Mosk
De mosk of húsmosk (Passer domesticus) is in lytse oant middelgrutte sjongfûgel dy't benammen fan sied en ynsekten libbet. Tegearre mei sa'n fjirtich oare moskesoarten sa as de fjildmosk foarmet er it skaai Passer. Mei sân oare skaaien foarmet dit skaai de famylje fan 'e moskfûgels (Passeridae), dy't sa'n 43 soarten befiemet.

Foarkommen 
Mosken wurde faak trochinoar helle mei fjildmosken. It mantsje fan de Mosk hat lykwols in griis krún wylst de Fjildmosk in brún krún hat. It wyfke fan de Mosk is wat ientoaniger fan kleur, nammentlik brún.

De 14-16 cm grutte Mosk komt oeral foar dêr't minsken har te wenjen set ha. De fûgel komt foaral yn doarpen en stêden foar, minder yn de bosken. Mosken binne siediters, mar se meie ek graach ite wat de minsken falle litte. De jongen wurde fuorre mei ynsekten.

Fersprieding

It oarspronklike ferspriedingsgebiet fan de Mosk leit yn Jeropa, Noard-Afrika en Aazje. Sûnt it midden fan de 19e iuw hat de mosk op tal fan oare kontinenten syn plak fûn en is dêrtroch ien fan de fûgels mei it grutste ferspriedingsgebiet.

Taksonomy
De soarte Passer domesticus omfiemet 12 ûndersoarten: P. d. domesticus, balearoibericus, biblicus, hyrcanus, persicus, indicus, bactrianus, parkini, hufufae, tingitanus, niloticus en rufidorsalis. De ûndersoarte domesticus ("nominaatfoarm") is de noardlikste, dy't fan West-Jeropa oant noardlik Japan foarkomt, en ek yn oare parten fan 'e wrâld yntroduseare is. De Italiaanske foarm is sa ferskillend fan 'e oare foarmen dat er tsjintwurdich as aparte soarte Italiaanske mosk (Passer italiae) beskôge wurdt.

Nêstplakken 
De mosken bouwe rommelige nêsten meast fan gersstâlen ûnder dakpannen, dakspanten en yn hoalen yn muorren. Se kinne yn in jier tiid twa oant trije nêstjes jongen grutbringe. De aaien wurde troch beide âlden yn sa'n 10 oant 15 dagen útbret. Dêrnei duorret it meast sa'n 14 oant 16 dagen foardat de jongen útfleane.

Tebekrin yn Nederlân 
Sûnt de 70-er jierren fan de 20e iuw is it tal mosken yn Nederlân hurd tebek rûn: fan nei skatting 1 á 2 miljoen yn de 70-er jierren oant sa'n 0,5 á 1 miljoen briedpearen yn 2015. Derom stiet de mosk as 'gefoelich' op de Nederlânske Reade list fan fûgels.

As oarsaken binne ûnder oaren it lytser tal geskikte nêstgelegenheden troch oare en hechtere dakbedekking, it brûken fan bestridingsmiddels wêrtroch it tal ynsekten ôfnaam is, en it effisjinter brûken fan kealsleine grûn wêrtroch it tal foeraazjeplakken ôfnommen is oan te wizen.

De fûgelbeskerming hat in aksje op tou set om it tebekgong fan de mosk tsjin te gean. Er moat mear grien yn de stêden en doarpen komme. Ek moatte der mear nêsthokken pleatst wurde.

Keppeling om utens 
 aksjeplan op side fan Fûgelbeskerming

Fûgelsoarte
Moskeftige
Moskfûgel
Lânseigen fauna yn Abgaazje
Lânseigen fauna yn Albaanje
Lânseigen fauna yn Andorra
Lânseigen fauna yn Armeenje
Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan
Lânseigen fauna yn Belgje
Lânseigen fauna yn Bosnje
Lânseigen fauna yn Bulgarije
Lânseigen fauna yn Denemark
Lânseigen fauna yn Dútslân
Lânseigen fauna yn Eastenryk
Lânseigen fauna yn Estlân
Lânseigen fauna yn Fatikaanstêd 
Lânseigen fauna yn de Fêreu-eilannen
Lânseigen fauna yn Finlân
Lânseigen fauna yn Frankryk
Lânseigen fauna yn Fryslân
Lânseigen fauna yn Georgje
Lânseigen fauna yn Gibraltar
Lânseigen fauna yn Grikelân
Lânseigen fauna yn Guernsey
Lânseigen fauna yn Hongarije
Lânseigen fauna yn Ierlân
Lânseigen fauna yn Ingelân 
Lânseigen fauna yn Itaalje
Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân
Lânseigen fauna yn Jersey 
Lânseigen fauna yn Kazachstan
Lânseigen fauna yn Kosovo
Lânseigen fauna yn Kroaasje
Lânseigen fauna yn Letlân 
Lânseigen fauna yn Lychtenstein
Lânseigen fauna yn Litouwen
Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)
Lânseigen fauna yn Man
Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje
Lânseigen fauna yn Moldaavje
Lânseigen fauna yn Monako
Lânseigen fauna yn Montenegro
Lânseigen fauna yn Nagorno-Karabach
Lânseigen fauna yn Nederlân
Lânseigen fauna yn Noard-Ierlân
Lânseigen fauna yn Noarwegen 
Lânseigen fauna yn de Oekraïne
Lânseigen fauna yn Poalen
Lânseigen fauna yn Portegal
Lânseigen fauna yn Roemeenje
Lânseigen fauna yn San Marino
Lânseigen fauna yn Servje
Lânseigen fauna yn Sibearje
Lânseigen fauna yn Skotlân
Lânseigen fauna yn Sloveenje
Lânseigen fauna yn Slowakije
Lânseigen fauna yn Spanje
Lânseigen fauna yn Súd-Osseesje
Lânseigen fauna yn Sweden
Lânseigen fauna yn Switserlân
Lânseigen fauna yn Syprus
Lânseigen fauna yn Tsjechje
Lânseigen fauna yn Turkije
Lânseigen fauna yn Wales
Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân
Lânseigen fauna yn Afganistan
Lânseigen fauna yn Bachrein
Lânseigen fauna yn Bangladesj 
Lânseigen fauna yn Birma
Lânseigen fauna yn Bûtan
Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten
Lânseigen fauna yn Yndia
Lânseigen fauna yn Irak
Lânseigen fauna yn Iran
Lânseigen fauna yn Israel
Lânseigen fauna yn Jemen
Lânseigen fauna yn Jordaanje
Lânseigen fauna yn Katar
Lânseigen fauna yn Kirgyzje 
Lânseigen fauna yn Koeweit
Lânseigen fauna yn Libanon
Lânseigen fauna yn de Maldiven
Lânseigen fauna yn Mongoalje
Lânseigen fauna yn Nepal
Lânseigen fauna yn Oezbekistan
Lânseigen fauna yn Oman
Lânseigen fauna yn Pakistan 
Lânseigen fauna yn Palestina
Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje
Lânseigen fauna yn Sina
Lânseigen fauna yn Sry Lanka
Lânseigen fauna yn Syrje
Lânseigen fauna yn Tadzjikistan
Lânseigen fauna yn Taiwan
Lânseigen fauna yn Turkmenistan
Lânseigen fauna yn Algerije
Lânseigen fauna yn Egypte
Lânseigen fauna yn Lybje
Lânseigen fauna yn Marokko
Lânseigen fauna yn Sûdan
Lânseigen fauna yn Tuneezje
Eksoat yn Yslân
Eksoat yn Senegal
Eksoat yn Gambia
Eksoat yn Tanzania
Eksoat yn Kongo (Demokratyske Republyk)
Eksoat yn Angoala
Eksoat yn Namybje
Eksoat yn Botswana
Eksoat yn Súd-Afrika
Eksoat yn Simbabwe
Eksoat yn Lesoto
Eksoat yn Swazylân
Eksoat yn Mozambyk
Eksoat yn Malawy
Eksoat yn Austraalje
Eksoat yn Nij-Seelân
Eksoat yn Alaska
Eksoat yn Belize
Eksoat yn El Salvador
Eksoat yn de Feriene Steaten
Eksoat yn Gûatemala
Eksoat yn Hondoeras
Eksoat yn Jamaika
Eksoat yn de Kaaimaneilannen
Eksoat yn Kanada
Eksoat yn Kosta Rika
Eksoat yn Kuba
Eksoat yn Meksiko
Eksoat yn Nikaragûa
Eksoat yn Panama
Eksoat yn Sint-Pierre en Miquelon
Eksoat yn Argentynje
Eksoat yn Bolivia 
Eksoat yn Brazylje
Eksoat yn de Falklâneilannen
Eksoat yn Ekwador
Eksoat yn Kolombia
Eksoat yn Oerûguay
Eksoat yn Paraguay
Eksoat yn Perû
Eksoat yn Sily

simple:Sparrow#The House Sparrow