Rutger Hauer
Rutger Oelsen Hauer (Breukelen, 23 jannewaris 1944 - Beetstersweach, 19 july 2019) wie in Nederlânsk akteur dy't sûnt de jierren tachtich benammen yn de Feriene Steaten wurket. Foar syn rol yn Blade Runner waard hy nominearre foar in Academy Award. Ta de haadprizen dy't er wûn hearre in Golden Globe, twa Gouden Keallen en in Rembrandt Award.

Libben en wurk 

Hauer is in soan fan de akteurs Arend Hauer en Teunke Mellema (1906-1979). Doe't Hauer de Amsterdamske Toanielskoalle dien hie yn 1967 spile er in skoft by de Noarder Kompanjy út Drachten yn ferskate stikken, dêr wiene Shakespeare's Richard III, John Steinbeck's Of Mice and Men, Joost van den Vondel's Joseph in Dothan en Max Frisch syn Biedermann und die Brandstifter by.

Yn 1969 waard Hauer yn it hiele lân bekend mei de haadrol yn de telefyzjesearje Floaris, in avontoererige dy't him yn de Midsiuwen ôfspile. Yn dy tolfdielige searje fan regisseur Paul Verhoeven spile Hauer ridder Floaris fan Rosemondt.

Yn 1973 krige er as filmakteur ynternasjonale bekendheid troch syn haadrol yn Turks Fruit, (nei it boek fan Jan Wolkers). It levere him syn earste byrol op yn in Ingelsktalige film, The Wilby Conspiracy út 1975, mei Sidney Poitier en Michael Caine. Yn de jierren tachtich wie er ek te sjen yn Ingelân yn in rige reklamespots foar Guinness. 

Nei 1990 begûn Hauer hieltyd mear yn B-films en tf-searjes te spyljen. Hy wie foaral te sjen yn aksje-, horror- en sciencefictionfilms mei in relatyf leech budget, trochstrings yn de rol fan in minnen-ien.

Yn it nije millennium begon Hauer oan in comeback nei de A-film.

Hauer boaske yn 1985 syn twadde frou Ineke ten Cate, dochter fan sjoernalist Laurens ten Cate (sy wiene al by elkoar sûnt 1968). Hauer hat ien dochter, aktrise Aysha Hauer, berne yn 1966 en hy is pake wurden yn 1988.

Hauer stoar nei in koart siikbêd yn de âlderdom fan 75 jier thús yn Beetstersweach. Der stie fan him in rou-advertinsje yn 'e Ljouwerter Krante. De útfeart mei kremaasje wie yn besletten rûnte op 24 july 2019.

Filmografy 

The Sisters Brothers (2018)
24 Hours to Live (2017)
Valerian and the City of a Thousand Planets (2017) - de presidint fan 'e Wrâldsteatfederaasje
WAX: We Are The X (2015) - Aaron Mulder
Michiel de Ruyter (2015) - admiraal Maarten Tromp 
The Scorpion King 4: Quest for Power (2015) - Kening Zakkour
Francesco (2014, telefyzjefilm) - Padre di Francesco
True Blood (2013-2014) - Niall Brigant
Alle for én (2011) - Niemeyer (Deenske film)
De Heineken Ontvoering (2011) - Freddie Heineken
Black Butterflies (2011) - Abraham Jonker
The Rite (2011) - Istvan Kovak
Hobo with a Shotgun (2011) - Hobo
The Mill and the Cross (2011) - Pieter Bruegel
Life's a Beach (2010) - Jean-Luc
The 5th Execution (2010) - Mr. Hunt
Happiness Runs (2010) - Insley
Barbarossa (2009) - Federico Barbarossa
Oogverblindend (2009) - Cyrus Frisch
The Prince of Motor City (2008, telefyzjefilm) - ...
The Rhapsody (2008) - ...
Bride Flight (2008) - Frank
Spoon (2008) - Victor Spoon 
Magic Flute Diaries (2008) - Dr. Richard Nagel
Starting Over (Tf-film, 2007) - Peter Rossen
Moving McAllister (2007) - McAllister
7eventy 5ive (2007) - Detective Criton
Goal II: Living the Dream (2007) - Rudi Van Der Merwe
The Hunt for Eagle One: Crash Point (dvd, 2006) - Gen. Frank Lewis
Mentor (2006) - Sanford Pollard
Minotaur (2006) - Cyrnan
Crusade of Vengeance (dvd, 2006) - Grekkor
The Hunt for Eagle One (dvd, 2006) - Gen. Frank Lewis
The Poseidon Adventure (Telefyzjefilm, 2005) - Biskop August Schmitt
Mirror Wars: Reflection One (2005) - The Boss
Dracula III: Legacy (dvd, 2005) - Dracula
Batman Begins (2005) - Earle
Sin City (2005) - Kardinaal Roark
Never Enough (2004) - Sebastian
'Salem's Lot (Telefyzjefilm, 2004) - Kurt Barlow
Tempesta (2004) - Van Beuningen
In the Shadow of the Cobra (2004) - Gallo
Smallville tf-searje - Morgan Edge (Ofl., Phoenix, 2003|Exile, 2003)
Alias tv-searje - Anthony Geiger (ôfl., Phase One, 2003)
Confessions of a Dangerous Mind (2002) - Keeler
Warrior Angels (2002) - Grekkor
Scorcher (2002) - Presidint Nelson
The God's Bankers (2002) - Kardinaal Marcinkus
Flying Virus (2001) - Ezekial
Turbulence 3: Heavy Metal (Fideo, 2001) - Ko-piloat MacIntosh
Jungle Juice (2001) - Jean-Luc
The Last Words of Dutch Schultz (2001) - Arthur 'Dutch Schultz' Flegenheimer (stim)
The Room (2001) - Harry
Wilder (2000) - Dr. Sam Dennis Charney
The 10th Kingdom (Mini-rige, 2000) - Huntsman
Partners in Crime (2000) - Gene Reardon
Lying in Wait (2000) - Keith Miller
New World Disorder (1999) - David Marx
Simon Magus (1999) - Greve Albrecht
Bone Daddy (1998) - William H. Palmer
Merlin (tf-film, 1998) - Kening Vortigern
Tactical Assault (1998) - Kapt. John 'Doc' Holiday
The Ruby Ring (tf-film, 1997) - Patrick Collins
Deathline (1997) - John Anderson Wade
Lexx: The Dark Zone tf-searje - Bog (ôfl., Eating Pattern, 1997)
Bleeders (1997) - Dr. Marlowe
Hostile Waters (tf-film, 1997) - Capt. Britanov
The Call of the Wild: Dog of the Yukon (tf-film, 1997) - John Thornton
Lexx: The Dark Zone (mini-rige, 1997) - Bog
Omega Doom (1997) - Omega Doom
Blast (1997) - Leo
Knockin' on Heaven's Door (1997) - Curtiz
Precious Find (1996) - Armond Crille
Mr. Stitch (tf-film, 1996) - Dr. Rue Wakeman
Mariette in Ecstasy (1996) - Kapelaan
Crossworlds (1996) - A.T.
Blood of the Innocent (1995) - Dr. Lem
Fatherland (tv-film, 1994) - SS-Sturmbannführer Xavier March
The Beans of Egypt, Maine (1994) - Reuben Bean
Nostradamus (1994) - The Mystic Monk
Amelia Earhart: The Final Flight (tv-film, 1994) - Fred Noonan
Surviving the Game (1994) - Thomas Burns
Voyage (tv-film, 1993) - Morgan Norvell
Blind Side (tv-film, 1993) - Jake Shell
Arctic Blue (1993) - Ben Corbett
Buffy the Vampire Slayer (1992) - Lothos
Split Second (1992) - Harley Stone
Past Midnight (1992) - Ben Jordan
Beyond Justice (1992) - Tom Burton
Wedlock (tf-film, 1991) - Frank Warren
Bloodhounds of Broadway (1989) - The Brain
The Blood of Heroes (1989) - Sallow
As Long as It's Love (1989) - John Knott
Blind Fury (1989) - Nick Parker
The Edge (tf-film, 1989) - Rol ûnbekend
The Law of the Desert (Mini-rige, 1989) - Tom Burton
The Legend of the Holy Drinker (1988) - Andreas Kartak
Salute Of The Jugger (1988)
Escape from Sobibor (tf-film, 1987) - Alexander 'Sasha' Pechersky
Wanted: Dead or Alive (1987) - Nick Randall
The Hitcher (1986) - John Ryder
Flesh & Blood (1985) - Martin
Ladyhawke (1985) - Kaptein Etienne Navarre
Eureka (1984) - Claude Malliot Van Horn
A Breed Apart (1984) - Jim Malden
The Osterman Weekend (1983) - John Tanner
Blade Runner (1982) - Roy Batty
Inside the Third Reich (tf-film, 1982) - Albert Speer
Chanel Solitaire (1981) - Etienne de Balsan
Nighthawks (1981) - Reinhardt Heimar Wulfgar
Spetters (1980) - Gerrit Witkamp
Duel in de diepte (tf-searje, 1979) - John van der Velde
Grijpstra & De Gier (1979) - Rinus de Gier
Een vrouw tussen hond en wolf (1979) - Adriaan
Es begann bei Tiffany (tf-film, 1979) - Ryder
Pastorale 1943 (1978) - August Schultz
Mysteries (1978) - Johan Nagel
Soldaat van Oranje (1977) - Erik Lanshof
Max Havelaar of de koffieveilingen der Nederlandsche handelsmaatschappij (1976) - Duclari
Het jaar van de kreeft (1975) - Pierre
Das Amulett des Todes (1975) - Cris
Keetje Tippel (1975) - Hugo
The Wilby Conspiracy (1975) - Blane Van Niekirk
La donneuse (1975) - Rol ûnbekend
Floris van Rosemond tf-searje - Floris fan Rosemond (1975)
Pusteblume (1974) - Rick
Turks Swiet (1973) - Erik Vonk
Repelsteeltje (1973) - De kening
Waaldrecht tf-searje - Rogier de Jonge (ôfl., Taxi Meneer?, 1973)
The Pathfinders tf-searje - Pieter Van Pearsen (ôfl., Sitting Ducks, 1972)
Floris (telefyzje) tf-searje - Floris van Rozenmond (12 ôfl., 1969)
Monsieur Hawarden (1969) - Rol ûnbekend (sênes fuorthelle)

Ferskaat 
Yn 2004 einige er op nr. 92 by de ferkiezing fan de Grutste Nederlânner. 
Mei de The Rutger Hauer Starfish Association krewearret Hauer him foar it lot fan mei Hiv besmette bern en swiere froulju.  Teffens stipet Hauer Sea Shepherd en sit er yn de "Board of Advisors" fan dy organisaasje.
Hauer wennet offisjeel yn Hollywood (FS), mar hat ek altyd in went yn Fryslân oanholden, nammentlik in eardere pleats yn Beetstersweach.
Yn april 2007 ferskynde syn autobiografy All Those Moments: Stories of Heroes, Villains, Replicants, and Blade Runners (co-skriuwer Patrick Quinlan) dêr't er in protte syn filmrollen yn besprekt. Alles wat boek opsmyt giet nei Hauer's Starfish Foundation.
Septimber 2009 krige Hauer 'de Gratama', de nei Rients Gratama neamde kultuerpriis fan de gemeente Smellingerlân. De priis wurdt útrikt oan minsken dy't harren 'bûtengewoan fertsjinstlik makke hawwe op kultureel-maatskiplik mêd yn Fryslân'.

Rutger Hauer Award 
Filmfestival Shortcutz Amsterdam rikt fan 2020 ôf de Rutger Hauer Award út oan in persoan of ynstelling dy't troch jonge filmmakkers as ynspiraasjeboarne sjoen wurdt. De earste Rutger Hauer Award is takend oan regisseur Paul Verhoeven.

Keppelingen om utens 
 Offisjeel webstee
Rutger Hauer by Hollands Film Glorie
NPS dokumentêre oer akteur Rutger Hauer
Filmfoto's fan Rutger Hauer

Nederlânsk toanielakteur
Nederlânsk telefyzje-akteur
Nederlânsk filmakteur
Nederlânsk miljeu-aktivist
Nederlânsk sosjaal aktivist
Sûnensaktivist
Frysk toanielakteur
Frysk telefyzje-akteur
Frysk filmakteur
Frysk miljeu-aktivist
Frysk sosjaal aktivist
Golden Globe-winner
Gouden Keal-winner
Frysk persoan fan Nederlânsk komôf
Ridder yn de Oarder fan de Nederlânske Liuw
Persoan stoarn yn Beetstersweach
Persoan berne yn 1944
Persoan stoarn yn 2019