
Нәҗип Мадьяровның тууына 90 ел
КУШЛАВЫЧКА КИЛГӘЧ
Ботакларын нигә шулкадәрле
Салындырды икән бу каен?
Ул каенга уйчан карашлары
Эленеп калган кебек Тукайның.
Чылтыр-чылтыр ага нәни инеш,
Анда да бар, ахры, моң-кайгы;
Бер кайтмаса, бер кайтыр, дип,
бар(ы)бер,
Саг(ы)на кебек ул да Тукайны.
Кырларына чыгам - җырлар ишетәм,
Үләннәрен тыңлыйм тугайның:...


**Нәҗип Мадьяровның тууына 90 ел**

**КУШЛАВЫЧКА КИЛГӘЧ**


Ботакларын нигә шулкадәрле

Салындырды икән бу каен?

Ул каенга уйчан карашлары

Эленеп калган кебек Тукайның.


Чылтыр-чылтыр ага нәни инеш,

Анда да бар, ахры, моң-кайгы;

Бер кайтмаса, бер кайтыр, дип,

бар(ы)бер,

Саг(ы)на кебек ул да Тукайны.


Кырларына чыгам - җырлар ишетәм,

Үләннәрен тыңлыйм тугайның:

Аларга да күчте микән әллә

Җырларының моңы Тукайның.


Көн буенча җиләс җилләр исте,

Кичен тагын дөнья тын калды;

Истеләр күк алар, эзли-эзли,

Иркәләргә диеп Тукайны.



**АШЛЫК ЯШЕНЕ**


Ахры, көн буе

Шаулап арганнар,

Иген кырлары

Тынып калганнар, -

Үткәндер туе...

Көнчыгыш күген

Күчмә болытлар

Сырып алганнар.


Кайчак шул якта,

Күз явын алып,

Вак-вак яшеннәр

Ялтырап куя;

Яшенне күргәч,

Көтеп торасың:

Күк күкрәп китәр

Кебек тоела.


Әмма күкрәми,

Нигә күкрәсен!

Алар бит кичке

Ашлык яшене;

Яшьниләр алар,

Тук башакларның

Йокысын бүлмик

Дигән шикелле.



* * *

Яз ташкыны яр асларын ашый,

Зур өянке, күрәм, шөбһәдә.

Ботаклары өстә бөре ача,

Тамыры кыен хәлгә төшсә дә.


Кешенең дә гомре шуңа охшаш, -

Авырлыклар күпме килсә дә,

Мең ел яшәр кебек дөнья куа,

Табанында әҗәл йөрсә дә.



**РӘШӘ**


Кичке эңгер күксел офыклардан

Шактый ерак әле.

Күренә үрдә җилфер-җилфер килеп

Рәшә тибрәнгәне.


Тын дулкыннар йөгерә игеннәргә

Тияр-тимәс кенә.

Тук башаклар йоклый бу хәлләрне

Сизәр-сизмәс кенә.



* * *

Тартар җыры, сандугачлар моңы -

Ни генә юк төннең куйнында!

Атлар көткән кеше якты микән? -

Учак яна инеш буенда.

Хәтер түрендәге ул җирләргә

Тагын карыйм еллар аркылы;

Яна учак чишмә тугаенда, -

Ә йөрәктә дөрли ялкыны.



**КЫР КАЗЛАРЫ**


Җылы якка очкан кыр казлары

Күмелделәр күкнең түренә.

Еракларга киткәнгәдер инде,

Бигрәк якын алар күңелгә.



**БАБАЙ**


Көмешләнгән тәмам сакал-мыек,

Җыерчыклы йөзе.

Күреп торам: сүрән шатлык белән

Көлемсери үзе.

Карый безгә, карый баеп барган

Җәйге кояш сыман.

Сизәм: шушы карашына аның

Гасыр моңы сыйган.



***

Һәр тарафта борыла-сырыла,

Шаулап-җырлап,

Гөрләвекләр йөгерешә

Апрель буйлап.

Челтәрли нур кар көртләрен,

Ә аларны

Төшерә җил канатлары

Белән кыйнап.


Вакытында килде һөҗүм

Һавадан да:

Селти-селти үтте болыт

Утлы камчы.

Сәбәп, имеш, барына да,

Барына да

Кыш күкрәген тишеп чыккан

Тәүге тамчы.



**КӨЗГЕ УРМАН**


Урман тын. Тиеннәр чикләвек

Җыялар шаяра-шаяра.

Яфраклар тик оеп утыра

Саргая,

саргая,

саргая.


Җәй ямен эзлиме былбыллар? -

Очалар куактан куакка.

Хәбәр бар кошларга китәргә

Еракка,

еракка,

еракка.


Камышлы тын күлнең өстенә

Сөттәй ак томаннар сарыла...

Дулкыннар йоклый җәй җилләрен

Сагына,

сагына,

сагына.


Кып-кызыл тәлгәшле миләшләр

Таң нуры астында коена.

Яфраклар, соңгы кат тирбәлеп,

Коела,

коела,

коела.



**ҮТКӘН КӨННӘРГӘ СӘЯХӘТ**


Тормады берничек

Безне заман аяп,

Сабый чакларыбыз

Үтте яланаяк.


Истә - уттай басу,

Урак урган җирләр.

Әле дә күз алдында

Чүмәләле үрләр.


Каты камылларны

Аска сыдырып кына,

Йөрдек аякларны

Анда шудырып кына.


Канга баткан балтыр

(Бүгенгедәй беләм)

Ябышып ката иде

Тузан-туфрак белән.


Бик күп ишләребез

Шул игенле үргә

Йөрде арба тартып

Бәбәй имезергә.


Һаман истә: ургыч

Бодай диңгезендә,

Канатларын киереп,

Колач салып йөзә.


Көлтә бәйләүчеләр

Эшли йөгерә-йөгерә;

Рәтен, җаен белеп

Картлар кибән өя.


Әбәт чиләкләрдә

Салкын әйрән иде,

Кырда эчү шуны

Гүя бәйрәм иде.


...Өстебездән заман

Җиле шулай исте;

Эстафета тиздән

Үзебезгә күчте.


Һәм арышлы үрдән,

Әйе, урак белән

Без киң итеп ачтык

Юлны бүгенгегә.


Шуңа истәлекләр

Гыйбрәтле дә, күп тә;

Димәк, яланаяк

Йөрмәгәнбез тиккә.


***

Беләбез, күрәбез: күпчелек

Авыллар инешләр янында.

Шәһәрләр калыккан һәм калка

Зур сулар, елгалар ярында.


Елга киң, шәһәр зур. Шулай да

Бар тарих гыйбрәтен аласы:

Елгалар - инешләр баласы,

Авыллар - шәһәрнең анасы.


***

Уйламыйча үзенең киләчәген

Йөриләр дә этенеп-төртенеп,

Кайберәүләр өстенлекне даулый,

Түбәнчелек белән үтенеп.


## Нет комментариев
Нәҗип Мадьяров: Хәтер түрендәге ул җирләргә Тагын карыйм еллар аркылы...