Wartsykte
Wartsykte (Synchytrium endobioticum) is in sykte dy’t by de ierdappel foarkomt. It is in iensellige, obligaat parasitêre skimmel en kin dus allinnich op libbene planten libje. De sykte kaam oarspronklik allinnich foar yn de Andes yn Súd-Amearika, mar no komt de sykte oer de hiele wrâld foar. Yn Nederlân is it in karantênesykte mei strange wetlike regelingen.

Wartsykte foarmet gjin myselium lykas de Chytridiales, mar oant 40 jier kymkrêftige soralen. Dêryn kinne oant 300 zoöspoaren foarme wurde. In sorus is in skaaimerk fan de famylje Synchytriaceae.

Yn de maitiid komme út de sporangiums beweechlike zoöspoaren, dy’t de epidermissellen ynkringe. Yn de ynfektearre sellen wurde simmersporangums foarme, dêr’t nije zoöspoaren út komme.

Under beskate foar de skimmel minne groei-omstannichheden fusearje twa zoöspoaren ta in zygoate. De waardplantsellen mei de zygoate diele har en foarmje eventueel de want fan in nij wintersporangium. Yn de hjerst ferrotsje de warten, dêr’t de dikwandige rêstspoaren troch yn de grûn frijkomme. De diploïde rêstspoaren pro-sory ûndergeane nei in rêstperioade in ripingsdieling en meardere kearndielings en foarmje sa soralen.

Resistinsje 
Wrâldwiid binne der op syn minst 18 fysio’s bekend. Fysio 1 komt it meast foar. Yn Noardeast-Nederlân komme de fysio’s 2, 8 en 18 foar en yn Súdeast-Nederlân fysio 1.

Op besmette grûn is it ferbouwen fan ierdappels allinnich tastien mei resistinte rassen.

Eksterne links 
 LfL-Bayern
 Julius-Kühn-Institut
 Datenblatt der Pflanzenschutzorganisation für Europa und den Mittelmeerraum, Franstalig / engelstalig, (PDF)
 Synchytrium endobioticum  im Index Fungorum (Ingelsktalich)

Skimmelsoarte
Skynskimmel
Plantesykte
Lânseigen skimmel yn Perû
Lânseigen skimmel yn Bolivia
Eksoat yn Argentynje
Eksoat yn Belgje
Eksoat yn de Feriene Steaten 
Eksoat yn de Oekraïne
Eksoat yn Denemark
Eksoat yn Dútslân
Eksoat yn Eastenryk
Eksoat yn Estlân
Eksoat yn Frankryk
Eksoat yn Fryslân
Eksoat yn Hongarije 
Eksoat yn Ierlân
Eksoat yn Ingelân
Eksoat yn Itaalje
Eksoat yn Jeropeesk Ruslân
Eksoat yn Kanada
Eksoat yn Kazachstan
Eksoat yn Letlân
Eksoat yn Litouwen
Eksoat yn Lúksemboarch (lân)
Eksoat yn Nederlân
Eksoat yn Nij-Seelân
Eksoat yn Noard-Ierlân
Eksoat yn Oerûguay
Eksoat yn Poalen
Eksoat yn Roemeenje
Eksoat yn Servje
Eksoat yn Sibearje
Eksoat yn Sina
Eksoat yn Skotlân
Eksoat yn Slowakije
Eksoat yn Súd-Afrika
Eksoat yn Sweden
Eksoat yn Switserlân 
Eksoat yn Tsjechje
Eksoat yn Turkije
Eksoat yn Wales
Eksoat yn Wyt-Ruslân