรรดิเกาจง หลี่หยวนเจีย (อังกฤษ: Li Yuanjia; จีน: 李元嘉; พินอิน: Lǐ yuánjiā) หรือเจ้าชายแห่งฮั่น และหลี่หลิงกุ้ย (อังกฤษ: Li Lingkui; จีน: 李靈夔; พินอิน: Lǐ líng kuí) หรือเจ้าชายแห่งหลู และเจ้าชายฉางเล่อ รวมถึงเชื้อพระวงศ์คนอื่น ๆ ในราชวงศ์ถังผู้สืบเชื้อสายตระกูลหลี่ได้ถูกบังคับให้ทำอัตนิบากกรรมไปทั้งสิ้น แม้แต่เซียวส่าวพระสวามีของเจ้าหญิงไท่ผิงซึ่งมีส่วนเกี่ยวข้องด้วยก็ถูกทรมานด้วยการอดอาหารและเสียชีวิตในที่สุด ต่อมาอีกหลายปีก็ยังมีแรงจูงใจทางการเมืองที่ทำให้เกิดการสังหารเหล่าสมาชิกเชื้อพระวงศ์ตระกูลหลี่อยู่อย่างต่อเนื่อง
จักรพรรดิหย่งเล่อ
พระราชภารกิจที่สำคัญอีกประการหนึ่งคือโปรดให้จัดสร้างกองเรือ “เป่าฉวน” ที่มีความยิ่งใหญ่ที่สุดในขณะนั้นมีทั้งสิ้น 62 ลำ ลำที่ยาวที่สุดวัดได้ 140 เมตร กว้าง 60 เมตร แต่ละลำประกอบด้วย ทหาร นายแพทย์ ล่าม นายกองเรือคือ เจิ้งเหอ (郑 和) ขันทีคนสนิทของพระองค์ที่เดินทางออกทะเลล่องไปทั่วโลก 7 ครั้งในรอบ 28 ปี ไปไกลถึง อินเดีย แอฟริกา นำสินค้าไปแลกเปลี่ยนกับชาติต่างๆ รวมทั้งเข้ามาถึงกรุงศรีอยุธยาตรงกับรัชกาลของสมเด็จเจ้านครอินทร์ และนำของหายากกลับมาถวายองค์จักรพรรดิ เจิ้งเหอนำกองทัพเรือจีนออกทะเลครั้งแรกเมื่อศักราชหหย่งเล่อปีที่ 3 เดือน 7 ตรงกับ พ.ศ. 1948 (ค.ศ. 1405) โดยออกเดินทางจากท่าเรือหลิวเจียก่าง มณฑลซูโจว หมิงเฉิงจู่สวรรคตขณะยกทัพกลับจากไปรบพวกมงโกลเมื่อเดือนสิงหาคม พ.ศ. 1967 (ค.ศ. 1424) พระศพถูกเชิญไปบรรจุที่สุสาน ฉานหลิง
กุยห้วย
ในปีต่อมา (พ.ศ. 763) โจโฉได้เสียชีวิตลง และโจผีได้ขึ้นครองอำนาจต่อ โจผีได้มอบตำแหน่งพระยามหาดไทย (Interior Marquis) แก่ กุยห้วย และมอบหมายให้ไปช่วยเตียวคับ (Zhang He) ในการดูแลการรุกรานจากทางจ็กก็กของขงเบ้งและเล่าปี่ ตลอดจนเพิ่มตำแหน่งผู้พิทักษ์แห่งชนเผ่าเกี๋ยง(Warlord Protector of the Qiang tribe) ซึ่งทำให้นับจากนี้กุยห้วยต้องรับผิดชอบชนเผ่านอกด่านนี้
บิต๊ก
ค.ศ. 194 โตเกี๋ยม เจ้าเมืองชีจิ๋วตายไปแล้ว เล่าปี่ได้ครองเมืองแทน ช่วงนั้นลิโป้เกิดการรบกับโจโฉที่กุนจิ๋ว ซึ่งโจโฉได้ชัยชนะ ลิโป้หนีตายและรีบขอความช่วยเหลือจากอ้วนเสี้ยว แต่อ้วนเสี้ยวส่งทหารช่วยโจโฉตีทางด้านหลัง ลิโป้เลยหนีไปพึ่งใบบุญเล่าปี่ บิต๊กกล่าวกับเล่าปี่ว่า“น้ำใจลิโป้นั้นหยาบช้าร้ายกาจดังเสือ บัดนี้ตกถังอยู่ แลท่านจะไปรับขึ้นมาไว้นั้น นานไปมีกำลังขึ้นก็จะทำอันตรายแก่คนทั้งปวง” แต่เล่าปี่ยังรับลิโป้เข้ามา สุดท้ายต้องเสียเมืองให้ลิโป้ตามที่บิต๊กคาดการณ์ไว้ ต่อมาบิต๊กได้ร่วมมือกับสองพ่อลูกตันกุ๋ย ตันเต๋ง ทำอุบายโดยให้ลิโป้กับตันก๋งรบกันเองที่ด่านเสียวกวน ให้บิต๊กกับบิดายึดเมือง ส่วนเสียวพ่ายตันเต๋งจะยึดไว้เอง เมื่อลิโป้หลงกลและจนตรอกอยู่ที่แห้ฝือ สุดท้าย ลิโป้ถูกจับประหารชีวิต ใน ค.ศ. 198
จักรพรรดิเจียชิ่ง
ในปลายรัชสมัย มีพระพลานามัยอ่อนแอ ด้วยทรงสูงพระชันษาประกอบกับการกลัดกลุ้มพระทัยอยู่บ่อยครั้งเกี่ยวกับราชภารกิจ สวรรคตในปี พ.ศ. 2363 (ค.ศ. 1820) พระชนมายุ 61 พรรษา รวมระยะเวลาที่ได้ทรงครองราชย์ 24 ปี และผู้ที่ครองราชย์สืบต่อมาคือ องค์ชายเหมี่ยนหนิง ภายหลังขึ้นครองราชย์ทรงพระนามว่า สมเด็จพระจักรพรรดิเต้ากวง
จักรพรรดิผู่อี๋
เหมา เจ๋อตง เริ่มต้นทำการการปฏิวัติทางวัฒนธรรมในปี พ.ศ. 2509 โดยกองกำลังเยาวชนกึ่งทหารซึ่งเป็นที่รู้จักในชื่อ ยุวชนแดง (Red Guard) มองผู่อี๋ว่าเป็นสัญลักษณ์ของจักวรรดิจีน ซึ่งถือว่าเป็นเป้าหมายที่ง่ายในการโจมตี ผู่อี๋อยู่ในสถานที่ภายใต้การคุ้มกันของสำนักรักษาความปลอดภัยท้องถิ่น ถึงแม้ว่าส่วนแบ่งอาหาร, ค่าตอบแทนและสิ่งของหรูหราอื่น รวมถึงโซฟาและโต๊ะของเขาจะถูกถอดออกไป ทำให้เขาไม่ถูกประจานในที่สาธารณะแบบที่หลายคนถูกกระทำอย่างเป็นธรรมดาสามัญในช่วงเวลานั้น แต่อย่างไรก็ตามผู่อี๋ก็เข้าสู่ช่วงวัยชราและมีสุขภาพย่ำแย่ลง ผู่อี๋ถึงแก่กรรมอย่างสามัญชนในกรุงปักกิ่งด้วยโรคมะเร็งในไตและโรคหัวใจล้มเหลวเมื่อวันที่ 17 ตุลาคม พ.ศ. 2510 ขณะมีอายุได้ 61 ปี
คิม ชอ-ซ็อน
อย่างไรก็ดีคิม ชอ-ซ็อนก็ไม่อาจจะทนเห็นการเป็นทรราชย์ของพระเจ้ายอนซัน(องค์ชายยอนซันกุน)ได้ จนในที่สุด ปี พ.ศ. 2048 ในกลางดึกคิม ชอ-ซ็อนก็ได้ตัดสินใจทูลเตือนพระเจ้ายอนซันที่กำลังทรงสำราญกับการแสดงของกองกิล-ตลกหลวงคนโปรด ด้วยถ้อยคำเผ็ดร้อนไม่กลัวเกรงจนพระเจ้ายอนซันบันดาลโทสะและยิงธนูใส่ทำให้คิมซูซอนเสียชีวิต ขณะนั้นมีอายุประมาณ 63-65 ปีโดยประมาณ
จักรพรรดิจิ่งไท่
ในพ.ศ. 2000 ฮ่องเต้จิ่งไถ่ประชวรหนัก บรรดาขุนนางพากันหารือว่าจะตั้งจูเจี้นเซินหรือจูเจี้ยนจี๋ขึ้นเป็นฮ่องเต้ดี แต่แล้วในวันนั้นทหารของไท่ซ่างหว่างก็เข้ายึดประตูวัง ยึดอำนาจตั้งตนเองกลับเป็นฮ่องเต้เสียใหม่ ฮ่องเต้จิ่งไถ่สิ้นพระชนม์ในวันนั้น ขุนนางฝ่ายของยูเฉียนจึงถูกประหารชีวิตไปมาก ข้อหาขบถทรยศต่อฮ่องเต้เจิ้งถง ฮ่องเต้เจิ้งถงทรงใช้รัชศกใหม่คือเทียนซุ่น ฮ่องเต้เทียนซุ่นทรงปลดฮ่องเต้จิ่งไถ่ลงเป็นเฉิงอ๋อง และไม่ให้ฝังรวมกับพระสุสานราชวงศ์หมิง จนฮ่องเต้ราชวงศ์หมิงใต้ตั้งเฉิงอ๋องกลับขึ้นเป็นฮ่องเต้ใหม่ในที่สุด
การทัพตามแนวชายแดนจีน-พม่า
ในวันที่ 25 มกราคม พ.ศ. 2504 ทหารจีนคอมมิวนิสต์ทั้งหมดได้ข้ามเส้นตายเดิมเข้ามาและโจมตีพื้นที่ทางเหนือและตะวันตกของแม่น้ำโขง หัวหน้ากลุ่มจีนคณะชาติ หลิว หยวนหลิน (柳元麟) ได้สั่งเคลื่อนย้ายกองกำลังไปยังแนวชายแดนลาว-พม่าในคืนเดียวกันนั้น ในวันต่อมา กองกำลังจีนคณะชาติที่ยังต่อสู่อยู่พ่ายแพ้ทั้งหมด ฝ่ายจีนคอมมิวนิสต์ได้ทำลายกองกำลังของจีนคณะชาติในพื้นที่ที่ได้รับอนุญาตให้เข้ามาปฏิบัติการและสามารถฆ่านายพลหลี่ ซิฉย่ง (李自雄) และไป๋ เซียงหลิน (白湘麟) ของฝ่ายจีนคณะชาติได้ มีเฉพาะกองกำลังจีนคอมมิวนิสต์จากซีเหมาที่ไปถึงบาซิลิไม่ทันเวลา ทำให้ฆ่าทหารฝ่ายจีนคณะชาติได้เพียง 274 คน ปฏิบัติการนี้สิ้นสุดลงเมื่อ 9 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2504 และถอนกำลังกลับไปจีน
ฝ่ายจีนคอมมิวนิสต์ประสบความสำเร็จในการผลักดันจีนคณะชาติออกจากฐานที่ตั้งที่ได้ยึดครองมาเป็นสิบปี สามารถเข้าควบคุมพื้นที่ตามแนวชายแดนจีน-พม่าได้ กลุ่มจีนคณะชาติที่หนีรอดได้ไปตั้งฐานที่มั่นใหม่ตามแนวชายแดนไทย-ลาวและยังดำรงอยู่จนถึงทุกวันนี้ สำหรักลุ่มจีนคณะชาติได้สูญเสียที่มั่นเดิมแต่ก็ยังรักษากำลังพลและอาวุธยุทโธปกรณ์ไปยังพื้นที่ใหม่ได้ แม้จะมีความอุดมสมบูรณ์น้อยกว่าเดิม กองทัพในฐานที่ตั้งใหม่ต้องพึ่งพาการผลิตและการค้าฝิ่นมากขึ้นและพื้นที่ที่พวกเขาควบคุมกลายเป็นส่วนหนึ่งของสามเหลี่ยมทองคำ
ชัยชนะของฝ่ายจีนคอมมิวนิสต์ในปฏิบัติการครั้งนี้ได้ก่อให้เกิดปัญหาตามมา ปัญหาสำคัญในการสู้รบของฝ่ายจีนคอมมิวนิสต์ได้แก่ การขาดแคลนความเข้าใจเกี่ยวกับสภาพแวดล้อมในพื้นที่ที่มีแม่น้ำ หุบเขาและพื้นที่ลาดชันจำนวนมาก แทบจะไม่มีถนน มีโรคติดต่อมาก ปัจจัยเหล่านี้ถูกมองข้ามในการวางแผนของฝ่ายคอมมิวนิสต์โดยมองจากฐานของพื้นที่หุบเขาที่ซับซ้อนน้อยกว่าในจีน ทำให้ปฏิบัติการครั้งแรก กองทัพจีนคอมมิวนิสต์ไปไม่ถึงเป้าหมายตามเวลาที่กำหนด การเคลื่อนไหวของฝ่ายจีนไปได้เพียง 30 กิโลเมตรต่อชั่วโมง ขาดความสามารถในการข้ามแม่น้ำอย่างรวดเร็ว ทำให้ไม่สามารถปิดล้อมฝ่ายจีนคณะชาติ จนสามารถหลบหนีไปได้
เจียง ไคเชก
เมื่อเจียงสังหารเถาเสร็จ เขาใช้เวลาส่วนใหญ่หนีหลบซ่อนกบดานที่เมืองเซี่ยงไฮ้ ในระหว่างนั้นเขาใช้เวลาส่วนใหญ่ไปกับการเขียนบทความด้านการทหาร และเขาก็ใช้ชีวิตเที่ยวเตร่สำมะเลเทเมา อีกทั้งยังเจ้าอารมณ์ ดื้อรั้น มีปากเสียงกับผู้คนบ่อยๆ ทำให้เพื่อนๆที่ร่วมงานต่างขยาดและไม่มีผู้อื่นกล้าเข้าใกล้ เจียงรู้สึกโดดเดี่ยวมากขึ้นเรื่อยๆ เขามักจะเข้าไปขลุกอยู่ในบาร์ ในไนต์คลับ ที่นั่นมีทุกอย่างที่เขาชื่นชอบ ทั้งสุราและสตรีอีกทั้งยังได้พบปะกับเพื่อนที่มีรสนิยมต่างกัน
จักรพรรดิเจิ้งถ่ง
ครั้น ค.ศ. 1449 พระชนม์ได้ 21 ชันษา จู ฉีเจิ้น นำทัพหลวงออกรบกับชาวมองโกลซึ่งนำโดยราชครูเหย่เซียน (也先太師; Esen Taishi) จากเผ่าหว่าล่า (瓦剌; Oirat) ณ ปราการถู่มู่ (土木) เสด็จไปครั้งนั้นมีขันทีหวัง เจิ้น เป็นที่ปรึกษาประจำทัพ แต่เกิดโกลาหล ทัพหลวงแตกพ่าย หวัง เจิ้น ถูกฆ่าตาย และจู ฉีเจิ้น ถูกมองโกลจับเป็นเชลย เหตุการณ์ครั้งนี้เป็นที่รู้จักในชื่อ วิกฤติถู่มู่ (土木之變)
หลี่จิ้ง (ขุนศึก)
ต่อมาใน พ.ศ. 1161 ภายหลังจากข่าวที่จักรพรรดิสุยหยางถูกปลงพระชนม์โดยขุนศึกของเขา อี้เหวินฮ่วยจี๋ มาถึงฉางอันหลี่หยวนก็ได้บีบบังคับให้จักรพรรดิสุยกงสละราชบัลลังก์ให้กับเขาและสถาปนาราชวงศ์ถังขึ้นหลี่จื้งก็ยังคงรับใช้ราชวงศ์ใหม่และสร้างวีรกรรมความกล้าหาญในการรบไว้หลายครั้งกระทั่งถึงแก่อสัญกรรมเมื่อวันที่ 2 กรกฎาคม พ.ศ. 1192 หรือก่อนที่จักรพรรดิไท่จงจะสวรรคตได้ไม่นานโดยหลี่จิ้งได้รับเกียรติอย่างสูงในการฝังศพที่สุสานของเขาที่ตั้งอยู่ใกล้สุสานหลวงของจักรพรรดิไท่จง
เต๊งไก๋
ใน ค.ศ. 194 โตเกี๋ยม ผู้ตรวจการแห่งชีจิ๋วกำลังถูกโจมตีอย่างหนักจากกองทัพของ โจโฉ โตเกี๋ยมขอความช่วยเหลือจากเต๊งไก๋เขาจึงส่งทหารในสังกัดคือ เล่าปี่ กวนอู และ เตียวหุย พร้อมกับทหารอีกหลายพันคนมาช่วยรบซึ่งโตเกี๋ยมได้ให้ทหารในสังกัดของตนมาร่วมรบกับทหารในสังกัดของเต๊งไก๋และเมื่อสงครามครั้งนี้สิ้นสุดลงโตเกี๋ยมได้ถึงแก่กรรมแต่ก่อนสิ้นใจเขาได้ขอร้องให้เล่าปี่มาเป็นผู้ตรวจการแห่งชีจิ๋วสืบต่อจากเขา
ซิหลง
ส่วนเรื่องการตายของเขา บางคนกล่าวไว้ว่า ซิหลงยกทัพพร้อมกับ สุมาอี้ ไปปราบเบ้งตัด ซิหลงถูกเบ้งตัดยิงเกาทัณฑ์โดนหน้าผากเสียชีวิตเมื่อปี ค.ศ.227 ขณะอายุได้ 59 ปี
เตียวเอ๊ก
เมื่อ ขงเบ้ง อัครมหาเสนาบดีและสมุหนายกแห่งจ๊กก๊กถึงแก่กรรมใน ค.ศ. 234 เตียวเอ๊กได้จับมือกับ เกียงอุย ขุนศึกผู้เป็นมือขวาคนสนิทของขงเบ้งในการปกป้องอาณาจักรจ๊กก๊กจนกระทั่ง จ๊กก๊กล่มสลาย ในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 263 เตียวเอ๊กและเกียงอุยจึงได้ยอมแพ้
เจียง ไคเชก
โดยในช่วงหลัง ค.ศ. 1945 การทำสงครามกับฝ่ายคอมมิวนิสต์ รัฐบาลเจียง ไคเชกเป็นฝ่ายแพ้ต้องอพยพไปตั้งรัฐบาลจีนคณะชาติที่ไต้หวันใน ค.ศ. 1949 ได้รับการสนับสนุนจากสหรัฐอเมริกาด้วยดีตลอดมาจนถึง ค.ศ. 1971 จีนคณะชาติที่ไต้หวันถึงถูกถอดออกจากการเป็นสมาชิกองค์การสหประชาชาติ เปิดทางให้สาธารณรัฐประชาชนจีนเข้าเป็นสมาชิกแทน
เจียงไคเชกเกิดที่เมืองเฟิงหัว มณฑลเจ้อเจียง ห่างจากเมืองท่าทางตะวันออกของเมืองหนิงโปไปเป็นระยะทาง 30 ไมล์ ในวัยเด็กเจียงมีชื่อเริ่มแรกว่า "จูไท่" ครอบครัวของเจียงมีฐานะที่ดีได้รับการเคารพนับถือจากผู้คนในเมือง บิดาของเจียง เจียง จ้าวกง () และมารดา หวัง ไคหยู่ () ทั้งคู่เป็นครอบครัวที่ทำการค้าเกลือและใบชา
กาเซี่ยง
กาเซี่ยงก่อนจะถึงแก่กรรมได้สั่งเสียลูกๆไว้ว่าให้ทำตนรักสันโดษไม่เด่นดังเพราะจะนำภัยมาสู่ตน และกาเซี่ยงก็สิ้นอายุขัยในวัย 77 ปี ซึ่งเมื่อกาเซี่ยงสิ้นแล้วพระเจ้าโจผีก็ได้แต่งตั้งกาเซี่ยงเป็น "เจ้าพระยาสมถะ" และได้รับการยกย่องจากเหล่าแม่ทัพนายกองของวุยก๊กมาก
จักรพรรดิเจียชิ่ง
สมเด็จพระจักรพรรดิเจียชิ่ง (จักรพรรดิชิงเหรินจง) ( 13 พฤศจิกายน พ.ศ. 2303 – 2 กันยายน พ.ศ. 2363) เป็นโอรสองค์ที่ 15 ของจักรพรรดิเฉียนหลง เดิมมีพระนามว่า หย่งเยี๋ยน (顒琰) เสด็จขึ้นครองราชย์เมื่อปี พ.ศ. 2339 (ค.ศ. 1796) เมื่อพระชนมายุได้ 37 พรรษา ภายหลังการสละราชสมบัติของจักรพรรดิเฉียนหลง พระราชบิดา แต่อำนาจในการปกครองแผ่นดินแท้จริงยังอยู่ในจักรพรรดิเฉียนหลง เมื่อจนถึงปีที่ 3 ที่ทรงครองราชย์ พ.ศ. 2342 (ค.ศ. 1799) จักรพรรดิเฉียนหลงได้สวรรคต และพระองค์จึงได้อำนาจในการปกครองอย่างแท้จริง
ยฺเหวียน ชื่อไข่
เดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 1908 จักรพรรดิกวังซฺวี่และพระนางฉือสี่สิ้นพระชนม์ในเวลาไล่เลี่ยกัน ร่ำลือกันว่า จักรพรรดิกวังซฺวี่ทำพินัยกรรมรับสั่งให้ประหารชีวิตยฺเหวียน ชื่อไข่ ยฺเหวียน ชื่อไข่ จึงชิงลาออกจากตำแหน่งทั้งปวงในเดือนมกราคม ค.ศ. 1909 อ้างว่า เพื่อไปรักษาโรคเกี่ยวกับเท้าที่หมู่บ้านหฺวันช่าง (洹上村) ในนครอันหยาง (安阳市) โดยให้องค์ชายไจ้เฟิง (載灃) ผู้สำเร็จราชการแทนจักรพรรดิผู่อี๋ พระมหากษัตริย์พระองค์ใหม่ เข้ารับตำแหน่งแทน
บูเช็กเทียน
ในปี ค.ศ. 674 จักรพรรดินีบูเช็กเทียนได้ทรงเรียก อู่ เฉิงซื่อ (อังกฤษ: Wu Chengsi; จีน: 武承嗣; พินอิน: Wǔ Chéngsì; เสียชีวิตเมือวันที่ 22 กรกฎาคม ค.ศ. 698) พระนัดดาของพระนางผู้เป็นบุตรของอู่ หยวนซวงกลับมาจากการถูกเนรเทศและให้รับตำแหน่งดยุกแห่งโจวสืบต่อด้วย
เจียง ไคเชก
เจียงได้เรียนหนังสือจบมัธยมเมื่อเขาอายุได้ 17 ปี เจียงวางแผนจะเรียนต่อในโรงเรียนกฎหมายแต่มีเหตุที่ทำให้กลับใจเขาได้พบกับเหล่าคนหนุ่มที่ได้ต่างทะยอยตัดหางเปียยาวแบบแมนจูทิ้ง เนื่องจากในขณะนั้นชาวแมนจูที่เข้ามาปกครองประเทศจีนได้มีประเพณีที่จะต้องบังคับให้ชายทุกคนไว้ผมทรงหางเปียยาว เมื่อเจียงถามคนกลุ่มนั้นเหตุใดจึงตัดหางเปียทิ้ง พวกเขากลับตอบว่า "เพื่อเป็นการต่อต้านความโหดร้ายและฉ้อฉลของราชสำนักชิง" ทำให้เจียงหันมาสนใจกับอาชีพทหารและล้มเลิกในการเรียนต่อในโรงเรียนกฎหมาย
เจียวจิ๋ว
เจียวจิ๋วถึงแก่กรรมเมื่อ ค.ศ. 270 ที่ ลกเอี๋ยง ตรงกับปีที่ 5 แห่งรัชสมัย จักรพรรดิจิ้นหวู่ หรือ  สุมาเอี๋ยน ปฐมจักรพรรดิแห่ง ราชวงศ์จิ้นตะวันตก
สงครามจีน–ญี่ปุ่นครั้งที่สอง
อย่างไรก็ตาม ในปี พ.ศ. 2473 ได้เกิดเหตุการณ์จลาจลระหว่างขุนศึกผู้ที่เคยร่วมมือกับพรรคก๊กมินตั๋งในระหว่างการเดินทางไกลขึ้นเหนือ กับรัฐบาลกลางของเจียง ไคเช็ก ยกตัวอย่างเช่น พรรคคอมมิวนิสต์จีน (CCP) ได้ก่อการจลาจลต่อรัฐบาลกลาง ภายหลังเหตุการณ์การสังหารหมู่ที่เมืองเซี่ยงไฮ้ ในปี พ.ศ. 2470 ดังนั้นรัฐบาลกลาง จึงได้พยายามเบี่ยงเบนความสนใจในเรื่องความไม่สงบภายในประเทศ โดยได้ประกาศ “นโยบายสงบภายในก่อนที่จะต้านทานภายนอก”
เป๊กตุ้น
หลังจากอ้วนเสีัยวเสียชีวิตในปี ค.ศ. 202 อ้วนซงบุตรชายและผู้สืบทอดตำแหน่งของอ้วนเสี้ยวยังคงความสัมพันธ์ฉันมิตรกับชนเผ่าอูหฺวัน เมื่ออ้วนซงพ่ายแพ้ให้กับโจโฉที่เป็นศัตรูของบิดาจำต้องหนีขึ้นไปทางเหนือและเข้าหลบภัยภายใต้การคุ้มครองของเป๊กตุ้นและเผ่าอูหฺวัน เป๊กตุ้นพยายามช่วยเหลืออ้วนซงในการกู้พื้นที่ทางตอนเหนือของจีนคืนจากโจโฉแต่ไม่ประสบผลสำเร็จ ในปี ค.ศ. 207 โจโฉยกทัพเข้ารบกับอ้วนซงและชนเผ่าอูหฺวัน กว่าที่ชนเผ่าอูหฺวันจะรู้ว่าโจโฉยกทัพมาโจมตีก็ช้าเกินไปแต่คงยังสามารถรวบรวมทหารได้หลายพันมารบกับข้าศึก ทัพทั้งสองฝ่ายปะทะกันในยุทธการที่เขาเป๊กลงสาน ใกล้เมืองหลิวเซีย (柳城 "หลิ่วเฉิง"; ปัจจุบันอยู่ทางตะวันตกเฉียงใต้ของเมืองเฉาหยาง มณฑลเหลียวหนิง) ระหว่างการรบ เป๊กตุ้นถูกจับตัวโดยหน่วย "ทหารเสือดาว" (虎豹騎) ที่นำโดยโจซุน ลูกพี่ลูกน้องของโจโฉ และภายหลังได้ถูกประหารโดยเตียวเลี้ยว ขุนพลของโจโฉ
ไฉ หรง
ไฉ หรง (柴榮; 27 ตุลาคม ค.ศ. 921 – 27 กรกฎาคม ค.ศ. 959) หรือ กัว หรง (郭榮) และเป็นที่รู้จักตามชื่อวัดประจำรัชกาลว่า ชื่อจง (世宗) เป็นกษัตริย์องค์ที่สองของราชวงศ์โจวยุคหลังในประเทศจีนสมัยห้าราชวงศ์สิบอาณาจักร อยู่ในราชสมบัติตั้งแต่ ค.ศ. 954 จนสิ้นชีวิต
ไฉ จงซฺวิ่น
ไฉ จงซฺวิ่น ตามสำเนียงกลาง หรือ จิวซาซือ ตามสำเนียงฮกเกี้ยน (柴宗訓; 14 กันยายน 953 – 973) หรือชื่ออื่นว่า กัว จงซฺวิ่น (郭宗訓) และเมื่อตายแล้วได้นามว่า ปูชนียกษัตริย์ (恭帝) เป็นกษัตริย์องค์ที่สามและองค์สุดท้ายแห่งราชวงศ์โจวยุคหลังในประเทศจีนสมัยห้าราชวงศ์สิบอาณาจักร
เฉิน ฉีเหม่ย์
ในปี ค.ศ. 1911 หลังการก่อการกำเริบอู่ชาง กองกำลังของเฉินเข้ายึดเมืองเซี่ยงไฮ้ไว้ได้ จากนั้นเขาก็ทำหน้าที่ผู้ว่าการรัฐทหารในภูมิภาคนี้ เขาหนีไปญี่ปุ่นกับ ดร.ซุน ยัตเซ็น หลังจากความล้มเหลวของการปฏิวัติต่อต้านเผด็จการของยฺเหวียน ชื่อไข่ พวกเขาก็ได้ก่อตั้งพรรคคณะจีนปฏิวัติซึ่งต่อมาได้กลายมาเป็นพรรคก๊กมินตั๋ง หรือจีนคณะชาติ ขณะที่เขากำลังจะกลับไปเซี่ยงไฮ้เพื่อทำการปฏิวัติอีกรอบเขาได้ถูกคนของยฺเหวียน ชื่อไข่ ลอบยิงสังหารเมื่อวันที่ 18 เดือนพฤษภาคม ค.ศ. 1916 การลอบสังหารมีการสันนิษฐานว่าน่าจะเป็นคำสั่งของ จาง จงชาง นายพลขุนศึกที่จงรักภักดีต่อยฺเหวียน ชื่อไข่
จีนเป็ง
จิน เป็ง หรือจีนเป็ง(Chin Peng; 陳平) มีชื่อจริงว่าอองบุนหัว (Ong Boon Hua; 王文華)เกิดเมื่อ 21 ตุลาคม พ.ศ. 2467 เป็นผู้นำพรรคคอมมิวนิสต์มลายาซึ่งต่อต้านลัทธิจักรวรรดินิยม ด้วยการสู้รบแบบกองโจรระหว่างเหตุฉุกเฉินของมลายา ต่อสู้กับกองทัพอังกฤษเพื่อก่อตั้งรัฐคอมมิวนิสต์ที่เป็นเอกราช และหลัง พ.ศ. 2509 เป็นการต่อสู้เพื่อเปลี่ยนมาเลเซียให้เป็นรัฐคอมมิวนิสต์ จนกระทั่งลงนามในข้อตกลงสันติภาพกับรัฐบาลมาเลเซียใน พ.ศ. 2532 จิน เปงเสียชีวิตที่กรุงเทพฯ เมื่ออายุ 88 ปี ก่อนเสียชีวิต เขาลี้ภัยในประเทศไทยโดยได้รับอนุญาตให้กลับเข้ามาเลเซียได้เพื่อลงนามในข้อตกลงเมื่อ พ.ศ. 2532
จิน เปงเกิดเมื่อ 21 ตุลาคม พ.ศ. 2467 ในครอบครัวชนชั้นกลางในชื่อ ออง บุนหัวในหมู่บ้านริมทะเลเมืองซิเตียวัน รัฐเประก์ พ่อของเขามาที่เมืองนี้ใน พ.ศ. 2463 และทำธุรกิจซ่อมจักรยาน โดยได้รับความช่วยเหลือจากหุ้นส่วนในสิงคโปร์ เขาเข้าเรียนในโรงเรียนภาษาจีนในซิเตียวัน ต่อมา ใน พ.ศ. 2480 เขาเข้าร่วมในสมาคมสนับสนุนการต่อต้านศัตรูของชาวจีนซึ่งก่อตั้งเพื่อช่วยเหลือจีนต่อต้านการรุกรานของญี่ปุ่น ในเวลานั้น เขายังไม่ได้นิยมคอมมิวนิสต์ เขาเข้าร่วมกิจกรรมต่อต้านญี่ปุ่นในโรงเรียน เป็นผู้สนับสนุนซุน ยัตเซ็น จนราว พ.ศ. 2482 จึงหันมานิยมคอมมิวนิสต์
ขับเจ้ง
ขับเจ้งถึงแก่กรรมที่ลกเอี๋ยงเมื่อ ค.ศ. 278 ในรัชสมัย จักรพรรดิจิ้นหวู่ตี้ หรือ สุมาเอี๋ยน ปฐมจักรพรรดิแห่ง ราชวงศ์จิ้นตะวันตก
จักรพรรดิเทียนฉี่
จักรพรรดิเทียนฉี่สวรรคตในปี ค.ศ. 1627 (พ.ศ. 2170) ขณะพระชนม์เพียง 22 พรรษา องค์ชายจูหยูเจี้ยน พระราชอนุชาจึงขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิฉงเจิน โดยในรัชกาลของจักรพรรดิฉงเจินนี้ ราชวงศ์หมิงต้องล่มสลายลงเพราะพ่ายแพ้แก่กองทัพแมนจู และองค์จักรพรรดิทรงทำอัตวินิบาตกรรม (ปลงพระชนม์เอง) เมื่อ ค.ศ. 1644 (พ.ศ. 2187) ขณะพระชนม์เพียง 33 พรรษา
บูเช็กเทียน
ในปี ค.ศ. 675 พระอาการประชวรของสมเด็จพระจักรพรรดิเกาจงหนักขึ้น พระองค์จึงมีพระราชปรารภให้แต่งตั้งจักรพรรดินีบูเช็กเทียนเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ แต่เสนาบดีฮ่าวฉู้จิ้น (อังกฤษ: Hao Chujun; จีน: 郝處俊; พินอิน: Hǎochùjùn; ค.ศ. 607–681) และข้าราชการชื่อ หลีอี้หย่าน (อังกฤษ: Li Yiyan; จีน: 李義琰; พินอิน: Lǐyìyǎn; เสียชีวิตในปี ค.ศ. 688) คัดค้านพระองค์ในเรื่องนี้ จักรพรรดิเกาจงจึงยังมิได้แต่งตั้งจักรพรรดินีบูเช็กเทียนเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์
จ้าว ปิ่ง
จ้าว ปิ่ง (; 12 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1272 – 19 มีนาคม ค.ศ. 1279) บางทีเรียก ซ่งตี้ปิ่ง (宋帝昺; "ปิ่งจักรพรรดิซ่ง") เป็นจักรพรรดิองค์ที่ 18 และองค์สุดท้ายของราชวงศ์ซ่ง (宋朝) แห่งจักรวรรดิจีน และเมื่อแบ่งราชวงศ์ซ่งออกเป็นสมัยเหนือกับสมัยใต้ นับเป็นจักรพรรดิองค์ที่ 9 และองค์สุดท้ายของราชวงศ์ซ่งใต้ (南宋朝) เสวยราชย์ราว 313 วันตั้งแต่ ค.ศ. 1278 จนสิ้นพระชนม์ใน ค.ศ. 1279
สวนจี้ชั่ง
หลังจากฉิน เหลียง เสียชีวิต ฉิน เยา (Qin Yao) หลานของเขา ก็รับมรดกต่อ ฉิน เยา เป็นรองผู้อำนวยการสำนักตรวจการ เป็นผู้ว่าการมณฑลหูก่วง และเป็นสมาชิกพรรคป่าบูรพา (東林黨) ในปี 1591 ฉิน เยา ถูกถอดจากตำแหน่งหลังจากจาง จวีเจิ้ง (张居正) อาจารย์ของเขา ถูกกล่าวโทษ ฉิน เยา จึงเดินทางกลับเมืองอู๋ซีด้วยความเศร้าหมอง โดยหวังว่า สวนอันงดงามจะช่วยให้จิตใจของเขาดีขึ้น และเปลี่ยนชื่อสวนเป็น "จี้ชั่ง" โดยได้รับแรงบันดาลใจจากบทกวีของหวัง ซีจือ (王羲) ที่กล่าวว่า "จี้ชั่งชันฉุ่ยอิน" (寄畅山水荫) แปลว่า "พึ่งพิงความยิ่งใหญ่ของเขาสูงและสายน้ำเพื่อบรรลุสู่ความสงบสุข" (resort to the supremacy of mountains and waters to attain the pleasure)
สาธารณรัฐจีน (ค.ศ. 1912–1949)
ดร.ซุนได้ฟื้นฟูพรรคก๊กมินตั๋งอีกครั้งในเดือนตุลาคม ค.ศ. 1919 ทั้งนี้ดร.ซุนมิได้หมดหวังท้อแท้เขายังได้มีความหวังที่จะรวมประเทศจีนอีกครั้ง โดยมี เจียง ไคเชก ลูกศิษย์ผู้สืบทอดเจตนารมย์ของเขาได้กรีฑาทัพรวมชาติขึ้นเหนือเพื่อล้มล้างรัฐบาลเป่ยหยางที่ปักกิ่งในตอนเหนือหรือการกรีฑาทัพขึ้นเหนือ อย่างไรก็ตาม ดร.ซุนกลับขาดแคลนการสนับสนุนด้านการทหารที่เพียงพอและมีงบประมาณที่จำกัด ในขณะเดียวกันรัฐบาลเป่ยหยางได้พยายามต่อสู้ดิ้นรนที่จะยื้อเวลาอยู่ในอำนาจต่อไป
ในระหว่างสงครามโลกครั้งที่หนึ่งที่ได้ปะทุขึ้น ประเทศจีนได้ถูกบรรดาชาติตะวันตกและจักรวรรดิญี่ปุ่นบีบบังคับให้เข้าร่วมฝ่ายสัมพันธมิตรและประกาศสงครามกับเยอรมนี รัฐบาลเป่ยหยางยอมปฏิบัติตามโดยไม่มีเงื่อนไข มีการยึดทรัพย์จับเชลยชาวเยอรมันในจีนและได้ส่งอาหาร, แรงงานไปช่วยฝ่ายสัมพันธมิตรในการรบ แต่ในปี ค.ศ. 1919 เมื่อสงครามโลกครั้งที่หนึ่งยุติลง ถึงแม้จีนจะอยู่ฝ่ายสัมพันธมิตรตามหลักมีสิทธิ์เป็นผู้ชนะสงคราม แต่หลังสงครามสิ้นสุดลงประเทศจีนกลับเป็นฝ่ายถูกเอารัดเอาเปรียบ สนธิสัญญาแวร์ซายได้ปล่อยให้สัมปทานของเยอรมนีในมณฑลชานตงของจีนต้องถูกโอนให้แก่ญี่ปุ่นแทนที่จะถูกโอนกลับมาอยู่ภายใต้การปกครองของจีน
อีกทั้งญี่ปุ่นยังได้พยายามรื้อฟื้นประเด็นข้อเรียกร้อง 21 ประการเพื่อขูดรีดผลประโยชน์จากจีนอีกครั้ง ประกอบกับบรรดาประเทศตะวันตกและญี่ปุ่นไม่ยอมแก้ไขยอมให้สิทธิสภาพนอกอาณาเขตคืนแก่จีน จนทำให้ชาวจีนโกรธแค้นเป็นอย่างมากทำให้เกิดการประท้วงของนักศึกษาต่อต้านรัฐบาลที่ยอมอ่อนข้อเพิกเฉยต่อสนธิสัญญาแวร์ซายโดยกลุ่มปัญญาชน นำไปสู่การเดินขบวนเรียกร้องความเป็นธรรมหรือเป็นที่รู้จักกันในเหตุการณ์ ขบวนการ 4 พฤษภาคม
การเดินขบวนเคลื่อนไหวในครั้งนี้เกิดการรับเอาอิทธิพลแนวคิดลัทธิมากซ์มาเผยแพร่ทำให้รากฐานของแนวความคิดลัทธิคอมมิวนิสต์ได้เริ่มถือกำเนิดขึ้นเป็นครั้งแรกอย่างแพร่หลายในหมู่ปัญญาชนและนักศึกษา จนท้ายที่สุดได้นำไปสู่การก่อตัวของพรรคคอมมิวนิสต์จีนในภายภาคหน้า
จ้าว ปิ่ง
มองโกลส่งขุนพลจาง หงฟ่าน (張弘範) นำทัพมาปราบปราม ส่วนทัพซ่งมีจาง ชื่อเจี๋ย เป็นผู้นำ สองฝ่ายรบกันในยุทธการหยาเหมิน (厓門戰役) ราชวงศ์ซ่งแพ้ ครั้นวันที่ 19 มีนาคม ค.ศ. 1279 เมื่อทราบว่า รบแพ้ ขุนนางลู่ ซิ่วฟู จึงอุ้มจ้าว ปิ่ง วัยเจ็ดชันษา ไปกระโจนลงน้ำถึงแก่ความตายด้วยกัน นับเป็นจุดสิ้นสุดของราชวงศ์ซ่ง
เขมรแดง
พล พต ถึงแก่กรรมเมื่อวันที่ 15 เมษายน พ.ศ. 2541 โดยที่ยังไม่ได้รับการพิจารณาคดีสังหารหมู่ประชาชนในช่วงที่เขมรแดงยังมีอำนาจอยู่แต่อย่างใด เช่นเดียวกันกับตา ม็อก อดีตผู้บัญชาการเขมรแดง ที่ถึงแก่กรรมเมื่อวันที่ 21 กรกฎาคม พ.ศ. 2549 ระหว่างการควบคุมตัวจากรัฐบาลกัมพูชาเพื่อรอพิจารณาคดี ปัจจุบัน มีเพียงคัง เค็ก เอียว (หรือที่รู้จักกันในชื่อ “ดุช”) อดีตหัวหน้าค่ายกักกันตวล สเลง และนวน เจีย อดีตสมาชิกระดับผู้นำ เท่านั้นที่ถูกนำตัวมาพิจารณาโทษจากศาลพิเศษซึ่งตั้งขึ้นเพื่อพิจารณาคดีของอดีตกลุ่มผู้นำเขมรแดงโดยเฉพาะ โดยได้เริ่มการพิจารณาตั้งแต่ พ.ศ. 2550 เป็นต้นไป
คิมจงจิก
หลังจากเขาถึงแก่กรรมเมื่อวันที่ 19 สิงหาคม พ.ศ. 2035 งานเขียนของเขาชิ้นหนึ่งที่ชื่อ ความเสียใจต่อพระองค์ผู้ทรงธรรม กลายเป็นชนวนเหตุที่ทำให้เกิด เหตุการณ์สังหารหมู่ปราชญ์ครั้งที่ 1 หรือ การสังหารหมู่ปราชญ์ปีมูโอ เมื่อ พ.ศ. 2041 ภายใต้การปกครองของ เจ้าชายย็อนซัน พระราชาลำดับที่ 10
เฉาไก้
หลังจากซ่งเจียงมาเข้าร่วมกับค่ายเขาเหลียงซานแล้ว เฉาไก้ก็ให้ซ่งเจียงนำทัพปราบปรามศัตรูหลายครั้ง โดนตนเองอยู่รักษาค่ายและคอยส่งกำลังสนับสนุนให้ ครั้งหนึ่งเฉาไก้ได้นำทัพปราบปรามป้อมตระกูลเจิงด้วยตนเอง สาเหตุจากการที่ต้วนจิ่งจู้ได้นำม้าสิงโตหยก(玉獅子)มามอบแด่เฉาไก้ แต่ระหว่างทางถูกทหารจากป้อมตระกูลเจิงแย่งชิงไป ทั้งยังทำร้ายหลิวถังจนได้รับบาดเจ็บและยังได้เขียนคำสบประมาทค่ายเหลียงซานไว้อีกด้วย สงครามกับป้อมตระกูลเจิงครั้งนี้เอง ทำให้เฉาไก้ได้รับบาดเจ็บสาหัสจากการถูกลูกศรอาบยาพิษของสื่อเหวินกงปักเข้าที่กลางหน้าผาก ต่อมาไม่นานเฉาไก้ก็เสียชีวิตลง แต่ก่อนตายเฉาไก้ได้หักลูกธนูนั้นเป็นสองท่อน แล้วสั่งเสียว่าใครจับสื่อเหวินกงได้ก็จะได้เป็นผู้นำแห่งเหลียงซานต่อจากตน
ซ่งเจียงและคหบดีใหญ่ที่เพิ่งเข้าร่วมกองทัพนามว่าหลูจุ้นอี้ ได้รับลูกธนูไปคนละท่อน และยกทัพเข้าตีป้อมตระกูลเจิง หลูจุ้นอี้สามารถจับกุมสื่อเหวินกงได้สำเร็จ แต่ไม่ยอมรับตำแหน่งหัวหน้า และได้ทำการยกย่องซ่งเจียงเป็นหัวหน้าค่ายเหลียงซานสืบต่อจากเฉาไก้ ซ่งเจียงจึงประหารชีวิตสื่อเหวินกงแล้วนำศีรษะสื่อเหวินกงมาเซ่นดวงวิญญาณเฉาไก้ นับแต่นั้นเป็นต้นมา ซ่งเจียงและพี่น้องทั้ง108คนก็ได้ปกครองเขาเหลียงซาน
เมืองแมนแดนสันติ
หง ซิ่วเฉฺวียน เริ่มออกหน้าต่อต้านรัฐบาลในพื้นที่กว่างซีเมื่อ ค.ศ. 1850 ต่อมา หง ซิ่วเฉฺวียน ประกาศตั้งประเทศใหม่ เรียกว่า "เมืองแมนแดนสันติ" ในวันที่ 11 เดือน 1 (ตรงกับวันที่ 11 มกราคม ค.ศ. 1851) อันเป็นวันคล้ายวันเกิดของตน โดยตั้งตนเป็นกษัตริย์แห่งประเทศดังกล่าว เรียกว่า "เจ้าฟ้า" (天王) เขาตั้งเฝิง ยฺหวินชาน เป็นที่ปรึกษาในการกบฏ และเป็นผู้บริหารเมืองแมนแดนสันติ แต่ไม่นาน เฝิง ยฺหวินชาน ก็เสียชีวิตใน ค.ศ. 1852
จักรพรรดิเหลียวไท่จง
แต่เมื่อสือจิ้งถังสิ้นชีพลง ผู้สืบทอดตำแหน่งต้องการเป็นอิสระจากต้าเหลียว จักรพรรดิเหลียวไท่จงจึงยกกองทัพลงใต้บุกยึดเมืองไคฟง เมืองหลวงของราชวงศ์โฮ่วจิ้นได้สำเร็จ แต่เนื่องจากทรงไม่ได้เตรียมกองเสบียงมา เหล่าทหารจึงต้องออกปล้นเสบียงของชาวบ้านตลอดทางที่ผ่าน จึงทำให้ได้รับการต่อต้านอย่างหนักจากชาวบ้าน กองทัพเหลียวจึงต้องถอยร่นกลับขึ้นเหนือ และจักรพรรดิเหลียวไท่จงสวรรคตอย่างกะทันหันระหว่างการถอยร่นกลับขึ้นเหนือในครั้งนี้
เจียง ไคเชก
เจียงรู้สึกตื่นเต้นและชื่นชมความกล้าหาญของนักปฏิวัติพวกนี้และคิดว่าเขาควรจะถือปืน หัดวางแผน เคลื่อนไหวทางการเมืองเหมือนนักปฏิวัติบ้าง เขาตัดทรงผมหางเปียแบบแมนจูทิ้งในที่สุด
ฤดูร้อนในช่วงปิดเทอมปีนั้นเอง เจียงก็กลับเจ้อเจียงมาเยี่ยมแม่ จากนั้นเดินทางไปเซี่ยงไฮ้ เขากับเฉินฉีเหม่ยรับหน้าที่ปล้นสถานที่ราชการ ช่วยเหลือชาวบ้านที่ถูกทางการกลั่นแกล้งรังแกและลอบสังหารเจ้าหน้าที่ในราชสำนักชิงอยู่หลายครั้ง จนชื่อของเขาก็เข้าไปอยู่ในบัญชีดำของกรมตำรวจ กิจกรรมปล้น-ฆ่าเป็นส่วนหนึ่งของสงครามจรยุทธ์และมันก็ทำให้สังคมแยกไม่ออกว่าใครเป็นพวกปฏิวัติ ใครเป็นพวกโจรนักเลง
ซินเป๋ง
ซินเป๋งแต่เดิมรับใช้ ฮันฮก เจ้าเมืองกิจิ๋วเมื่อฮันฮกถึงแก่กรรมจึงได้มารับใช้อ้วนเสี้ยวโดยทำหน้าที่เป็นปรึกษาให้กับ อ้วนถำ บุตรชายคนโตของอ้วนเสี้ยวต่อมาเมื่ออ้วนเสี้ยวกระอักเลือดตายภายหลัง ยุทธการที่กัวต๋อ โจโฉ ได้ชักชวนให้มารับใช้แต่ซินเป๋งได้ปฏิเสธไปขณะที่ ซินผี ผู้เป็นน้องชายกลับไปรับใช้โจโฉแทนส่วนซินเป๋งยังคงรับใช้อ้วนถำจนถึงแก่กรรมใน ค.ศ. 204
จักรพรรดิซา ล็อง
ในปีค.ศ. 1781 องเชียงสือแกล้งป่วย หลอกล่อให้โด๋ ทัญ เญินมาพบยังที่พักของตน เมื่อโด๋ ทัญ เญินมาพบแล้วเหงียน ฟุก อั๊ญให้ทหารสังหารโด๋ ทัญ เญินเสียชีวิต ด้วยเหตุผลที่ไม่ปรากฏในประวัติศาสตร์ นักประวัติศาสตร์สันนิษฐานว่าโด๋ ทัญ เญินผู้มีชัยชนะเหนือกบฎเต็ยเซินที่เมืองซาดิ่ญอาจเปรียบเสมือนเป็นหอกข้างแคร่สำหรับเหงียน ฟุก อั๊ญ การสังหารโด๋ ทัญ เญินทำให้ฝ่ายตระกูลเหงียนสูญเสียขุนพลผู้มีความสามารถ เปิดโอกาสให้กบฏเต็ยเซินเข้ายึดครองเมืองซาดิ่ญอีกครั้ง เมื่อเสียเมืองซาดิ่ญให้แก่เต็ยเซินอีกครั้ง เหงียนฟุกอั๊ญจึงหลบหนีไปยังเกาะฟู้ก๊วก (Phú Quốc) เจิว วัน เตี๋ยป (Châu Văn Tiếp, 朱文接) ยกทัพยึดเมืองซาดิ่ญมาจากเต็ยเซินและมอบให้แก่เหงียน ฟุก อั๊ญ เหงียน ฟุก อั๊ญกลับเข้าเมืองซาดิ่ญเป็นครั้งที่สามและอยู่ได้เพียงไม่ถึงปีกบฎเต็ยเซินยึดเมืองซาดิ่ญไปได้อีกครั้ง เหงียนฟุกมันน้องชายของเหงียนฟุกอั๊ญถูกสังหาร เหงียนฟุกอั๊ญและเจิววันเตี๋ยปหลบหนีไปยังเกาะฟูก๊วกแต่ทว่าทัพของกบฎเต็ยเซินติดตามมาจนถึงเกาะทำให้เหงียนฟุกอั๊ญต้องหลบหนีต่อไปยังเกาะรง (Koh Rong จังหวัดสีหนุวิลล์ในปัจจุบัน) จนกระทั่งพระยาชลบุรีออกตระเวนสลัดพบกับองเชียงสือที่เกาะกระบือ พระยาชลบุรีได้เชื้อเชิญให้องเชียงสือเหงียนฟุกอั๊ญเข้ามาขอพึ่งพระบรมโพธิสมภารพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก เหงียนฟุกอั๊ญพร้อมกับมารดาภรรยาครอบครัวและเจิววันเตี๋ยปเดินทางมาถึงยังกรุงรัตนโกสินทร์ในที่สุด
เจียง ไคเชก
ในบันทึกของเจียง เขาเขียนพรรณนาถึงมารดาของเขาในฐานะที่เป็นศูนย์รวมของลัทธิขงจื้อ เพราะมารดาของเขามีอิทธิพลอย่างมากในวัยเด็ก เขาได้เติบโตภายใต้การเลี้ยงดูของมารดา มารดาของเจียงได้อบรมสั่งสอนให้เขาเติบโตมามีความเป็นสุภาพบุรุษอีกทั้งยังสอนถึงหลักคุณธรรมแบบจีนโบราณ เมื่อเจียงสูญเสียบิดาเมื่อเขามีอายุได้ 9 ปี ครอบครัวของเจียงมีเพียงมารดาที่ทำหน้าที่พยุงฐานะของครอบครัว มารดาของเจียงได้ทำงานหนักประหยัดอดออมและเสียสละอย่างมากเพื่อให้เจียงได้เล่าเรียนหนังสือ ในภายหลังเจียงได้ตระหนักมากขึ้นถึงประเด็นครอบครัวของเขาในวัยเด็ก ขณะที่กล่าวคำปราศรัยให้แก่สมาชิกพรรคก๊กมินตั๋งในปี ค.ศ. 1945 ว่า
กิมสวน
กิมสวน (เสียชีวิต ค.ศ. 209) มีชื่อในสำเนียงจีนกลางว่า จินเสฺวียน () มีชื่อรองว่าเยฺหวียนจี () เป็นตัวละครในวรรณกรรมอิงประวัติศาสตร์เรื่องสามก๊กที่มีตัวตนจริงในประวัติศาสตร์ในยุคสามก๊ก เป็นขุนศึกในปลายยุคราชวงศ์ฮั่นตะวันออก เป็นเจ้าเมืองบุเหลงซึ่งเป็นหัวเมืองหนึ่งในแคว้นเกงจิ๋ว
จักรพรรดินีเซี่ยวเชิ่งเซี่ยน
ในที่สุดเมื่อปี ค.ศ.1777 ฉงชิ่งหวงไท่โฮ่วเสด็จสวรรคต ขณะมีพระชนมายุรวม 85 พรรษา พระราชพิธีพระบรมศพถูกจัดขึ้นอย่างยิ่งใหญ่ โดยมีจักรพรรดิเฉียนหลงคอยเป็นแม่งานดูแลการจัดงานด้วยพระองค์เอง เพื่อแสดงถึงความกตัญูกตเวทิตาต่อบุพการี พระบรมศพถูกฝังที่พระสุสานหลวงชิงตะวันตก ในมลฑลเห่อเป่ย ภายหลังสวรรคตจึงได้รับการเฉลิมพระนามว่า จักรพรรดินีเสี้ยวเชิ่งเซี่ยน
กุยแก
กุยแกเป็นผู้ที่ได้ชื่อว่าเฉลียวฉลาดมาก อาจเทียบได้กับขงเบ้งของเล่าปี่ ทว่าทั้งคู่ไม่มีโอกาสได้ประชันฝีมือกัน เพราะกุยแกเสียชีวิตเสียก่อน ด้วยป่วยตายที่เมืองลกเอี๋ยงในวัยเพียง 38 ปี ระหว่างที่โจโฉทำสงครามติดตามอ้วนซง และอ้วนถำ บุตรชายของอ้วนเสี้ยว ที่หนีไป ภายหลังอ้วนเสี้ยวตายไปแล้ว ก่อนตาย กุยแกได้เขียนจดหมายถึงโจโฉว่า ไม่จำเป็นต้องไล่ติดตามคนทั้ง 2 ไปไกล เพราะไม่นานทั้ง 2 จะแตกกันเองและจะมีผู้จัดการให้ในที่สุด ซึ่งก็ปรากฏเป็นจริงดังคำของกุยแก เพราะเมื่ออ้วนซงและอ้วนฮีหนีไปอยู่กับกองซุนข้อง กองซุนข้องระแวงคนทั้ง 2 อยู่แล้ว จึงฆ่าและตัดหัวมามอบให้แก่โจโฉ
เปาบุ้นจิ้น
เปา เจิ่ง ในภาษาจีนมาตรฐาน หรือ เปาจิ้น ในภาษาจีนฮกเกี้ยน (; 11 เมษายน ค.ศ. 999 — 20 พฤษภาคม ค.ศ. 1062) วรรณกรรมเรียก เปา เหวินเจิ่ง ในภาษาจีนมาตรฐาน หรือ เปาบุ้นจิ้น ในภาษาจีนฮกเกี้ยน (包文拯) เป็นข้าราชการชาวจีนในรัชสมัยจักรพรรดิเหรินจงแห่งราชวงศ์ซ่งของจักรวรรดิจีน ตลอดเวลา 25 ปีที่รับราชการนั้น เปา เจิ่ง แสดงออกซึ่งความซื่อสัตย์สุจริตและเป็นกลางอย่างเสมอหน้า ในระหว่าง ค.ศ. 1057 ถึง 1058 เขาได้เป็นผู้ว่าการนครไคเฟิง เมืองหลวงของราชวงศ์ซ่ง และได้ริเริ่มการเปลี่ยนแปลงหลายประการในระบบราชการเพื่ออำนวยความสะดวกให้แก่ปวงชนผู้เดือดร้อน ทำให้เขาได้รับยกย่องจนกลายเป็นตำนาน ในช่วงชีวิตราชการของเขา เขายังได้รับฉายาว่า เปาชิงเทียน (包青天; "เปาผู้ทำให้ฟ้ากระจ่าง") เพราะได้ช่วยเหลือคนธรรมดาสามัญให้รอดพ้นจากการฉ้อราษฎร์บังหลวง
เจียง ไคเชก
ในช่วงที่เจียงเริ่มเรียน เขามีความสนใจในการสงครามอย่างมาก มีการเล่นเอาไม้มาทำเป็นดาบและอาวุธจำลองเป็นสนามรบหลังเลิกเรียนอยู่เป็นประจำ โรงเรียนประถมของเจียงได้สอนวิชาลัทธิขงจื้อและปรัชญาจีนโบราณ เจียงจึงได้เปลี่ยนชื่อจาก "จูไท่" เป็น ไคเชก (介石) ในสำเนียงแบบเจ้อเจียง หรือ เจี้ยฉือ ในสำเนียงภาษาจีนกลาง ที่แปลว่า หินบริสุทธิ์ เมื่อเจียงอายุได้ 14 ปี มารดาของเจียงได้จัดให้เจียงแต่งงานกับภรรยาชาวชนบทอายุ 19 ปี นามว่า เหมา ฟูเหมย (毛福梅) แต่เจียงกลับไม่ชอบคอและมีความรักกับภรรยาคนแรกคนนี้ เนื่องจากเขาพบว่าถูกบังคับจากมารดาที่ต้องการหาภรรยาให้กับเขาและให้เขายอมรับ เจียงจึงย้ายไปศึกษาในโรงเรียนอีกเมืองหนึ่งและให้ภรรยาของเขาคอยดูแลมารดาที่บ้าน
กิมย้ง
กิมย้งมีหนังสือพิมพ์เป็นของตัวเองและดูแลกิจการหนังสือพิมพ์ ชื่อ หมิงเป้า (明報) กิมย้ง เสียชีวิตเมื่อวันที่ 30 ตุลาคม ค.ศ. 2018
จูกัดเหลียง
ภายหลังจากที่จูกัดเหลียงสิ้นชีวิตไปแล้ว 29 ปี เมื่อเตงงายแม่ทัพของวุยก๊กได้ยกทัพผ่านมาทางเขาเหยียดฟ้าปากทางเข้าเมืองเสฉวนอีกทาง ได้พบกับป้อมค่ายที่ร้างบนเขาซึ่งปราศจากทหารดูแลเมื่อจูกัดเหลียงสิ้นชีวิตไปแล้ว ซึ่งจูกัดเหลียงทำนายว่า ในอนาคตข้างหน้าจะมีแม่ทัพของวุยก๊กยกทัพผ่านทางนี้จึงให้เฝ้าระวังไว้ และเมื่อจงโฮยแม่ทัพวุยก๊กอีกคนที่ยกทัพผ่านมาทางเขาเตงกุนสัน นอนหลับไปฝันเห็นว่าจูกัดเหลียงมาเข้าฝันว่า เมื่อยกทัพเข้าเสฉวนได้แล้วขอให้ไว้ชีวิตราษฎร ซึ่ง จูกัดเจี๋ยม ที่เป็นแม่ทัพคนหนึ่งของจ๊กก๊กได้เข้าต่อต้านทัพวุยและก็เสียชีวิตพร้อมบุตรชายตัวเองในครั้งนี้ด้วย ปัจจุบันมีศาลเจ้าจูกัดเหลียงและเล่าปี่ กวนอู เตียวหุย และบรรดาขุนพลของจ๊กก๊กที่เมืองเฉินตู มณฑลเสฉวน ซึ่งได้รับการบูรณะในปีที่ 11 ของรัชสมัยจักรพรรดิคังซีของราชวงศ์ชิง
ราชวงศ์เหงียน
ฝ่ายจีนกองทัพธงดำซึ่งนำโดยลิ้ว หย่งฟู้ ถูกทัพฝรั่งเศสตีแตกพ่ายแพ้ไปในยุทธการที่เซินเต็ย (Sơn Tây Campaign) ในค.ศ. 1883 ความขัดแย้งระหว่างฝรั่งเศสและจักรวรรดิจีนใหญ่โตลุกลามจนกลายเป็นสงครามจีน-ฝรั่งเศส (Sino-French War) ผลของสงครามจีนเป็นฝ่ายพ่ายแพ้ สนธิสัญญาเทียนสิน (Treaty of Tientsin) ในค.ศ. 1885 จีนยอมรับให้เวียดนามเป็นรัฐในอารักขาของฝรั่งเศส ในปีเดียวกันนั้น เหงียน วัน เตื่อง และโตน เทิ้ต เทวี้ยต ให้พระจักรพรรดิห่าม งี มีพระราชโองการให้ชาวเวียดนามทุกคนลุกฮือขึ้นต่อต้านอิทธิพลและอำนาจของฝรั่งเศส เรียกว่า พระราชโองการเกิ่นเวือง (Cần Vương, 勤王) ชาวเวียดนามทุกระดับตั้งแต่ขุนนางจนถึงชาวบ้านที่เข้าร่วมขบวนการต่อสู้เพื่อกอบกู้ประเทศคืนให้แก่พระจักรพรรดินั้นเรียกว่า ขบวนการเกิ่นเวือง แต่ขบวนการเกิ่นเวืองนั้นประกอบด้วยการลุกฮือเพียงเล็กน้อยกระจัดกระจายตามที่ต่างๆ ไม่อาจขจัดอิทธิพลของฝรั่งเศสได้ ทัพฝรั่งเศสเข้ายึดพระราชวังหลวงเมืองเว้ พระจักรพรรดิห่าม งี และพระราชวงศ์ต้องเสด็จหนีออกจากพระราชวัง พระจักรพรรดิห่าม งี เสด็จหนีไปยังป่าเขาลำเนาไพรในประเทศลาวล้านช้าง โตน เทิ้ต เทวี้ยต หลบหนีไปยังมณฑลกว่างซี ในขณะที่เหงียน วัน เตื่อง ถูกทางการฝรั่งเศสจับกุมได้และเนรเทศไปยังเกาะตาฮีตีของฝรั่งเศสในค.ศ. 1886 ทางการฝรั่งเศสจึงยกพระจักรพรรดิขึ้นพระองค์ใหม่คือ พระจักรพรรดิด่ง คั้ญ (Đồng Khánh, 同慶) ขึ้นเป็นจักรพรรดิหุ่นเชิดให้แก่ฝรั่งเศส หลังจากที่ทรงหลบหนีอยู่เป็นเวลาสามปี พระจักรพรรดิห่าม งี ก็ทรงถูกทหารราชองค์รักษ์ทรยศและจับองค์ส่งให้แก่ทางการฝรั่งเศสในค.ศ. 1888 พระจักรพรรดิห่าม งี ทรงถูกเนรเทศไปยังแอลจีเรียในทวีปแอฟริกา นับแต่นั้นมาขบวนการเกิ่นเวืองจึงสิ้นสุดลง
เบ้งตัด
หลังจากพระเจ้าเล่าปี่สวรรคต ขงเบ้งได้ออกศึกภาคใต้ปราบเบ้งเฮ็กสำเร็จ จึงยกทัพบุกวุยก๊ก เวลานั้น เบ้งตัดได้เปลี่ยนใจกลับมาสวามิภักดิ์ต่อจ๊กก๊กโดยส่งจดหมายมาขอสวามิภักดิ์ถึงขงเบ้ง และบอกว่าจะร่วมมือกับขงเบ้งเข้าตีลกเอี๋ยงของพระเจ้าโจยอย เพื่อลบล้างความผิดที่เคยก่อไว้ แต่ซินหงีและซินต๋ำ ขุนนางในเมืองส้างหยงที่จงรักภักดีต่อวุยก๊ก ได้ส่งจดหมายลับถึงสุมาอี้ บอกแผนการของเบ้งตัด สุมาอี้จึงยกทัพไปส้างหยงเพื่อปราบเบ้งตัด ในศึกครั้งนี้ ซิหลงต้องสิ้นชีพในการรบ แต่ในที่สุดเบ้งตัดก็ถูกสังหารโดยซินต๋ำ
เจียง ไคเชก
ในปี ค.ศ. 1913 คณะปฏิวัติได้ทำการปฏิวัติครั้งที่สอง เพื่อขับไล่ยฺเหวียน ชื่อไข่ เจียง ไคเชกได้บุกเข้าไปปลุกระดมเพื่อนๆในค่ายทหารเจียงหนัน แต่พลาดท่าเสียทีเกือบถูกทหารของยฺเหวียนจับได้ เจียงได้หนีไปขอความช่วยเหลือจากตู้ เย่ว์เซิง ได้นักเลงอันธพาลกลุ่มใหญ่มาเป็นทหาร เจียงได้พูดปลุกระดมให้เหล่านักเลงนั้นสู้เพื่อประเทศชาติอย่างห้าวหาญ แต่เนื่องจากกองกำลังของเขาไม่มีระเบียบวินัย สู้รบไม่กี่อึดใจ ก็แตกพ่ายเสียที เจียงหนีเข้าไปในเขตเช่าอังกฤษอีกครั้ง ในเดียวกันกองกำลังของดร.ซุนพ่ายแพ้อย่างไม่เป็นท่า ดร.ซุนต้องลี้ภัยไปญี่ปุ่นอีกครั้ง ปี ค.ศ. 1915 เจียงกับเฉินถูกยฺเหวียน ชื่อไข่ตามล่าอย่างหนักทั้งคู่จึงจำใจหนีไปญี่ปุ่นอีกเช่นกันและคอยหาโอกาสลักลอบเข้าเซี่ยงไฮ้มาเคลื่อนไหวก่อการปฏิวัติอีก
จักรพรรดิเจียจิ้ง
ในรัชกาลของพระองค์ มีมหาเสนาบดีอยู่ 2 คน คือ เหยียน ซง และเซี่ย หยุน ทั้ง 2 คนนี้แย่งชิงอำนาจกัน เป็นเซี่ย หยุน ที่ได้ครองอำนาจต่อจากเหยียน ซง ที่ทำบ้านเมืองตกต่ำ และพระองค์ไม่ทรงโปรด ต่อมาเกิดแผ่นดินไหวครั้งที่รุนแรงที่สุดที่มณฑลส่านซี ในปี ค.ศ. 1556 ตรงกับปีที่ 35 ในรัชกาล มีผู้เสียชีวิตกว่า 800,000 คน ทั้งยังเกิดวาตภัยที่ปักกิ่ง และไฟไหม้ที่พระราชวังต้องห้าม เป็นเหตุให้ฮองเฮาสิ้นพระชนม์ พระองค์พิโรธถอดเซี่ย หยุน ออกจากตำแหน่ง และสั่งประหารชีวิต จึงเป็นเหยียน ชง ที่กลับมามีอำนาจอีกครั้ง
ซูสีไทเฮา
ในเดือนกันยายน ค.ศ. 1860 ช่วงที่สงครามฝิ่นครั้งที่สองใกล้ยุตินั้น แฮร์รี สมิท พากส์ (Harry Smith Parkes) ราชทูตบริเตน และคนอื่น ๆ ถูกกองทัพราชวงศ์ชิงจับกุมไปทรมานและประหารชีวิต กองทัพบริเตนกับฝรั่งเศสที่มีเจมส์ บรูซ (James Bruce) เป็นผู้บัญชาการ จึงตอบโต้ด้วยการถล่มนครหลวงเป่ย์จิง ครั้นเดือนถัดมา กองทัพต่างชาติเผาพระที่นั่งยฺเหวียนหมิง-ยฺเหวียน (圓明園) จนราบ ส่วนจักรพรรดิเสียนเฟิงและคณะซึ่งมีพระนางรวมอยู่ด้วยนั้นลี้ภัยจากปักกิ่งไปเร่อเหอ (熱河) ก่อนแล้ว เมื่อทรงทราบว่า พระที่นั่งถูกเผา จักรพรรดิเสียนเฟิงซึ่งประสบภาวะสมองเสื่อม (dementia) อยู่แล้วก็โทมนัส หันไปพึ่งพาสุรายาเมาจนประชวรหนัก พระองค์ให้หาขุนนางผู้ใหญ่ 8 คนมาเฝ้า ทรงตั้งให้เป็นองคมนตรี เรียกว่า "กู้มิ่งปาต้าเฉิน" (顧命八大臣; "8 ขุนนางผู้ใหญ่รับสนองพระราชโองการ") มีหัวหน้า คือ ซู่ชุ่น (肅順), ไจ่-ยฺเหวียน (載垣), และตฺวันหฺวา (端華) ครั้นแล้ว ก็สิ้นพระชนม์ ณ เรือนภูเขาพักร้อน (避暑山莊) ในเร่อเหอเมื่อวันที่ 22 สิงหาคม ค.ศ. 1861
เจียง ไคเชก
หลังจากนั้นเจียงได้เข้าเรียนต่อในสถาบันการทหารกองทัพจักรวรรดิญี่ปุ่นที่ได้จัดเอาไว้ให้เหล่านักเรียนทุนแลกจากจีนที่มาศึกษา เจียงได้ถูกคัดเลือกเข้ากองพลที่ 13 แห่งหน่วยเหล่าปืนใหญ่ทะคะดะ ในขณะที่เรียนปืนใหญ่นั้นแม้เพื่อนร่วมชั้นชาวญี่ปุ่นจะดูถูกและกลั่นแกล้งเจียงและนักเรียนจากจีน แต่เจียงกลับอดทนและมุ่งมั่นไม่สนใจการดูถูกใดๆ เจียงฝึกฝนล้างห้องน้ำ อาบน้ำให้ม้าและอยู่ในสนามรบที่มีอาหารเพียงน้อยนิดทั้งหมดสร้างความประทับใจให้แก่ครูฝึกทหารชาวญี่ปุ่นได้อย่างต่อเนื่อง
ระหว่างที่เรียนที่ญี่ปุ่นนี้เองเจียงได้ข่าวการเคลื่อนไหวของดร. ซุน ยัตเซ็น ผู้ซึ่งต้องลี้ภัยหนีการตามล่ามาอยู่ญี่ปุ่นเนื่องจากเป็นผู้นำในขบวนการปฏิวัติเพื่อล้มล้างราชวงศ์ชิงหรือ "ถงเหมิงฮุ่ย" เจียงยังได้พบกับเฉิน ฉี่เหม่ยที่เป็นชาวเจ้อเจียงเหมือนกัน เฉินฉี่เหม่ยได้ช่วยสอนด้านลัทธิการเมืองให้กับเจียง เขาเปรียบเสมือนเป็นครูที่ดีและต่อมาได้กลายมาเป็นสหายคนสนิทของเจียง ด้วยความเลื่อมใสศรัทธาในคำปราศรัยของดร.ซุนที่จะปฏิวัติเพื่อล้มล้างการปกครองของราชวงศ์ชิงและก่อตั้งสาธารณรัฐ ปีเดียวกันนั้นเฉิน ฉี่เหม่ยได้พาเจียงเข้าร่วมขบวนการถงเหมิงฮุ่ย
ซินเหียนเอ๋ง
"หน้านี้เป็น"ชื่อบุคคลจีน "นามสกุลคือ" ซินซินเหียนเอ๋ง (, 191–269) เป็นตัวละครหญิงซึ่งปรากฏตัวในหนังสือสามก๊กฉบับเจ้าพระยาพระคลัง(หน) ตอนที่ 79 ซึ่งเป็นตอนท้าย ๆ ของเรื่อง ตัวละครหลัก ๆ อย่าง โจโฉ เล่าปี่ ขงเบ้ง ก็ล้มตายไปแล้ว ส่วนสุมาอี้ก็กำลังจะทำรัฐประหารยึดอำนาจโจซอง เริ่มก้าวขึ้นสู้อำนาจอย่างเต็มตัว ส่วนซินเหียนเอ๋ง ก็โผล่มาแค่ไม่กี่บรรทัด จึงไม่ค่อยมีใครรู้จักนางมากนัก
จักรพรรดิเซฺวียนเต๋อ
สมเด็จพระจักรพรรดิหมิงซวนจง หรือ จูเจียนจี หรือ องค์ชายจู () ( ค.ศ. 1426-1435 ) ครองราชย์ทรงพระนามว่าหมิงซวนจง ( 宣 宗 ) รัชศกซวนเต๋อ ( 宣 徳 ) ทรงเป็นจักรพรรดิที่พระทัยอ่อน ในตอนต้นรัชกาลมีพระญาติก่อกบฏเมื่อปราบปรามได้สำเร็จพระองค์ก็มิได้ลงโทษ ในปี ค.ศ. 1431 มีพระบรมราชโองการให้เจิ้งเหอเป็นแม่ทัพนำกองเรือออกเดินทางอีกเป็นครั้งที่ 7 ( ครั้งสุดท้าย ) กลับเข้ามาถึงปักกิ่งเมื่อ 1433 ทรงครองราชย์นาน 10 ปี สวรรคตเมื่อพระชนมพรรษา 36 พรรษา พระบรมศพถูกอัญเชิญไปบรรจุที่สุสาน จิ่นหลิง
จักรพรรดิกวังซฺวี่
สมเด็จพระจักรพรรดิกวังซฺวี่เสด็จสวรรคตเมื่อวันที่ 14 พฤศจิกายน พ.ศ. 2451 พระองค์สวรรคตก่อนที่พระนางซูสีไทเฮาจะสิ้นพระชนม์เพียง 1 วัน พระองค์สวรรคตในขณะที่พระองค์มีพระชนมพรรษาเพียง 37 พรรษา การสวรรคตของพระองค์ยังเป็นปริศนามาจนถึงทุกวันนี้ มีนักประวัติศาสตร์หลายท่านพยายามตั้งทฤษฎีเกี่ยวกับการสวรรคตของพระองค์ แต่ยังไม่มีนักประวัติศาสตร์ท่านใดเลยที่สามารถอธิบายเกี่ยวกับการสวรรคตของพระองค์ได้อย่างชัดเจน มีบางทฤษฎีก็ว่าพระองค์โดนวางยาพิษจากพระนางซูสีไทเฮาในขณะที่พระนางประชวรอย่างหนัก เพราะเกรงว่าพระจักรพรรดิจะมาดำเนินการปฏิรูปต่อหลังจากที่พระนางสิ้นพระชนม์และต้องการขัดขวางสิ่งที่จะเกิดขึ้นในอนาคต และเป็นไปได้อีกอย่างหนึ่งที่พระองค์จะถูกวางยาพิษจากขุนพล หยวน ซื่อไข่ ซึ่งถ้าเผื่อพระจักรพรรดิขึ้นมามีอำนาจอีกครั้งหนึ่งคงจะต้องลงโทษตนอย่างแน่นอน แต่ก็ไม่มีหลักฐานเป็นที่ยืนยันว่าทั้งสองอย่างนั้นจะเกิดขึ้นจริงหรือไม่ เพราะไม่มีหลักฐานที่ยืนยันแน่ชัดเนื่องจาก หลี่ เหลียนอิง ขันทีของพระนางซูสีไทเฮาซึ่งเป็นผู้ที่รู้เห็นกับเหตุการณ์ในครั้งนี้ถูกสังหารไปเสียก่อน
หลวงเกรียงศักดิ์พิชิต (พิชิต เกรียงศักดิ์พิชิต)
พลโท พลเรือโท พลอากาศโท หลวงเกรียงศักดิ์พิชิต (20 กรกฎาคม พ.ศ. 2439 - 29 กรกฎาคม พ.ศ. 2507) อดีตแม่ทัพกองทัพภาคอีสานในสงครามไทย-อินโดจีน, อดีตผู้บัญชาการทหารบก, อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม, อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข, อดีตสมาชิกคณะราษฎร และอดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2 (ส.ส.ประเภทที่ 2) ในปี พ.ศ. 2476
สาธารณรัฐจีน (ค.ศ. 1912–1949)
เจียง ไคเชก ได้ดำรงตำแหน่งสืบทอดเป็นผู้นำพรรคก๊กมินตั๋งต่อเพื่อสืบทอดเจตนารมณ์ของ ดร.ซุน เจียง ไคเชกได้นำทัพกรีฑาขึ้นเหนือจนสำเร็จ ในปี ค.ศ. 1926 ถึง ปี ค.ศ. 1928 เจียงได้ล้มรัฐบาลเป่ยหยางเดินหน้าปราบกลุ่มขุนศึกจนราบคาบ เขาได้ตั้งรัฐบาลที่เมืองนานกิง ประกาศตั้งรัฐบาลชาตินิยมแห่งสาธารณรัฐจีนขึ้น
จูล่ง
หลังจากที่เล่าปี่เสียชีวิตลง จูล่งเป็นทหารสังกัดของขงเบ้ง เมื่อยามศึกยังสู้แม้ตัวเองแก่แล้ว มีครั้งหนึ่ง ก่อนรบศึกกับฝ่ายวุยก็ก ช่วงนั้นขงเบ้งเลือกทหารให้ไปรบ แต่กลับไม่เลือกจูล่ง เพราะขงเบ้งว่าจูล่งแก่แล้ว แต่จูล่งกลับแย้งขี้นมา และได้เป็นทัพหน้าสมใจ แม้ในวัยชราแล้วก็ยังสามารถนำทหารเข้าต่อสู้และเอาชัยเหนือแม่ทัพหนุ่มๆของข้าศึกได้ จูล่งเสียชีวิตอย่างสงบในเมืองฮั่นจง เมื่อปี พ.ศ. 772 หลังจากที่จูล่งตาย ขงเบ้งได้รำพันออกมาว่า "แขนซ้ายข้าขาดแล้ว" และเป็นลมสิ้นสติไปด้วยความเสียใจ
ผู่เจี๋ย
ในการกลับมาจีน ผู่เจี๋ยถูกคุมขังที่ศูนย์บริหารที่เกี่ยวกับอาชญากรฟูชุน เขาเป็นนักโทษต้นแบบและกลายเป็นสัญลักษณ์ของการผ่อนผันการรับโทษในระบบการปกครองระบอบคอมมิวนิสต์ เขาได้เข้าร่วมกับพรรคคอมมิวนิสต์จีนและภายหลังได้ทำงานหน้าที่ที่ไปประจำอยู่ ในปีพ.ศ. 2504 เขาโทษและอาศัยอยู่กับเจ้าหญิงฮิโระ ซางะ ในบั้นปายชีวิต เจ้าหญิงฮิโระ ซางะ สิ้นพระชนม์ในปี พ.ศ.. 2530 จากนั้นอีก 7 ปี ในวันที่ 28 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2537 ผู่เจี๋ยเสียชีวิตขณะอายุ 86 ปี