Émile Zola
Émile Zola (Parys, 2 april 1840 - dêre, 29 septimber 1902) wie in Frânsk skriuwer en pamflettist. Hy wurdt sjoen as it wichtichste foarbyld foar de literêre skoalle fan it naturalisme. Zola’s literêre wurk waard beynfloede troch it oeuvre fan Honoré de Balzac en Flaubert.

Biografy 
Émile Zola waard berne te Parys. Hy brocht syn jeugd en skoaljierren troch yn Aix-en-Provence, dêr’t syn heit, fan Italjaanske komôf, yngenieur wie. Troch syn planning foar de wetterfoarsjenning wie syn heit ruïnearre. Yn ‘e earmoedige jierren dy’t dêrop folgen, wist syn soan dochs in bestean te krijen by de útjouwerij Hachette.

Zola waard ferneamd mei syn roman Germinal (1885) en syn iepen brief J'accuse...! (1898) om de Dreyfusaffêre hinne. Yn dat brief kiest er partij foar de Joadske kaptein Alfred Dreyfus, dy’t ûnrjochtlik beskuldige wie fan spionaazje. 

Tritich jier earder al, yn 1866, doe’t er noch beskieden betsjinner wie by Hachette, foel er bysûnder skerp út nei de offisjele Salonsjuery, doe’t Le fifre fan Édouard Manet wegere waard. Hy soe nammers fûleindich ferdigener wurde fan it ympresjonisme, ek al rint er 20 jier letter minder waarm foar yn syn l'Oeuvre fan 1886. Syn âlde freonksip mei Cézanne gie dêrtroch kapot.

Nei it iepen brief J'Accuse...! yn 1898 waard Zola feroardiele ta in jier finzenisstraf. Hy wachte dêr net op, mar gie nei Grut-Brittanje. Nei in jier koe er weromkomme en waard er as held ûntfongen.

Émile Zola stoar, ûnferwacht, yn Parys op 29 septimber 1902 yn syn wente oan de Rue de Bruxelles troch koalmonoksidefergiftiging. Syn frou wie der hast like slim oan ta, mar hja waard dochs rêden yn it sikehûs fan Neuilly.

Bibliografy

Romans en novellen 
 1861 Un coup de Vent; novelle
 1865 La Confession de Claude; roman
 1866 Un mariage d'amour; (pubkikaasje yn 'Le Figaro' [24-12-1866]; dêr't 'Thérèse Raquin' út ûntstiet)
 1866 Le vœu d'une morte
 1867 Les mystères de Marseille; roman yn 2 dielen
 1867 Thérèse Raquin
 1868 Les mystères de Marseille; (3 dielen)
 1868 Madeleine Férat
 1880 Madame Sourdis

 searje Les Rougon-Macquart, histoire naturelle et sociale d'une famille sous le Second Empire
 1870 La Fortune des Rougon
 1871 La curée
 1873 Le Ventre de Paris
 1874 La Conquête de Plassans
 1875 La Faute de l'Abbé Mouret
 1876 Son Excellence Eugène Rougon
 1878 L'Assommoir
 1878 Une Page d'amour
 1880 Nana
 1882 Pot-Bouille
 1883 Au bonheur des dames
 1884 La Joie de vivre
 1885 Germinal
 1886 L'Oeuvre
 1887 La Terre
 1888 Le Rêve
 1890 La Bête Humaine
 1891 L'Argent
 1892 La Débâcle
 1893 Le Docteur Pascal

  Les Trois Villes 
 1894 Lourdes
 1896 Rome
 1898 Paris

  Les Quatres Evangiles 
 1899 Fécondité
 1901 Travail
 1903 Vérité
 Justice; (ûnfoltôge)

Ferhalen 
 1862-64 Contes à Ninon; mei:
 Simplice; Le carnet de danse; Celle qui m'aime; La fée amoureuse; Le sang; Les voleurs et l'Âne; Soeur-des-pauvres
 Aventures du grand Sodoine et du petit Médéric

 1874 Nouveaux Contes à Ninon; (mei:
 Un bain; Les fraises; Le grand Michu; Le jeûne; Les épaules de la marquise; Mon voisin Jacques; Le paradis des chats;
 Lili; La légende du Petit-Manteau bleu de l'amour; Le forgeron; Le chômage; Le petit village;
 SOUVENIRS
 Les quatre journées de Jean Gourdon; (besteande út:
 1. Printemps; 2. Été; 3. Automne; 4. Hiver)

 1880 Les Soirées de Médan; bondel mei bydrage fan freonen; mei:
 L'Attaque du moulin; Zola; 
 Boule de suif; (Guy de Maupassant)
 Sac au dos; (Joris-Karl Huysmans)
 La Saignée; (Henry Céard)
 L'Affaire du Grand 7; (Léon Hennique)
 Après la bataille; (Paul Alexis)
 1882 Le Captaine Burle
 1884 Naïs Micoulin

 1981 6 Ferhalen mei:
 Jacques Damour

Poëzij 
 1861 Paolo
 1989 Messidor
 1901 L'Ouragan; lyrysk drama; (mei Alfred Bruneau [1857-1934])
 1905 L'enfant roi
 1921 Lazare; (mei Alfred Bruneau)
 1921 Violaine la chevelue
 1921 Sylvanire ou Paris en amour

Toaniel 
 1865 Madeleine; (publikaasje yn 1889)
 1873 Thérèse Raquin; (toanielbewurking fan roman yn 4 bedriuwen; opfierd 11 july 1873; is net oanslein by it publyk)
 1874 Les Héritiers Rabourdin; (komedy yn 3 bedriuwen)
 1878 Le bouton de rose
 1879 L'Assommoir; (toanielbewurking troch Busnach en Gastineau)
 1881 Nana; (foar toaniel bewurke troch William Busnach [1832-1907])
 1883 Pot-Bouille; (toanielbewurking troch Busnach)
 1887 Le Ventre de Paris; (toanielbewurking troch Busnach)
 1888 Germinal; (toanielbewurking troch Busnach)
 vLa Bête humainev; (toanielbewurking troch Busnach; net opfierd)

Kritiken, oar 

 1866 Mes haines, causeries littéraires et artistique
 1866 Mon Salon
 1867 Édouard Manet, étude biographique et critique
 1880 Le Roman Experimental; (útiensetting romanteoretyske ynsjoggen oer de syklus 'Les Rougon-Macquart')
 1881 Le Naturalisme au Théâtre
 1881 Nos auteurs dramatiques
 1881 Les romanciers naturalistes
 1882 Une campagne [1880-1881]
 1881 Documents littéraires
 1897 Nouvelle campagne [1896]
 1897 Humanité, vérité, justice. L'affaire Dreyfus. Lettre à la jeunesse
 1898  J'accuse...! ; (manifest oer de Dreyfusaffêre)
 1901 L'affaire Dreyfus, la vérité en marche

Literatuer 
(in lytse seleksje) 
 1893 Sous le regard de l'Olympia 1840-1870; Mitterand, Henri
 L'Homme de Germinal 1871-1893; Mitterand, Henri
 L'Honneur 1893-1902; Mitterand, Henri
 1954 Bonjour Monsieur Zola; Armand, Lanoux
 1964 Présentation des Rougon-Macquart; Guillemin Henri
 1997 Zola, légende et vérité, Utovie; Guillemin Henri

Keppeling om utens 
  Side oer Zola

Frânsk romanskriuwer
Frânsk koarte-ferhaleskriuwer
Frânsk dichter
Frânsk toanielskriuwer
Frânsk literatuerkritikus
Frânsk keunstkritikus
Frânsk teaterkritikus
Frânsk sjoernalist
Persoan dy't omkommen is troch koalmonoksidefergiftiging
Frânsk persoan fan Italjaansk komôf
Persoan berne yn 1840
Persoan stoarn yn 1902