Tsjerkgaast
Tsjerkgaast is in doarp yn de gemeente De Fryske Marren, noardwest fan Sleat. It doarp hat likernôch 190 ynwenners (2004).
Oant de gemeentlike weryndieling op 1 jannewaris 1984, hearde it ta de gemeente Doanjewerstâl. It buorskip Spannenburch falt ûnder it doarp. De eardere PTT-toer is rûnom te sjen.Yn de namme ferwiist tsjerk nei de tsjerke dy't oarspronklik oan Sint-Augustinus wijd wie,  en gaast nei in sânrêch of heechlizzend sânige grûn. Sokke gaasten wiene der wol mear, mar hjir stie in tsjerke op.

Tsjerke 
De protestanske tsjerke fan Tsjerkgaast is fan 1703, preekstoel en doopstek binne út de 17e iuw. Der is ek in reade sânstiennen grêfsark út de 14e iuw. Op it tsjerkhôf stiet ien fan de Klokkestuollen yn Fryslân.

Mienskip 
It doarpshûs Tsjerkgaast is It Spantsje. Yn 2003 is yn it ramt fan it 300-jierrich bestean fan de tsjerke fan Tsjerkgaast it iepenloftspul 'De skat fan Tsjerkgaast' makke.
De nasjonaalsosjalistyske skriuwer R.P. Sybesma is hjir yn 1894 berne.

Befolking 
 1954 - 439
 1959 - 441 
 1964 - 450
 1969 - 436
 1974 - 396
 2004 - 190

Iepenbier Ferfier 
 Busline 44: Boalsert - Tsjerkwert - Warkum - Hylpen - Bakhuzen - Murns - Aldemardum -Nijemardum - Sondel - Wikel - Sleat - Tsjerkgaast - Spannenburch vv.

Strjitten 
Aldedyk - oerbliuwsel fan de âlde ferbiningswei Sint Nyk-Sleat
Brekkendyk -  rint oan de eastside fan it Prinses Margrietkanaal nei de Lemster Brekken. Brekken binne markes of sompich lân.
De Bolten - âlde namme fan in âlde wat heger lizzende dyk fan Tsjerkgaast nei Gaasterlân.
De Koai - nei de eardere einekoai, no noch in boskje.
De Stikels - hjir groeiden in soad stikels.
De Trochreed - Ferwiist nei de trochreed fan it eardere kafee dêr't hynders yn- en útspand waarden.
Gaastdyk - trochgeande dyk oer de gaasten, heechlizzende sângrûnen. De namme komt ek foar yn geastgrûn en Gaasterlân.
It Foarfjild - in stik lân foaroan by de dyk waard in foarfjild neamd
Jerdensdyk - in dyk troch jerden, lange smelle stikken lân.
Kanaalsdyk - oan de westkant fan it Margrietkannaal, bylâns de Brekkendyk.
Puthoeke - nei de put of welle dêr't eltsenien eartiids wetter helje koe.
Riensleat - Neam nei de Riensleat of Wâldsleat, it kanaal tusken de Lemster Brekken en Follegea.
Spannenburgerdyk - fan Spannenburch nei Sint Nyk. Spannenburch wie in eardere loazjeminthâlder op it krúspunt Spannenburch.
Strjitwei - de strjitwei fan De Lemmer nei Snits.

Sjoch ek 
 Fryske doarpen.

 
Doarp of stêd yn Doanjewerstâl
Doarp of stêd yn Skarsterlân
Doarp of stêd yn De Fryske Marren