Patriargepaleis en de Tsjerke fan de Tolve Apostels
It Patriargepaleis en de Tsjerke fan de Tolve Apostels (Russysk: Патриарший дворец и церковь Двенадцати апостолов) foarmje in arsjitektoanysk gehiel yn it kremlyn fan Moskou noardlik fan de Untsliepeniskatedraal en de Klokketoer fan Ivan de Grutte. It paleis en de tsjerke waarden yn de jierren 1635-1656 yn opdracht fan patriarch Nikon boud. Oant yn de 18e iuw tsjinnen se as residinsje en hûstsjerke fan de patriargen fan Moskou. Tsjintwurdich is der yn de tsjerke in museum mei in eksposysje fan saken fan de Russysk-Otterdokske Tsjerke fan de 16e en 17e iuw.

Skiednis 
Yn 1325 krigen de otterdokske metropoliten foar it earst harren residinsje yn it Kremlyn fan Moskou. Dat wie yn de tiid fan it regear fan grutfoarst Ivan I, dy't krekt efkes earder it kremlyn bouwe litten hie. De doedestiidske metropolyt Petrus liet by de doe boude foargonger fan de Untsliepeniskatedraal syn houten residinsje bouwe. Dat wie it begjin fan de skiednis fan it Kremlyn as it sintrum fan it geastlike libben yn Moskoovje. Op dy earste houten residinsje folgen oat ynde 16e iuw, doe't de titel patriarch yn de Otterdokske Tsjerke ynfierd waard, meardere stiennen ferbliuwen, dy't jimmeroan wer fanwegen brân ferfongen wurde moasten troch nijbou. 

De tsjintwurdige residinsje ûntstie doe't Nikon patriarch wie. Hy woe in mear represintatyf ûnderkommen en krige foar dat doel fan tsaar Aleksej I noch in stik grûn om dat by de besteande lokaasje te foegjen en nei de sloop fan de âlde gebouwen dêr it hjoeddeiske paleis te bouwen. De bou duorre fan 1653 oant 1656 en stie ûnder lieding fan de Russyske arsjitekten Antip Konstantinov en Basjen Ogûrtsov, dy't twa desinnia earder ek it Terempaleis foar de tsaar bouwe mochten.

De nijbou oertrof de âlde bou net allinne wat arsjitektuer en ynrjochting oanbelange, mar foarme ek in nijmoadrige kombinaasje fan wengebouwen mei in tsjerke. Oarspronklik liet Nikon de tsjerke oan de apostel Filippus wije. Ien fan syn opfolgers, patriarch Joachim, liet de tsjerke lykwols wije oan it otterdokske feest fan de Tolve Apostels en sûnt draacht de tsjerke dy namme. Oant de dei fan hjoed tsjinnet it ûnderste diel fan de tsjerke as trochgong nei it hôf fan de patriarch.

De patriargen bleaune oan 1721 yn de residinsje wenjen, doe't it patriargaat yn de Russysk-Otterdokske Tsjerke wer opheft en  troch de Ried fan de Hillige Synoade oernommen waard. Rillegau dêrnei rjochte dy yn it eardere patriargepaleis syn kantoarromten yn. De eardere ûntfangstseal fan de patriarch, de saneamde "Krúskeamer" krige fan 1763 ôf de funksje dêr't alle jierren de tarieding fan de salvingsoalje wie, in seremoanje dy't tsjintwurdich plak fynt yn it Donskoj kleaster. Grutte dielen fan de paleisromten tsjinnen doe al as publyk museum fan tsjerklike saken út de 17e iuw.

Nei de Oktoberrevolúsje yn 1917 liet de bolsjewistyske oerheid it eardere patriargepaleis en ek de tsjerke slute. De patriargeresidinsje rekke yn it ferjittelboek doe't it hiele kremlyn foar it publyk ferbean waard. Pas mei de weriepening fan it kremlyn yn 1955 en de iepening fan in grut tal gebouwen en tsjerken as musea waard it paleis wer restaurearre en yn 1961 foar besikers iepene. It gebou is noch altyd in museum en der wurde saken útstald dy't foaral út oare gebouwen fan it kremlyn stamme; dêrûnder ek dingen út tsjerken en kleasters dy't yn de jierren 1920 en 1930 op lêst fan Stalin ferneatige binne.

Paleis 
Yn de tiid doe't it gebou as residinsje foar de patriarch tsjinne, leine de priveefertrekken fan de patriarch op de twadde boppeferdjipping fan de linker helte fan it gebou. De earste boppeferdjipping, dêr't tsjintwurdich de ekspysje fan it museum  ûnderbrocht is, tsjinne as ûntfangstseal en foar gearkomsten. De romten dêrûnder wiene wurkromten en binne histoarysk net fan grut belang. Troch de yngong foar besikers fiert in trep nei de eksposysje op de earste ferdjipping.     

It sintrale diel fan it museum is de eardere romte foar ûntfangsten, dy't as Krúskeamer (Крестовая палата) bekend stiet. It giet om in likernôch 280 m² grutte seal, dy't yn de oarspronklike steat werombrocht is. It ferwulft hat gjin dragende pylders nedich en is mei florale motiven beskildere. Fan dy seal út fiere ryk fersierde portalen nei oanbuorjende romten, dy't eartiids ek benammen represintative funksjes hiene. 

Ien fan de meast ferneamde saken yn de Krúskeamer is de ûne, dêr't fan 1763 oan yn it begjin fan de 20e iuw de salvingsoajle foar bygelyks de doop of de salving (by kroaningsseremoanjes) tared waard. It wie it iennige plak yn hiel Ruslân dêr't dit barde, fan dêr wei waard de oalje nei de fierste streken yn Ruslân brocht en ek nei oare otterdokske lannen lykas Bulgarije en Servje. De tradysje libbet noch jimmeroan, al wurdt de oalje net mear yn it kremlyn mar yn it Donkoj-kleaster makke. Njonken de ûne is der ek in tige keunstsinnige tsjettel foar it bewarjen fan de oalje te sjen. De ûne en de tsjettel binne troch Katarina de Grutte skonken. 

Yn de Krúskeamer en ek yn it oanbuorjende refektoarium is in grut tal saken út de húshâlding fan it paleis en it hôf fan de tsaar te sjen. De wurkkeamer fan de patriarch is yn de oarspronklike steat fan de 17e iuw werombrocht. It oarspronklike meubilêr gyng lykwols yn de rin fan de tiid ferlern.

Tolve Apostelstsjerke  
Ek de tsjerke is tsjintwurdich in ûnderdiel fan it museum fan it paleis. De 17e iuwske ynrjochting fan de tsjerke bleau lykwols foar it grutste part net bewarre. In soad weardefolle saken út de tsjerke, foar safier dy net ferlern gien binne, waarden yn de 20 iuw nei de Wapenkeamer yn it kremlyn oerbrocht. Oant hjoeddedei wurde dêr noch altiten guon saken útstald. Itselde jildt ek foar saken út de eardere sakristy fan it patriargepaleis, lykas it tsjerklike tekstyl. 

De mei ryk fykwurk dekorearre houten ikonostase fan de tsjerke waard yn 1929 út it Himelfeartkleaster helle, ien fan de twa kremlynkleasters dy't yn de jierren 1920 troch de bolsjewiken ferneatige binne. Ek in tal ikoanen dy't yn de tsjerke hingje komme oarspronklik út oare sloopte tsjerken. Dêr binne ek wurken by fan de ferneamde ikoaneskilder Simon Usjakov.       

De Tolve Apostelstsjerke waard oan it begjin fan de jierren 1990 werom jûn oan it patriargaat. Alle jierren, op de feestdei fan de Tolve Apostels op 13 july, wurdt der wer in fiering hâlden.

Tolve Apostels (Moskou)
Eastersk-otterdoks tsjerkegebou
Kremlyn fan Moskou
Museum yn Moskou
Bouwurk út 1656