Giel boumantsje
It giel boumantsje (Motacilla flava) is in 16 sm grutte fûgel út de famylje fan de piperfûgels.

Oare Fryske nammen 
It giel boumantsje wurdt ek wol gielboarstje of giele wipsturt neamd.

Foarkommen 
It giel boumantsje is der yn ferskillende foarmen. Der binne ferskeidene ûndersoarten (sjoch hjirûnder: Taksonomy) dy't foaral by harren kop ferskille. Se hawwe wol allegear in giele boarst en búk en in grienbrune rêch.

Fersprieding 
De giele boumantsjes komme foar yn it iepen fjild, yn sompen of op it boulân mar it meast yn de greiden, yn de buert fan wetter. 
De fûgels briede yn Europa en Aazje, mar oerwinterje meast yn Afrika en it suden fan Aazje. Fan de sustersoarte Eastlik giel boumantsje is der ek in populaasje yn Alaska yn Noard-Amearika, dy fûgels oerwinterje meast súdliker by de Pasifyske kust.

Yn Nederlân nimt it oantal briedpearen stadich ôf: yn 2013-2015 wiene der noch 40.000-60.000 briedpearen, mei de heechste konsentraasje yn East-Grinslân en Drinte. In Fryslân briedt it giele boumantsje foaral by de Waadkust lâns. De fûgel stiet op de Nederlânske Reade list fan fûgels as 'gefoelich'.

Iten 
De giele boumantsjes ite meast ynsekten dy't troch it fee yn de greiden opjage wurde. Se rinne mei de bisten mei at se iten sykje wêrby se hurd rinne en ûnderwilens ek stil steane wêrby se mei harren sturt op en del wippe. Ek at se oerwinterje yn Afrika sykje se it selskip fan boeren mei harren fee.

Fuortplanting 
It giele boumantsje makket in nêst op de grûn ferside tusken it gers. Yn it nêst leit it wyfke 4-6 wyteftige aaien mei griisbrune plakken. It wyfke briedt de aaien yn 11-12 dagen út, wêrnei de jonge fûgels noch 11-13 dagen yn it nêst troch beide âlden fuorre wurde. Dêrnei ferlitte de jongen it nêst wylst se dan noch net fleane kinne. De boumantsjes bringe yn in jier ien of twa nêsten mei jongen grut.

Taksonomy
Dizze soarte Motacilla flava ken 10 ûndersoarten; d6erfan wurde ferskate soms as soarten beskôge.
 Motacilla flava flavissima - 'Ingelsk giel boumantsje', Grut-Brittanje, West-Jeropeeske kusten
 Motacilla flava lutea - 'Kaspysk giel boumantsje', Ruslân, Kazachstan
 Motacilla flava flava - 'giel boumantsje', Midden-Jeropa
 Motacilla flava beema, Midden-Aazje
 Motacilla flava iberiae - 'Ibearysk (giel) boumantsje', Iberysk skiereilân, SW-Frankryk, NW-Afrika
 Motacilla flava cinereocapilla - 'Italiaansk (giel) boumantsje', Itaalje
 Motacilla flava pygmaea, Egypte
 Motacilla flava leucocephala - 'Wytkopboumantsje', Mongoalje, Midden-Sibearje
 Motacilla flava feldegg - 'Balkanboumantsje', Balkan, Turkije, Midden-Easten
 Motacilla flava thunbergi - 'Noardsk boumantsje', Skandinaavje, Norad-Ruslân.

Keppelings om utens
Sovon - Gele kwikstaart

Fûgelsoarte
Moskeftige
Wipsturt- en piperfûgel
Lânseigen fauna yn Abgaazje
Lânseigen fauna yn Albaanje
Lânseigen fauna yn Andorra
Lânseigen fauna yn Armeenje
Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan
Lânseigen fauna yn Belgje
Lânseigen fauna yn Bosnje
Lânseigen fauna yn Bulgarije
Lânseigen fauna yn Denemark
Lânseigen fauna yn Dútslân
Lânseigen fauna yn Eastenryk
Lânseigen fauna yn Estlân
Lânseigen fauna yn Fatikaanstêd 
Lânseigen fauna yn Finlân
Lânseigen fauna yn Frankryk
Lânseigen fauna yn Fryslân
Lânseigen fauna yn Georgje
Lânseigen fauna yn Gibraltar
Lânseigen fauna yn Grikelân
Lânseigen fauna yn Guernsey
Lânseigen fauna yn Hongarije
Lânseigen fauna yn Ingelân 
Lânseigen fauna yn Itaalje
Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân
Lânseigen fauna yn Jersey 
Lânseigen fauna yn Kazachstan
Lânseigen fauna yn Kosovo
Lânseigen fauna yn Kroaasje
Lânseigen fauna yn Letlân 
Lânseigen fauna yn Lychtenstein
Lânseigen fauna yn Litouwen
Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)
Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje
Lânseigen fauna yn Moldaavje
Lânseigen fauna yn Monako
Lânseigen fauna yn Montenegro
Lânseigen fauna yn Nagorno-Karabach
Lânseigen fauna yn Nederlân
Lânseigen fauna yn Noarwegen 
Lânseigen fauna yn de Oekraïne
Lânseigen fauna yn Poalen
Lânseigen fauna yn Portegal
Lânseigen fauna yn Roemeenje
Lânseigen fauna yn San Marino
Lânseigen fauna yn Servje
Lânseigen fauna yn Sibearje
Lânseigen fauna yn Skotlân
Lânseigen fauna yn Sloveenje
Lânseigen fauna yn Slowakije
Lânseigen fauna yn Spanje
Lânseigen fauna yn Súd-Osseesje
Lânseigen fauna yn Sweden
Lânseigen fauna yn Switserlân
Lânseigen fauna yn Syprus
Lânseigen fauna yn Tsjechje
Lânseigen fauna yn Turkije
Lânseigen fauna yn Wales
Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân
Lânseigen fauna yn Bangladesj
Lânseigen fauna yn Birma
Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten
Lânseigen fauna yn Irak
Lânseigen fauna yn Iran
Lânseigen fauna yn Israel
Lânseigen fauna yn Jemen
Lânseigen fauna yn Kirgyzje
Lânseigen fauna yn Libanon
Lânseigen fauna yn Mongoalje
Lânseigen fauna yn Oezbekistan
Lânseigen fauna yn Oman
Lânseigen fauna yn Pakistan
Lânseigen fauna yn Palestina
Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje
Lânseigen fauna yn Sina
Lânseigen fauna yn Syrje
Lânseigen fauna yn Tadzjikistan
Lânseigen fauna yn Turkmenistan
Lânseigen fauna yn Yndia
Lânseigen fauna yn Angoala
Lânseigen fauna yn Benyn
Lânseigen fauna yn Boerkina Faso
Lânseigen fauna yn Boerûndy
Lânseigen fauna yn Botswana
Lânseigen fauna yn Dzjibûty
Lânseigen fauna yn Egypte
Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee
Lânseigen fauna yn Eritreä
Lânseigen fauna yn Etioopje
Lânseigen fauna yn Gabon
Lânseigen fauna yn Gambia
Lânseigen fauna yn Gana
Lânseigen fauna yn Guinee
Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau 
Lânseigen fauna yn Ivoarkust
Lânseigen fauna yn Kameroen
Lânseigen fauna yn Kenia
Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)
Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk) 
Lânseigen fauna yn Libearia
Lânseigen fauna yn Malawy
Lânseigen fauna yn Maly 
Lânseigen fauna yn Marokko
Lânseigen fauna yn Mauretaanje
Lânseigen fauna yn Mozambyk
Lânseigen fauna yn Namybje
Lânseigen fauna yn Nigearia
Lânseigen fauna yn Niger
Lânseigen fauna yn Rûanda
Lânseigen fauna yn Sambia
Lânseigen fauna yn Sao Tomee en Prinsipe
Lânseigen fauna yn Senegal
Lânseigen fauna yn Sierra Leöane
Lânseigen fauna yn Simbabwe
Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk
Lânseigen fauna yn Somaalje
Lânseigen fauna yn Súd-Afrika
Lânseigen fauna yn Sûdan
Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan
Lânseigen fauna yn Swazylân
Lânseigen fauna yn Tanzania
Lânseigen fauna yn Togo
Lânseigen fauna yn Tsjaad
Lânseigen fauna yn Uganda