Gemeentlike weryndieling
Gemeentlike weryndieling is it feroarjen fan de grins fan gemeenten. Dit kin barre troch in opskowen fan de grins tusken twa gemeenten, bygelyks om in stêd mear romte te jaan. Of it kin barre troch it gearfoegjen fan gemeenten, bygelyks om de kosten omleech te bringen.

Gemeentlike weryndielings yn Fryslân 
Yn de tiid fan de republyk binne de gritenijen meast ûnferoare bleaun. Mar sûnt it ûntstean fan de gemeenten yn 1851 hawwe der ferskate feroarings west.

1934 
 De nije gemeente It Hearrenfean wurdt oprjochte troch gearfoeging fan Aenjewier mei it grutste part fan Skoatterlân en in lyts stikje fan Haskerlân oarekant de Hearresleat (mei it doarp Nijbrêge). De namme fan 'e nije gemeente wurdt dy fan it haadplak, wat yn Fryslân gjin wisânsje is foar plattelânsgemeenten, mar tsjin 'e plannen yn sa troch it regear fêststeld wurdt.
 It westlike diel fan Skoatterlân, mei de doarpen Dolsterhuzen, Reahel, Rotsterhaule, Rottum, Sint Jansgea en Rotstergaast komt by Haskerlân te hearren.
 It uterste súdwesten fan Skoatterlân, besteande út Skoattersyl en Skoatter Uterdiken, wurdt oan Lemsterlân tafoege.

1942 
 De gemeenten Flylân en Skylge, dy't oant no ta ûnderdiel útmakken fan 'e provinsje Noard-Hollân, komme by Fryslân te hearren.

1943 
 It Sudertrimdiel fan Ljouwerteradiel (mei de doarpen Goutum, Himpens, Huzum, Swichum, Tearns, Wytgaard en Wurdum) wurdt by Ljouwert foege.
 De doarpen Lekkum en Miedum, fan it Noardertrimdiel fan Ljouwerteradiel, wurde by Ljouwert foege.

1971 
 Harns wurdt útwreide mei it doarp Almenum fan Barradiel en it grutste part fan Mullum fan âld Frjentsjerteradiel.

1984 
Der wurdt yn Fryslân in tige yngeande gemeentlike weryndieling trochfierd.
 Alde gemeenten opheft:
 Baarderadiel >> Littenseradiel
 Barradiel >> nij Frjentsjerteradiel, Harns en It Bilt
 Doanjewerstâl >> Skarsterlân en nij Wymbritseradiel
 Dokkum >> Dongeradiel
 Drylts >> nij Wymbritseradiel
 East-Dongeradiel >> Dongeradiel
 Frjentsjer >> nij Frjentsjerteradiel
 âld Frjentsjerteradiel >> nij Frjentsjerteradiel en Harns
 Gaasterlân >> Gaasterlân-Sleat
 Haskerlân >> Skarsterlân en Lemsterlân
 Hylpen >> Nijefurd
 Himmelumer Aldefurd >> Nijefurd en Gaasterlân-Sleat
 Hinnaarderadiel >> Littenseradiel
 Idaerderadiel >> Boarnsterhim
 Raerderhim >> Boarnsterhim
 Sleat >> Gaasterlân-Sleat
 Starum >> Nijefurd
 Utingeradiel >> Boarnsterhim en Skarsterlân
 Warkum >> Nijefurd
 West-Dongeradiel >> Dongeradiel
 âld Wymbritseradiel >> nij Wymbritseradiel, Snits en Nijefurd
Nije gemeenten oprjochte:
 Boarnsterhim <> út Idaerderadiel, Raerderhim, it grutste part fan Utingeradiel (minus Eagmaryp en Terkaple), it noardeasten fan De Alde Feanen fan Tytsjerksteradiel en it suden fan De Alde Feanen fan Smellingerlân
 Dongeradiel <> út Dokkum, East-Dongeradiel en West-Dongeradiel
 nij Frjentsjerteradiel <> út Frjentsjer, âld Frjentsjerteradiel en it grutste part fan Barradiel (minus Minnertsgea en Winaam)
 Gaasterlân-Sleat <> út Gaasterlân, Sleat en de doarpen Aldegea, Ealahuzen en Kolderwâlde fan Himmelumer Aldefurd
 Littenseradiel <> út Baarderadiel en Hinnaarderadiel
 Nijefurd <> út Hylpen, Starum, Warkum, it grutste diel fan Himmelumer Aldefurd (minus Aldegea, Ealahuzen en Kolderwâlde) en it doarp Nijhuzum fan âld Wymbritseradiel
 Skarsterlân <> út it grutste diel fan Doanjewerstâl (minus Kûfurderrige), it grutste diel fan Haskerlân (minus Dolsterhuzen), de doarpen Eagmaryp en Terkaple fan Utingeradiel en it doarp Nijbrêge fan It Hearrenfean
 nij Wymbritseradiel <> út Drylts, it grutste part fan âld Wymbritseradiel (minus Ysbrechtum, Loaiïngea, Nijhuzum en Offenwier) en de doarpen Kûfurderrige fan Doanjewerstâl en Greonterp fan Wûnseradiel
 Grinskorreksjes trochfierd:
 It Bilt
+ Minnertsgea fan Barradiel
– it noardwestlike diel fan Alde Leie >> Ljouwerteradiel
 Dantumadiel
– Jannum en it súdlike diel fan Burdaard >> Ferwerderadiel
 Ferwerderadiel
+ Jannum en it súdlike diel fan Burdaard fan Dantumadiel
– it noardeastlike diel fan Alde Leie >> Ljouwerteradiel
 Harns
+ Winaam en alle lân besuden De Rie fan Barradiel
+ it eastlike diel fan Mullum en alle lân bewesten de Slachtedyk fan âld Frjentsjerteradiel
 It Hearrenfean
– Nijbrêge >> Skarsterlân
 Lemsterlân
+ Dolsterhuzen fan Haskerlân
 Ljouwert
+ De Griene Stjer fan Tytsjerksteradiel
 Ljouwerteradiel
+ it noardeastlike diel fan Alde Leie fan Ferwerderadiel
+ it noardwestlike diel fan Alde Leie fan It Bilt
 Smellingerlân
– it súdlike diel fan De Alde Feanen >> Boarnsterhim
 Snits
+ Ysbrechtum, Loaiïngea en Offenwier fan âld Wymbritseradiel
 Tytsjerksteradiel
– De Griene Stjer >> Ljouwert
– in diel fan De Alde Feanen >> Boarnsterhim
 Wûnseradiel
– Greonterp >> nij Wymbritseradiel

2011 
 Boalsert, Nijefurd, Snits, nij Wymbritseradiel en Wûnseradiel wurde gearfoege ta Súdwest-Fryslân.

2014 
Gaasterlân-Sleat, Lemsterlân en Skarsterlân wurde gearfoege ta De Fryske Marren.
Boarnsterhim wurdt opheft en ferdield ûnder fjouwer buorgemeenten: de doarpen Eagum, Friens, Grou, Idaerd, Jirnsum, Reduzum, Warstiens, Warten en Wergea komme by Ljouwert; Akkrum, Aldeboarn en Nes by It Hearrenfean; Dearsum, Poppenwier, Raerd, Sibrandabuorren en Tersoal by Súdwest-Fryslân; en Terherne by De Fryske Marren.

2018
 It Bilt, nij Frjentsjerteradiel en Menameradiel wurde gearfoege ta De Waadhoeke.
 Littenseradiel wurdt opheft en ferdield oer trije buorgemeenten: Baard, Bears, Easterlittens, Hilaard, Húns, Jellum, Jorwert, Leons, Mantgum en Weidum komme by Ljouwert te hearren; Boazum, Britswert, Easterein, Easterwierrum, Hidaard, Hinnaard, Iens, Itens, Kûbaard, Lytsewierrum, Rien, Reahûs, Waaksens, Wiuwert en Wommels by Súdwest-Fryslân; en Baaium, Spannum, Winsum en Wjelsryp by De Waadhoeke.
 Ljouwerteradiel wurdt opheft en yn syn gehiel by Ljouwert foege.

2019
 Dongeradiel, Ferwerderadiel en Kollumerlân wurde gearfoege ta Noardeast-Fryslân.

Takomst 
Sûnt de ein fan de 20e iuw wurdt der sjoen nei it wer gearfoegjen fan de Stellingwerven. Ek oare gemeenten wurkje oan, as net gearfoeging, dan dochs gearwurking.

Gemeente

Polityk yn Nederlân