
Бүген Татарстан Республикасы Хөкүмәте Йортында узган брифингта Татарстан Республикасы территориясендә «Экология» илкүләм проектын гамәлгә ашыру һәм 2024 елда табигатьне саклау чаралары һәм күзәтчелек эшчәнлеге буенча планнар турында Татарстан Республикасы экология һәм табигый байлыклар министры Александр Шадриков сөйләде.

Спикер билгеләп үткәнчә, 2019 елдан республикада 6 федераль проект буенча 17,6 млрд сумлык 30 чара гамәлгә ашырылган. Бу "Иделне савыктыру», «Уникаль су объектларын саклау», «Чиста су», «Чиста ил», «урманнарны саклау», "ККК белән эш итүнең комплекслы системасы"

2024-2026 еллар чорына 5,7 млрд сумга 8 чара каралган. "Илкүләм проект ярдәмендә 2,7 миллион кешенең экологик яшәү шартлары яхшырды", - диде министр.

6 ел эчендә Татарстанда 60,5 млрд сумлык 1 мең 125 табигать саклау чарасы гамәлгә ашырылган. Экологик юнәлештәге предприятиеләрнең өлеше 35,59 млрд сум тәшкил итә. Предприятиеләрнең гомуми суммасы буенча Татарстан Республикасы елдан-ел Идел буе федераль округында алдынгы позициядә тора. Үткәрелгән чаралар нәтиҗәсендә 65,6 млрд сумлык зыянны булдырмау мөмкин булган.

Исегезгә төшерәбез, «Экология» илкүләм проекты илебездә Россия Президенты Владимир Путин инициативасы белән гамәлгә ашырыла.

Тулаем төбәк продукты чагыштырма бәяләрдә 11,3 процентка арткан очракта, алты ел эчендә Татарстанда атмосферага зарарлы матдәләр чыгаруны - 35,7 процентка, ә ташлауларны 23,9 процентка киметергә мөмкин булган. "Чистарту корылмаларын, сулар агызып чыгару системаларын төзү һәм реконструкцияләү, искергән технологик җайланмаларны заманчасына алыштыру әйләнә-тирә мохиткә тискәре антропоген йогынтыны киметергә мөмкинлек бирде. Шулай ук без атмосфера һавасы һәм җир өстендәге су объектлары мониторингы кысаларында ачыкланган пычраткыч матдәләр артуының кимү динамикасын күзәтәбез», - диде Александр Шадриков.

Спикер мәгълүматлары буенча, узган ел 4,4 млн һаваны үлчәүнең 0,021 процентын заралы матдәләрнең артык булуы тәшкил итә, ә җир өсте суларын анализлауда артык үлчәүләр өлеше 12,2 процент тәшкил итә. Алты ел элек бу күрсәткечләр һава буенча - 3,7 млн һәм су буенча 19% үлчәүләр белән 0,095% югарырак булган. "Динамика бар, әмма тукталырга иртәрәк, әле эшлисе күп нәрсә бар», - дип билгеләп үтте Экология министрлыгы башлыгы.

Түбән Кама сәнәгать төенендә үткәрелгән эшләр нәтиҗәсендә җирле халыкның һава сыйфатына карата шикаятьләрен 2018 елдан бирле 10 тапкырга киметү мөмкин булган, ә предприятиеләрнең ташламалары 35 мең тоннага кимегән. Автомат контроль станцияләрендә теркәлгән артыклык өч тапкыр кимегән.

Казанның төньяк өлешендә һаваның пычрануына шикаятьләр турында сөйләгәндә, Александр Шадриков 2022 ел ахырыннан аларның саны артуын билгеләп үтте. Җыелма мәгълүмат базасы ярдәмендә алты предприятие билгеләнгән, аларның ташландыклары шәһәрнең төньяк өлешендәге гомуми ташландыкның 81%ын тәшкил итә. "Бу предприятиеләр - федераль күзәтчелек объектлары, әмма без ведомствоара эш төркеме булдыру инициативасы белән чыктык. Җәза бирү генә түгел, һава сыйфаты проблемасын хәл итү дә мөһим», - дип ассызыклады министр.

Ул шулай ук хәбәр иткәнчә, 29 су объектын савыктыру һәм Татарстанда 17 чистарту корылмасын реконструкцияләү буенча тәкъдимнәр 2025 елдан илнең су объектларын экологик савыктыру буенча яңа федераль проект кысаларында формалаштырылган һәм Россия Табигать министрлыгына җибәрелгән.

"Безнең чираттагы бурыч - Нокса елгасын федераль бюджет акчалары хисабына чистартуны башлау. Ноксны савыктыру - Россия экология җәмгыятенең Татарстан бүлеге идеясе, ул хуплау тапты», - дип өстәде А. Шадриков.

Комплекслы проект җәмәгать оешмалары һәм битараф булмаган кешеләр катнашында ярларны чистарту һәм җыештыру буенча чаралар һәм акцияләр күздә тота. Хәзерге вакытта елга акваториясендә 25тән артык тикшерү үткәрелгән, иң проблемалы урыннар ачыкланган. Елганың 28 км үзәнен чистарту буенча проектны гамәлгә ашыру күздә тотыла. Бүгенге көндә проект документациясе әзер, экспертиза нәтиҗәсе алынган.

"Чаллыда Мәләкәс елгасының 4,6 километрын чистарту буенча эшне дәвам итәргә планлаштырабыз. Беренче участок 2023 елда федераль бюджет акчалары хисабына төзелеп бетте", - дип хәбәр итте министр.

Елганың 3 км озынлыктагы һәм 320 млн сумлык икенче участогын чистартуны финанслау 2025-2026 елларга федераль бюджет акчалары хисабына каралган.

Татарстан экология һәм табигый байлыклар министры тагын бер проектны «Ирекле агым» дип атады, ул Татарстан Рәисе Рөстәм Миңнеханов ярдәме белән быел экологлар тарафыннан Рус география җәмгыятенең Татарстан бүлеге белән берлектә дәвам ителәчәк. Елганың 25 километры инде чистартылган.
Татарстан алты ел эчендә экологияне яклауга 60,5 млрд сум акча җибәргән