Graham Greene (akteur)
Graham Greene (Ohsweken (Ontario), 22 juny 1952) is in Kanadeesk akteur en presintator fan Yndiaansk komôf, dy't sawol op it toaniel, foar de tillefyzje as yn films wurke hat. Hy briek yn 1990 ynternasjonaal troch mei syn rol yn 'e refizjonistyske western Dances with Wolves, dêr't er foar nominearre waard foar in Oscar yn 'e kategory bêste byrol fan in akteur. Greene spile ek yn films as Thunderheart, Maverick, Die Hard with a Vengeance, The Green Mile, The Twilight Saga: New Moon en Wind River. Hy wûn foar syn wurk twaris, yn 1995 en yn 2004 in Gemini Award. Yn 2015 waard Greene opnommen yn 'e Oarder fan Kanada.

Libben en karriêre

Jonkheid en oplieding
Greene waard yn 1952 berne yn Ohsweken, it haadplak fan it Seis Naasjes Reservaat fan 'e Irokezen yn it suden fan 'e Kanadeeske provinsje Ontario. Hy is in etnyske Oneida, ien fan 'e seis naasjes dêr't de Irokeeske folkegroep út bestiet. Syn âlden wiene John Greene, in ferpleechkundige en ûnderhâldsman, en dy syn frou Lillian. As jongeman wenne Greene yn Hamilton (Ontario). Hy kaam foar it earst mei de entertainmentyndustry yn oanrekking doe't er as lûdstechnikus foar rockbands yn Nijfûnlân wurke. Yn dy tiid stied er bekend ûnder de artystenamme Mabes. Yn 1974 studearre er ôf oan 'e Yndiaanske Teäterskoalle fan it Sintrum foar Yndiaansk Teäter yn Toronto.

Aktearkarriêre

Begjinjierren
Greene sette syn aktearkarriêre útein as toanielakteur yn Toronto en Ingelân. Syn debút op 'e Kanadeeske tillefyzje makke er yn 1979 yn in ôflevering fan 'e searje The Great Detective. Yn 1983 wied er mei in rol yn Running Brave foar it earst yn in film te sjen. Neitiid spile er yn films as Revolution (1985) en Powwow Highway (1989), en hied er gastrollen yn tillefyzjesearjes as Spirit Bay, The Campbells, Captain Power and the Soldiers of Fortune, Street Legal en 9B.

Trochbraak
Yn 1990 fertolke Greene ien fan 'e wichtichste byrollen yn 'e mei withoefolle prizen bekroande refizjonistyske western Dances with Wolves, mei Kevin Costner en Mary McDonnell yn 'e haadrollen. Hy spile Kicking Bird (Lakota: Ziŋtká Nagwáka), in Lakota-kriger dy't freonskip slút mei it personaazje fan Costner, dat in mei in posttraumatysk stress-syndroom oanhelle feteraan út 'e Amerikaanske Boargeroarloch is. Greene briek mei dy rol ynternasjonaal troch, en hy waard derfoar nominearre foar in Oscar yn 'e kategory bêste manlike byrol.

Datselde jiers hie Greene ek in rol yn 'e tillefyzjefilm Lost in the Barrens. Yn 1991 wied er te sjen as Arthur yn 'e film Clearcut en yn in gastrol yn 'e ôflevering Dances with Sharks fan 'e Amerikaanske rjochtbankdramasearje L.A. Law. Yn 1992 hied er in gastrol yn in oar populêr Amerikaansk programma, te witten de detektivesearje Murder, She Wrote, mei Angela Lansbury. Fierders spile er dat jiers ek de (histoaryske) rol fan Ishi, it lêste oerlibjende lid fan it Jahy-folk út Kalifornje, yn 'e biografyske tillefyzjefilm The Last of His Tribe, en wied er mei û.o. Val Kilmer te sjen as de lakonike reservaats-plysje Walter Crow Horse yn 'e dramafilm Thunderheart.

Yn 1992 en 1993 hie Greene ek in weromkearende rol as Leonard yn fiif ôfleverings fan 'e Kanadeeske tillefyzjesearje Northern Exposure. Yn 1993 spile er yn in ôflevering fan North of 60 en yn fjouwer tillefyzjefilms: Medicine River, Spirit Rider, Cooperstown en The Broken Chain, wêrfan't dy lêste gie oer it histoaryske Mohôk-opperhaad Joseph Brant (Thayendanegea), in rol fan Eric Schweig. Fan 1994 oant 1997 hie Greene in fêste rol as Mr. Crabby Tree yn it berneprogramma The Adventures of Dudley the Dragon, dêr't er syn earste Gemini Award foar wûn yn 'e kategory 'bêste optreden yn in berneprogramma of -searje'. 

Fan 1994 oant en mei 2006 wie Greene yn njoggentjin ôfleverings fan 'e komeedzjesearje The Red Green Show te sjen yn 'e weromkearende rol fan Edgar K.B. Montrose, in entûsjasteling op it mêd fan eksplosiven. Yn ien ôflevering (seizoen 5, ôfl. 1) wurdt er troch haadpersoan Red Green frege wat er fan 'e film Dances with Wolves fynt. Greene antwurdet dat "dy Yndiaanske keardel [hysels yn 'e rol fan Kicking Bird] bêst goed wie. Hie de Oscar winne moatten. Mar de rest wie om je dea te ferfelen!" Greene hie ek in cameoroltsje yn in ôflevering fan 'e komeedzjesearje Royal Canadian Air Farce. Dêryn spile er in dûanebeämte, dy't yn 'e bagaazje fan 'e Frânske ûntdekkingsreizger Jacques Cartier (spile troch Don Ferguson) sjocht ear't er him trochlit. As Cartier him freget oft er soms yn dy film Dances with Wolves spile hat, antwurdet Greene befêstigjend. Cartier wol dan syn namme witte, wêrop't Greene seit: "Kevin Costner."

Yn 1994 spile Greene yn 'e komeedzjefilm North de Alaskaanske pleechheit fan it jonkje North, yn 'e westernsearje Lonesome Dove: The Series de Yndiaan Red Hawk, en yn 'e komyske westernfilm Maverick, mei Mel Gibson en Jodie Foster, it Yndiaanske opperhaad Joseph. Ek wied er foar de twadde kear te sjen yn in ôflevering fan Murder, She Wrote, en hied er in rol yn 'e film Camilla. Yn 1995 spile Greene in New Yorkske resjersjeur yn 'e aksjefilm Die Hard with a Vengeance, mei Bruce Willis en Samuel L. Jackson. Yn 1996 wied er te sjen yn in ôflevering fan 'e searje The Outer Limits en spile er it Mohikaanske opperhaad Chingachgook yn 'e tillefyzjefilm The Pathfinder.

Yn 1997 spile Greene yn 'e film The Education of Little Tree en de tillefyzjefilm The Hired Heart. Fierders presintearre er dat jiers in dokumintêresearje oer histoaryske misdieden, mei as titel Exhibit A: Secrets of Forensic Science. Hy rekke yn datselde jier lykwols ek wei yn in djippe klinyske depresje, en moast opnommen wurde nei't er in oanfarring mei de plysje hân hie. Hy klaude wer by de wâl op mei help fan Bruce Willis en Samuel L. Jackson, mei wa't er ûnder de opnamen fan Die Hard with a Vengeance befreone rekke wie. Yn 1998 spile er in resjersjeur yn Shattered Image, en yn 1999 wied er te sjen as Jim Bernard yn 'e film Grey Owl, mei yn 'e titelrol as de sabeare Yndiaan Grey Owl de Ierske akteur Pierce Brosnan, mei wa't Greene earder gearwurke hie yn The Broken Chain. Greene spile dat jiers, 1999, ek de rol fan Arlen Bitterbuck, in foar moard ta de deastraf feroardiele finzene, yn it foar in Oscar foar Bêste Film nominearre The Green Mile, mei Tom Hanks, David Morse en Michael Clarke Duncan yn 'e haadrollen.

Lettere jierren
Yn 2000 wie Greene te sjen yn in ôflevering fan Big Wolf on Campus en yn 'e film Desire. Hy spile yn 2000 en 2001 de rol fan Michael Nighthorse yn fjouwer ôfleverings fan 'e searje Cover Me, en fertolke ien fan 'e haadrollen yn 'e tillefyzjesearje Wolf Lake (2001-2002), dy't lykwols mar in koart libben beskern wie. Yn 2002 en 2004 hied er in rol yn twa tillefyzjefilms (The New Beachcombers en A Beachcomber's Christmas) dêr't mei besocht waard om 'e langrinnende Kanadeeske soapsearje The Beachcombers nij libben yn te blazen. Greene fertolke (yn 'e rol fan Slick Nakai) mei Adam Beach en Wes Studi ien fan 'e haadrollen yn 'e films Coyote Waits (2003) en A Thief of Time (2004), dy't beide adaptaasjes wiene fan romans fan Tony Hillerman en produsearre waarden troch Robert Redford. Yn 2004 waard Greene ek in twadde Gemini Award takend, yn 'e foarm fan 'e oeuvrepriis de Earle Gray Award.

Yn 2005 spile Greene as Calvin Many Goats the potinsjele frijer fan 'e froulike haadrol yn it komeedzjedrama Transamerica, spile troch Felicity Huffman. Hy wurke ek (as himsels) mei oan in parody op 'e yn 'e Kanada bekende reklame foar pinestillers fan it merk Lakota, dy't yn it tillefyzjeprogramma Rick Mercer Report op 'e tillefyzjestjoerder CBC te sjen wie. Fierders fertolke er yn 2005 de rol fan it Lakota-opperhaad Oerwinnende Bear yn 'e westernsearje Into the West, spile er yn 'e tillefyzjefilms Buffalo Dreams en Spirit Bear: The Simon Jackson Story, en hied er in gastrol yn 'e searje Numb3rs.

Greene presintearre yn 2006 de dokumintêrerige The War that Made America, oer de Frânske en Yndiaanske Oarloch fan 'e midden fan 'e achttjinde iuw, dy't it Noardamerikaanske front foarme fan 'e Sânjierrige Oarloch tusken Grut-Brittanje en Frankryk. Yn 2007 wied er te sjen yn 'e films All Hat, Just Buried en Breakfast with Scot; ek stied er dat jiers op 'e planken yn 'e rol fan Shylock yn 'e opfiering fan it toanielstik De Keapman fan Feneesje fan William Shakespeare op it Stratford Shakespeare Festival. Yn 2008 wurke Greene as stimakteur mei oan 'e tekenfilm Turok: Son of Stone. Yn juny fan dat jier ûntfong er in earedoktoraat fan 'e Wilfried Laurier Universiteit, dy't in kampus ûnderhâldt yn 'e neite fan syn berteplak Ohsweken. Ek wurke er mei in yn 't foar opnommen fertelstim mei oan it iepenloftspul Tecumseh! dat yn Ohio opfierd waard en it ferneamde Sjâny-opperhaad Tecumseh as ûnderwerp hie.

Greene spile yn 2009 Harry Clearwater yn 'e fantasyfilm The Twilight Saga: New Moon.  Yn 2010 fertolke er de rol fan Bernie Sprague yn 'e film Casino Jack, en yn 2010 en 2011 hied er in weromkearende rol as dokter Arthur yn 'e tillefyzjesearje Being Erica. Yn 'e folgjende jierren spile er yn films as Chasing Shakespeare (2013), Maïna (2013), Winter's Tale (2014) en The Shack (2017). Hy hie fan 2013 oant 2015 in fêste rol as Rafe McCawley yn 'e searje Defiance, en wie fan 2014 oant 2017 trije seizoenen lang te sjen yn 'e neo-westernplysjesearje Longmire, as Malachi Strand, it haad befeiliging fan in Yndiaansk kasino. Foar dy lêste rol wûn er yn 2016 de RNCI Red Nation Award yn 'e kategory 'treflike byrol fan in akteur'. Underwilens wied er yn 2015 opnommen yn 'e Oarder fan Kanada, dat in keninklike ûnderskieding is (ferlykber mei de Oarder fan Oranje-Nassau yn Nederlân).

Yn 2017 spile Greene de rol fan kommissaris Ben Shoyo, it haad fan 'e Yndiaanske plysje yn it Wind River Yndianereservaat fan Wyoming yn 'e film Wind River. Yn 2018 liende er syn stim oan 'e yn it nau brochte Yndiaanske âldste Rains Fall yn it fideospultsje Red Dead Redemption II. Hy hie dat jier gastrollen yn 'e searjes Riverdale en The Detour en spile ek yn 'e film Through Black Spruce. Yn 2019 hied er de rol fan Littlecrow yn 'e searje Goliath. De film Antlers, dêr't er de rol fan Warren Stokes yn fertolket, is (ein 2019) yn 'e postproduksjefaze en sil yn 2020 útkomme.

Filmografy

|-

|-
|align="center"| 1979 || The Great Detective || ? || lyts roltsje; ôfl. The Black Curse
|-
|align="center"| 1981 || Read All About It || John Norton || gastrol; ôfl. Journey To Queenston
|-
|align="center"| 1986 || Spirit Bay || Pete "Baba" Green || gastrol; 1 ôfl.
|-
|align="center"| 1986–1988 || The Campbells || Irokeesk opperhaad || weromkearende rol; 3 ôfl.
|-
|align="center"| 1987 || Captain Power and the Soldiers of the Future || Cherokee || ôfl. Wardogs
|-
|align="center"| 1987 || Street Legal || Paulo || gastrol; ôfl. Tango Bellarosa
|-
|align="center"| 1988 || 9B || Dan Jackson || weromkearende rol; 5 ôfl.
|-
|align="center"| 1989 || Where the Spirit Lives || heit fan Komi || tillefyzjefilm
|-
|align="center"| 1991 || L.A. Law || David Wauneka || gastrol; ôfl. Dances with Sharks
|-
|align="center"| 1992 || Murder, She Wrote || sheriff Sam Keeyani || gastrol; ôfl. Night of the Coyote
|-
|align="center"| 1992 || The Last of His Tribe || Ishi || tillefyzjefilm
|-
|align="center"| 1992–1993 || Northern Exposure || Leonard || weromkearende rol; 5 ôfl.
|-
|align="center"| 1993 || Medicine River || Will || tillefyzjefilm
|-
|align="center"| 1993 || Spirit Rider || Vern || tillefyzjefilm
|-
|align="center"| 1993 || Cooperstown || Raymond Maracle || tillefyzjefilm
|-
|align="center"| 1993 || North of 60 || Rico Nez || gastrol; ôfl. The Art of the Dealnom. Gemini Award foar bêste optreden yn berne- of jeugdprogramma of -searje
|-
|align="center"| 1993 || The Broken Chain || Peace Maker (geast) || tillefyzjefilm
|- 
|align="center"| 1994–1997 || The Adventures of Dudley the Dragon || menear Crabby Tree || weromkearende rol; 17 ôfl.
|-
|align="center"| 1994–2006|| The Red Green Show || Edgar K.B. Montrose || weromkearende rol; 19 ôfl.Gemini Award foar bêste optreden yn in berne- of jeugdprogramma of -searje
|-
|align="center"| 1994|| Lonesome Dove || Red Hawk || byrol yn in minysearje; 3 ôfl.
|-
|align="center"| 1994 || Murder, She Wrote || Peter Henderson || gastrol; ôfl. Northern Explosion
|-
|align="center"| 1994 || Royal Canadian Air Farce || dûanier "Kevin Costner" || gastrol yn in programma mei komyske sketches
|-
|align="center"| 1994 || Genie Awards || n.f.t. || presintator priisútrikking
|-
|align="center"| 1995|| Happily Ever After: Fairy Tales for Every Child || opperhaad Brown Bear || as stimakteur; gastrol; ôfl. Snow White
|-
|align="center"| 1995 || 500 Nations || ferskaat || 3 ôfl.
|-
|align="center"| 1996 || The Outer Limits || wapenmaster || gastrol; ôfl. The Light Brigade
|-
|align="center"| 1996 || The Pathfinder || Chingachgook || tillefyzjefilm
|-
|align="center"| 1997|| The Hired Heart || ? || tillefyzjefilm
|-
|align="center"| 1998|| A Stranger In Town || Eddie Lester || tillefyzjefilm
|-
|align="center"| 2000 || Big Wolf on Campus || fearbaas || gastrol; 1 ôfl.
|-
|align="center"| 2000–2001 || Cover Me || Michael Nighthorse || weromkearende rol; 4 ôfl.
|-
|align="center"| 2001–2002|| Wolf Lake || Sherman Blackstone / professor Joseph Duke || weromkearende rol; 10 ôfl.
|- 
|align="center"| 2002|| The New Beachcombers || Colin Reid || tillefyzjefilm
|-
|align="center"| 2003 || Shattered City: The Halifax Explosion || Elijah Cobb || byrol yn in minysearje; 2 ôfl.
|-
|align="center"| 2003 || Coyote Waits || Slick Nakai || tillefyzjefilm
|-
|align="center"| 2004 || A Thief of Time || Slick Nakai || tillefyzjefilm
|-
|align="center"| 2004 || A Beachcomber's Christmas || Colin Reid || tillefyzjespecial
|-
|align="center"| 2005|| Spirit Bear: The Simon Jackson Story || dokter Lloyd Blackburn || tillefyzjefilm
|-
|align="center"| 2005 || Into the West || Oerwinnende Bear || ôfl. Dreams and Schemes
|-
|align="center"| 2005 || Numb3rs || opperhaad James Clearwater || gastrol; ôfl. Bones of Contention
|-
|align="center"| 2005 || Buffalo Dreams || John Blackhorse || tillefyzjefilm
|-
|align="center"| 2007 || ' Luna: Spirit of the Whale || Bill Louis || tillefyzjefilm
|-
|align="center"| 2009|| Tales of an Urban Indian || Adam || tillefyzjefilm
|-
|align="center"| 2010 || The Wild Girl || Joseph || tillefyzjefilm
|-
|align="center"| 2010–2011 || Being Erica || dokter Arthur || weromkearende rol; 5 ôfl.
|-
|align="center"| 2013–2015 || Defiance || Rafe McCawley || fêste rol 28 ôfl.
|-
|align="center"| 2014–2017 || Longmire || Malachi Strand || weromkearende rol; seizoen 3–6, 12 ôfl.
|-
|align="center"| 2018 || Riverdale || Thomas Topaz || gastrol; ôfl. Chapter Twenty-Four: The Wrestler|-
|align="center"| 2018 || The Detour || Narvin || weromkearende rol; 3 ôfl.
|-
|align="center"| 2019 || Goliath || Littlecrow || weromkearende rol; 7 ôfl.
|-
|align="center"| 2019 || Shadow Wolves || Nabahe || tillefyzjefilm
|-
|align="center"| 2021 || American Gods || Whiskey Jack || gastrol; ôfl. 1 fan seiz. 3
|-

|-
|align="center"| 1983 || Running Brave || Eddie Mills || 
|-
|align="center"| 1985 || Revolution || Ongwata || 
|-
|align="center"| 1989 || Powwow Highway || Fjetnamfeteraan || 
|-
|align="center"| 1990 || Dances with Wolves || Kicking Bird || nom. Oscar foar bêste byrol fan in akteur
|-
|align="center"| 1991 || Clearcut || Arthur || 
|-
|align="center"| 1992 || Thunderheart || sheriff Walter Crow Horse || 
|-
|align="center"| 1992 || Rain without Thunder || auteur || 
|-
|align="center"| 1993 || Benefit of the Doubt || Calhoun || 
|-
|align="center"| 1994 || Camilla  || Hunt Weller || 
|-
|align="center"| 1994 || Savage Land || Skyano || 
|-
|align="center"| 1994 || Maverick || Joseph || 
|-
|align="center"| 1994 || North || Alaskaanske heit || 
|-
|align="center"| 1994 || Huck and the King of Hearts || Jim || 
|-
|align="center"| 1995 || Die Hard with a Vengeance || resjersjeur Joe Lambert || 
|-
|align="center"| 1997 || The Education of Little Tree || Willow John || 
|-
|align="center"| 1997 || Wounded || Nick Rollins || 
|-
|align="center"| 1997 || Exhibit A: Secrets of Forensic Science || n.f.t. || presintator fan in dokumintêre 
|-
|align="center"| 1997 || Song of Hiawatha || O Kagh || 
|-
|align="center"| 1998 || Shattered Image || resjersjeur || 
|-
|align="center"| 1999 || Grey Owl || Jim Bernard || 
|-
|align="center"| 1999 || The Green Mile || Arlen Bitterbuck || 
|-
|align="center"| 1999 || Misery Harbour || Burly || 
|-
|align="center"| 2000 || Desire || Connor || 
|-
|align="center"| 2001 || Lost and Delirious || Joe Menzies || 
|-
|align="center"| 2001 || Christmas in the Clouds || Earl || 
|-
|align="center"| 2002 || Duct Tape Forever || Edgar K.B. Montrose || 
|-
|align="center"| 2002 || Snow Dogs || Peter Yellowbear || 
|-
|align="center"| 2002 || Skins || Mogie Yellow Lodge || 
|-
|align="center"| 2004 || Phil the Alien || Wolf || 
|-
|align="center"| 2005 || Transamerica || Calvin Many Goats || 
|-
|align="center"| 2006 || A Lobster Tale || sheriff || 
|-
|align="center"| 2007 || All Hat || Jim Burns || 
|-
|align="center"| 2007 || Just Buried || Henry Sanipass || 
|-
|align="center"| 2007 || Breakfast with Scot || Bud Wilson || 
|-
|align="center"| 2008 || Turok: Son of Stone || sjamaan fan it Ferlerne Lân / âldste #1 || as stimakteur
|-
|align="center"| 2009 || The Twilight Saga: New Moon || Harry Clearwater || 
|-
|align="center"| 2010 || Casino Jack || Bernie Sprague || 
|-
|align="center"| 2010 || Gunless || Two Dogs || cameo
|-
|align="center"| 2010 || The Legend of Secret Pass || pake || as stimakteur
|-
|align="center"| 2012 || The Twilight Saga: Breaking Dawn – Part 2 || Harry Clearwater || 
|-
|align="center"| 2013 || Chasing Shakespeare || Mr. Mountain || 
|-
|align="center"| 2013 || Atlantic Rim || admiraal Hadley || 
|-
|align="center"| 2013|| Maïna || Mishte-Napeu || 
|-
|align="center"| 2014 || Winter's Tale || Humpstone John || 
|-
|align="center"| 2014 || Corner Gas: The Movie || fisker || cameo
|-
|align="center"| 2015 || Unnatural || Buffalo || 
|-
|align="center"| 2017 || Wind River || Ben || 
|-
|align="center"| 2017 || The Shack || Male Papa || 
|-
|align="center"| 2017 || Molly's Game || rjochter Dustin Foxman || 
|-
|align="center"| 2018 || Through Black Spruce || Leo || 
|-
|align="center"| 2019 || Shadow Wolves || Nabahe || 
|-
|align="center"| 2021 || Antlers || Warren Stokes || 
|-

|-
|align="center"| 2018|| Red Dead Redemption 2'' || Rains Fall || as stimakteur
|-
|}

Keppelings om utens
  Graham Greene op Twitter
  Folsleine filmografy fan Graham Greene yn 'e Internet Movie Database (IMDb)

Kanadeesk lûdstechnikus
Kanadeesk telefyzje-akteur
Kanadeesk filmakteur
Kanadeesk toanielakteur
Kanadeesk stimakteur
Kanadeesk telefyzjepresintator
Kanadeesk akteur fan Yndiaansk komôf
Persoan fan Oneida-komôf
Persoan berne yn 1952