Histoaryske roman
In Histoaryske roman is in yn it ferline situearre ferhaal oer histoaryske of optochte persoanaazjes. It sjenre ûntstie yn de 19e iuw en is tige ferbûn mei it opkommen fan de Romantyk. Ien fan de skaaimerken fan dizze streaming is de tanommen niget foar skiednis. It wie net langer sa dat de histoaryske belangstelling him beheinde ta de Aldheid, want der kaam no ek omtinken foar de Midsiuwen dy't eartiids as barbaarsk sjoen waarden. Dêrneist brocht it opkommen fan de Nasjonale Ienheidssteat ek in proses fan nasjonaal bewustwêzen op gong mei tagelyk in tanimmende belangstelling foar it eigen ferline. Sir Walter Scott wurdt as grûnlizzer fan it sjenre beskôge. Hy lei as earste it ferbân tusken dwaan en tinken fan personaazjes en de tiid wêryn't hja libben.

Foarbylden 
 Ivanhoe (1820), Walter Scott
 Notre-Dame de Paris (1831), Victor Hugo
 Les Trois Mousquetaires (1840), Alexandre Dumas père
 The Last of the Mohicans (1826), James Fenimore Cooper
 De leeuw van Vlaanderen (1838), Hendrik Consciënce
 I Claudius (1934) en Claudius the God (1934), Robert Graves
 Het huis Lauernesse (1840) en de Leicester-rige (1846-1855), Bosboom-Toussaint
 De roos van Dekema (1836) en Ferdinand Huyck (1840), Jacob van Lennep
 De Schaapherder (1838) en Het slot Loevestein(1834), Jan Frederik Oltmans
 De scharlaken stad (1952) en Eeen nieuwer testament (1966), Hella Haase
 De zwarte met het witte hart, Arthur Japin
 Joerij Miloslavski of de Russen yn 1612, Michail Zagoskin (1789-1852, Ruslân), De Russyske Walter Scott.
 Ferskate romans fan Scottist Iwan Lažečnikov (1792-1869, Ruslân)

Yn Fryslân 
 In fin mear as in bears - Rink van der Velde (oer Salomon Levy)
 De fûke, - Rink van der Velde
 Wolken en stjerren - Piter Terpstra (oer Eise Eisinga)
 Gysbert Japiks-trylogy - Piter Terpstra
 Ridder fan Snits - Willem Tjerkstra (oer Rienck Bockema)
 Grutte Wurden - Akky van der Veer
 Elbrich - Ype Poortinga
 De boumaster fan de Aldehou - Douwe Tamminga
 Aldfaars grûn - J.P. Wiersma
 Stoarm oer Fryslân - Reinder Brolsma
 Striid sûnder ein - Itty Sluis (oer Geertruida Christina Jentink, 1852-1918) 
 It Jubeljier - Simke Kloosterman (oer de Frânske Tiid)
 100 jier keatsen Hjerbeam - Josse de Haan

Sjoch ek 
Romantyk

 
Literêr sjenre
Roman