Realisme (literatuer)
Realisme is in literêre streaming dy't besiket de wurklikheid sa autentyk mooglik wjer te jaan. Dy streaming wie in reaksje op de Romantyk, dêr't idealisearring fan de subjektive belibbing sintraal yn stie.

Skiednis 
Oan de ein fan de njoggentjinde iuw wie it realisme in ynfloedrike en maatskippij-krityske streaming. In soad realistyske skriuwers wiene marksist. Yn harren literatuer wurde minsken út alle lagen fan de maatskippij werjûn. De hegere klassen of respektearre archetype (dy't foarhinne it ûnderwurp fan in soad literatuer wiene) waarden no op alledeiske wize beskreaun, lykas in filosoof dy't gewoan thús mei de bern is. 

De roman Middlemarch fan George Eliot wurdt oer it generaal as in mylpeal yn de realistyske tradysje beskôge. 
Yn de Frânske literatuer wurdt Honoré de Balzac sjoen as de pionier fan it realisme. It realisme komt ek werom yn de Fryske literatuer, wichtige skriuwers dêr wiene ûnder oare Waling Dykstra, Hjerre Gjerrits van der Veen, Tsjibbe Gearts van der Meulen en Piter Jelles Troelstra. Fral Troelstra liet in sterke maatskippij krityske hâlding sjen; hy wie dan ek master yn 'e rjochten en sosjalistysk politkus (sa wie er mei-oprjochter fan de SDAP). De bildungsroman is wichtich yn it realisme. Yn Nederlân wiene De Tachtigers in wichtige beweging dy't it realisme (en ek it naturalisme) as útgongspunt namen.

Guon wittenskippers miene dat it naturalisme de literêre streaming wie dy't it realisme opfolge, oaren sizze dat it naturalisme allinne mar in ferdjipping en radikalisearring is fan it realisme.

Skaaimerken 
 De skriuwer besiket in folsleine objektiviteit en realistyske wjerjefte te beriken oan de hân fan dokumintaasje en ûndersyk. Hy basearret him faak op echte barrens. 
 De skriuwer wol de lêzer oerstjûgje.
 It ferhaal spilet him hjir en no ôf. 
 De skriuwer besiket him yn it personaazje yn te libjen om in sa realistysk mooglik byld derfan te jaan.

Realisten

Dútske auteurs 
 Theodor Fontane
 Gottfried Keller
 Theodor Storm

Frânske auteurs 
 Honoré de Balzac
 Gustave Flaubert
 Stendhal

Fryske auteurs 
 Reinder Brolsma
 Waling Dykstra
 Tsjibbe Gearts van der Meulen
 Piter Jelles Troelstra
 Hjerre Gjerrits van der Veen

Ingelske auteurs 
 Charles Dickens
 George Eliot
 Thomas Hardy
 Elizabeth Gaskell

Nederlânske auteurs 
 Hildebrand
 François Haverschmidt
 Multatuli

Russyske auteurs 
 Fjodor Dostojevski
 Nikolaj Gogol
 Ivan Gontsjarov
 Aleksander Herzen
 Michail Lermontov
 Ivan Toergenjev
 Lev Tolstoj
 Anton Tsjechov

Sjoch ek 
Naturalisme (literatuer)
Russysk realisme

Literêre streaming