ธุดงค์นั้น เป็นศัพท์เฉพาะที่ปรากฏในที่ใด?
ธุดงค์
ธุดงค์นั้น เป็นศัพท์เฉพาะที่ปรากฏในพระไตรปิฎกเถรวาท โดยพระพุทธเจ้าตรัสแสดงธุดงค์ลักษณะต่าง ๆ ไว้หลายพระสูตร เมื่อรวมแล้วจึงได้ทั้งหมด 13 ข้อ
วัดพระพุทธสิหิงค์
ในเพลาวัดได้บันทึกชื่อวัดว่า วัดพระศรีสรรเพชญพุทธสิหิงค์ แต่ด้วยที่คนปักษ์ใต้โดยเฉพาะจังหวัดตรัง นครศรีธรรมราชและพัทลุง มีนิสัยการพูดที่สั้นๆ เร็วๆ ถ้วนๆ การเรียกชื่อวัดจึงกร่อนลงและเพี้ยนไปในที่สุด เริ่มจากตัดพยางค์ พระศรีสรรเพชญพุทธะ ออก เหลือเพียง วัดสิหิงค์ และพยางค์ สิ โดนกร่อนลง จนเหลือแต่ วัดหิงค์ ต่อมาเรียกเพี้ยนเป็น วัดหึงค์ ภายในที่สุด แต่ชาวบ้านมีตำนานเล่าว่า ขณะสร้างหลวงพ่อพุทธสิหิงค์พระประธานอยู่นั้น มีเสาไม้กันเกรา(คนใต้เรียกว่าไม้ตำเสา)ลอยมาทางทิศหัวนอนของวัด(ทิศใต้)ลมได้มากระทบกับกระแสน้ำจึงเกิดเสียง หึง หึง หึง ดังขึน 3 ครั้ง ชาวบ้านจึงช่วยนำไม้นั้นขึ้นมาและนำไปไว้ข้างในองค์พระประธาน ต่อมาวัดนี้ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา ในใบวิสุงคามสีมาเขียนชื่อวัดว่า วัดพระพุทธสิหิงค์ ทางกรมศาสนาจึงยึดชื่อวัดในวิสุงคามสีมาเป็นหลัก อีกสาเหตุหนึ่งเพราะชื่อวัดแรกเริ่ม ดันไปคล้ายคลึงและเขียนคล้ายกับ วัดพระศรีศรรเพชญ์ ในเขตโบราณสถานพระราชวังโบราณเมืองกรุงเก่า พระนครศรีอยุธยา จะทำให้คนสับสนได้ ชื่อวัดพระศรีสรรเพชญพุทธสิหิงค์ก็มีคนรู้จักและได้ยินน้อยมากหรือเกือบไม่รู้จักหรือได้ยินชื่อวัดเดิมๆไปด้วยซ้ำ
ลิลิตโองการแช่งน้ำ
นอกจากนี้ยังมีคำศัพท์ไทยโบราณ มีลักษณะของคำโดดพยางค์เดียวเป็นส่วนใหญ่ หลายคำปรากฏอยู่ในเอกสารภาษาไทย และจารึกภาษาไทยสมัยสุโขทัย และอยุธยา นอกจากนี้ยังปรากฏคำในภาษาถิ่นของไทยด้วย เช่น สรวง แผ้ว แกล้ว แล้งไข้ แอ่น แกว่น ฯลฯ
ภาษาต้ง
ภาษาต้ง หรือเรียกชื่อในภาษาของชาวต้งว่า ลิ๊กก๊ำ (leec Gaeml) เป็นภาษาตระกูลไท-กะได พูดโดยชาวต้งในประเทศจีน แต่เดิมเคยเขียนด้วยอักษรจีน ต่อมาได้มีการพัฒนาการเขียนด้วยอักษรละตินเมื่อ พ.ศ. 2501 แต่ไม่แพร่หลายมากนัก ภาษาต้งสามารถแบ่งได้เป็น 2 กลุ่ม คือ กลุ่มภาษาต้งเหนือ และภาษาต้งใต้
จาตุรงค์ มกจ๊ก
จาตุรงค์ โพธาราม มีความสามารถด้าน กลอน กาพย์ อาขยาน โดยสามารถท่องและต่อกลอนได้อย่างแม่นยำ
เทศกาลแห่ลึงค์
ในเทศกาลนี้ ผู้คนจะแห่ปลัดขิก โดยตั้งปลัดขิกไว้บนเสลี่ยงแห่ไปเป็นขบวนใหญ่โตอึกทึก ทั้งนี้ เพราะอารามคะนะยะมะนั้นขึ้นชื่อว่าเป็นแหล่งกราบไหว้ของเหล่าโสเภณีให้คุ้มครองป้องกันตนจากโรคส่งผ่านทางเพศสัมพันธ์ อนึ่ง ยังเชื่อกันว่า อารามคะนะยะมะเป็นที่สถิตของเทพพิทักษ์ความรุ่งเรืองทางธุรกิจการค้าและการสืบพันธุ์สร้างครอบครัว โดยเฉพาะช่วยให้คลอดบุตรง่าย และบันดาลให้ชีวิตรักใคร่ของคู่ผัวตัวเมียสงบร่มเย็น ทั้งยังมีเรื่องร่ำลือกันว่า ปิศาจโยนิทันตะ หรือฟันของโยนี (vagina dentata) สิงอยู่ในช่องคลอดหญิงสาววัยรุ่นในตำบลนี้ เมื่อหญิงนั้นสมรส ปิศาจจะออกมากัดกินองคชาตชายผู้ผัวจนสิ้นพันธุ์ หญิงสาวจึงพากันร้องขอให้นายช่างช่วยเหลือ นายช่างก็ทำปลัดขิกโลหะให้ ครั้นปิศาจเห็นปลัดขิกก็สำคัญว่าเป็นองคชาต จึงโผล่ออกมาขบกัดโดยไม่ชักช้า ฟันทั้งนั้นก็หักหมดสิ้น ปลัดขิกจึงเป็นที่นิยมบูชา
ฏ
มีการใช้ ฏ ในภาษาไทย ทั้งคำศัพท์ทั่วไป และชื่อเฉพาะ แต่ทั้งหมดเป็นคำที่ถอดมาโดยตรงจากภาษาบาลีและสันสกฤต หรือเปลี่ยนแปลงบางส่วน เช่น
เจดีย์
ข้อสันนิษฐานของสมเด็จฯ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ ว่า ปรางค์ อาจจะมาจากคำว่า ชาลา ก็น่าจะเป็นชาลาที่มีหลังคาคลุมเพื่อประดิษฐานรูปเคารพ และยังทรงสันนิษฐานต่อไปว่า ปรางค์กับปราสาท ""เป็นของติดต่อปะปนกันอยู่ เลยทำให้เข้าใจกันผิดๆ คำว่า ปรางค์ แม้บัดนี้ก็ยังเข้าใจเป็นสองอย่าง ว่าที่อยู่ก็ได้ ว่ายอดรูปดอกข้าวโพดก็ได้..."" ช่วเขมรก็เรียกปรางค์กับปราสาทปะปนกันด้วย แต่โดยทั่วไปมักใช้คำว่าปราสาท ชาวตะวันตกที่เชี่ยวชาญด้านศิลปะขอม ใช้คำว่าปราสาทกับศิลปะขอม และแยกใช้คำว่าปรางค์กับศิลปะไทย
ภาษาเตลูกู
Bishop Caldwell อธิบายว่าโมโด กาลิงกัมมาจากภาษาเตลูกู มุดุ กาลิงกัมหมายถึงกาลิงกัสทั้งสามซึ่งเป็นชื่อพ้องกับที่พบในจารึกภาษาสันสกฤต และกาลิงกะปรากฏในจารึกพระเจ้าอโศกมหาราชและเริ่มปรากฏรูปคำว่ากลิงก์ซึ่งกลายเป็นคำที่ใช้เรียกคนที่มาจากอินเดียตอนใต้ในมาเลเซีย K.L. Ranjanam เห็นว่าคำว่ากลิงก์มาจากตะละดิง ซึ่งเป็นผู้นำสูงสุดของเขตอันธระ M.R. Shastri เห็นว่ามาจากคำว่าเตลุงคะที่มาจากภาษาโกณฑี เตลู แปลว่าขาว แล้วทำให้อยู่ในรูปพหูพจน์โดยเดิม –unga ซึ่งอาจจะเป็นการอ้างอิงถึงคนผิวขาว G.J. Sumayaji อธิบายว่า ten- หมายถึงใต้ ในภาษาดราวิเดียนดั้งเดิม และอาจจะมาจากเตนุงกู หมายถึงผู้คนทางใต้
กฐิน
ประเพณีการทอดจุลกฐินนี้เป็นประเพณีที่พบเฉพาะในประเทศไทยและลาว ไม่ปรากฏประเพณีการทอดกฐินชนิดนี้ในประเทศพุทธเถรวาทประเทศอื่น สำหรับประเทศไทย มีหลักฐานว่ามีการทอดจุลกฐินมาแล้วตั้งแต่สมัยอยุธยา ดังปรากฏในหนังสือคำให้การชาวกรุงเก่า หน้า 268 ว่า "ถึงวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๑๒) โปรดให้ทำจุลกฐิน" ปัจจุบันประเพณีการทำจุลกฐินนิยมทำกันเฉพาะชุมชนทางภาคเหนือและอีสานเท่านั้น โดยอีสานจะเรียกกฐินชนิดนี้ว่า "กฐินแล่น" (จุลกฐินไม่ใช่ศัพท์ที่ปรากฏในพระวินัยปิฎก)
ปลัดขิก
ส่วนชื่อเรียก ปลัดขิก ไม่มีที่มาปรากฏชัดว่าเหตุใดจึงเรียกเช่นนั้น ส่วนคำว่า ปลัด หมายถึง ตำแหน่งรองจากตำแหน่งที่เหนือกว่า หรือสันนิษฐานว่าพ้องเสียงมาจากคำว่า ปราศวะ ในภาษาสันสกฤต แปลว่าเคียงข้าง เนื่องจากผู้บูชาปลัดขิกนิยมแขวนไว้ที่เอวหรือหากเป็นเด็กจะแขวนที่คอ เมื่อมีผู้พบเห็นแล้วเกิดหัวเราะเสียงดังคล้าย คิกๆคักๆ จึงอาจเพี้ยนมาเป็นปลัดขิก
ทอยเส้น
ตุ๊กตุ่น สมัยก่อน ที่เป็นที่นิยม และพูดถึงในหมู่นักสะสม มาจนถึงทุกวันนี้ มักเป็นยี่ห้อ ANT คือจะมีตราโลโก้รูปมด และ/หรือตัวอักษรภาษาอังกฤษ สลักอยู่ที่ด้านหลังของตัวตุ๊กตุ่น มักจะเรียกเหมารวมว่า ""ตุ๊กตุ่นแอ๊นท์"" หรือ ""ตุ๊กตุ่นตราแอ๊นท์"" ตุ๊กตุ่นทั้งหมดในยุคนั้นแกะสลักทำแม่พิมพ์โดยคนไทย ผลิตในประเทศไทย มีทั้งที่แกะสลักสัญญลักษณ์ รูปมด และคำว่า ANT, หัววัว, ขวาน ฯลฯ บางตัวก็ไม่มีสัญญลักษณ์กำกับ เนื่องจากเป็นงานที่ไทยประดิษฐ์ และไม่ได้ลิขสิทธิ์ จึงไม่มีภาพต้นแบบที่ถูกต้องสมบุรณ์ ช่างแกะแม่พิมพ์จะสังเกตจดจำจากทีวี หรือดูภาพนิ่งตามในนิตยสาร ผสมกับจินตนาการส่วนตัว แล้ววาดลงบนกระดาษ ทั้งด้านหน้า-หลังของตัวตุ๊กตุ่น ตามขนาดที่จะผลิตจริง จัดท่าทางกางแขนขาหลากแบบแตกต่างกันไป
ณ
ปัจจุบันมีคำที่ขึ้นต้นด้วย ณ อยู่น้อยคำ ได้แก่ ณ (ที่), ณรงค์ (ตัดมาจาก รณรงค์), เณร, เณรหน้าไฟ, เณรหางนาค นอกเหนือจากนั้นใช้ประกอบกับคำที่มาจากภาษาบาลีหรือสันสกฤต
ข้าราชการฝ่ายตุลาการ (ประเทศไทย)
นอกจากนี้ คำว่า "ตระลาการ" ยังมีกระเส็นกระสายในบทกฎหมายอื่น ๆ ของสมัยอยุธยา เช่น ลักษณะอุทธรณ์ที่ตราขึ้นในรัชกาลสมเด็จพระเจ้าปราสาท มีคำว่า "ผู้พิพากษาตระลาการ" และในลักษณะโจรห้าเส้นที่กล่าวถึงผู้ร้ายประเภทซึ่งจำอยู่ ณ คุก ตะราง หรือทิม ว่ามิให้สอดเสียสินบนให้แก่ "ตระลาการ" เป็นต้น
พยางค์
พยางค์หมายถึงหน่วยหนึ่งขององค์ประกอบในลำดับของเสียงที่ใช้สื่อสารด้วยคำพูดพยางค์โดยทั่วไปเกิดขึ้นจากแกนพยางค์ซึ่งมักจะเป็นเสียงสระและอาจมีเสียงขึ้นต้นและเสียงลงท้ายเป็นเสียงพยัญชนะในพยางค์ พยางค์ถูกจัดว่าเป็นส่วนประกอบของคำในการศึกษาระบบเสียงในภาษาซึ่งมีอิทธิพลต่อจังหวะในภาษาฉันทลักษณ์ลักษณะคำประพันธ์รูปแบบการเน้นเสียงเป็นต้น คำหนึ่งคำอาจอบขึ้นจากพยางค์เพียงพยางค์เดียวหรือหลายพยางค์ก็ได้
เจดีย์
การที่นิยมเรียกเจดีย์ทรงปรางค์อย่างสั้นๆว่า พระปรางค์ ก่อให้เกิดความเข้าใจผิดว่าพระปรางค์ไม่ใช่เจดีย์ ซ้ำเรียกปราสาทแบบขอมว่าปรางค์เข้าด้วย ทำให้ชวนสับสนยิ่งขึ้น คำว่าปราสาทใช้เฉพาะศาสนสถานศิลปะขอม เช่น ปราสาทบายน ในประเทศกัมพูชา ปราสาทหินพิมาย จังหวัดนครราชสีมา แต่ปราสาทสามยอดที่ลพบุรี กลับนิยมเรียกว่า พระปรางค์สามยอด ทั้งที่เป็นรูปแบบปราสาทขอม นับว่าเรียกตามปากที่คุ้นเคยกัน
ตถาคต
ตถาคต เป็นคำที่พระพุทธเจ้าใช้เรียกแทนตัวพระองค์ เช่นตรัสว่า
วณิพก
คำว่า ”วณิพก” หรือ “วนิพก” รากศัพท์มาจากภาษาบาลี - สันสกฤตของอินเดีย ไม่ใช่คำไทยแท้ดั้งเดิม หมายถึง คนที่ร้องเพลงและคนที่บรรเลงเพลงขอทาน ในประเทศไทยเข้าใจว่าการรับเอาคำเหล่านี้มาใช้ มีความสัมพันธ์เกี่ยวข้องกับเรื่องราวในพระพุทธศาสนา โดยเห็นได้จากคัมภีร์พระไตรปิฎกในพระพุทธศาสนา ที่ได้รับอิทธิพลในการนำคำของภาษาบาลี-สันสกฤต ของอินเดียเข้ามาใช้ในสังคมไทย ดังเช่นที่ปรากฏในพระสุตันตปิฎก ในหมวดอวุฎฐิกสูตร ซึ่งพูดถึงบุคคลต่างๆที่สัมพันธ์กับการปฏิบัติทาน ได้แก่สมณะชีพราหมณ์ คนกำพร้า คนเดินทาง วณิพก และยาจก ซึ่งถือว่าเป็นชนชั้นที่ต่ำต้อย อดอยากและ เร่ร่อน ที่มนุษย์ร่วมโลกจะต้องให้การสงเคราะห์ช่วยเหลือ (พระไตรปิฏกฉบับสยามรัฐ เล่มที่ 25 บรรทัดที่ 5864-5901 ,พ.ศ. 2468-2473 หน้าที่ 258-260)
ตาลปัตร
ตาลปัตร ที่ใช้ทั่วไปเรียกว่า พัดรอง เป็นคู่กับคำว่า พัดยศ ซึ่งเป็นพัดพระราชทานบอกตำแหน่งชั้นสมณศักดิ์ จึงนิยมเรียกันว่า ตาลปัตรพัดยศ
เสียงกัก ปุ่มเหงือก ไม่ก้อง
ในภาษาไทย เสียงนี้เมื่ออยู่ในตำแหน่งที่ต่างกันของพยางค์จะแทนได้ด้วยอักษรแทนด้วยอักษรที่แตกต่างกัน เสียงแบบไม่พ่นลมจะแทนด้วย ฏ ต เมื่ออยู่ต้นพยางค์ แต่เมื่ออยู่ท้ายพยางค์จะแทนได้ด้วย จ ฉ ช ซ ฌ ฎ ฏ ฐ ฑ ฒ ด ต ถ ท ธ ศ ษ ส ส่วนเสียงแบบพ่นลมจะอยู่ได้เฉพาะตำแหน่งต้นพยางค์ และแทนได้ด้วยอักษร ฐ ฑ ฒ ถ ท ธ
ตะกวด
ตะกวด, จะกวด หรือ จังกวด (อีสาน, ลาว, ใต้, เหนือ: แลน; เขมร: ตฺรอกวต; ) จัดอยู่ในไฟลัมสัตว์มีแกนสันหลังชั้นสัตว์เลื้อยคลานชนิดหนึ่ง
ต้มยำ
ต้มยำ เป็นแกงไทยที่มีรสเปรี้ยวเผ็ด ต้มยำเป็นอาหารที่รู้จักในกลุ่มประเทศเพื่อนบ้านของประเทศไทย เช่น ลาว กัมพูชา มาเลเซีย และสิงคโปร์ รวมถึงมีชื่อเสียงไปทั่วโลก คำว่า “ต้มยำ” มาจากคำภาษาไทย 2 คำ คือ “ต้ม” และ “ยำ” คำว่า “ต้ม” หมายถึง กิริยาเอาของเหลวใส่ภาชนะแล้วทำให้ร้อนให้เดือดหรือสุก ขณะที่ “ยำ” หมายถึงอาหารลาวและไทยประเภทที่มีรสเปรี้ยวเผ็ด ดังนั้น “ต้มยำ” คือแกงไทยที่มีความเผ็ดร้อนและเปรี้ยว อันที่จริงคุณลักษณะของต้มยำมาจากความแตกต่างระหว่างความเผ็ดร้อนและความเปรี้ยวและกลิ่นหอมของสมุนไพรในน้ำแกง ที่สำคัญน้ำแกงนั้นประกอบด้วย น้ำต้มกระดูกและเครื่องปรุงส่วนผสมสดได้แก่ ตะไคร้ ใบมะกรูด ข่า น้ำมะนาว น้ำปลา และพริก
ทศางค์ (แก้ความกำกวม)
ทศางค์ อาจหมายถึง
จังหวัดอุตรดิตถ์
ที่ตั้งของตัวเมืองอุตรดิตถ์ในปัจจุบันมีที่มาจาก 3 ท่าน้ำสำคัญที่มีความสำคัญเป็นชุมทางค้าขายมาตั้งแต่สมัยอาณาจักรขอม คือ วิบูลย์ บูรณารมย์ ผู้แต่งหนังสือตำนานเมืองอุตรดิษฐ์ ได้อธิบายว่าความหมายของชื่อ "ท่าอิด" และ "ท่าเสา" ไว้ว่า คำว่า "อิด" หรือ "อิฐ" ในชื่อท่าอิดเพี้ยนมาจากคำว่า "อิ๊ด" ในภาษาล้านนา แปลว่า "เหนื่อย" ส่วนคำว่า "เสา" ในชื่อท่าเสามาจากคำว่า "เซา" ในภาษาล้านนา แปลว่า "พักผ่อน" ทั้งสองคำนี้มีที่มาจากการเดินทางมาค้าขายที่ท่าอิดทางเรือ และทางบกของจังหวัดภาคเหนือ และภาคกลางสมัยโบราณ กว่าจะถึงก็เหนื่อยและต้องพักผ่อน
โสฬส
โสฬส (โส-ลด) เป็นหน่วยเงินของประเทศไทยในสมัยโบราณตั้งแต่กรุงสุโขทัย มีค่าเท่ากับ บาท หรือ เฟื้อง หรือ สลึง คำว่า "โสฬส" แปลว่า สิบหก เนื่องจากเงินจำนวน 16 โสฬส จะเท่ากับ 1 เฟื้อง จึงทำให้เรียกเช่นนั้น (บาลี: โสฬส sōlasa)
ควย
นอกจากนี้ยังมีศัพท์สแลงอื่นที่ใช้แทนคำว่า "ควย" "กระดอ" หรือ "อวัยวะเพศชาย" อีกหลายคำ คำที่พบได้บ่อย เช่น "น้องชาย" "จู๋" "เจี๊ยว" "จ้อน" "มังกร" "ช้าง" หรือ "ช้างน้อย" "ไอ้นั่น" "ของลับ" "ตัวเดียวอันเดียว" "หัวแมว" เป็นต้น หรืออาจเลี่ยงไปใช้ลักษณนามที่ใกล้เคียงกับอวัยวะเพศชายมาเรียกแทน เช่น "ท่อน" "แท่ง" "ดุ้น" "เดือย" หรือใช้คำที่ออกเสียงใกล้เคียงกัน เช่น "ขวด" "กล้วย" "กรวย" "จวย" เป็นต้น และในปัจจุบันยังได้มีผู้สร้างคำใหม่มาใช้แทนคำนี้ในบันเทิงคดีแบบร้อยแก้วเพิ่มขึ้นอีก เช่น "แก่นกาย" หรือ "แก่นกลาง" เป็นต้น ทั้งหมดนี้ต้องตีความจากคำที่อยู่ใกล้เคียง หรือจากผู้พูดเป็นหลัก
เอกรงค์เทา
ศิลปะเอกรงค์ หรือ เอกรงค์เทา () มาจากภาษาฝรั่งเศส “gris” ที่แปลว่าสีเทาเป็นคำที่ใช้สำหรับจิตรกรรมหรือศิลปกรรมที่เป็นเอกรงค์ (monochrome) หรือสีเดียวทั้งภาพที่มักจะเป็นระดับสีในกลุ่มสีเทาหรือสีน้ำตาลโดยเฉพาะที่ใช้ในการตกแต่ง หรือ เพื่อแสดงให้เห็นเหมือนเป็นภาพนูนหรือประติมากรรมนูน ศิลปะเอกรงค์บางชิ้นก็จะใช้ระดับเหลือบของสีที่กว้างกว่าที่กำหนดไว้เช่นในงานเขียนของอันเดรอา เดล ซาร์โตที่เห็นในภาพ หรืออาจจะเป็นงานสองสีเช่นหน้าต่างประดับกระจกสีที่เล่นสีเหลืองน้ำตาลเป็นต้น
มนตร์
มนตร์ () หรือ มนต์ () คำศักดิ์สิทธิ์หรือคำสำหรับสวดเพื่อเป็นสิริมงคล พบในศาสนาแบบอินเดีย ทั้งศาสนาฮินดู ศาสนาเชน ศาสนาพุทธ ศาสนาซิกข์ โดยทั่วไปมักเป็นคำสรรเสริญสิ่งศักดิ์สิทธิ์
สาทร
"สาธร" เป็นตัวสะกดชื่อสถานที่ต่าง ๆ ซึ่งเลิกใช้แล้วในปัจจุบัน เนื่องจากไม่ปรากฏคำที่ใช้ตัวสะกดเช่นนี้ในพจนานุกรมภาษาไทย
วัดพระพุทธ
คือ "ต้นโพธิ์" ชาวอินเดียเรียกต้นโพธิ์ว่า "อัสวัตถ์" หรือ "อัสสัตถ์" หรือ "ปิปปละ" ภาษาละตินเรียกว่า Ficus Religiosa ซึ่งเป็นไม้พันธ์หนึ่ง ไทยเรียก "โพธิ์ฤกษ์" ,"ต้นโพธิ์" เมื่อพระพุทธเจ้าตรัสรู้ภายใต้ต้นไม้นี้จึงชื่อ ต้นโพธิ์หรือ "โพธิรุกขะ" เป็นไม้ที่ตรัสรู้ จะเป็นต้นไม้อะไรก็ได้ เช่น
สัทธัมมปัชโชติกา
ตัวอย่างการแจกแจงความนัยของศัพท์ เช่นในอรรถกถาทุฏฐัฏฐกสุตตนิทเทส มีการยกตัวอย่างเปรียบเทียบเพื่อให้เกิดภาพพจน์ ในกรณีของคำว่า บังสุกุล ที่อรรถกถาจารย์ได้อธิบายไว้ว่า ที่เรียกผ้าชนิดหนึ่งว่าบังสุกุล เพราะ ""เป็นเหมือนเกลือกกลั้วด้วยฝุ่นในที่นั้นๆ ด้วยอรรถว่า ฟุ้งไป เพราะตั้งอยู่บนฝุ่นทั้งหลายในที่แห่งใดแห่งหนึ่ง มีถนน ป่าช้า และกองหยากเยื่อเป็นต้น" ต่อมาพระอรรถกถาจารย์อธิบายอีกนัยหนึ่งว่า "ชื่อว่าบังสุกุล เพราะอรรถว่า ถึงภาวะน่าเกลียดเหมือนฝุ่น ท่านอธิบายว่า ถึงความเป็นของน่ารังเกียจ การทรงไว้ซึ่งผ้าบังสุกุลที่มีคำไขอันได้แล้วอย่างนี้ ชื่อว่า บังสุกุล การทรงไว้ซึ่งผ้าบังสุกุลเป็นปกติของภิกษุนั้น เหตุนั้นภิกษุนั้นถึงชื่อว่า บังสุกูลิก ผู้ทรงไว้ซึ่งผ้าบังสุกุล องค์แห่งภิกษุผู้ทรงไว้ซึ่งผ้าบังสุกุลนั้นชื่อบังสุกูลิกังคะ""
ตั้ว
ตั้ว สามารถหมายถึง
ตะกวดเหลือง
ยังมีชื่อเรียกอื่น อีก เช่น "แลนดอน" เป็นต้น
แทงค์แมน
แทงค์แมน () หรือ ขบถนิรนาม () เป็นชื่อเรียกของชายไม่ทราบชื่อผู้เป็นที่กล่าวขวัญถึงในระดับนานาชาติ แม้เขาถูกบันทึกภาพและวิดีโอขณะเหตุการณ์ประท้วงที่จัตุรัสเทียนอันเหมิน พ.ศ. 2532 ถ่ายไว้ขณะที่เขายืนทางขวางแถวรถถังไทป์ 59 รูปถ่ายที่เป็นที่นิยมแพร่หลายที่สุดถ่ายไว้โดย เจฟฟ์ ไวด์เนอร์ จากชั้นหกของโรงแรมปักกิ่ง ห่างจากเหตุการณ์ประมาณ 800 เมตร ด้วยเลนส์กล้อง 400 มิลลิเมตร ภาพอีกรุ่นเป็นของ สจ๊วต แฟรงคลิน ซึ่งเป็นภาพมุมกว้างแสดงให้เห็นรถถังที่ต่อแถวออกไปอีก ภาพนี้ได้รางวัลเวิลด์เพรสอวอร์ดและยังถูกรวมไว้ใน ""100 ภาพถ่ายที่เปลี่ยนโลก"" ของนิตยสารไลฟ์ ปี พ.ศ. 2546 เหตุการณ์นี้ถูกบันทึกวิดีโอไว้โดยสื่อต่างชาติอย่างซีเอ็นเอ็นและบีบีซี ซึ่งนำออกอากาศไปทั่วโลก ชาลี โคล ผู้สื่อข่าวเล่าว่าเห็นรถถังของจีนเหยียบยานพาหนะและประชาชนแบบสดๆ แค่วันเดียวก่อนชายคนนี้จะมายืนขวางขบวนรถถัง ซึ่งข่าวนี้ถือเป็นพาดหัวข่าวไปทั่วโลก ในเดือนเมษายน พ.ศ. 2541 นิตยสารไทม์ ได้รวมเอา ขบถนิรนาม ไว้ใน ""100 บุคคลผู้ทรงอิทธิพลมากที่สุดแห่งคริสต์ศตวรรษที่ 20""
ปรางค์
ปรางค์คือรูปแบบหนึ่งของเจดีย์ เช่นเจดีย์ทรงพุ่มข้าวบิณฑ์ (เจดีย์ยอดทรงดอกบัวตูม) ของสมัยสุโขทัย เช่นเจดีย์ทรงระฆัง ของสมัยสุโขทัยก็มี ของสมัยกรุงศรีอยุธยา หรือสมัยรัตนโกสินทร์ก็มี
แมงป่อง
อันหมายถึง ผู้ที่ชอบอวดดีทั้ง ๆ ที่ไม่มีอะไรดีพอที่จะอวด เป็นต้น หรือในละครเรื่อง เรือนเบญจพิษ ที่นำแมงป่องมาทำเป็นกู่รวมกับ งู ตะขาบ แมงมุม และ คางคก
ธุดงค์
ธุดงค์ คือวัตร หรือแนวทางการปฏิบัติจำนวน 13 ข้อ ที่พระพุทธเจ้าอนุญาตไว้ให้แก่พระสงฆ์สำหรับเลือกนำไปปฏิบัติ เพื่อมุ่งให้เป็นแนวปฏิบัติเพิ่มเติมของพระสงฆ์ที่ตั้งใจสมาทานความเพียรเพื่อมุ่งขัดเกลาทางจิตเพื่อกำจัดกิเลส โดยธุดงค์นี้เป็นเพียงวัตร หรือแนวทางการประพฤติ ที่ไม่ใช่ศีลของพระสงฆ์ พระสงฆ์จึงเลือกปฏิบัติหรือไม่ก็ได้ขึ้นอยู่กับความสมัครใจ และการปฏิบัติธุดงค์
อนงค์
อนงค์ อาจหมายถึง
ตุ๋ย
แต่เดิมนั้น ตุ๋ย มักใช้เป็นชื่อของชาวไทยภาคอีสาน หมายถึง "ลักษณะท่าทางของเด็กทารกที่มีอายุไม่กี่เดือน" แต่ปัจจุบัน คำว่า ตุ๋ย ตามพจนานุกรมคำใหม่ ฉบับราชบัณฑิตยสถาน ได้ให้ความหมายว่า "ร่วมเพศทางทวารหนัก" โดยมีที่มาจากชื่อของข้าราชการครูคนหนึ่งที่ข่มขืนกระทำชำเราเด็กผู้ชายโดยการร่วมเพศทางทวารหนัก และเป็นข่าวเมื่อ พ.ศ. 2541 จากนั้นจึงมีการใช้คำนี้แทนพฤติกรรมดังกล่าวตามหน้าหนังสือพิมพ์เรื่อยมา
พลับพลึงธาร
พลับพลึงธารมีชื่อเรียกในท้องถิ่นว่า "หัวหญ้าช้อง" ปัจจุบันนิยมเรียกว่าพลับพลึงธาร มากกว่าหอมน้ำ เพราะมีดอกคล้ายดอกพลับพลึง แต่ขึ้นอยู่ในน้ำ ซึ่งสถานะของพลับพลึงธารยังมิได้ถูกบรรจุในบัญชีของอนุสัญญาว่าด้วยการค้าระหว่างประเทศซึ่งชนิดสัตว์ป่าและพืชป่าใกล้สูญพันธุ์ หรือ CITES และไม่ได้รับการการคุ้มครองภายใต้กฎหมายใดใดในประเทศไทย และแม่น้ำลำคลองที่เป็นถิ่นที่อยู่อาศัยของพลับพลึงธาร ก็ยังไม่มีกฎหมายใดใด ให้การคุ้มครอง อย่างไรก็แล้วแต่ ในระดับพื้นที่ ชุมชนและกลุ่มอนุรักษ์ต่างๆ ในหมู่บ้านที่พบพลับพลึงธาร ได้มีกิจกรรมการอนุรักษ์และฟื้นฟู และมีกฎระเบียบต่างๆ ที่ห้ามการขุดหาหัวพลับพลึงธารเพื่อการค้า เช่น ชมรมเพลินไพรศรีนาคา กลุ่มอนุรักษ์คลองบางปรุ กลุ่มอนุรักษ์บ้านห้วยทรัพย์ กลุ่มอนุรักษ์บ้านนายทุย และกลุ่มอนุรักษ์บ้านบางซอย พลับพลึงธารบ้านบางวัน เป็นต้น ภายใต้การสนับสนุนขององค์การระหว่างประเทศเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติ (IUCN) และเครือข่ายอนุรักษ์ลุ่มน้ำอันดามันตอนบน 
สมศักดิ์ สุนทรนวภัทร, พลับพลึงธารหนึ่งเดียวในโลก 2012,
ภาษาเฉพาะวงการ
ภาษาเฉพาะวงการ () เป็นคำเรียกการใช้ภาษาหรือคำศัพท์สำหรับเฉพาะกลุ่มหรือเฉพาะอาชีพ ซึ่งมีลักษณะของศัพท์สแลงหรือภาษาพูด ภาษาเฉพาะอาชีพมักใช้ในการพูดสำหรับเข้าใจกันเฉพาะกลุ่มเพื่อไม่ต้องใช้ภาษาหรือคำที่ยืดยาว ซึ่งมักจะทำให้ผู้ใช้ภายนอกไม่เข้าใจ
เสียงในหู
คำภาษาอังกฤษว่า tinnitus มาจากภาษาละติน คือ "tinnīre" ซึ่งหมายความว่า 
เสียงในหูอาจได้ยินจากหูข้างเดียว ทั้งสองข้าง หรือว่าจากภายในศีรษะ
คำภาษาอังกฤษว่า tinnitus เป็นคำบ่งลักษณะของเสียงภายในศีรษะของบุคคลเมื่อไม่มีตัวกระตุ้นทางหูจริง ๆ 
ซึ่งเป็นเสียงหลายอย่างแต่ที่คนไข้บอกมากที่สุดก็คือเป็นเสียงสูงต่ำเสียงเดียว
แม้ปกติคนไข้จะบอกว่าเป็นเสียงเหมือนตีระฆัง/เสียงโทรศัพท์ แต่ในคนไข้อื่น ๆ จะเป็นเสียงสูงหงิง ๆ เสียงหึ่ง ๆ เหมือนในสายไฟ เสียงฟู่ เสียงฮัม เสียงเหมือนลูบแก้วคริสตัล เสียงผิวปาก เสียงนาฬิกา เสียงแก๊ก ๆ เสียงดังกระหึ่ม เสียงจิ้งหรีด เสียงกบต้นไม้ เสียงตั๊กแตน เสียงจักจั่น ทำนองเพลง เสียงบี๊ป ๆ เสียงแฉ่ ๆ เหมือนกระทะร้อน เสียงคล้าย ๆ เสียงคน เสียงสูงต่ำเดียวยาว ๆ เช่นดังที่ใช้เพื่อทดสอบการได้ยิน
ยังมีคนไข้บอกด้วยว่าเป็นเสียงลมหรือเสียงคลื่น
วัฒนธรรม
คำว่า "วัฒนธรรม" ในภาษาไทย มาจากคำสองคำ คำว่า "วัฒน" จากคำศัพท์ วฑฺฒน" ในภาษาสันสกฤต หมายถึงความเจริญ ส่วนคำว่า "ธรรม" มาจากคำศัพท์ "ธรฺม" ในภาษาสันสกฤต หมายถึงความดี เมื่อนำสองคำมารวมกันจึงได้คำว่า "วัฒนธรรม" หมายถึงความดีอันจะก่อให้เกิดความงอกงามที่เป็นระเบียบเรียบร้อย พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2525 ได้ให้ความหมายของวัฒนธรรมไว้ว่าเป็น ""สิ่งที่ทำให้เจริญงอกงามแก่หมู่คณะ, วิถีชีวิตของหมู่คณะ , ในพระราชบัญญัติวัฒนธรรม พ.ศ. 2485 หมายถึงลักษณะที่แสดงถึงความเจริญงอกงาม ความเป็นระเบียบเรียบร้อย ความกลมเกลียวก้าวหน้าของชาติ และศีลธรรมอันดีของประชาชน, ทางวิทยาการ หมายถึงพฤติกรรมและสิ่งที่คนในหมู่ผลิตสร้างขึ้นด้วยการเรียนรู้จากกันและกัน และร่วมใช้อยู่ในหมู่ของตน"" แต่ในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542 ให้นิยามไว้ว่า ""สิ่งที่ทำความเจริญงอกงามให้แก่หมู่คณะ เช่นวัฒนธรรมพื้นบ้าน วัฒนธรรมชาวเขา"" คำว่า "วัฒนธรรม" ในภาษาไทยตามความหมายนี้ใกล้เคียงกับคำว่า "อารยธรรม" (ดู #วัฒนธรรมในเชิงของอารยธรรม)ส่วนคำว่า "culture" ในภาษาอังกฤษ ที่แปลว่าวัฒนธรรมนั้น มาจากภาษาละติน คำว่า "cultura" ซึ่งแยกมาจากคำ "colere" ที่แปลว่า การเพาะปลูก ส่วนความหมายทั่วไปในสากล หมายถึงรูปแบบของกิจกรรมมนุษย์และโครงสร้างเชิงสัญลักษณ์ที่ทำให้กิจกรรมนั้นเด่นชัดและมีความสำคัญ
ชาลอม
ในทาลมุดกล่าวว่า “พระนามของพระเจ้าคือสันติภาพ” (Pereq ha-Shalom, Shab. 10b) (Judges 6:24) มีการห้ามใช้คำทักทายว่าชาลอมในสถานที่ที่ไม่ศักดิ์สิทธิ์ เช่นในห้องน้ำ (Talmud, Shabbat, 10b)
ชาลอมเป็นคำทั่วไปในภาษาฮีบรูสมัยใหม่ที่ใช้เป็นชื่อหรือนามสกุล โดยมากนิยมใช้เป็นชื่อผู้ชาย แต่ก็ใช้เป็นชื่อผู้หญิงได้ ตัวอย่าง เช่น Shalom Harlowชื่อของผู้ชายที่ใกล้เคียงได้แก่ Shlomi (ความรู้สึกดีของฉัน) และ Solomon ชื่อของผู้หญิงที่เกี่ยวข้องได้แก่ Shulamit, Shulamith, Shlomtzion หรือ Shlomzion และ Salome และ Shlomith
กากบาท
กากบาท หมายถึงเส้นทแยง หรือเส้นตรงสองเส้นแสดงจุดตัดในช่องทำเครื่องหมาย หรือในบริเวณที่กำหนดให้ทำเครื่องหมาย การกำหนดโดยศัพท์ทางพจนานุกรมภาษาไทย ว่า ตีนกา เป็นอย่างเครื่องหมาย บวก (+) อธิบายศัพท์ว่า ใช้ประกอบการเขียน ใช้แสดงเสียงสูงชั้นจัตวา แต่โดยความหมายทั่วไปแล้ว หมายถึงการขีดกาเส้นทแยงภายในช่องเครื่องหมายหรือบริเวณที่กำหนด เพื่อให้ทราบ หรือกระทำไว้เพื่อเป็นการเพิ่มจุดสังเกต เพื่อให้ทราบข้อผิดพลาด หรือข้อสังเกตสำหรับ ข้อ บท หรือตอนที่เป็นไปสำหรับความเฉพาะเจาะจง เฉพาะข้อที่อยู่ในนัยที่พิเศษ
จรมุข
จรมุข () “Ambulatory” มาจากภาษาลาตินกลาง “Ambulatorium” ที่แปลว่าสถานที่สำหรับการเดิน จากคำว่า “ambulare” ที่แปลว่าเดิน คือบริเวณภายในสิ่งก่อสร้างที่คลุมด้วยหลังคาในระเบียงคด หรือบางครั้งก็หมายถึงทางเดินของขบวนนักแสวงบุญรอบมุขตะวันออกของคริสต์ศาสนสถานที่เป็นมหาวิหารหรือวัดขนาดใหญ่ที่อยู่หลังแท่นบูชาเอก
พรรดึก
พรรดึก (อ่านว่า พัน-ระ-ดึก) คือชื่อที่ใช้เรียกโรคทางแผนโบราณชนิดหนึ่งที่เกิดจากการที่มีอาหารคั่งค้างอยู่ภายในท้อง ทำให้เกิด อาการท้องผูกอย่างแรง ผู้ป่วยจะมีอุจจาระที่แข็งมาก และมีลักษณะเป็นเม็ดๆ คล้ายกันกับมูลแพะ
มาตราตวง
นอกจาก ถัง แล้ว ยังมีอีกคำคือ สัด ซึ่ง สัด ก็เป็นภาชนะสานที่ใช้ตวงข้าว ส่วนถังนั้นสมัยโบราณทำด้วยไม้ คงมีการใช้ ถัง กับ สัด ปน ๆ กัน แต่ถัง กับ สัด มีขนาดไม่เท่ากัน ไม่ควรใช้แทนกัน ดังมีคำกลอนจากนิราศภูเขาทองของสุนทรภู่ ตอนหนึ่ง ซึ่งนำคำ ถัง กับ สัด ไปเปรียบเทียบกับพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสม ไม่ยุติธรรม ว่าไม่มีระบุเกี่ยวกับถังว่าเป็นเท่าไร
ยังมีหน่วยโบราณอื่น ๆ ที่มีขนาดน้อยกว่า ทะนาน เป็นการวัดโดยประมาณ เช่นขนาด “ฟายมือ” คือ เต็มอุ้งมือ หรือ เต็มฝ่ามือที่ห่อเข้าไป
จะเห็นว่า หน่วยสำหรับการตวงก็มีมากพอสมควร ขึ้นอยู่กับความนิยม วัสดุรอบตัว ถัง กระบุง กะลา อวัยวะต่างๆ มือ แขน ซึ่งบางครั้งมีขนาดไม่แน่นอน อาจเกิดความไม่แน่ใจจนเกิดเป็นอุปสรรคในการวัดที่ดีพอสำหรับใช้งาน ควรเลือกใช้มาตราตวงที่มีมาตรฐานน่าเชื่อถือได้เพียงพอสำหรับการใช้งานนั้นๆ
เจดีย์
สำหรับประเทศไทย คำว่า สถูป และ เจดีย์ เรามักรวมเรียกว่า “สถูปเจดีย์” หรือ “เจดีย์” มีความหมายเฉพาะ ถึงสิ่งก่อสร้างในพุทธศาสนาที่สร้างขึ้นเพื่อบรรจุอัฐิ หรือเพื่อประดิษฐานพระพุทธรูป หรือเพื่อเป็นที่ระลึก ทั้งนี้อาจเป็นเพราะ ในสมัยหลังลงมาคงมีการสร้างสถานที่เพื่อบรรจุอัฐิธาตุ และเพื่อเคารพบูชาระลึกถึงพร้อมกันไปด้วย
ตรรกศาสตร์
คำว่า "ตรรกศาสตร์" ในปัจจุบัน เป็นศัพท์บัญญัติที่ใช้แทนแนวคิดเรื่อง Logic ในภาษาอังกฤษ ซึ่งมีรากศัพท์มาจากคำว่า λόγος (logos) ในภาษากรีก ที่มีความหมายเดิมว่าคำ หรือสิ่งที่ถูกกล่าว หลาย ๆ ประเทศที่ใช้อักษรโรมันในการเขียนก็มีศัพท์ที่พูดถึงแนวคิดนี้ในลักษณะชื่อที่คล้ายๆกัน
พยางค์
สระคลาย (lax vowel) สามารถเกิดขึ้นได้เฉพาะพยางค์ปิดในภาษากลุ่มเจอร์มานิกส่วนใหญ่ ดังนั้นเสียงสระนี้จึงถูกเรียกอีกอย่างหนึ่งว่าพยางค์หยุด ตรงข้ามกับสระเกร็ง (tense vowel) เพราะเกิดขึ้นในพยางค์เปิด โดยทั้งสองกรณีไม่เกี่ยวข้องกับความยาวพยางค์
ตองกง
ตองกง (ชื่อสามัญ: Bamboo grass, ชื่อวิทยาศาสตร์ "Thysanoleana maxima Kuntze" และชื่อวงศ์ Gramineae) มีชื่ออื่นเช่น ตองกงภาคเหนือ, เค้ยหลา(กะเหรี่ยง-แม่ฮ่องสอน), เลาแล้ง(สุโขทัย), หญ้ากาบไผ่ใหญ่(เลย), หญ้าไม้กวาด, หญ้ายูง(ยะลา) 
ซึ่งอยู่ในตระกูลเดียวกับ อ้อ หญ้าขน เดือย ตะไคร้ ข้าว อ้อย ข้าวฟ่าง ข้าวโพด เป็นต้น
บัวผุด
บัวผุด หรือ บัวตูม () เป็นกาฝากชนิดหนึ่ง อาศัยอยู่บนรากของพืชจำพวกสกุลเครือเขาน้ำ ("Tetrastigma") ซึ่งชาวบ้านเรียกว่าย่านไก่ต้ม มีลักษณะเด่นที่ดอกซึ่งเป็นดอกเดียวขึ้นจากพื้นดินมีขนาดใหญ่ มีกลิ่นเหม็นมาก ให้เห็นระหว่างฤดูฝนระหว่างเดือนพฤษภาคมถึงเดือนธันวาคม
กระด้างภัณฑ์และละมุนภัณฑ์
การ์ตูน "ผู้ใหญ่มากับทุ่งหมาเมิน" ประจำหนังสือพิมพ์ไทยรัฐ วันที่ 9 สิงหาคม 2554 ล้อเลียนประเด็นนี้ว่า ราชบัณฑิตยสถานได้บัญญัติศัพท์ใหม่ขึ้น คือ Google ว่า อสงไขยสนธิ, Twitter ว่า สำเนียงสกุณา, Hi5 ว่า เบญจสวัสดี และ Facebook ว่า พักตร์ปกรณ์
วงศ์จิ้งจกและตุ๊กแก
ลักษณะเด่นอีกประการหนึ่งของวงศ์นี้ที่เป็นที่รับรู้อย่างดีของมนุษย์ คือ เสียงร้อง อันเป็นที่มาของชื่อสามัญและชื่อวิทยาศาสตร์ที่ใช้เรียก สัตว์เลื้อยคลานในวงศ์นี้โดดเด่นมากในการส่งเสียงร้อง โดยมีแผ่นเยื่อกำเนิดเสียงและกล่องเสียงจึงทำให้เกิดเสียงได้ และด้วยความซับซ้อนมากกว่าเสียงที่เกิดจากการผลักดันอากาศออกทางจมูกหรือปาก ในตัวผู้ของหลายชนิดใช้เสียงในการประกาศอาณาเขตตลอดจนใช้ดึงดูดตัวเมีย โดยเป็นเสียงร้องที่สั้นและมักร้องซ้ำ ๆ และติดต่อกันหลายครั้ง แม้ว่าส่วนใหญ่เสียงร้องอาจจะคล้ายคลึงกันแต่ชนิดที่ต่างกันแม้อาศัยอยู่ในบริเวณเดียวกันก็มีเสียงที่ต่างกัน โดยทั่วไปตัวผู้จะส่งเสียงร้องไปยังทิศทางที่มีตัวผู้ตัวอื่นหรือมีตัวเมียอยู่ตรงนั้น แต่บางครั้งก็อาจส่งเสียงร้องได้โดยไม่มีทิศทาง ในสกุล "Ptenopus" ที่พบในแอฟริกา เมื่ออกจากโพรงในช่วงใกล้ค่ำและส่งเสียงร้องประสานกันคล้ายกับเสียงร้องของกบ
ธนบุรี
ธนบุรี อาจหมายถึง
อาณาจักรอยุธยา
ภาษาดั้งเดิมของกรุงศรีอยุธยาปรากฏอยู่ในโองการแช่งน้ำ ซึ่งเป็นร้อยกรองที่เต็มไปด้วยฉันทลักษณ์ที่แพร่หลายแถบแว่นแคว้นสองฝั่งลุ่มแม่น้ำโขงมาแต่ดึกดำบรรพ์ และภายหลังได้พากันเรียกว่า โคลงมณฑกคติ เนื่องจากเข้าใจว่าได้รับแบบแผนมาจากอินเดีย ซึ่งแท้จริงคือโคลงลาว หรือ โคลงห้า ที่เป็นต้นแบบของโคลงดั้นและโคลงสี่สุภาพ โดยในโองการแช่งน้ำเต็มไปด้วยศัพท์แสงพื้นเมืองของไทย-ลาว ส่วนคำที่มาจากบาลี-สันสกฤต และเขมรอยู่น้อย โดยหากอ่านเปรียบเทียบก็จะพบว่าสำนวนภาษาใกล้เคียงกับข้อความในจารึกสมัยสุโขทัย และพงศาวดารล้านช้าง
พุดทุ่ง
พุดทุ่ง (ชื่อวิทยาศาสตร์: "Holarrhena densiflora" Ridl.; ) หรืออาจเรียกว่า พุดน้ำ, ถั่วหนู, หัสคุณใหญ่, หัสคุณเทศ เป็นไม้พุ่มขนาดเล็ก สูงประมาณ 2-5 ฟุต ลำต้นกลม ตั้งตรง เปลือกต้นของกิ่งก้าน และลำต้นมีสีน้ำตาลดำ ใบเดี่ยวรูปหอก ปลายแหลม เนื้อหนา ดอกเป็นช่อกลีบสีขาวหนา ผลเป็นฝักกลมยาว
ถนนเยาวราช
ตลาดเยาวราช หรือที่นิยมเรียกว่า ตลาดเก่า หรือที่เรียกกันในภาษาแต้จิ๋วว่า "เหล่าตั๊กลัก" (老噠叻) มีเนื้อที่ประมาณ 3 ไร่ ตั้งอยู่ในซอยเยาวราช 11 เดิมเป็นที่ดินของพระศรีทรงยศ หรือเจ๊สัวเนียม คหบดีชาวจีนโพ้นทะเลที่อาศัยอยู่ในประเทศไทยช่วงต้นกรุงรัตนโกสินทร์ เป็นสวนผักและสถานที่ปลดทุกข์ของชาวจีนที่อาศัยอยู่แถบนี้ ต่อมาเมื่อมีการสร้างเป็นตลาดขึ้นมา สินค้าในระยะแรกจึงเป็นพืชผักที่ปลูกอยู่รอบ ๆ ตลาด ก่อนจะเปลี่ยนมาขายสินค้าจากประเทศจีนและอาหารทะเล ซึ่งในเวลานั้นถือว่าเป็นตลาดขายส่งอาหารทะเลที่ใหญ่ที่สุด ทั้งของสดและของแห้ง เนื่องจากอยู่ใกล้กับท่าเรือทรงวาด ปัจจุบันได้ซบเซาลงตามกาลเวลา แต่ก็ยังมีร้านค้าจำนวนหนึ่งที่เปิดมาแต่อดีตอยู่ เป็นแหล่งจำหน่ายอาหารแห้งและอาหารสดพร้อมรับประทานจำนานมาก ได้รับความนิยมและเป็นที่คึกคักอย่างมากโดยเฉพาะในช่วงเทศกาล เช่น ตรุษจีนและกินเจ อีกทั้งในฝั่งตรงกันข้าม คือ ซอยเยาวราช 6 อันเป็นที่ตั้งศาลเจ้าเล่งบ๊วยเอี๊ยะ ซึ่งเชื่อมต่อกับซอยเจริญกรุง 16 ด้านฝั่งถนนเจริญกรุง ที่นี่เรียกว่า ตลาดใหม่ หรือ ตลาดเล่งบ๊วยเอี๊ยะ หรือตรอกอิสรานุภาพ ก็เป็นอีกแห่งหนึ่งที่เป็นตลาดที่ได้รับความนิยมอย่างมาก และยังที่เป็นตั้งของร้านอาหารพร้อมรับประทานอีกจำนวนมาก
ธุดงค์
ธุดงควัตร หมายถึงกิจวัตรของการธุดงค์ที่พระพุทธเจ้าทรงอนุญาตมี 13 วิธีจัดเป็นข้อสมาทานละเว้น และข้อสมาทานปฏิบัติ คือ การจาริก ด้วยเท้า ของพระสงฆ์ในประเทศไทย มักเข้าใจปะปนกับคำว่า ธุดงค์ ทั้งนี้เนื่องจากบางข้อของธุดงควัตร เช่น อรัญญิกังคะ หมายถึงการอยู่ในบริเวณป่า ทำให้พระสงฆ์ที่ถือธุดงค์ข้อนี้จะต้องเดินทางไปหาที่วิเวกในบริเวณป่าและไม่อยู่ติดที่เป็นเวลานาน เพื่อให้ห่างไกลจากการรบกวนของผู้คน การทำเช่นนี้ของพระสงฆ์มีมาตั้งแต่พุทธกาล พระสงฆ์ในประเทศไทยคงได้ถือคตินี้และปฏิบัติมาแต่โบราณ ทำให้คนทั่วไปในปัจจุบันมักเรียกกิริยาเช่นนั้น (การจาริกเดินเท้าของพระสงฆ์โดยแบกบริขาร เช่น กรดย่าม และบาตร เพื่อเดินทางไปยังที่ต่าง ๆ ) ว่า พระเดินธุดงค์ หรือ การเดินธุดงค์ ซึ่งเป็นเพียงคำเรียกทั่วไป ที่หากพระสงฆ์ผู้เดินจาริกไม่ได้ถือสมาทานองค์คุณแห่งธุดงค์ข้อใดข้อหนึ่งแล้ว ย่อมไม่ใช่ความหมายของคำว่าธุดงค์ตามนัยในพระไตรปิฎก
ทุเรียน
คำว่า "ทุเรียน (durian)" มาคำจากภาษามลายู คือคำว่า "duri" (หนาม) มารวมกับคำต่อท้าย -"an" (เพื่อสร้างเป็นคำนามในภาษามลายู) "D. zibethinus" เป็นเพียงชนิดเดียวที่มีการปลูกเลี้ยงในเชิงการค้าเป็นพื้นที่ขนาดใหญ่และนอกถิ่นกำเนิด ในทุเรียนชนิด "zibethinus" ได้ชื่อมาจากชะมดแผงหางปล้อง ("Viverra zibetha") มีความเชื่อแต่ไม่มีหลักฐานยืนยัน ว่าชื่อนี้ตั้งโดยลินเนียสซึ่งมาจากชะมดชอบทุเรียนมากจนมีการนำไปเป็นเหยื่อล่อในการดักจับชะมด หรืออาจเป็นเพราะทุเรียนมีกลิ่นคล้ายชะมด
ฟอรูง
ฟอรูง () เป็นพื้นที่สาธารณะในกลางเมืองโรมัน เป็นที่รวมของสังคม มีกิจกรรมหลากหลาย เช่น การประชุมด้านการเมือง การนัดพบ เป็นต้น ต้นแบบของฟอรูงโรมันและฟอรูงจักรพรรดิในกรุงโรม สามารถพบเห็นได้ในอิตาลี (มักเป็นจัตุรัสในเมืองสมัยใหม่) และในจักรวรรดิโรมัน อย่างเช่นที่ในเมืองโรมันใหม่ ฟอรูงมักจะอยู่ตรงทางแยกที่ถนนหลักแนวเหนือ-ใต้ (การ์โด) ตัดกับถนนหลักแนวตะวันออก-ตะวันตก (แดกุมานุส)
แมงมุมทารันทูล่า
ในวรรณกรรม หรือวัฒนธรรมร่วมสมัย มีทารันทูล่า หรือบึ้ง อ้างอิงถึงเป็นจำนวนมาก อาทิ "Wild Wild West" ภาพยนตร์ฮอลลีวู้ดแนวไซไฟแฟนตาซี ในปี ค.ศ. 1999, "The Lord of the Rings" ตอน "The Return Of The King" หรือในวรรณกรรมเรื่อง "ลูกอีสาน" ที่กล่าวถึงความแร้นแค้นของคนในชนบทอีสาน ที่ต้องขุดบึ้งกิน เอามาทำลาบ โดยเชื่อว่าหากบึ้งตัวไหนมีไม่ถึง 10 ขา จะเรียกว่า "บึ้งบ้า" ไม่สามารถนำมากินได้ เพราะจะทำให้เป็นบ้า เป็นต้น
ส้วมในประเทศไทย
"ในประเทศสยามถือกันว่าเป็นหน้าที่ที่มีเกียรติมาก ถ้าบุคคลใดได้รับแต่งตั้งให้มีหน้าที่เทโถพระบังคล ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ซึ่งจะต้องนำไปเทลง ณ สถานที่อันกำหนดไว้เพื่อการนี้ และมียามเฝ้าระวังรักษาอย่างกวดขัน มิให้ผู้ใดอื่นกล้ำกรายเข้าไปได้ อาจเป็นเพราะความเชื่อถือโชคลางทางไสยศาสตร์ ซึ่งชาวสยามเชื่อว่าอาจมีผู้ทำกฤตยาคุณได้จากสิ่งปฏิกูลที่ถ่ายออกมาจากร่างกายนั้น"
สำหรับพระสงฆ์แล้วในพระธรรมวินัยกำหนดไว้ว่าจะต้องมีสถานที่ขับถ่ายโดยเฉพาะเช่นกัน เรียกว่า เวจ, เวจกุฎี (อ่านว่า เว็ดจะกุดี) หรือ วัจกุฎี (อ่านว่า วัดจะกุดี) โดยมีลักษณะเป็นหลุมถ่ายก่ออิฐหรือหินหรือไม้กรุเพื่อไม่ให้ขอบหลุมพัง มีเขียงแผ่นหินหรือแผ่นไม้รอง ปิดทับหลุม เจาะรูตรงกลางสำหรับถ่ายอุจจาระ หรืออาจมีฝาทำจากไม้ อิฐ หรือหิน ในบางแห่งมีล้อมเป็นผนังให้มิดชิด นอกจากนี้ยังมีคำว่าถาน ใช้เรียกส้วมของภิกษุสามเณร โดยถานสมัยโบราณเป็นโรงเรือนแยกออกไปต่างหาก ส่วนใหญ่จะอยู่ท้ายวัดจะได้ไม่ส่งกลิ่นเหม็นมารบกวน ลักษณะโรงเรือนจะมีใต้ถุนสูงโปร่ง ถ่ายเทอากาศได้สะดวก ด้านบนมีฝามิดชิด ข้างบนฝามีช่องระบายอากาศและช่องแสง มีประตูปิด-เปิด พื้นปูด้วยไม้หรือเทปูน มีร่องสำหรับถ่ายอุจจาระ มีเขียงรองเท้าสองข้าง มีรางน้ำปัสสาวะยื่นออกไปนอกฝา มีไม้ซีกเล็ก ๆ มัดรวมกันวางไว้ข้าง ๆ สำหรับเช็ดเมื่อเสร็จกิจ ในถิ่นที่หาน้ำได้ง่ายก็ชำระด้วยน้ำที่ใส่ภาชนะเช่นตุ่มเล็ก ๆ เตรียมไว้แล้ว
มังคะ
มังคะ หรือแตดลิง เป็นไม้เลื้อยในวงศ์ Leguminosae วงศ์ย่อย Caesalpinodeae มีเนื้อไม้ กิ่งขรุขระ สีน้ำตาลอมแดง ใบเดี่ยว ผิวเรียบ ขอบใบเรียบ ดอกเป็นดอกช่อ เกิดตามข้อของลำต้น สีขาว ผลเดี่ยว เมื่ออ่อนสีเขียวอมขาว มีเมล็ดเดียว ในทางยา ใช้น้ำต้มเปลือกแก้บวมพอง น้ำต้มใบใช้ล้างแผลสด แผลเปื่อย ฝีหนอง น้ำต้มรากแก้ไข้มาลาเรีย
ภาษาทมิฬ
สำเนียงของภาษาทมิฬในรัฐเกรละมีคำยืมจากภาษามาลายาลัมมาก และได้รับอิทธิพลจากการเรียงประโยคของภาษามาลายาลัม สำเนียงของกลุ่มผู้นับถือนิกายไวษณพ ซึ่งอพยพไปอยู่รัฐกรณาฏกะได้พัฒนาสำเนียงเป็นของตนเอง ภาษาทมิฬในศรีลังกามีคำยืมจากภาษาอังกฤษ ภาษาโปรตุเกสและภาษาดัตช์ด้วย
ความแตกต่างของภาษาทมิฬขึ้นกับการเปลี่ยยนแปลงการออกเสียงที่ต่างไปจากภาษาทมิฬโบราณ เช่นคำว่า ที่นี่ (iṅku) ในสำเนียงคลาสสิกกลายเป็น iṅkū ในสำเนียงโกนคู inga ในสำเนียงธันชวูร์ และ iṅkai ในบางสำเนียงของศรีลังกา คำว่า iṅkaṇ ในภาษาทมิฬโบราณเป็นแหล่งที่มาของ iṅkane ในสำเนียงติรูเนลเวลี ภาษาทมิฬโบราณ iṅkaṭṭu เป็นที่มาของ iṅkuṭṭu ในสำเนียงมาดูไร และ iṅkaṭe ในสำเนียงทางเหนืออื่นๆ แม้ว่าปัจจุบันในโจอิมบาตอเรจะเป็นปกติที่จะได้ยิน akkaṭṭa ซึ่งหมายถึงสถานที่นี้ สำเนียงของภาษาทมิฬไม่ได้ต่างกันทางด้านคำศัพท์มากนัก สำเนียงในศรีลังกายังคงรักษาคำศัพท์และรูปแบบไวยากรณ์ที่ไม่พบในการพูดในชีวิตประจำวันในอินเดียและใช้คำบางคำต่างไปบ้าง
ภาษาทมิฬมีรูปแบบที่แตกต่างกันหลายแบบ เช่น รูปแบบวรรณคดีคลาสสิกที่มาจากภาษายุคโบราณ (สันกัตตามิฬ) รูปแบบการเขียนสมัยใหม่และเป็นทางการ (เจนตามิฬ) และรูปแบบสมัยใหม่สำหรับการพูด (โกฎูนตามิฬ) แต่ละรูปแบบอาจมีลักษณะร่วมกัน เช่น เป็นไปได้ที่จะเขียนแบบเจนตามิฬโดยใช้รูปศัพท์ที่ต่ำกว่า เรียกเจญกัตตามิฬ หรือใช้รูปแบบที่เกี่ยวข้องกับสำเนียงใดสำเนียงหนึ่งกับโกฎูนตามิฬ 
ในปัจจุบัน เจนตามิฬเป็นรูปแบบที่ใช้ทั่วไปในการเขียนและพูดอย่างเป็นทางการและเป็นภาษาในตำรา โกฎูนตามิฬเป็นภาษาที่ใช้ในชีวิตประจำวัน และเริ่มนำมาใช้ในภาพยนตร์และการหาเสียงของนักการเมืองทำให้เกิดการพูดแบบมาตรฐานที่ไม่เป็นทางการขึ้น ในอินเดีย มาตรฐานของโกฎูนตามิฬขึ้นกับการพูดของผู้ที่ไม่ใช่พราหมณ์และระดับการศึกษา แต่ได้รับอิทธิพลจากสำเนียงธันชวูร์และมาดูไร ส่วนในศรีลังกามาตรฐานขึ้นกับสำเนียงจาฟนา
หูกวาง
หูกวางยังมีชื่อเรียกต่างกันออกไปตามแต่ละจังหวัดหรือภูมิภาคด้วย เช่น โคน (นราธิวาส), ดัดมือ หรือ ตัดมือ (ตรัง), ตาปัง (พิษณุโลก, สตูล), ตาแปห์ (มลายู-นราธิวาส), หลุมปัง (สุราษฎร์ธานี) เป็นต้น
โจ๊ก
คำว่า "congee" ในภาษาอังกฤษน่าจะมีความเป็นไปได้ว่ามาจากคำในภาษาดราวิเดียน คำว่า "kanji" และเว็บสเตอร์ดิกชันนารี ระบุว่าคำว่า "Congee" มาจากอินเดีย 
ส่วนคำว่า "โจ๊ก" ในภาษาไทย เลียนเสียงมาจากภาษาจีนกวางตุ้ง "จุ๊ก" (粥 dzuk) บ้างก็ว่ามาจากคำว่า "ล่าปาเจี๋ย" (腊八节) ซึ่งแปลว่า "เทศกาลลาป่า" อันเป็นประเพณีตั้งแต่โบราณ ตั้งแต่ยุคสามราชาห้าจักรพรรดิ (2852 ก่อนคริสตกาล ถึง 2070 ก่อนคริสตกาล) ซึ่งเป็นการล่าสัตว์เพื่อบูชาบรรพบุรุษและเทพเจ้า ตามคติของพุทธศาสนาแบบมหายานของจีน เล่าว่า เจ้าชายสิทธัตถะขณะกำลังบำเพ็ญทุกรกิริยาจนกระทั่งสลบไป หญิงเลี้ยงวัวคนหนึ่งมาพบเข้าได้นำอาหารที่ติดตัวมาผสมกับนมวัวรวมกับผลไม้ป่าหลายชนิดป้อนให้เจ้าชายสิทธัตถะให้รับประทานจนกระทั่งฟื้นคืนสติ และได้ตรัสรู้ในคืนนั้นสำเร็จเป็นพระพุทธเจ้า ตรงกับวันขึ้น 8 ค่ำ เดือน 12 ตามปฏิทินจีน ในยุคราชวงศ์หมิง (ค.ศ. 1368 ถึง ค.ศ. 1644) เล่ากันว่าจูหยวนจาง ปฐมจักรพรรดิขณะยังมีสถานะเป็นสามัญชน เป็นผู้ที่มีความเป็นอยู่แร้นแค้นมาก วันหนึ่งได้ขุดรูหนูเพื่อจับหนูกิน แต่ได้ไปพบข้าวฟ่างและธัญพืชหลายชนิด จึงนำมาต้มรวมกัน เรียกว่า "ล่าปาโจว" (腊八粥; แปลว่า "ข้าวต้มล่าปา") ในประเทศไทยบางพื้นที่ออกเสียงคำว่า "โจว" (节) เพี้ยนเป็น "โจ๊ก" จนกลายมาเป็นโจ๊กดังในปัจจุบัน
อำเภอเมืองอุตรดิตถ์
อำเภอเมืองอุตรดิตถ์ เดิมเป็นที่ตั้งของชุมชนสมัยโบราณ มีชื่อที่ใช้เรียกดั้งเดิมจากท่าน้ำ 3 ท่าน้ำที่เป็นท่าน้ำประวัติศาสตร์ของอุตรดิตถ์ คือ ท่าโพธิ์ ท่าเสา และท่าอิฐ สันนิษฐานว่า ชื่อท่าโพธิ์ เนื่องจากมีต้นโพธิ์มากในบริเวณนั้น และมีคลองไหลผ่าน จึงเรียกคลองนั้นว่า คลองบางโพธิ์ (เพี้ยนมาเป็นบางโพ) ชื่อของคลองโพธิ์นี้เป็นชื่อที่ทำให้เกิดบริเวณที่เรียกว่า ปากน้ำโพธิ์ใน จังหวัดนครสวรรค์ บริเวณท่าโพธิ์ ปัจจุบัน คือ บริเวณวัดท่าถนน วัดคลองโพธิ์ และตลาดคลองโพ หรือก็คือตัวเมืองอุตรดิตถ์ในปัจจุบัน ท่าเสา มาจากคำว่า เซา เป็นภาษาเหนือ แปลว่า ส่วนท่าอิฐ (ท่าอิด) เป็นภาษาเหนือ คำว่า อิด แปลว่า เหนื่อย เนื่องจากการเดินทางมาค้าขายที่ท่าอิดทางเรือ และทางบกของจังหวัดภาคเหนือและภาคกลางสมัยโบราณ กว่าจะถึงก็เหนื่อย ความหมายของท่าอิฐและท่าเสาในอีกความเห็นหนึ่งนั้น พิเศษ เจียจันทร์พงษ์ นักวิชาการด้านประวัติศาสตร์ และผู้เชี่ยวชาญพิเศษประจำกรมศิลปากร กล่าวไว้ในหนังสือของท่านคัดค้านการสันนิษฐานความหมายตามภาษาคำเมืองดัง กล่าว โดยกล่าวว่า คำว่าท่าอิฐและท่าเสานั้นเป็นคำในภาษาไทยกลาง เพราะคนท่าอิฐและท่าเสาเป็นกลุ่มชนสุโขทัยดั้งเดิมที่ใช้กลุ่มภาษาไทยกลุ่ม เมืองในแคว้นสุโขทัย เช่นเดียวกับชาวสุโขทัย นครสวรรค์ พิจิตร พิษณุโลก กำแพงเพชร และเช่นเดียวกับกลุ่มคนในตำบลทุ่งยั้ง บ้านพระฝาง เมืองพิชัย บ้านแก่ง และบ้านคุ้งตะเภา ซึ่งเป็นกลุ่มคนแคว้นสุโขทัยเดิมในจังหวัดอุตรดิตถ์เช่นเดียวกัน โดยคำว่าท่าเสานั้น มีความหมายโดยตรงเกี่ยวข้องกับการล่องซุงหมอนไม้ในสมัยโบราณเช่นเดียวกับ ชื่อนามหมู่บ้านหมอนไม้ (หมอนไม้ซุง) ซึ่งอยู่ทางใต้ของบ้านท่าอิฐ 
ท่าอิดเป็นท่าที่มีความเจริญทางการค้ามากกว่าทุกท่าใน ภาคเหนือ เป็นท่าจอดเรือ ค้าขายจากมณฑลภาคเหนือ และภาคกลางรวมถึงเชียงตุงเชียงแสนหัวพันทั้งห้าทั้งหก สิบสองปันนาสิบสองจุไทย เดิมท่าอิดอยู่ในความปกครองของขอมตลอดจน ถึงสมัยสุโขทัย ขอมหมดอำนาจ ท่าอิดจึงเป็นเมืองท่าขึ้นอยู่กับเมืองทุ่งยั้ง อันเป็นเมืองหน้าด่านของสุโขทัย สมัยต่อมาแคว้นน่านได้เปลี่ยนทางเดิน ทำให้หาดท่าอิดงอกออกไปทางตะวันออกมากทุก ๆ ปี ท่าอิดจึงเลื่อนตามลงไปเรื่อย ๆ เรียกว่าหาดท่าอิดล่าง ท่าอิดเดิมเรียกว่าท่าอิดบน ท่าอิดล่างก็ยังคงเป็นศูนย์การค้ามาตลอดจนถึงสมัยรัตนโกสินทร์ ส่วนชื่อที่ใช้เรียกในระยะเวลาต่อมาว่า บางโพธิ์ท่าอิฐ น่าจะเป็นชื่อที่ได้รับการเรียกขึ้นมาในภายหลัง ในช่วงสมัยรัชกาลที่ 3 เป็นต้นมา ท่าอิฐมีความเจริญขึ้นมากที่สุดใน 3 ท่าน้ำ รัชกาลที่ 4 (ไม่ชัดเจนว่ารัชกาลที่ 4 หรือ 5 เป็นผู้พระราชทานชื่ออุตรดิตถ์ แต่หากยึดตามพ.ศ.ที่พระราชทานตรงกับสมัยรัชกาลที่ 4)จึงทรงพระราชทานชื่อเมืองให้ใหม่ว่า "อุตรดิตถ์" แปลว่า ท่าน้ำทางภาคเหนือ หรือท่าน้ำทางทิศเหนือ เนื่องจากเป็นท่าน้ำของไทยที่ตั้งอยู่เหนือสุดของประเทศ เพราะเหนืออุตรดิตถ์ขึ้นไปในสมัยนั้นเป็นเมืองประเทศราชของสยาม ( อาณาจักรล้านนา)
อาจาด
คำว่า "อาจาด" นี้เป็นคำยืมจากภาษามลายู "acar" (อาจาร์) แปลว่า ของดอง ซึ่งเป็นคำเดียวกับกลุ่มภาษาในประเทศอินเดีย เช่นภาษาฮินดีว่า अचार (รูป: "อจาร"; เสียง: "อะจาร") และภาษาเปอร์เซียว่า آچار (อาจารฺ) ล้วนมีความหมายเดียวกัน ในพจนานุกรมภาษาทมิฬกล่าวคำว่า "อาจาด" เป็นคำยืมภาษาฮินดูสตานี (ฮินดี อูรดูและเปอร์เซีย) แต่นักวิชาการไทยหลายคนยังเข้าใจผิดว่าคำยืมภาษาฮินดูสตานีหลายคำเป็นคำภาษาทมิฬ เนื่องจากขาดความรู้เกี่ยวกับภาษาทมิฬที่จะนิยมลงท้ายเสียงคำนามด้วย อัน,อัล,อัม,อัร,อิล,ไอ,อานฺ,อาลฺ,อารฺ,อายฺ เป็นหลัก เช่นคำว่า ตะไล (หัว) สีไต (นางสีดา) กัมปั่น (เรือ) ไอยัร (คุณท่าน,เจ้าคุณ) โกยิล (วัด) อัมมัน (เจ้าแม่) โกละตัม (กุลาตีไม้) เป็นต้น แต่ถ้าลงท้ายด้วย อุ จะนิยมใช้ในคำนามภาษาเตลุคุ (ซึ่งเป็นภาษาตระกูลดาวิเดียนอีกภาษาหนึ่ง)นอกจากวิภัตติบอกความหมายว่า แก่ เพื่อ ต่อ ที่ลงว่า อุกฺกุ และบางคำเช่น นาฑุ (ประเทศ/รัฐ/ดินแดน) วีดุ (บ้าน) กาฏุ(ป่า/ชานเมือง) เป็นต้น , ต่อท้ายในภาษาทมิฬ เช่น โกยิลุกฺกุ แปลว่าเพื่อวัด โดยคำว่าลงท้ายด้วย อัรฺ อารฺ ในภาษาทมิฬจะมีความหมายเป็นพหูพจน์ เกือบทั้งหมดจะใช้กับเป็นบุคคลที่ให้การยกย่อง และคำว่าน้ำคือ นีรฺ เท่านั้น เช่นคำว่า นีรฺ (น้ำ) + นายฺ (สุนัข) = นีรฺนายฺ (สุนัขน้ำ) หมายถึงแมวน้ำ หรือบ้างครั้งหมายถึง นาก กรือนากทะเล (นากที่เป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม) เป็นต้น ส่วนที่มีผู้ลากเข้าความกับคำว่า อาจาร (ความประพฤติที่ดี)ภาษาสันสกฤตว่า आचारः (รูป: อาจาระ; เสียง: "อาจาระหะ") ในภาษาสันสกฤตคำนั้น เป็นคำพ้องรูปพ้องเสียงกันโดยบังเอิญ เป็นที่มาของคำว่า "อาจารย์" ไม่ใช่ของหมักดอง
อาจาดในอาหารอินโดนีเซีย จะใส่แตงกวา แคร์รอต หอมแดง พริกขี้หนู บ้างใส่สับปะรดเพื่อเพิ่มความหวานเมื่อดองกับน้ำส้มสายชู บ้างก็ใส่ขิงหรือตะไคร้เพื่อเพิ่มความเผ็ดร้อน และอาจาดแบบอินโดนีเซียได้แพร่หลายไปในอาหารฮอลันดา เรียกว่า "อาจาร์" (atjar) หรือ แตงกวาดอง
หนังตะลุง
หนังใหญ่ แต่เดิมเรียกว่า "หนัง" นิยมเล่นกันแพร่หลายในแถบภาคกลาง ส่วนหนังตะลุง แต่เดิมคนในท้องถิ่นภาคใต้ก็เรียกสั้น ๆ ว่า "หนัง" เช่นกัน ดังคำกล่าวที่ได้ยินกันบ่อยว่า "ไปแลหนังโนรา" จึงสันนิษฐานว่า คำว่า "หนังตะลุง" คงจะเริ่มใช้เมื่อมีการนำหนังจากภาคใต้ไปแสดงให้เป็นที่รู้จักในภาคกลาง จึงได้เกิดคำ "หนังตะลุง" และ "หนังใหญ่" ขึ้นมาเพื่อไม่ให้ซ้ำซ้อนกัน หนังจากภาคใต้เข้าไปเล่นในกรุงเทพฯ ครั้งแรกสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว โดยพระยาพัทลุง (เผือก) นำไปเล่นที่แถวนางเลิ้ง หนังที่เข้าไปครั้งนั้นเป็นนายหนังจากจังหวัดพัทลุง คนกรุงเทพฯจึงเรียก "หนังพัทลุง" ต่อมาเสียงเพี้ยนเป็น "หนังตะลุง"
ลู่ตูง
โดยชื่อสามัญคำว่า "Lutung" มาจากภาษามลายู เนื่องจากมีความแตกต่างจากค่างสกุลที่พบในอนุทวีปอินเดีย
วัจนภาษา
พยางค์คือ การกำหนดการเปล่งเสียงออกมาครั้งหนึ่ง ๆ จะมีความหมายหรือไม่มีความหมายก็ได้ ในระบบคำ หนึ่งพยางค์จะประกอบด้วยอย่างน้อยห้าส่วน
และมีอีกสองส่วน จะมีหรือไม่มีก็ได้
คำ คือการแทนความหมายของสิ่งต่างๆ โดยประกอบจากพยางค์ อันจะมีพยางค์เดียวหรือหลายพยางค์ก็ได้ คำอาจจะเกิดขึ้นมาโดดเลย เรียกว่า "คำมูล" หรือ "คำโดด" หรืออาจจะเกิดจากการประกอบของคำหลายๆคำ เรียกว่า"คำรวม" หรือ "คำประสม"
วัดกระบังมังคลาราม
หลวงพ่อพระพุทธวงค์เป็นหนึ่งในพระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์ในจังหวัดพิษณุโลก เดิมชื่อว่า “หลวงพ่อพระพุทธชินวงค์” แต่ต่อมาเหลือแค่หลวงพ่อพระพุทธวงค์ เนื่องจากชื่อยาวจึงตัดให้สั้นลงเพื่อให้เรียกง่ายขึ้น ไม่ปรากฏหลักฐานการสร้างเมื่อใด ประดิษฐาน ณ อุโบสถขนาด ๔ ห้อง ของวัดกระบังมังคลาราม หลวงพ่อพระพุทธวงค์ เป็นพระพุทธรูป ปูนปั้น ขนาด ๕ ศอก ๕.๖ นิ้ว(๒.๖๔ เมตร) สูง ๖ ศอก(๒.๙๙) องค์พระนั่งขัดสมาธิอยู่บนฐานชุกชีบัวคว่ำ บัวหงาย ประดับกระจกสีอย่างงดงามมีพระอัครสาวกเบื้องซ้าย(พระโมคคัลลานะ) เบื้องขวา(พระสารีบุตร) มีซุ้มเรือนแก้วลงรักปิดทองจำลักลายด้วยไม้สัก หันพระพักตร์ไปทางทิศตะวันออก ปิดทองเป็นครั้งที่ ๔ ครั้งล่าสุดจัดให้มีการฉลองปิดทอง วันอังคาร ที่ ๓๑ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๖ หลวงพ่อพระพุทธวงค์ มีลักษณะงดงามคล้ายกับ พระพุทธชินราช (จนชาวบ้านมีการเปรียบเทียบกันว่า พระพุทธชินราช กับ หลวงพ่อพระพุทธวงค์เป็นพี่น้องกัน) องค์พระมีพุทธลักษณะสมส่วนสวยงามแต่จะท้วมกว่ายุคสุโขทัย นอกจากนี้พระหัตถ์ยังเป็น "ทีฆังคุลี" (การทำปลายนิ้วพระหัตถ์ทั้งสี่ยาวเสมอกัน) ซึ่งเป็นลักษณะเฉพาะของพระพุทธรูป หมวดพระพุทธชินราชสกุลช่างพิษณุโลกพระเกตุรัศมียาวเป็นเปลวเพลิง พระเกศาขดเป็นก้นหอย วงพระพักตร์ค่อนข้างกลมมีพระอุณาโลมผลิกอยู่ระหว่างพระโขนง(คิ้ว) พระวรกายอวบอ้วนมีสังฆาติยาวปลายเป็นเขี้ยวตะขาบ ฝ่าพระบาทแบบราบส้นพระบาทยาว ซุ้มเรือนแก้วหลวงพ่อพระพุทธวงค์สลักด้วยไม้สักจำลักลายปิดทอง มีตัวมกร ๒ ตัว ส่วนปลายสุดของตัวมกรบรรจบกันเหนือพระเกตุ แล้วทอดลำตัวลงมาอย่างอ่อนช้อยงดงามรับพระวรกายอันงดงาม มีคลีบเป็นลักษณะใบระกา ส่วนตัวเหลาเป็นสัตว์หิมพานต์ที่เรือนแก้วด้านซ้ายและด้านขวา คายลายเครือเถาออกมาเป็นลักษณะเขาโค้ง เหนือบ่าหลวงพ่อพระพุทธวงค์ เมื่อวันที่ ๑๗ ธันวาคม พ.ศ. ๒๔๕๗ (ตรงกับสมัยรัชกาลที่๖) สมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส สมเด็จพระสังฆราชพระองค์ที่ ๑๐ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ได้เสด็จทางเรือ เสด็จขึ้นนมัสการหลวงพ่อพระพุทธวงค์ครั้งตรวจการคณะสงฆ์พระครูพรหมพรตบริหาร ( น้อย ) ดำรงตำแหน่งเจ้าคณะแขวงพรหมพิราม เจ้าอาวาสวัดกระบังมังคลาราม ราชทินนามนี้เป็นองค์แรก ซึ่งปรากฏนาม พระครูพรหมพรตบริหาร ในพระนิพนธ์ของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส เสด็จตรวจการคณะสงฆ์พิษณุโลก เสด็จวัดกระบัง ทางเรือ เมื่อวันที่ ๑๗ ธันวาคม พ.ศ. ๒๔๕๗ พระครูพรหมพรตบริหาร (น้อย ) วัดกระบัง เป็นสหธรรมิกกับ พระครูวิมลคุณากร หลวงปู่ศุข วัดปากคลองมะขามเฒ่า อำเภอวัดสิงห์ จังหวัดชัยนาท หลวงปู่ศุข เคยเดินทางมาแวะ พักกับ พระครูพรหมพรตบริหาร และ พระครูต่วน วัดเตาไห (วัดตาปะขาวหาย ) พิษณุโลก ในคราวไปร่วมพิธีพุทธาภิเษก ที่วัดท่าถนน จ.อุตรดิตถ์ พ.ศ. ๒๔๖๑
พระโพธิธรรม
พระโพธิธรรม (, เทวนาครี बोधिधर्म; อักษรโรมัน (NLAC) : bōdhidharma; , พินอิน: Pútídámó , Dámó) แต่ในนิยายกำลังภายในในประเทศไทยมักเรียก ตักม้อ หรือ ตั๊กม้อ (สำเนียงแต้จิ๋ว ตรงกับจีนกลางว่า ต๋าหมอ) เป็นพระภิกษุในศาสนาพุทธฝ่ายมหายานนิกายเซน มีประวัติไม่ชัดเจนนัก แต่เชื่อกันว่ามีตัวตนอยู่จริง และเป็นผู้สถาปนาวัดเส้าหลิน ในจีน ทั้งยังได้เผยแพร่วิชามวยจีนในหมู่พระเณรของวัดเส้าหลิน จนมีชื่อเสียงมาจวบจนทุกวันนี้
อาการท้องอืด
คำศัพท์แพทย์ภาษาอังกฤษว่า flatulence (อาการท้องอืด)
ใช้ในวรรณกรรมแพทย์โดยมีความหมายว่า "ลมในกระเพาะอาหารและลำไส้ที่ขับออกผ่านทวารหนัก" หรือ "ลักษณะหรือภาวะที่มีลมในกระเพาะอาหารหรือลำไส้"
โดยคำว่า flatulent ก็ "กำหนดโดยหรือมีผลเป็นแก๊สที่เกิดในลำไส้หรือกระเพาะอาหาร ซึ่งน่าจะทำให้ท้องอืดเนื่องจากการย่อยอาหาร"
รากศัพท์ภาษาอังกฤษมาจากคำละตินว่า flatus ซึ่งแปลตามศัทพ์ว่า "ลมพัด ลมผาย"
และราชบัณฑิตยสถานให้ความหมายว่า "๑. ลมเรอ ๒. ลมผาย"
อนึ่ง คำว่า "flatus" ก็เป็นศัพท์แพทย์โดยหมายถึงแก๊สที่เกิดในกระเพาะหรือลำไส้ด้วย
อย่างไรก็ดี แม้คำจะมีความหมายเช่นนี้ แต่แก๊สในกระเพาะลำไส้โดยส่วนหนึ่งก็เป็นอากาศภายนอกที่กลืนเข้าไป และดังนั้น ลม/แก๊สเช่นนี้จึงไม่ได้เกิดเพียงในกระเพาะลำไส้เท่านั้น
การศึกษาทางวิทยาศาสตร์เนื่องกับการแพทย์ในเรื่องนี้เรียกว่า flatology
ดยุก
ดยุก ( ) หรือ ดุ๊ก () หรือ แฮร์ซอก () เป็นบรรดาศักดิ์ของขุนนางในทวีปยุโรป เป็นตำแหน่งทางปกครองที่เป็นรองจากกษัตริย์ซึ่งปกครองดินแดนที่เรียกว่า "ดัชชี" ส่วนตำแหน่งดยุกในหมู่เกาะอังกฤษเป็นเพียงตำแหน่งที่ตั้งไว้เป็นเกียรติยศเท่านั้น ไม่มีอำนาจในทางปกครองเหมือนในประเทศยุโรปอื่นๆ ปัจจุบันตำแหน่งดยุก(ที่ไม่ใช่ราชวงศ์)ปรากฏอยู่อย่างเป็นทางการเฉพาะในสหราชอาณาจักรเท่านั้น
อุโมงค์
อุโมงค์ คือ ทางสัญจรใต้ดิน ใต้น้ำ ที่ขุดลงไปใต้ดินหรือในภูเขา โดยทั่วไปแล้วจะมีความยาวอย่างน้อยมากกว่าความกว้าง 2 เท่า และมีผนังโอบล้อมทุกด้าน โดยมีปลายเปิดในส่วนหัวและส่วนท้าย อุโมงค์อาจเป็นทางเดินเท้าหรือจักรยานลอดใต้ถนนหรือเชื่อมต่ออาคาร แต่โดยทั่วไปเป็นทางสัญจรสำหรับรถยนต์ รถไฟ หรือคลอง บางที่อาจเป็นทางระบายน้ำ ทางส่งน้ำโดยเฉพาะที่ใช้สำหรับไฟฟ้าพลังน้ำหรือท่อระบายน้ำ หรือในวัตถุประสงค์อื่น เช่นงานสาธารณูปโภคได้แก่ท่อประปา ไฟฟ้า เคเบิลสำหรับโทรคมนาคม หรือแม้กระทั่งอุโมงค์ที่ออกแบบสำหรับเป็นทางเดินสัตว์ป่าสำหรับสัตว์ในยุโรป ที่อาจเป็นอันตราย บางอุโมงค์ลับก็ใช้สำหรับเป็นทางออกสำหรับหนีภัย อุโมงค์บางแห่งไม่ได้เป็นทางสัญจรแต่เป็นป้อมปราการก็มี อย่างไรก็ตามท่อที่ใช้ในการขนส่ง () ไม่เรียกว่าเป็นอุโมงค์เนื่องจากบางอุโมงค์สมัยใหม่ได้ใช้เทคนิคการก่อสร้างแบบ immersed tube (ทำท่อสำเร็จเป็นช่วง ๆ บนดินแล้วนำไปจมที่ไซท์งาน) แทนที่จะใช้วิธีขุดเจาะแบบเดิม
นามธารี
ใน “คุรุ ทวารา” นอกจากจะมีพื้นที่สำหรับให้ศาสนิกชนประกอบศาสนกิจแล้ว ยังมี “โรงทาน” (Langar) อยู่ภายในด้วย โดยก่อนเข้าโรงทาน ให้ทุกคนถอดรองเท้า และล้างมือให้สะอาดก่อนรับประทานอาหาร ซึ่งในโรงทานจะบริการอาหารโดยไม่คิดค่าใช้จ่ายสำหรับศาสนิกชนทุกคน รวมไปถึงนักธุดงค์ นักเดินทาง และคณะที่มาเยี่ยมเยียน ซึ่งเป็นการแสดงออกถึงความเสมอภาค และความสัมพันธ์ฉันท์พี่น้อง ในโรงทานแห่งนี้ไม่ว่าผู้เข้ามาจะมีฐานะสูงหรือต่ำ ยากดีมีจน ทุกคนล้วนรับประทานอาหารโดยใช้ จาน ช้อน แก้วน้ำ เหมือนกัน นั่งบนพี้นเสมอภาคร่วมกันเพื่อลบล้างความเชื่อเกี่ยวกับการแบ่งชั้นวรรณะในสังคม และจะมี “อาสาสมัครเพื่อประโยชน์ส่วนรวมโดยไม่หวังผลตอบแทน” (Sewa Dar) คอยบริการเดินตักอาหาร หรือแจกน้ำดื่มให้ทุกคน และผู้มีจิตศรัทธายังสามารถผลัดเวรกันตักอาหาร แจกน้ำดื่มได้ตามความสมัครใจ ตลอดจนสามารถบริจาคทรัพย์ หรืออาหารสำเร็จรูป รวมไปถึงวัตถุดิบสำหรับประกอบอาหารได้ตามแรงศรัทธาด้วย โรงทานนี้ดำเนินการด้วยความร่วมใจ เสียสละของศาสนิกชนชาวซิกข์-นามธารีโดยไม่มุ่งหวังสิ่งตอบแทนมากไปกว่าการเติมเต็มความต้องการในด้านอาหารให้แก่ร่างกายของทุกคน
ตุ๋ย
ตุ๋ย เป็นศัพท์สแลงภาษาไทย มักใช้พาดหัวข่าวตามหน้าหนังสือพิมพ์ แทนความหมายว่าการร่วมเพศทางทวารหนักระหว่างชายกับชาย
ควย
ส่วน "บักหำน้อย" เป็นคำอีสาน ที่หมายถึง เด็กผู้ชายตัวเล็ก จะใช้เป็นส่วนน้อย ลักษณะการใช้เป็นแบบเก่าแก่ ในปัจจุบันจะใช้กันในหมู่คนแก่และใช้น้อยมาก ๆ เพราะเป็นคำที่ใช้เรียกคนอื่นที่สามารถมีความหมาย 2 แง่มุม คือ แสดงความเอ็นดู (ถ้าผู้พูดเป็นที่เคารพของผู้ถูกเรียก) หรือแสดงการดูหมิ่น (ถ้าผู้พูดไม่เป็นที่รู้จัก หรือเป็นที่เคารพของผู้ถูกเรียก) ในปัจจุบันคำที่ใช้เรียกผู้ที่อ่อนกว่า (ทั้งที่ผู้พูดเป็นที่รู้จักและไม่เป็นที่รู้จัก) จะใช้คำว่า บักหล่า หรือ บักคำหล่า หรือ คำหล่า (คำ หมายถึง ทอง หรือมีค่า ส่วนหล่า หมายถึง ผู้น้อย ลูกคนสุดท้อง ท้ายสุด)
ทศางค์
ทศางค์ หรือ สิบลด (; ; ; ) ในภาษาฮีบรู หมายถึง "หนึ่งในสิบ" การถวายทศางค์ เป็นแนวความคิดที่มาจากศาสนายูดาห์ ซึ่งมีบันทึกในคัมภีร์ฮีบรูหมวดโทราห์ หรือคัมภีร์ไบเบิลภาคพันธสัญญาเดิมหมวดเบญจบรรณของศาสนาคริสต์ การถวายทศางค์เป็นกฎข้อบังคับสำหรับวงศ์วานอิสราเอลทุกคน คนอิสราเอลจะต้องถวาย 10% ของทุกสิ่งที่เขาหามาได้และเพาะปลูกได้ไว้ที่พลับพลาหรือพระวิหารของพระเจ้า
ส้วมในประเทศไทย
ความหมายของ "ส้วม" ตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิต มีความหมายถึง ที่ถ่ายอุจจาระปัสสาวะ (ภาษาชาวบ้านเรียกว่า "ที่อึและที่ฉี่") ซึ่งคำว่า "ส้วม" เป็นคำเก่าแก่ที่ใช้กันมาตั้งแต่ก่อนสมัยรัตนโกสินทร์
กรงเหล็กตะแลงแกง
คำว่าตะแลงแกง หรือตะแลงแกงมาจากคำว่า "ตรแฬงแกง" (อ่านว่า ตรอแลงแกง) ซึ่งเป็นภาษาเขมร มีความหมายคือ "ที่มี 4 หน้า หรือที่แยกเป็นสี่ (ชื่อปราสาท, วิหาร, หนทาง)"
อำเภอเมืองอุตรดิตถ์
นอกจากนี้ยังมีข้อสันนิษฐานอื่นๆเกี่ยวกับคำว่า อุตรดิตถ์ดังนี้ ท่าเหนือ (อุตร = เหนือ, ดิตถ์ = ท่า) มาจากเมื่อสมัยก่อนพ่อค้าจะนำสินค้าจากหลวงพระบาง น่าน หรือเมืองเหนืออื่นๆ ไปค้าขายทางใต้เช่น พิษณุโลก นครสวรรค์ อยุธยา กรุงเทพฯ ต้องแวะพักกันตามท่าน้ำจอดเรือที่อุตรดิตถ์ ทำให้มีการแลกเปลี่ยนสินค้า และแลกเปลี่ยนวัฒนธรรมกัน , อุตรดิตถ์ มาจากคำภาษาบาลี ๒ คำรวมกัน คือคำว่า อุตฺตร (อ่านว่า อุด-ตะ -ระ) กับ ติตฺถ (อ่านว่า ติด-ถะ). คำว่าอุตฺตร ภาษาไทยใช้ว่า อุดร แปลว่า ทิศเหนือ. ส่วน ติตฺถ ภาษาไทยใช้ว่า ดิตถ์ แปลว่า ท่าน้ำ ดังนั้น อุตรดิตถ์ จึงแปลตามตัวว่า ท่าน้ำทางทิศเหนือ
อำเภอพุทไธสง
ปรางค์กู่สวนแตง ตั้งอยู่ที่กลางบ้านดงยาง ตำบลกู่สวนแตง อำเภอบ้านใหม่ไชยพจน์ จังหวัดบุรีรัมย์ เป็นปรางค์อิฐเรียงกันตามแนวเหนือใต้ จำนวน 2 หลัง บนฐานศิลาแลงเดียวกัน ขนาด 31.76 -/- 25.40 เมตร หันหน้าไปทางทิศตะวันออก ปรางค์องค์กลางเป็นปรางค์ประธานและเป็นองค์เดียวที่มีมุขยื่นออกมา ทางด้านหน้ารับเสากรอบประตูซึ่งเป็นหิน ปรางค์ทั้งสามองค์มีประตูเข้า – ออก ทางด้านทิศตะวันออกส่วนอีก 3 ด้าน เป็นประตูหลอก มีสระน้ำโบราณเป็นรูปสี่เหลี่ยม ขนาด 42 -/- 32 เมตร ล้อมรอบด้วยคันดิน อยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ ตามบันทึกของนายเอเดียน เอ็ดมองค์ลูเนต์เดอ ลาจอง กิแยร์ นักวิชาการชาวฝรั่งเศส ซึ่งมาศึกษาศาสนสถานแห่งนี้เมื่อปี พ.ศ. 2450 ว่าจากสถาปัตยกรรมและศิลปกรรม แสดงให้เห็นว่าได้รับอิทธิพล ศิลปกรรมจากสมัยนครวัดนครธมของกัมพูชาซึ่งมีอายุระหว่าง พ.ศ. 1642 –1718 เป็นเทวาลัยในศาสนาฮินดู
ทิวลิป
คำว่า “tulip” ที่ในภาษาอังกฤษสมัยแรกเขียนเป็น “tulipa” หรือ “tulipant” เข้ามาในภาษาอังกฤษจากฝรั่งเศสที่แผลงมาจากคำว่า “tulipe” และจากคำโบราณว่า “tulipan” หรือจากภาษาลาตินสมัยใหม่ “tulīpa” ที่มาจากภาษาตุรกี “tülbend” หรือ “ผ้ามัสลิน” (ภาษาอังกฤษว่า “turban” (ผ้าโพกหัว) บันทึกเป็นครั้งแรกในภาษาอังกฤษในคริสต์ศตวรรษที่ 16 และอาจจะมาจากภาษาตุรกีอีกคำหนึ่งว่า “tülbend” ก็เป็นได้)
อังคั่น
อังคั่น เป็นชื่อเรียกรวมของเครื่องหมายวรรคตอนโบราณ แบ่งเป็นอังคั่นเดี่ยวและอังคั่นคู่
ศัพท์เฉพาะกิจ
ศัพท์เฉพาะกิจมักจะประดิษฐ์ขึ้นมาโดยการรวมคำศัพท์ที่มีอยู่แล้วกับเติมหน้า หรือ เติมหลังเพื่อให้เหมาะกับวัตถุประสงค์ที่ต้องการ หรือ เพื่อเป็นสิ่งชวนขัน ผลที่ออกมาก็จะเป็นศัพท์เทียมประเภทพิเศษ แม้ว่าจะเป็นคำศัพท์ที่ไม่ปรากฏในพจนานุกรม แต่ก็เป็นคำที่เข้าใจได้โดยทันที เช่นคำว่า “Bananaphone” ถ้ามีความจำเป็นที่จะต้องใช้คำนั้นอีก “ศัพท์เฉพาะกิจ” ก็จะเปลี่ยนฐานะเป็นคำศัพท์ที่ใช้กันโดยทั่วไป เช่นคำว่า “neologism” ซึ่งเป็นคำศัพท์ที่ประดิษฐ์ขึ้นใหม่ แต่เป็นคำที่มีความหมายเป็นที่เข้าใจกันทั่วไปได้โดยไม่ยากนัก
ธ
อักษร ธ ของไทยสามารถเทียบได้กับอักษรอื่นๆ ในระบบอินเดีย ซึ่งนิยมถอดด้วยอักษรโรมันเป็น "dh" ตามเสียงเดิมในหลายภาษาของอินเดีย ซึ่งเป็นเสียงก้อง เสียดแทรก อักษร ธ นั้นส่วนใหญ่พบในคำที่มาจากภาษาบาลีสันสกฤต เช่น ธวัช ธนู มัธยม หรือคำทับศัพท์ภาษายุโรปที่ใช้อักษร th ดังนั้นบางคนจึงนิยมใช้ ธ ถอดเสียง th ในคำศัพท์ที่มาจากภาษาอังกฤษ เพื่อให้เกิดความแตกต่างระหว่าง t และ th
ธรรมศาลา
ในศาสนายูดาห์ ธรรมศาลา (ศัพท์โปรเตสแตนต์) หรือ ศาลาธรรม (ศัพท์โรมันคาทอลิก) (; ) เป็นศาสนสถานที่ใช้รวมกลุ่มกันทำการอธิษฐาน ทว่าสำหรับชาวยิวแล้ว พวกเขาไม่จำเป็นต้องไปธรรมศาลาเพื่อประกอบพิธี หากรวมตัวได้ครบองค์ประชุม () ที่ประกอบด้วยผู้ชายที่บรรลุนิติภาวะแล้วจำนวนสิบคน เรียกว่า "องค์คณะสิบ" หรือ "มินยัน" () ก็สามารถประกอบพิธีได้
จงโคร่ง
จงโคร่ง หรือ หมาน้ำ หรือ กง หรือ กระทาหอง หรือ กระหอง (ปักษ์ใต้) (อังกฤษ: Giant jungle toad, Asian giant toad; ชื่อวิทยาศาสตร์: "Phrynoidis aspera") เป็นสัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำจำพวกคางคกขนาดใหญ่ที่พบในประเทศไทยชนิดหนึ่ง
ธ
ธ เพียงตัวเดียว สามารถเป็นคำได้หนึ่งคำ อ่านว่า ทะ แปลว่า "ท่าน" เป็นคำสรรพนาม
ผู้ซุ่มอ่านข่าว
นับแต่เริ่มมีการคมนาคมโดยใช้คอมพิวเตอร์เป็นสื่อขึ้นมา ก็มีการซุ่มเกิดขึ้นในหมู่สมาชิกประชาคมแต่ละแห่งแล้ว ส่วนคำว่า "lurk" (ซุ่ม) ในภาษาอังกฤษนั้นปรากฏว่า ใช้เป็นครั้งแรกในคริสต์ศตวรรษที่ 14 คำนี้เดิมหมายถึงบุคคลที่ซ่อนตัวอยู่โดยมีเจตนาไม่พึงประสงค์ ต่อมาในกลางคริสต์ทศวรรษที่ 1890 ก็เริ่มมีการใช้คำ "lurk" ในระบบอินเทอร์เน็ตเมื่อระบบกระดานข่าวเกิดเป็นที่นิยมขึ้นมา กระดานข่าวดังกล่าวมักเข้าถึงได้ผ่านสายโทรศัพท์ที่บุคคลโทรศัพท์ไปอัปโหลดไฟล์หรือเขียนเนื้อความเผยแพร่ แต่ผู้ซุ่มอ่านข่าวเงียบ ๆ มักส่งผลให้สายโทรศัพท์ไม่ว่างเป็นเวลานาน และไม่เกิดสิ่งใหม่ขึ้นบนกระดานข่าว ผู้ดูแลระบบจึงมักมองเป็นพฤติกรรมลบ แล้วปิดกั้นผู้ซุ่มจากกระดานข่าวนั้นเสีย
สรีดภงส์
ทั้งนี้ แนวคันดินที่ทำหน้าที่เบี่ยงเบนทิศทางของน้ำให้ไหลไปตามทิศที่ต้องการซึ่งทำหน้าที่เหมือนกับทำนบพระร่วงนั้น ถูกพบได้โดยทั่วไปบนพื้นที่ลาดเอียงรอบ ๆ เมืองเก่าสุโขทัย โดยพบมากที่สุดที่บริเวณเชิงเขาด้านทิศตะวันตกจรดทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือของตัวเมือง โดยที่ไม่ได้เรียกว่าทำนบพระร่วงแต่อย่างใด เฉพาะคันดินเป็นแนวเชื่อมระหว่างเขาพระบาทใหญ่กับเขากิ่วอ้ายนี้ที่มีชื่อเรียกกันมาว่า "ทำนบพระร่วง" เพราะอาจเป็นคันดินแนวที่ชัดเจนที่สุดและถูกรู้จักมาช้านานก็เป็นได้ ทั้งนี้ ทำนบพระร่วงแห่งนี้ นักวิชาการหลายท่านได้เรียกชื่อเป็น สรีดภงส์ ตามชื่อที่ปรากฏในศิลาจารึกหลักที่ 1 (ศิลาจารึกพ่อขุนรามคำแหงมหาราช)
ถั่วดาล
ดาล ( "Dāl", "Daal", "Dāl", "Bēḷe", , Dāl, "Parippu", "Ḍāḷ", "Daali", "Paruppu", "Pappu", "Dāl", , ภาษาคุชราต: દાળ) เป็นคำที่ชาวอินเดียใช้เรียกถั่วกระเทาะซีก ซึ่งเป็นส่วนประกอบที่สำคัญในอาหารอินเดีย คำว่าดาล มาจากภาษาสันสกฤตแปลว่าแยกออก
ธุดงค์
ธุดงค์ ในภาษาไทย ใช้เรียกพระภิกษุแบกกลดเดินไปตามทางหรือเข้าป่าไปว่า เดินธุดงค์ หรือ ออกธุดงค์โดยการปฏิบัติที่ว่าด้วยการออกเดินทางนั้น เป็นข้อวัตรปฏิบัติพิเศษที่ชื่อว่า โมเนยยปฏิบัติ คือการอย่าเที่ยวภิกขาจารในที่เดิมซ้ำ อย่านอนในที่เดิมซ้ำ เพื่อไม่ตัดสินว่าใครดีชั่ว เพื่อไม่พิจารณาว่าสิ่งใดที่ไหนหยาบปราณีต เรียกภิกษุที่ปฏิบัติเช่นนั้นว่า พระธุดงค์ ธุดงค์ในภาษาไทยนี้จึงมีความหมายเฉพาะตัวตามประเพณีของพระวัดป่าของประเทศไทย
จาริก
จาริก เป็นศัพท์ในพระไตรปิฎก หมายความถึงการเดินทางไปเพื่อการเผยแพร่พระพุทธศาสนา ศัพท์นี้ถูกนำมาใช้บ่อยครั้งในประเทศไทยโดยมีความหมายเดียวกับในพระไตรปิฎก เช่น จาริกธุดงค์, โครงการธรรมจาริก เป็นต้น ปัจจุบันการจาริกขยายความหมายไปถึงการเดินทางเพื่อไปสักการะสิ่งศักดิ์สิทธิ์หรือสังเวชนียสถานด้วย ซึ่งส่วนใหญ่จะใช้คำว่าการ จาริกแสวงบุญ
อำเภอร่องคำ
เมื่อประมาณพุทธศักราช ๒๓๖๓ ในสมัยสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๓ ได้มีราษฎรกลุ่มหนึ่งอพยพครอบครัวมาจากจังหวัดอุบลราชธานี มาตั้งถิ่นฐานอยู่ทางทิศตะวันตกของลำห้วยทราย และได้จับจองหักร้างถางพล เพราะเห็นว่าจะทำให้นาได้ ผลดี เนื่องจากเป็นบริเวณที่มีร่องน้ำไหลซึม เรียกว่าแหล่งที่ซึมชาวบ้าน เรียกว่า (ร่องคำหรือฮ่อมคำ) เรียกกันต่อมาว่า "ร่องคำ" อำเภอร่องคำเดิมชื่อบ้านกุดลิง หมู่บ้านเดิมตั้งอยู่ริมห้วยทราย ซึ่งมีกุดอยู่กุดหนึ่งมีลิงอาศัยอยู่เป็นจำนวนมาก ชาวบ้านจึงเรียกว่ากุดลิง จึงขนานนามว่าบ้านกุดลิง ต่อมาชาวบ้านกุดลิงมีพลเมืองหนาแน่นมากขึ้น จึงได้ขยายหมู่บ้านออกไปทางทิศเหนืออีกหมู่บ้านหนึ่ง ต่อมาราษฎรอพยพมาตั้งบ้านเรือนมากขึ้นการติดต่อราชการกับอำเภอกมลาไสยยากลำบากเพราะท้องถิ่นอยู่ห่างไกลตัวอำเภอ การคมนาคมไม่สะดวก เพื่อเป็นการแก้ปัญหาดังกล่าว กระทรวงมหาดไทยจึงประกาศตั้งเป็นกิ่งอำเภอร่องคำขึ้น เมื่อวันที่ ๑ กุมภาพันธ์ ๒๕๓๖ ให้มีเขตการปกครองรวม ๒ ตำบล คือ ตำบลร่องคำ และ ตำบลสามัคคี ตั้งที่ว่าการกิ่งอำเภอที่ตำบลร่องคำ ให้ขึ้นอยู่เขตการปกครองอำเภอกมลาไสย จังหวัดกาฬสินธุ์ และวันที่ ๔ พฤศจิกายน ๒๕๓๖ ได้รับแต่งตั้งเป็นอำเภอร่องคำ
ตถาคต
ตถาคต เป็นพระนามที่ใช้เรียกพระพุทธเจ้าพระนามหนึ่ง เรียกเต็มว่า พระตถาคต
นาลันทา
คำว่า นาลันทา ปรากฏในคัมภีร์พระไตรปิฎกและอรรถกถาหลายครั้งในพุทธกาล เช่น ตอนที่พระพุทธเจ้าตรัสเกวัฏฏสูตรแก่บุตรคฤบดีชื่อเกวัฏฏะ และปรากฏในคัมภีร์อรรถกถาซึ่งแก้ข้อความพระสูตรเดียวกัน เมืองนาลันทาตั้งอยู่ห่างจากกรุงราชคฤห์ 1 โยชน์ (ประมาณ 16 กิโลเมตร) มีสถานะเป็นเมืองเล็ก (township) แต่เป็นสถานที่ซึ่งมีชื่อเสียง เจริญรุ่งเรือง มีคนอาศัยอยู่มาก 
เป็นศูนย์กลางการค้าขายเห็นได้จากมีข้อความอ้างถึงเสมอ เมื่อพระพุทธเจ้าเสด็จทางไกล ประทับแรม ณ ที่ใดที่หนึ่ง พระสังคีติ-กาจารย์อ้างเสมอว่าสถานที่นั้นอยู่บริเวณใดแน่ ก็จะอ้างกรุงราชคฤห์กับเมืองนาลันทาว่า อนฺตรา จ ราชคหํ อนฺตรา จ นาฬนฺทํ ระหว่างกรุงราชคฤห์กับเมืองนาลันทา เช่น