
# Марат Әхмәтов: "Бу атна республика аграрийлары өчен максималь хезмәт җитештерүчәнлеге атнасы булачак"

*31.07.2012*Республикада бөртекле һәм бөртекле-кузаклы культуралар уңышын җыю дәвам итә. Бу атна республика аграрийлары өчен максималь хезмәт җитештерүчәнлеге атнасы булачак. Һәр район, һәр хуҗалык алдына тәүлегенә бөртеклеләр мәйданының кимендә 4 процентында урып-җыю эшләрен алып барырга дигән бурыч куелган. Бу хакта бүген Хөкүмәт йортында узган брифингта ТР Премьер-министры урынбасары-авыл хуҗалыгы һәм азык-төлек министры Марат Әхмәтов җиткерде. Очрашу Татарстанда 2012 ел урагының барышына багышланган иде.


Марат Әхмәтов сүзләренә караганда, быел Татарстан игенчеләренә бөртекле культуралар уңышын 1 млн. 600 мең гектарга якын мәйданнан җыеп алырга кирәк. Моннан тыш, 160 мең гектар мәйдандагы рапсны, 85 мең гектар мәйдандагы көнбагыш уңышын җыярга кирәк булачак. Бүгенге көндә Татарстанда бөртеклеләр мәйданының 30 процентында (455 мең гектарда) урып-җыю башкарылып, 930 мең тонна ашлык суктырылган. Бер гектардан алынган уңышка килгәндә, республика буенча әлегә гектарыннан 20,4 центнер уңыш чыга. Узган ел урак башында бер гектрдан уртача 32 центнер уңыш алынган булса, быел уңышның 10 центнерга түбәнрәк булуы аңлашыла.


Аграр министр республика районнарында урып-җыю темпларының нык аерылуына басым ясады. Актаныш, Нурлат, Сарман районнарында, мәсәлән, суктырылган ашлык күләме 40 мең тоннадан артык. Зәй, Балтач, Буа районнарныда 35 шәр мең тоннадан артык ашлык суктырылган. Шул ук вакытта 3 мең (Югары Ослан, Менделеев), 9 мең тонна (Баулы, Бөгелмә) суктырган районнар бар. “Бу районнарда корылык факторы да уңышка үз эзен салгандыр, тик сәбәп анда гына түгел. Мәсәлән шул ук Актанышта һәркайсы 3 мең тоннадан артык ашлык суктырган зур булмаган аерым авыл хуҗалыгы предприятиеләре бар”, - ди министр. Бер гектардан алына торган уңыш күләме буенча, быел да Актаныш алда бара. Биредә гектарыннан әлегә 31,5 центнер уңыш чыга. Сарманда бу күрсәткеч – 28,5 центнер, Зәйдә – 27 центнер. Соңгы икесендә уңышның югары булуы биредә стратегик инвестор -“Агросила групп” эшләвенә дә бәйле. Марат Әхмәтов искәрткәнчә, соңгы елларда “Агросила групп” игенчелек культурасын сизелерлек күтәргән һәм эшне системага салган. Актанышка килгәндә, ул республикада игенчелек буенча иң югары культурага ия төбәк булып кала. Премьер-министр урынбасары уңышта табигать шартларының гына түгел, кеше факторының зур роль уйнавын тагын бер кат искәртте. “Дымны быелгы уңышны формалаштыруда иң мөһим фактор дибез. Ләкин аерым мисаллар аның бердәнбер фактор булмавын раслый. Балтач районында июнь-июль айларында яуган явым-төшем күләме республика буенча уртача күрсәткечтән 20 процентка кимрәк, ә биредә гектарыннан 25 центнер уңыш алына. Моңа алар югары игенчелек культурасы исәбенә ирешкән. Корылык культурасызларны күбрәк киптерә. Корылык шартларында да игенчелек культурасы уңыш алуда беренче фактор булып кала”, - дигән нәтиҗә ясады аграр министр. Ул тагын бер тапкыр быелгы шартларда уракны югары сыйфатлы итеп алып бару өчен кеше факторының мөһим роль уйнавын искәртте.


Быел республикада бөртеклеләрнең тулай җыемы узган елдан кимрәк - 3 млн 400 мең тонна булыр дип фаразлана. Табигый бәла-казалар нәтиҗәсендә быел ил буенча да бөртеклеләр уңышы тыйнак булыр дип көтелә. Кубань, Ставрополь, Ростов өлкәләре, илнең кара туфраклы үзәк районнары кебек уңдырышлы төбәкләрдә быел уңыш 30 процентка кимрәк. Безнең күрше төбәкләр дә уңыш белән мактана алмый.


Марат Әхмәтов ассызыклаганча, бөртеклеләрнең быелгы уңышы республика ихтыяҗларын капларга тулысынча җитәчәк. Әле узган ел уңышыннан калган 600 мең тонна запас та бар. “Әлегә азык максатыннан кулланыла торган ашлыкның сыйфаты турында сөйләргә иртәрәк. Уҗым бодае кышны бик начар чыкты, аны азык максатында куллану бәлки мөмкин дә булмас. 500 мең гектардан артык мәйданны биләгән сабан бодае өмет бирә. Июль уртасындагы яңгырлар уңышны һәм ашлыкның сыйфатын яхшыртыр дигән өмет бар”, - ди министр.


Аның ассызыклавынча, һава торышы яхшы булганда, республикада уракны августның 20 сенә төгәлләргә бөтен мөмкинлекләр бар. Иң соң дигәндә ул республика көненә тәмамланырга тиеш. “Бу кем алдындадыр исәп-хисап ясар өчен генә әйтелгән сүзләр түгел. Өлгергәннән соң вакытында җыеп алынмаганда, иген үзен-үзе югалта. Өлгергән иген тамырда озак көтеп ятмасын дигән принцип белән эшләргә җыенабыз”, - диде аграр министр. Шуны күздә тотып, бу атна максималь җитештерүчәнлек атнасы дип игълан ителгән. “Уракның беренче 10 көнендә төрле сәбәпләр аркасында теләгәнчә хезмәт җитештерүчәнлеген күрсәтә алмадык. Хәзер 1 млн тонна ашлык суктыру бурычы куела. Моңа ирешү өчен һәр район, һәр хуҗалык тәүлегенә бөртеклеләр мәйданының кимендә 4 процентында урып-җыю эшләрен алып барырга тиеш”, - ди ул.


Республика терлек азыгы белән дә җитәрлек тәэмин ителгән. Быелгы ел уңышыннан бер баш шартлы терлеккә 16 центнер азык берәмлеге туры килә. Узган елдан калган терлек азыгы запасыннан бер баш шартлы терлеккә 12 центнер азык берәмлеге туры килә. Әле 300 мең гектарга якын мәйданда кукуруз уңышын җыеп аласы бар. Министр быел кукуруз кырларының торышыннан канәгать булуын белдерде.


Быел татарстанлыларны бәрәңге һәм яшелчәләр белән тәэмин ителештә дә проблемалар булмаска тиеш. Моңа мелиорация программасында каралган чаралар җирлек биргән. Сугарылган мәйданнарда бәрәңгенең уртача уңышы гектарыннан 300 центнердан артык булыр дип көтелә.

*"Татар-информ" мәгълүмат агентлыгы*
Марат Әхмәтов: "Бу атна республика аграрийлары өчен максималь хезмәт җитештерүчәнлеге атнасы булачак"