Russyske Boargeroarloch
De Russyske Boargeroarloch (Russysk: Гражданская война в России, Grazjdanskaja vojna v Rossii) wie de boargeroarloch dy’t folge op de Russyske Revolúsje. Dy duorre offisjeel fan 1917 oant 1921, mar pas healwei de jierren ’30 waarden de lêste opstannen (Basmatsjiopstân) stoppe.

Skiednis 
De Russyske Revolúsje hie yn 1917 de Bolsjewiken ûnder lieding fan Lenin oan de macht brocht. Se hienen mar steun fan ± 25% fan de befolking, mar wisten troch krêftich optreden dochs de macht te gripen. Ut eardere tsaristyske legers begûnen har no de Wite legers te foarmjen: anty-kommunistyske troepen, laat troch tsaristyske generaals, wêryn’t monargisten, liberalen, mensjewiken, Kozakken, ekstreem-rjochts en de adel meifochten. Se stienen foar de Readen oer: bolsjewiken en anargisten. Dy lêsten foarmen in tige ûnorganisearre troep en waarden op alle plakken weromdreaun. Ek lannen de alliearden yn Ruslân om de Witen by te stean (hoewol’t se dêr offisjeel oare redenen foar hienen).
De oarloch ferrûn yn it earstoan tige min foar de Readen. De Witen namen hiel Sibearje, de Oekraïne, it súdeasten en it westen en noardwesten yn besit. Yn in tal lannen dy’t har ûnôfhinklik ferklearren, lykas Finlân, ûntstienen lytse boargerkrigen tusken Readen en Witen. Petrograd (Sint-Petersburch) waard út it noarden en westen wei yn de tange nomd, wylst Denikin en Koltsjak Moskou en Tsaritsin (it lettere Stalingrad) bedrigen. De Poalen namen op in stuit Kiev yn. Mar in oantal faktoaren (net folle gearwurking tusken de Witen, fierstente lytse bûtenlânske yntervinsje, it wege- en spoarnet, wêrby’t alle spoarwegen nei Moskou laten en de Readen harren troepen maklik fan it iene nei it oare front ferpleatse koenen, joech de Readen in foardiel.
Ien foar ien waarden de tsjinstanners fan de Readen ferslein. Archangelsk foel de Readen sûnder slach of stjit yn hannen, neidat de Britten ôfsetten wienen en it ferdigenjende Wite leger útelkoar fallen wie. De Readen rukten op yn Sibearje, dêr’t de Tsjechen harren fertrek kochten mei in geheime skat fan de tsaar en de oerdracht fan admiraal Koltsjak. De Amerikanen hienen har al weromlutsen; yn 1922 moasten de Japanners dit foarbyld folgje. Joedenitsj syn troepen waarden fan Petrograd weislein. Denikin en Wrangel waarden weromdreaun mei de Frânsen op de Krim, dêr’t úteinlik de lêste Witen har oerjoegen. De Poalen waarden oant Warsjau weromdreaun, wêrnei’t se lykwols dochs noch ûnôfhinklikheid en in tige rom ôfmjitten gebiet krigen (de Readen woenen de hannen frij hawwe). Finlân, Estlân, Letlân en Litouwen waarden opjûn, mar Oekraïne, Armeenje, Azerbaidzjan, Georgje en Turkestan waarden wer stevich ûnder de Russyske plak brocht.

Tsjin begjin 1921 wie de oarloch winliken al troch de Readen wûn, mar de Japanners ferlieten Sibearje pas yn 1922, en de binnenlânske ûnrêst wie pas yn 1924 hielendal ûnderdrukt. 
Bern fan de rekken waarden fansels de boargers. Reade en Wite terreur easken miljoenen libbens. Ek brutsen der hûngersneden en sykten út. En as hienen boargers noch net genôch te frezen fan de Readen en Witen, moasten se ek noch benaud wêze foar elkoar: plonderingen, moard, rôverij en sels kannibalisme waarden sinjalearre. Nei skatting binne tusken 1918 en 1923 sa’n 15 miljoen Russen omkomd.

 
Skiednis fan Ruslân
Skiednis fan de Oekraïne
Sibearje
Oarloch yn Jeropa
Oarloch yn Aazje
Oarloch yn de 20e iuw
Oarloch fan de Sovjet-Uny
Oarloch fan Abgaazje
Oarloch fan Armeenje
Oarloch fan Austraalje
Oarloch fan Azerbeidzjan
Oarloch fan Bûchara
Oarloch fan Estlân
Oarloch fan it Feriene Keninkryk
Oarloch fan de Feriene Steaten
Oarloch fan Finlân
Oarloch fan Frankryk
Oarloch fan Georgje
Oarloch fan Grikelân
Oarloch fan Itaalje
Oarloch fan Japan
Oarloch fan Kanada
Oarloch fan Kazachstan
Oarloch fan Kiva
Oarloch fan Letlân
Oarloch fan Litouwen
Oarloch fan Moldaavje
Oarloch fan Mongoalje
Oarloch fan de Oekraïne
Oarloch fan it Osmaanske Ryk
Oarloch fan Poalen
Oarloch fan Roemeenje
Oarloch fan Servje
Oarloch fan Sina
Oarloch fan de Tataren
Oarloch fan Tsjechoslowakije
Oarloch fan Tûva
Oarloch fan Wyt-Ruslân
Militêr treffen yn 1917
Militêr treffen yn 1918
Militêr treffen yn 1919
Militêr treffen yn 1920
Militêr treffen yn 1921