Grutte Tsjerke (Rynsburch)
De Grutte Tsjerke (ek: Laurentiustsjerke) is in protestanske tsjerke yn Rynsburch, gemeente Katwyk. Sûnt 1971 is it gebou ynskreaun yn it register fan ryksmonuminten. De toer fan de tsjerke hat ek de status fan ryksmonumint.

Skiednis 
It âldste diel fan de tsjerke is de mei dowestien boude romaanke toer, in oerbliuwsel fan de oan de hillige Laurentius wijde kleastertsjerke fan de abdij fan Rynsburch. Dy abdijtsjerke hie oarspronklik twa tuorren en fan dy twa is allinne de súdlike toer bewarre bleaun. De lantearne is in 19e-iuwske tafoeging. De toer is fan de boargerlike gemeente. Dat is al sûnt de Frânske tiid sa, doe't in dekreet fan Napoleon hast alle tsjerketuorren ûnteigene en tawiisde oan de oerheid.

Yn de jierren 1577-1578 waard achter de toer in nije tsjerke boud. Dêrnei folgen der ferskate útwreidings: yn 1633 (in noardlik sydskip), 1660 (in koeromgong), 1903 (in súdlike sydskip) en yn 1910 en 1923 de dwersskippen. 

Yn de jierren 1980 waard de tsjerke sletten foar in grutte restauraasje. Yn dy tiid is û.o. it dak ferfongen. In lêste grutskalige restauraasje fan de Grutte Tsjerke hat yn 2010 plakfûn.

Ynterieur 
In grut diel fan de ynrjochting is 17e-iuwsk. De preekstoel hat foar de kânselbibel in 17e iuwske koperen lessener mei it wapen fan Rynsburch. Ek út de 17e iuw stamme twa tekstbuorden, in epitaaf en in rûne hearebank. Grêfstiennen fan abdissen út de kleastergong fan de eardere abdij binne yn de tsjerke oer de flier lein. De psalmbuorden datearje út it begjin fan de 19e iuw.

Oargel 
It tsjintwurdige oargel yn de tsjerke waard yn 1974 troch de firma Jac. van der Linden & Co út Leiderdoarp boud. Foar de bou binne de kast en in diel fan it piipwurk fan de foargonger brûkt, dat yn 1924 troch de firma G. van Leeuwen (Leiderdoarp) ynstallearre en yn 1953 troch syn soan Willem van Leeuwen feroare waard. It neobarokke oargel krige mei in restauraasje yn 1989 troch de firma Pels & Van Leeuwen út De Bosk in mear Frânsk-romantyske opset. By de restauraasje en oanpassing fan it ynstrumint troch Adema yn 2011 waard dy ombûging nei de Frânske romantyk fierder yntegrearre.

Rynsburch
Tsjerkegebou yn Súd-Hollân
Bouwurk út de 12e iuw
Bouwurk út 1578