Globodera pallida
Globodera pallida is in soarte rûnwjirm yn de famylje Heteroderidae. It is bekend as in plantepatogen, benammen by ierdappels. It is ien fan de skealikste planteparasiten dy’t grutte skea oan gewaaksen docht, en it is in model-organisme dat yn de biology brûkt wurdt om syste-ieltsjes te bestudearjen. De mienskiplike namme omfiemet de ierdappel syste nematoade, wite ierdappel syste nematoade, bleke ierdappel syste nematoade, ierdappel woartelwjirm, gouden nematoade, en bleke syste nematoade.

It wyfke hat in globefoarmich liif mei in tsjokke, kant-eftige opperhûd. It hâldt de aaikes yn it liif yn stee fan se te lizzen, en wurdt brunich as it dea giet. It wyfke is wyt oant krêmkleurich. Globodera rostochiensis sjocht der itselde ut mar it wyfke is in stik fan it libben gielich.

It mantsje hat in wjirmfoarmich liif yn de foar fan in C of S.

Dit wjirmke waard sjoen as lânseigen foar de Andes. Tsjintwurdich wurdt it oantroffen yn 55 lannen, meast yn tuskenbeide klimaten. De mikroskopyske wjirmkes binne taai en kinne oerlibje yn boaiemdieltsjes, dy’t oer de wrâld ferfierd wurde mei (boere)ark en yn streamend wetter. Se binne benammen ferspraat troch ierdappels, dy’t út Súd-Amearika wei yn de rest fan de wrâld ymportearre waarden. Se kinne ek libje op oare gewaaksen, lykas de tomaat en aubersjine, en in protte túchsoarten, lykas hûnebei (Solanum nigrum).

De jonge nematoaden aardzje op de woartels fan de plant. Aaien ûntwikkelje har yn de wyfkes nei befruchting, en as de wyfkes stjerre wurde it systes dy’t de ripe aaien beskermje. De aaien yn de systes kinne wol 30 jier libbensfetber bliuwe. De systes komme los fan de woartels en sakje yn de grûn dêr’t se ferspraat wurde kinne troch boaiemaktiviteiten. In oantaaste plant wurdt gielich, ferwylget en ferliest it blêd.

Dizze nematoade is in slim ferfelende agraryske pest, benammen yn Jeropa. Allinnich al yn it Feriene Keninkryk feroarsaket it ekonomyske ferliezen fan £50 jiers. Der binne regels opsteld foar de bêste wize fan buorkjen om de wjirm te bestriden. De beweging fan boaiemdieltsjes en ierdappels oer nasjonale grinzen hinne wurdt kontrolearre mei karentênes. Boere-ark wurdt himmele, grûn wurdt test op nematoaden, fersmoarge grûn mei net oer it lân brocht wurde, en resistinte kultivars fan gewaaksen wurde ôfwiksele mei gefoelige rassen om de mooglikheid op te kearen dat in mear firulint wjirmke ûntstean sil troch seleksje.

Dit wjirmke wurdt hjoeddedei sawat wrâldwiid oantroffen, mar bliuwt foar it grutste part yn de Feriene Steaten troch strange karentênes. In útsûndering isin útbraak yn Idaho yn 2006. Nei ûntdekking fan dizze útbraak, ferbea Japan de ymport fan ierdappels út de Feriene Steaten foar meardere jierren.

Plantesykte
Rûnwjirmsoarte
Lânseigen fauna yn Bolivia
Lânseigen fauna yn Ekwador
Lânseigen fauna yn Perû
Eksoat yn Abgaazje
Eksoat yn Albaanje
Eksoat yn Andorra
Eksoat yn Argentynje
Eksoat yn Armeenje
Eksoat yn Austraalje
Eksoat yn Azerbeidzjan
Eksoat yn Belgje
Eksoat yn Bosnje
Eksoat yn Bulgarije
Eksoat yn Denemark
Eksoat yn Dútslân
Eksoat yn Eastenryk
Eksoat yn Estlân
Eksoat yn de Feriene Steaten
Eksoat yn Finlân
Eksoat yn Frankryk
Eksoat yn Fryslân
Eksoat yn Georgje
Eksoat yn Gibraltar
Eksoat yn Grikelân
Eksoat yn Guernsey
Eksoat yn Hongarije
Eksoat yn Ierlân
Eksoat yn Ingelân 
Eksoat yn Itaalje
Eksoat yn Jeropeesk Ruslân
Eksoat yn Jersey 
Eksoat yn Kanada
Eksoat yn Kazachstan
Eksoat yn Kosovo
Eksoat yn Kroaasje
Eksoat yn Letlân 
Eksoat yn Lychtenstein
Eksoat yn Litouwen
Eksoat yn Lúksemboarch (lân)
Eksoat yn Madeara
Eksoat yn Malta
Eksoat yn Man
Eksoat yn Moldaavje
Eksoat yn Monako
Eksoat yn Montenegro
Eksoat yn Nagorno-Karabach
Eksoat yn Nederlân
Eksoat yn Nij-Seelân
Eksoat yn Noard-Ierlân
Eksoat yn Noard-Masedoanje
Eksoat yn Noarwegen 
Eksoat yn de Oekraïne
Eksoat yn Poalen
Eksoat yn Portegal
Eksoat yn Roemeenje
Eksoat yn San Marino
Eksoat yn Servje
Eksoat yn Sibearje
Eksoat yn Sily
Eksoat yn Syprus
Eksoat yn Skotlân
Eksoat yn Sloveenje
Eksoat yn Slowakije
Eksoat yn Spanje
Eksoat yn Súd-Osseesje
Eksoat yn Sweden
Eksoat yn Switserlân
Eksoat yn Tsjechje
Eksoat yn Turkije
Eksoat yn Wales
Eksoat yn Wyt-Ruslân