Wilhelmshaven
De stêd 'Wilhelmshaven (Sealterfrysk Wülmshoawen) is in stêd yn Leechsaksen. Hy leit yn it Aldenboarchske part fan Fryslân en de Jadeboezem. Hy waard yn 1937 mei in oare stêd, Rüstringen, ferienige. Doe hie de stêd mear as 100.000 ynwenners, hjoed net mear.
Wilhelmshaven is in stêd mei sûnt de 19e iuw in grutte haven foar keaplju en de marine.

Skiednis 

Yn 1853 waard tusken de steat Aldenboarch en de steat Prusen it Jadeferdrach tekene. De Prusen woenen oan de Noardsee jerne in kriichshaven bouwe en kochten dêrom fan Aldenboarch sa'n 1.000 pûnsmiet lân, dat oan de noardwestlike hoeke fan de Jadeboezem leit. It gebiet heart histoarysk by East-Fryslân. Yn 1869, by de stifting, joech kening Wilhelm fan Prusen de stêd de namme Wilhelmshaven. 

It ferkochte lân hearde by de bisdommen Heppens en Nijeënde. Yn 1883 kochten de Prusen jitris 127 hektare derby. Troch de bou fan de kriichshaven woeksen de arbeidersmienskippen tige, dy't besuden de stêd lizze. Sa kaam it yn 1879 ta it stiftsjen fan it bisdom Bant en mei Heppens en Nijeënde ûntstie dêrút de Aldenboarchske stêd Rüstringen. In jiermannich libben de twa stêden, de ien ûnder Aldenboarchsk en de oare ûnder Prusysk bewâld, byïnoar en meiïnoar. Earst yn 1937 waarden de beide Jadestêden gearfoege en kamen ûnder Aldenboarchsk bewâld. 

Wilhelmshaven wie nau ferbûn mei lot en ûnk fan de Dútske marine. Nei de Twadde Wrâldkriich yn 1945 stie de stêd foar de grutste en dreechste opjefte yn syn skiednis. Grutte wen- en havengebieten wienen yn 100 loftanfallen fierhinne sljochte en de werfbedriuwen wienen demontearre. Foar in soad arbeiders wie der gjin wurk. Wilhelmshaven wie de stêd mei de heechste wurkleazens yn Nedersaksen. Dat feroare stadich, doe't Dútslân Wilhelmshaven op 'e nij keas as marinestêd. De marinehelling koe wer boud wurde en ek de sivile yndustry woeks bêst.

Lokkernôch foar Wilhelmshvane wie der ferbining mei de Noardsee mei it djippe farwetter fan de Bûtenjade. Dêr koenen ek oaljetankers del en sa waard Wilhelmshaven de grutste Dútske oaljehaven. Raffinaderijen en grutte oaljetanks binne ferbûn troch oaljeliedings nei it Ruhrgebiet.

Twangarbeiderkamp "Schwarzer Weg" 
Fan 1941 oant en mei 1944 wie de oan de "Schwarzer Weg" in finzenekamp foar kriichsfinzenen út de Sovjetuny. Begjin 1945 waard dat kamp omfoarme ta strafkamp foar politike finzenen út Nederlân. Yn de lêste moannen fan de Twadde Wrâldoarloch waarden hast 1000 Nederlanners, benammen Drinten, Friezen en Grinslanners, nei Wilhelmshaven deportearre. Se waarden oanwiisd troch de SD yn Assen, Ljouwert en Grins. It earste transport mei plysje-arrestanten kaam op 8 jannewaris 1945 út Grins. Se waarden ûnder ûnminsklike omstannichheden yn kamp "Schwarzer Weg" finzen holden en ta arbeidzjen twongen. Oan de "Mühlenweg" by nûmer 6 is in tinkstien ta oantinken oan it kamp.

Polityk 
De Rie fan de stêd hat 42 sitten. Sa binne de sitten ferdield:

 SPD - 17 sitten
 CDU - 14 sitten
 FDP - 5 sitten
 Bündnis 90/De Grienen - 3 sitten
 BASU – Bündnis für Bildung, Arbeit, Soziales und Umwelt - 2 Sitte
 LAW – linke alternative wilhelmshaven - 2 Sitte
 NPD - 1 Sit

Ferkear en transport

Auto 
 Bundesautobahn 29 en Bundesstraße 210.

Trein 
 De Deutsche Bahn hat yn Wilhelmshaven ien treinstasjon.

Skipfeart 
 De haven wie eartiids allinnich foar de marine. No farre der ek sivile skippen nei Wilhelmshaven. Wichtich projekt is de bou fan de JadeWeserPorts.

Bus 
 De ÖPNV rydt deisk op seis linen yn 'e stêd. Der binne ek ferbinings nei de omkriten, dy't regionaalbussen fan de Weser-Ems-Bus GmbH betsjinje.

Keppeling om utens 
 Offisjele webside fan Wilhelmshaven
 Webstee Kamp Schwarzer Weg

Dútske havenstêd
Distrikt yn East-Fryslân
Gemeente yn East-Fryslân
Plak yn East-Fryslân
Kamp Wilhelmshaven
Plak yn Nedersaksen
Gemeente yn Nedersaksen
Distrikt yn Nedersaksen
Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1869
Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1919
Plak stifte yn 1869